84/8078 Sayılı Hakeme Ve Resmi Arabulucuya Başvurma Tüzüğü

Madde 1 - (Değişik madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Yüksek Hakem Kurulunun çalışma usul ve tarzıyla çalışmasına ve hizmetlerinin yürütülmesine, başkan ve üyeleri ile kurulda görevlendirilecek uzman ve raportörlere ödenecek tazminata, naip, bilirkişi ve tanıklara verilen ücretlere, menfaat uyuşmazlıklarında özel hakem incelemesinde uygulanacak usul hükümlerine, Resmi Arabuluculuk Teşkilatının kuruluş ve işleyişine, resmi arabuluculuk yapabileceklerin listesinin düzenlenmesine, resmi arabuluculara ödenecek ücretlerin alt ve üst sınırlarıyla resmi arabuluculuk yapılan uyuşmazlıklarda tarafların resmi arabuluculuk hesabına yatırmaları gereken ücretlere, ücretlerden gider olarak kesilecek tutarlara ve ücretlerin banka faizlerinin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar bu Tüzükte gösterilmiştir.

Madde 2 - (Değişik madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Bu Tüzükte;

a) Bakanlık, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,

b) Bölge Müdürlüğü, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürlüğü,

c) Kanun, 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu,

d) Görevli makam, işyeri toplu iş sözleşmesi için işyerinin bağlı bulunduğu, işletme toplu iş sözleşmesi için işletme merkezinin bulunduğu bölge müdürlüğü, birden çok bölge müdürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsayacak toplu iş sözleşmesi için Bakanlık,

e) Kurul, Yüksek Hakem Kurulu,

f) Teşkilat, Resmi Arabuluculuk Teşkilatı,

g) Arabulucu, resmi arabulucu,

h) Hesap, milli bir bankada açılacak olan resmi arabuluculuk hesabı, anlamında kullanılmıştır.

Madde 3 - Kurulun yazışma ve uzmanlık hizmetleri, Kurul Başkanına bağlı Genel Sekreterlikçe yürütülür. Genel Sekreter, Kurul Başkanının önerisi üzerine genel hükümlere göre atanır.

Uzman ve raportörler, Kurul Başkanının önerisi üzerine, Başbakanlıkça atanır ya da kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmakta olanlar arasından görevlendirilirler.

İşçi ve işveren sendika ve konfederasyonlarında çalışmakta olanlar, Kurulda uzman ve raportör olarak görevlendirilemezler.

Madde 4 - (Değişik fıkra: 23/03/1989 - 89/13956 K.) Genel Sekreter, bu Tüzükte verilen görevleri yerine getirir; başvuruların uzman ve raportörlerce süresi içerisinde incelenmesini, kararların ve yazıların taraflara ve ilgililere geciktirilmeksizin gönderilmesini sağlar; personelin devam ve çalışmasını izler. Ayrıca, Kurul Başkanının görev vermesi halinde uzman ve raportör olarak inceleme yapar.

Genel Sekreter, görevlerinden dolayı, Kurul Başkanına karşı sorumludur.

Madde 5 - Kuruldan taraflara, ilgili makamlara ve kişilere tebliğ edilecek ve gönderilecek yazılar, Kurul Başkanı, yetki vermesi halinde, Genel Sekreterce imzalanır.

Madde 6 - Kurulun yazı, kayıt, dosya, arşiv, hesap ve diğer büro işleri, İdari ve Mali İşler Bürosunca yürütülür.

Madde 7 - Kurulda görevli personel verilen işleri süresi içinde yerine getirmekle yükümlüdür.

Görevliler, Kuruldaki görüşmeler ve tarafların durumlarıyla ilgili bilgileri, yetkililer dışında, kimseye açıklayamazlar. Bu yasaklar, personelin Kuruldaki görevi sona erdikten sonra da devam eder.

Madde 8 - (Değişik madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Yüksek Hakem Kuruluna yapılan başvurular, Kurul Başkanınca, Başkanın yetki vermesi halinde Genel Sekreterce ön incelemesi yapılmak üzere uzman ve raportörlere havale edilir. Genel Sekreter yapılan başvurular hakkında Kurul Başkanına bilgi verir.

Madde 9 - Kurulun gündemi, başvuru sırasına göre, Genel Sekreterce hazırlanarak toplantıdan önce Kurul Başkanına sunulur.

Kurul, gündemde değişiklik yapabilir.

Madde 10 - Kurul Başkanı, başvuruların alındığı günden başlayarak altı iş günü içinde Kurulu toplantıya çağırır.

Kurul, üyelerinin tamamının katılmasıyla, Başkanca belirlenen gün ve saatte toplanır. Ancak, Başkan hariç, üyelerden ikisinin katılmaması toplantıya engel olmaz. Özürlü ya da izinli olan Başkan ve üyelerinin yerini, yedek başkan ve aynı gruptan yedek üyelerden biri alır. Kararlar oyçokluğuyla verilir. Oyların eşitliği halinde, Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır.

Kurul görüşmeleri gizli tutulur. Kararların özeti ve azınlıkta kalanlar, karar defterine yazılır ve başkan ve üyelerce imzalanır.

Madde 11 - Uzman ve raportörler, kendilerine havale edilen başvuruları, önce, ehliyet, yetki ve süre yönünden inceler ve üç iş günü içinde düzenleyecekleri raporu, Kurula sunulmak üzere, Genel Sekretere verirler.

Madde 12 - İlk inceleme sonunda, Kurulca, başvurunun esastan incelenmesine karar verilirse, uzman veya raportörlerce, başvurunun mevzuata uygun olup olmadığı, ayrıca, işletmenin ve Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik durum, geçinme indeksleri, fiilen ödenmekte olan ücretler, benzeri işyerlerindeki ücretler, diğer çalışma koşulları ve gelir unsurları gibi hususlardan Kurulca gerekli görülenleri içeren ve belirlenen süre içinde hazırlanan rapor, Kurula sunulmak üzere Genel Sekretere verilir.

Madde 13 - Kurul, teşmile ilişkin istişari görüş bildirme dışındaki işlerde, yapacağı ilk toplantı gününden başlayarak en geç iki ay içinde kesin kararını verir.

Madde 14 - Kurul kararları ve varsa azınlık görüşleri, gerekçeli olarak yazılır. Kararlarda aşağıdaki hususlar yer alır:

a) Kurul başkanıyla üyelerin adları, soyadları ve imzaları,

b) Kararın tarih ve numarası,

c) Başvuruda bulunanlarla başvuru nedeni,

d) Uyumazlığın tarafları,

e) Uyuşmazlığın çıktığı işyerinin ünvan ve adresi, f) Kararın yürürlük süresi (başlangıç ve bitiş tarihi).

Madde 15 - Yüksek Hakem Kurulunun menfaat uyuşmazlıklarına ilişkin kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.

Madde 16 - (Değişik madde: 14/05/1996 - 96/8192 K.)

Her toplantı günü için Kurul Başkanına 1100, üyelere 1000, kurulda görevli uzman ve raportörlere her çalışma günü için 700 gösterge sayısının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 154 üncü maddesi gereğince bütçe kanunlarında Devlet memurları aylıkları için belirlenen katsayıyla çarpılması sonucunda bulunacak miktarda tazminat ödenir.

Kurulca naip olarak görevlendirilenlere her gün için 500 gösterge sayısının yukarıda sözü edilen katsayıyla çarpılması sonucunda bulunacak miktarda ücret ödenir.

Bilgi ve görüşlerini sözlü ve yazılı olarak bildirmeleri istenen bilirkişilere 500, tanıklara 400 gösterge sayısının birinci fıkrada sözü edilen katsayıyla çarpılması sonucunda bulunacak miktarda ücret ödenir.

Madde 17 - Kurulun giderleri, demirbaş ve kırtasiye gereksinimi, Bakanlık bütçesinden karşılanır.

Madde 18 - Menfaat uyuşmazlıklarında, özel hakeme başvurma hususunda yazılı olarak anlaşan taraflar, uyuşmazlık konularıyla bunlara ilişkin önerilerini, seçtikleri özel hakeme bildirirler.

Madde 19 - (Değişik fıkra: 23/03/1989 - 89/13956 K.) Özel hakem, 18 inci maddeye göre yapılan bildirimden itibaren altı iş günü içinde uyuşmazlığı incelemeye başlar ve kimliğiyle incelemeye başladığı tarihi belirten bir yazıyı, taraflarca yapılan yazılı anlaşmamın bir örneğini de ekleyerek bu süre içinde görevli makama gönderir.

Özel hakem, uyuşmazlığın çözümüyle ilgili olarak tarafların ve ilgili kurum ve kuruluşların bilgisine başvurabilir; taraflardan gerekli gördüğü belgeleri isteyebilir.

Madde 20 - (Değişik fıkra: 23/03/1989 - 89/13956 K.) Özel hakem, uyuşmazlığı incelemeye başladığı tarihten itibaren otuz gün içinde kararını verir ve kararı yazılı olarak altı iş günü içinde taraflara ve görevli makama, alındı belgesi karşılığında verir ya da iadeli taahhütlü olarak gönderir.

Aksi kararlaştırılmadıkça, özel hakem ücreti, taraflarca eşit olarak ödenir.

Madde 21 - (Değişik madde: 17/02/1997 - 97/9176 - K.)

Taraflar, özel hakem olarak Yüksek Hakem Kurulu'nu seçtikleri takdirde, 16 ncı maddede öngörülen tazminat tutarındaki özel hakem ücretini tebliğden itibaren üç işgünü içinde Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığı adına milli bir bankada açılacak hesaba yatırırlar.

Madde 22 - Resmi Arabuluculuk Teşkilatı, Çalışma Genel Müdürlüğüne bağlı Resmi Arabuluculuk Daire Başkanlığıyla Seçici Kurul ve resmi arabuluculardan oluşur.

Madde 23 - Resmi Arabuluculuk Daire Başkanlığı, Seçici Kurulun raportörlük hizmetlerini, resmi arabuluculara yapılacak ödemeleri karşılamak üzere oluşturulacak fona ilişkin işlemleri ve diğer büro hizmetlerini yürütür.

Madde 24 - Resmi arabuluculuk yapabilecek olanlar, Resmi Arabulucular Seçici Kurulunca belirlenir.

Seçici Kurul, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlığına;

a) - (Değişik bent: 23/03/1989 - 89/13956 K.) Müsteşar veya Yardımcısı,

b) - Çalışma Genel Müdürü,

c) - Üniversitelerin iş hukuku, sosyal politika, endüstri ilişkileri ve iktisat öğretim üyeleri arasından Yükseköğretim Kurulunca seçilen bir üye,

d) - En çok üyeye sahip işçi konfederasyonu yönetim kurulunca seçilen iki üye,

e) - (Değişik bent: 23/03/1989 - 89/13956 K.) En çok üyeye sahip işveren konfederasyonu yönetim kurulunca biri kamu işverenlerinden olmak üzere seçilecek iki üyeden oluşur.

(Değişik fıkra: 23/03/1989 - 89/13956 K.) Seçimle gelen üyelerin görev süreleri üç yıldır, yeniden seçilebilirler; her bir üye için iki yedek üye seçilir.

(Değişik fıkra: 17/02/1997 - 97/9176 K.) Herhangi bir nedenle görevi sona eren üyenin yerine seçilen üye kalan süreyi tamamlar.

Bakanın toplantıya katılmaması halinde, Seçici Kurula, Müsteşar başkanlık eder. Seçici Kurul üyelerinin izinli veya özürlü olmaları halinde, toplantıya, yerlerine bakan görevliler ya da yedek üyeler katılır.

Madde 25 - Seçici Kurul, Bakanlıkça yapılan çağrı üzerine toplanır. Toplantının yer, gün ve saati, toplantı tarihinden önce üyelere bildirilir.

Seçici Kurul, Başkan dışında en az beş üyenin katılmasıyla toplanır. Kararlar çoğunlukla verilir. Oyların eşitliği halinde, Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Kararlar, karar defterine yazılarak Başkan ve üyelerce imzalanır.

Madde 26 - Resmi arabulucularda aşağıdaki nitelikler aranır:

a) Türk vatandaşı olmak,

b) Medeni ve siyasi hakları tam olarak kullanma ehliyetine sahip olmak,

c) ( Değişik bent: 17/02/1997 - 97/9176 K.) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin A-5 inci fıkrasında öngörülen genel koşulları taşımak,

d) Siyasi partilerin organlarında görevli olmamak,

e) (Değişik bent: 17/02/1997 - 97/9176 K.) Sendika şubesi, sendika ve konfederasyonlarda herhangi bir suretle görevli bulunmamak.

f) Kamu kurum ve kuruluşlarında görevli bulunmamak (Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklıdır),

g) (Değişik bent: 17/02/1997 - 97/9176 K.) Hukuk, sosyal politika, endüstri ilişkileri, iktisat ve işletme öğrenimi yapılan en az dört yıllık bir yükseköğretim kurumunu bitirmiş ve işçi-işveren ilişkileri alanında en az beş yıl çalışmış olmak veya diğer yükseköğretim kurumlarını bitirmiş ve kamu kurum ve kuruluşlarında en az 10 yıl iş hukukuyla ilgili görevlerde çalışmış olmak.

Madde 27 - (Değişik madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Seçici Kurul, her bölgede görev yapacak resmi arabulucu sayısını önceden belirler; bu sayı ihtiyaca göre değiştirilebilir.

(Değişik fıkra: 17/02/1997 - 97/9176 K.) Resmi Arabuluculuk Dairesi, bu Tüzük gereğince, arabulucularda aranan niteliklerle Seçici Kurula yapılacak başvuruların şeklini, son başvuru tarihini ve seçilecek arabulucu sayısını seçim tarihinden en az bir ay önce, Resmi Gazete'de ilan eder.

Resmi arabulucular, istekleri de gözönünde bulundurularak bölge müdürlükleri görev alanlarından en çok iki bölgede görevlendirilir. İhtiyaç halinde, en yakın bölge müdürlüğü alanı için başvuranlardan üçüncü bölge için de görevlendirme yapılabilir. Ancak, istek olmayan bölge müdürlükleri için de başvurular arasından Seçici Kurulca görevlendirme yapılır.

(Değişik fıkra: 17/02/1997 - 97/9176 K.) Seçici Kurul, başvuranların durumlarını inceleyerek resmi arabuluculuk yapabilecekleri Aralık ayı içinde seçer. Resmi arabulucular 31 Aralık tarihinde göreve başlarlar.

Seçici Kurul, başvuruların durumlarını inceleyerek resmi arabuluculuk yapabilecekleri seçer.

Seçilen resmi arabulucuların adları Resmi Gazete'de ilan edilir. Ayrıca bölge müdürlüklerinin bulunduğu yerlerdeki iş mahkemelerine bildirilir Resmi arabulucuların görev süresi üç yıldır; yeniden seçilebilirler. Niteliklerini yitirenlerin resmi arabuluculuk sıfatları sona erer.

Madde 28 - Sendika üyesi veya sendikada görevli olanlar, sendikanın taraf olduğu, işveren veya işverene ait işyerlerinde görevli bulunanlarla da işverenin taraf olduğu uyuşmazlıklarda resmi arabuluculuk yapamazlar.

(Ek fıkra: 23/03/1989 - 89/13956 K.) Yukarıdaki fıkra hükmüne aykırı olarak resmi arabulucu seçilenler kendilerine yapılan tebliğden sonraki üç iş günü içinde görevi iade için mahkemeye veya görevli makama başvurmak zorundadır.

Madde 29 - ( Değişik madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Resmi arabulucuya ödenecek ücretin belirlenmesi için, uyuşmazlığın önemi, işyeri ve çalışan işçi sayısı, uyuşmazlıkla ilgili maddelerin çokluğu ve çözüm süresi, kapsamı ve niteliği gibi unsurlar gözönünde bulundurularak arabulucuyu görevlendiren mahkeme veya görevli makamca;

a) - (Değişik bent: 17/02/1997 - 97/9176 K.) İşyeri uyuşmazlıklarında alt sınır 5000, üst sınır 10.000.

b) - (Değişik bent: 17/02/1997 - 97/9176 K.) İşletme uyuşmazlıklarında alt sınır 15.000 üst sınır 20.000.

c) - (Değişik bent: 17/02/1997 - 97/9176 K.) Birden fazla bölge müdürlüğü görev alanı içerisine giren işyerlerini kapsayacak toplu iş sözleşmesi uyuşmazlıklarında alt sınır 20.000, üst sınır 25.000, olmak üzere bir gösterge saptanır.

Ücret, saptanan göstergenin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 154 üncü maddesi gereğince bütçe kanunlarında Devlet memurları aylıkları için gösterilen katsayıyla çarpımı suretiyle belirlenir.

Madde 30 - Mahkeme, görevlendirdiği resmi arabulucuyu ve buna takdir ettiği ücreti, işyerinin bağlı bulunduğu bölge çalışma müdürlüğüne ve Bakanlığa, uyuşmazlık konusu toplu iş sözleşmesi birden çok bölge çalışma müdürlüğünün yetki alanına giren işyerlerini kapsıyorsa, yalnızca Bakanlığa bildirir.

Madde 31 - (Değişik madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Arabulucunun mahkemece veya görevli makamca görevlendirilmesinden sonra taraflar, Bakanlıkça belli edilecek milli bir bankadaki hesaba yazının alındığı tarihten başlayarak üç iş günü içinde, bu Tüzüğün 29 uncu maddesi uyarınca belirlenmiş olan ücretten paylarına düşen kısmını yatırarak makbuzunu Resmi Arabuluculuk Daire Başkanlığına gönderirler.

Tarafların hesaba yatırmaları gereken ücretler için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenen belgeler, İcra ve İflas Kanununun 68 inci maddesinde sayılan belgeler hükmünde olup, bu ücretlerin takip ve tahsilinde kamu alacaklarının takip ve tahsiline ilişkin esaslar uygulanır.

Görevli makam veya mahkemelerce 29 uncu madde gereğince belirlenen ücretten % 7 oranında gider payı kesilir.

Madde 32 - (Değişik madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Resmi arabulucunun ücreti, görevinin sona erdiğinin, görevli makamca, Resmi Arabuluculuk Daire Başkanlığına bildirilmesi üzerine, tarafların hesaba yatırdıkları tutardan % 7 oranında gider payı kesildikten sonra hesaptan ödenir.

Arabulucuya, taraflara toplantı için yaptığı çağrıya kadar anlaşmaya varılması ve tutanağın kendisine verilmesi halinde, takdir edilen ücreti aşmamak üzere, sadece görevi nedeniyle yaptığı belgeye dayalı yol giderleriyle 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre birinci derece kadroda en yüksek göstergeli Devlet memuru için öngörülen miktarda gündelik ödenir. Arabulucuya ödenen tutarla bunun % 7 si oranında gider payı kesildikten sonra kalan miktar taraflara geri verilir.

Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen hallerde, resmi arabulucuya ücret ödenmez.

Ek Madde 1 - (Ek madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Hesapta biriken gider payları ve oluşacak faizler hizmetin verimli yürütülmesi için yapılacak yıllık eğitim programlarının gerçekleşmesinde ve hizmetin gerektirdiği harcamalarda kullanılır.

Gider payları ve faiz gelirlerinin yukarıdaki esaslar gözönünde bulundurularak kullanılacağı yerler ve işler, Çalışma Genel Müdürlüğünün önerisi üzerine Bakanlık onayıyla belirlenir.

Çalışma Genel Müdürü, Çalışma Genel Müdür Yardımcısı ve Resmi Arabuluculuk Daire Başkanından ikisinin imzası olmadan hesaptan para çekilemez.

Ödemeler harcama belgeleri karşılığında yapılır.

Hesabın defter ve kayıtları Resmi Arabuluculuk Daire Başkanlığınca tutulur.

7 Aralık 1983 gününden sonraki çalışmaları için, Kurul Başkanının, üyelerin, uzman ve raportörlerin tazminatıyla naip, bilirkişi ve tanık ücretleri, bu Tüzüğün 16 ncı maddesi hükümlerine göre ödenir.

(Ek madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Bu Tüzüğün yayımından önce oluşturulan Seçici Kurul üyelerinden seçimle gelenlerin görevleri üç yıl tamamlanıncaya kadar devam eder.

(Ek madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Bu Tüzüğün yayımından önce seçilmiş bulunan resmi arabulucular, görevlerine seçildikleri çalışma alanlarında görev süreleri sonuna kadar devam ederler.

(Ek madde: 23/03/1989 - 89/13956 K.)

Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, arabuluculara yapılacak ödemelerden, görevlendirme tarihine bakılmaksızın 31 inci maddede belirtilen % 7 oranındaki gider payı kesilir.

(Ek madde: 17/02/1997 - 97/9176 K.)

Bu Tüzüğün yayımından önce seçilmiş bulunan resmi arabulucuların görev süreleri, seçildikleri görev alanlarında, 31/12/1999 tarihine kadar devam eder.

Madde 33 - 05/05/1983 günlü 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununun 59 ve 65 inci maddelerine göre hazırlanmış ve Danıştayca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete'de yayımı gününde yürürlüğe girer.

Madde 34 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.