2/1991 Sayılı Hudut Teşkilatının Vazifelerine Ve Gümrük Muhafaza Teşkilatının Kaçakçılığın Men Ve Takibi Hususunda Mıntıkalarındaki Valilerle Vazife Münasebetlerine Dair Nizamname

İki Devletin ülkelerini yekdiğerinden ayıran hududun emniyeti noktasından, hudut boyunca dahile doğru ne kadar mesafenin hudut mıntıkası itibar edileceği ahitnamelerle tayin edilmemiş ise bu mıntıka bizim tarafta İcra Vekilleri Heyeti karariyle tayin olunur.

Komşu iki hükümetin birbiriyle doğrudan doğruya temasta bulunduğu hudut mıntıkalarında asayişin ve iki taraf arasındaki iyi münasebetlerin muhafazası muktazi bulunduğundan komşuluk hukukuna uymayacak ve iki tarafın sükun ve emniyetini bozacak ve ahaliyi rahatsız ederek münasebetlerine fena tesir yapacak hadiselere meydan vermemek için ahitnamelerle kanun ve nizamnameler hükümlerinin tamamen tatbikına itina olunacaktır.

Komşu hükümetlerle münakit gümrük, ticaret, mücrimlerin iadesi muahedeleriyle hududa taallük eden sair itilafnamelerin ve hudut protokol, harita ve krokilerinin birer nüshası Gümrük Muhafaza Umum Kumandanlığında ve alakadar Vilayetlerle hudut kumandanlıklarında behemehal bulundurulur. Bunların taallük eden kısımları kaza kaymakamlariyle nahiye müdürlerine ve gümrük hudut zabitlerine tevzi olunur.

İki taraf Devletler arasında aktedilen gümrük ve ticaret muahedeleriyle sair itilafnameler ahkamına her iki tarafça tamamen riayet edilmesi mültezem olduğundan buna aykırı hal ve hareketleri gören ve sezen alakadar askeri ve mülki kumandan ve memurlar kendilerine düşen salahiyetleri derhal tatbik ederek bunun önüne geçmekle ve eğer hal ve hareketler salahiyetleriyle önüne geçilemiyecek derecede bulunursa bunu sırası ile kendi amirlerine bildirmekle mükelleftirler. Muahede ve itilafnamelere aykırı görülen hal ve hareketler askerliğe taallük ediyorsa gümrük muhafaza alayı ve müstakil tabur kumandanları, Muhafaza Umum Kumandanlığına ve aynı zamanda hudut kumandanına ve hudut kumandanı da kolordu kumandanına ve mülki umura taallük eden işleri de kendi kumandanlarına bildirmekle beraber mıntıkalarındaki valilere de bildireceklerdir.

Hudut mıntıkaları içinde, halk arasındaki hırsızlık, yaralamak ve öldürmek vakalarının tatbikatı zabıta ve adliye memurlarının vazifesidir.

Gümrük muhafaza ve hudut kıtaları bu memurların vazifesine, mevzu kanunların ve bu nizamnamenin hükümleri dairesinde yardım ederler.

Hududu ve hudut işaretlerini ahidetnamelerle tesbit edilen şekilde muhafaza etmek ve mukabil taraftan bizim tarafın ve bizim taraftan mukabil tarafın hudut mıntıkalarının sükun ve emniyetini bozacak yolda vukua getirilecek hududu tecavüz, şekavet, müsademe, gasp, yağma, muzır propaganda, casusluk, kaçakçılık, hırsızlık, öldürme ve yaralama gibi vakaları önlemek ve vukuunda takip etmek gümrük muhafaza teşkilatı olan hudutlarda gümrük muhafaza kıtalarının, bu teşkilat olmıyan hudutlarda hudut kıtalarının vazifesidir. Gümrük muhafaza teşkilatı olan hudutlarda hudut kıtaları birinci hatta bulunan gümrük muhafaza kıtalarının destekleridirler. Gümrük muhafaza kıtalarının kendi mıntıkalarında başaramıyacağı mühim vakalarla mıntıkaları haricinde çıkan hadiselerin takibi, bu nizamnamenin müşterek yardım kısmındaki ahkama tabidir.

Askeri kıtaların ve bu mahiyette toplu ve silahlı kümelerin hududu tecavüzü, hudut taşlarının tahribi ve yerlerinin değiştirilmesi, hududumuz dahilindeki bir arazi parçasının işgali, hudut karakollarına, kulelerine, nöbetçilerine, devriyelerine tecavüz gibi takibi Askeri Ceza Kanununun şümulüne giren suçlar askeri mahiyette oldukları cihetle bunlar hariç olmak üzere vilayetleri hududu içinde asayişin muhafaza ve istikrarından mesul bulunan valiler lüzum gördükleri ahvalde mıntıkalarındaki Devlet kuvvetleri hakkında Vilayet İdaresi Kanununun 27 nci maddesindeki salahiyeti kullanırlar.

Hududa ait istihbarat işleri Dahiliye ve Gümrük ve İnhisarlar Vekaletleriyle Büyük Erkanıharbiye Riyasetince bir talimatname ile tesbit edilir.

(Değişik madde: 03/08/1944 - 3/1325 K.)

Hudutlardaki vilayetlerde hudut ve kaçakçılığın men'i işleriyle meşgul olmak üzere valinin riyasetinde; Vilayet Jandarma Komutanı, vilayet bölgesindeki Gümrük Muhafaza Tabur Komutanı (gümrük muhafaza teşkilatının askerileştirilmediği mıntıkalarda vilayet mıntıkasındaki Muhafaza Müdürü, olmayan yerlerde muhafaza teşkilatının en büyük amiri) ve vilayet Emniyet Müdürü veya Amirinden mürekkep bir hudut heyeti teşkil olunur.

Kıyı vilayetlerinde de kaçakçılık işleriyle uğraşmak üzere valinin riyasetinde birinci fıkradaki gibi birer heyet teşkil edilir. Bu maddede yazılı heyetler valinin lüzum gördüğü zamanlarda toplanır.

İki taraf arazisi arasında vukubulacak gidiş, geliş, nakliyat, ticaret ve sair her türlü münasebetlerin ancak kabul edilen murakabeli kapılar tarıkiyle yapılması zaruri olup kapılar ya ahitnamelerle tayin veya Dahiliye, Gümrük ve İnhisarlar, İktisat Vekaletlerince Büyük Erkanıharbiye Reisliği'nin muvafakati ve Ziraat Vekaleti'nin mütalaası alınarak tesbit ve ilan olunur.

İkinci halde Hariciye Vekaleti vasıtasiyle mukabil taraf hükümetine bildirilir.

Muayyen mıntıkalarda, tarafeynin muayyen halkına ahitnamelerle tanınmış ziraat, otlatma, odun kesme ve sulama gibi haklardan kolayca istifade edebilmeleri için ahitnamelerle tesbit olunan şartlar dahilinde geçmelerine mahsus olmak üzere gösterilecek muvakkat geçit yerlerinde murakabe, gümrük muhafaza teşkilatı olan hudutlarda gümrük muhafaza kıtalarına ve bu teşkilat bulunmıyan yerlerde hudut kıtalarına aittir.

Geçitlerde alınacak murakabe tedbirleri ve geçit mevkilerinde ve murakabe tedbirlerinde yapılacak değişiklikler en yakın mülkiye amirlerine ve bunlar vasıtasiyle valiye ve hudut kumandanlarına bildirilir.

Kapılarda, Dahiliye, Gümrük ve İnhisarlar, Sıhhat ve İçtimai Muavenet ve Ziraat Vekaletlerinin memurlariyle kapı karakolları bulunur.

A) Dahiliye memurları: Pasaport muameleleriyle, mülteciler, muhacirler, şüpheli şahıslar, firariler, siyasi mücrimler hakkında olunacak muameleler ve zararlı propaganda neşriyatının men'i işleriyle,

B) Gümrük memurları: Gümrük ve inhisar işleriyle,

C) Sıhhat memurları: Sıhhat işleriyle, mevzuat dahilinde alakadar olurlar.

D) Kapı karakolları: Bu memurlara, mevcut kanunların ve nizamnamelerin hükümleri dairesinde, vazifelerini icra sırasında ihtiyaç halinde kuvvetçe yardım ederler.

Kapı karakollarında, hudut kıtalarından bir zabit kumandasında takım veya daha küçük bir Kıta bulunur.

Kapı karakolları gümrük muhafaza teşkilatı olan yerlerde, mıntıkasında bulundukları gümrük muhafaza bölük kumandanının emrindedir. Kaçakçılık işlerine, bu bölük kumandanının emri olmadıkça karışmaz ve kendilerine kapılar haricinde vazife verilmez.

İki taraf arazisi arasında vukubulacak gidiş, geliş ve her türlü münasebat, kapılar tarıkiyle olur. Bunu gümrük muhafaza teşkilatı olan hudutlarda gümrük muhafaza Kıtalariyle kapı karakolları, diğer hudutlarda hudut kıtaları temin ederler.

Mukabil Devlet arazisi dahilinde kalan arazilerini sürmek veya ekmek veya hayvanlarını otlatmak veya sulamak gibi tarafeyn tebaasından muayyen hakları tanınmış bulunan kimseler, geçitlerden gidip gelebilirler.

Hududu, her hangi bir noktasından geçebilen mülteciler veya firarilerin hüviyetleri tesbit edildikten sonra bir sevk pusulasiyle en yakın mahalli Hükümetine teslim olunur ve haklarında Hükümetçe lazımgelen muamele yapılır. Yalnız asker firarileri Hükümete teslimden evvel, silahlarından tecrit olunur ve beraberlerinde getirdikleri hayvanlar ve teşhisi kabil miri eşya ellerinden alınır. Alınan silahlar, hayvanlar ve eşyalar gümrük muhafaza teşkilatı olan hudutlarda gümrük muhafaza kıtalarına ve olmıyan yerlerde hudut kıtasına teslim olunur. Bu gibi eşyanın iadeleri hakkında tarafeynce yapılmış bir ahitname varsa ona göre muamele olunur.

Muhaceret, Devletçe, ittihaz edilmiş usul dairesinde cereyan eder buna mütaallik işlere kapılarda bakılır. Ancak hava değişiklikleri tesiriyle veya karşı tarafın cebir ve tazyıkına uğramak suretiyle hudut kulelerinin veya karakollarının birine müracaat edeceklerin kapı mahallelerine sevkleri, can, mal ve hayvanca zayıati mucip olacağı anlaşılırsa, bunlar kabul edilir. Gümrük muhafaza teşkilatı olan hudutlarda bunlar, gümrük muhafaza kıtalarına ve olmıyan yerlerde en yakın hudut kıtasına veya mahalli Hükümete, diğer hudutlarda ise doğrudan doğruya en yakın mahalli Hükümetine teslim olunur.

Hudut mıntıkasında bir yerden diğer yere giderken komşu taraf arazisine giriş ve bazı yollardan geçiş iki taraf Hükümetlerince kabul edilmiş ise gidiş geliş esnasında hiç bir vaka çıkarılmamasına dikkat olunur.

Gerek mevzuat, gerekse Hükümetçe ittihaz edilmiş kararlar icabı, Türkiye'ye girmeleri caiz olmıyan kimseler hudut kapılarında dahi olsa kabul olunamazlar.

Kapılar veya geçitlerden gayrı bir yerden her ne suretle olursa olsun hudut geçmek veya usul haricinde kapılarla geçitlerden geçmeğe teşebbüs etmek hudut tecavüzüdür. Mülteciler, firariler ve muhacirler mütecaviz sayılmaz.

Mukabil taraftan sivil veya askerlerin toprağımıza silahlı veya silahsız tecavüzlerini gören gümrük veya hudut zabit veya efradı veya zabıta vazifesiyle mükellef olanlar tarafından bunlara işittirecek veçhile (dur), emri verilir. (Dur) ihtarına itaat etmiyenler hakkında evvela havaya silah atmak suretiyle bu ihtar tekrar edilir. Gene itaat etmezlerse üzerlerine ateş açılır. (Dur), emrine itaat edenlerin, varsa silahları alınarak gümrük veya hudut alay veya müstakil tabur kumandanlığına bildirilir. (Bunlardan yolunu şaşırmış olan veya hududu tecavüzde hiç bir fena niyeti tahakkuk etmiyenlerle bunların beraberinde bulunan hayvan ve sair nakil vasıtaları ve hududumuza girmiş olduğu görülen başı boş hayvanlar, gümrük veya hudut alay veya müstakil tabur kumandanlığının müsadesiyle karşı tarafın salahiyettar hudut makamına teslim olunur.) Kasten veya tecessüs fikriyle hududu tecavüz ettiği tahkikle anlaşılan veya vaziyetlerinden hissedilenler bir zabıt varakasiyle ve icabında yakalayan kıta zabitinin de bunlar hakkındaki mütalaasiyle birlikte en yakın mahalli Hükümetine teslim olunurlar.

Alakadarlar vakaya vakıf oldukları andan itibaren takibe geçer ve aynı zamanda üstünlerine ve en yakın mahalli Hükümetine bildirirler. Suçlularla gasp olunmuş, yağma edilmiş, çalınmış eşya ve hayvanları ele geçirmeğe çalışırlar. Ele geçenleri bir zabıt varakasiyle en yakın mahalli Hükümete teslim ederler. Eğer hudut mıntıkası içinde zabıta kuvvetleri mevcut ise, bunların işe bilfiil ve kafi bir kuvvetle vaziyed etmelerine kadar takibat devam eder.

Çalınan yağma edilen ve gasp olunan eşya ve hayvanların iki taraf arasında iade ve istirdat işleri, iki tarafı ahit namelere göre salahiyetli hudut makamları arasında hasıl olacak itilafa tabidir. Böyle bir itilaf yoksa bu gibi eşya ve hayvanlar salahiyattar makamlara makbuz mukabili teslim olunur. Eğer bu gibi eşya ve hayvanları izleri mevcut ise alakadar memurlar tarafından hududa kadar takip olunarak karşı tarafa alakadar kumandanına veya memuruna, mahallin gümrük muhafaza kıta kumandanı ve bu teşkilat olmıyan hudutlarda hudut kumandanı vasıtasiyle teslim edilerek müşterek bir zabıt varakası yapılır. Vakanın fail ve mütacasirleri karşı taraf ahalisinden ise o tarafın salahiyattar mülki ve askeri memurlariyle muhabere ve malların ve hayvanların istirdatı sebepleri salahiyattar makamlar tarafından temin olunur.

Hudut üzerinde veya hududun içinde ahitnamelerle tesbit edilen mesafe dahilinde bizim tarafla kendi asker ve ahalimizden veya karşı taraf ahalisinden veya askerlerinden yaralı veya ölü bulunduğunu, hudutlarda vazife görenlerden her kim görür ve işitirse en yakın gümrük muhafaza kıta kumandanına ve bu teşkilat bulunmıyan hudutlarda hudut kıta kumandanına ve her iki halde de alakadar mülkiye ve adliye memurlarına haber verilir. Bu haberi alan gümrük muhafaza veya hudut kıta kumandanı, yanına en yakında bulunan bir hekimi alarak suç mahalline gider, zabıta ve adliye memurları gelinciye kadar yaralının ilk tedavisi yapılır. Suçun delil ve emarelerinden sayılabilecek bütün eşya, evrak ve izler zapt ve muhafaza olunur. Öldürülen varsa vaziyeti katiyen değiştirilmez. Bir kroki üzerinde tesbit olunur. Ve tahkikatın sonuna kadar cesedin vaziyeti tebdil edilmiyerek muhafaza edilmesi için başlarına ikiden az olmıyarak veya vaziyetin icabına göre daha fazla nöbetçi konur, cesedin tahkikattan evvel karşı tarafa çekilip götürülmemesine fevkalade dikkat olunur. Suç mahalline gelen zabıta ve adliye memurları kanun hükümleri dahilinde vazifelerini yaparlar.

Tahkikatta diğer taraf memurlarının da bulunmasına gümrük muhafaza kıta kumandanı ve bu teşkilat olmıyan hudutlarda hudut kıta kumandanı veya zabıta ve adliye memurları tarafından lüzum görülürse veya bu bapta diğer taraftan müracaat ve talepte bulunursa ona göre tedbir alınır. Yaralama veya öldürmenin nasıl ika edildiği ve faillerin kimler olduğu hakkında tahkikat yapılır. Fail karşı tarafa firar etmiş ise ve bu gibilerin iadesi hakkında taraflarca bir ahitname veya anlaşma varsa iadeleri için salahiyettar makamlar tarafından teşebbüsatta bulunurlar. Böyle bir ahitname yoksa keyfiyet vilayetlerden Dahiliye Vekaletine bildirilir.

Öldürülen, karşı taraf ahalisinden ise, 42 nci madde mucibince mahalli Hükümetince muktazi muamele yapılmadıkça ceset karşı tarafa teslim edilmez.

Bizim taraftan bir veya birkaç şahsın hududun öbür tarafında yaralandığı veya öldürüldüğü haber alınırsa gümrük muhafaza kıta kumandanı ve bu teşkilat olmıyan hudutlarda hudut kıta kumandanı alakadar adliye ve zabıta memurlarına haber verir ve aynı zamanda salahiyettar amirler beraberlerine en yakın hekimi alarak karşı tarafın muvafakatini alabildiği takdirde karşı tarafa geçerek vaka mahalline gider ve orada adliye ve zabıta memurlarını bekler. Bunlar geldikten sonra tetkikat ve tahkikat yapılır. Cesedin sahiplerine teslim edilmek üzere bizim tarafa nakli veya orada gömülmesi için karşı taraf memurları nezdinde teşebbüste bulunur. Bu bapta sarfolunacak para Dahiliye Vekaleti tarafından vakit geçirilmeksizin temin ve tesviye olunur.

Yaralananlar veya ölenler hakkında muayene ve tahkikat yapılmasına, karşı taraf muhalefet ettiği takdirde muhalefeti gösterir bir zabıt varakası tanzim ve imza edilmesi karşı tarafa teklif olunur ve keyfiyet derhal salahiyettar memur veya gümrük muhafaza kıta kumandanlarınca ve bu teşkilat olmıyan hudutlarda hudut kıta kumandanlarınca hudut kumandanlığına ve vilayete bildirilir. zabıt varakası da hemen vilayete gönderilmek üzere en yakın mahalli Hükümetine irsal olunur. Karşı taraf zaptı imza etmezse buna ait ayrıca bir zabıt varakası yapılır.

Hudut üzerinde vukua gelen yaralama ve öldürme meselelerinde cinayetin hududu tecavüz gibi bir sebep üzerine olduğunu ispat emeliyle bir tarafta vurulan cesedin diğer tarafa getirilmesi ihtimali karşısında kan lekesi ve vücudun bir yere düşmesinden veya sürüklenmesinden mütehassıl iz, hakikatin tezahürüne yardım edeceği gibi alelekser vaka mahalli ile cerh şekli ve mevkii istikametinin mukayesesi ile de hakikata vusul mümkün olduğundan böyle ihtilaflı vakalarda son derece uyanıklıkla hareket edilecektir.

Topraklarımızda vukuu bulan yaralama ve öldürme suçlarını işliyen şahıs karşı taraf ahalisinden dahi olsa ele geçtiği takdirde bir zabıt varakasiyle mahalli Hükümetine teslim olunur.

Valiler ve hudut kumandanları, kendilerine ait vazifeden dolayı karşı tarafın salahiyettar askeri veya mülki memurlariyle muhabere ederler. Bu muhaberelerin resmi tarzda ve nazikane bir lisanla olmasına dikkat olunur.

Ahitnamelerle tesbit olunan hudut işlerinden dolayı karşı tarafın salahiyetli hudut kumandanlariyle yapılacak muhaberat, ahitnameler hükümlerince kabul edilen esaslar dahilinde, ve salahiyetli makamlarca yapılır. Hudut kumandanlığını alakadar eden işler için bu kumandanlığın mütalaası alınır.

Gümrük ve hudut kıta kumandanları ve zabitleri fevkalade ve acele hallerde dahi hudut kumandanlığının müsaadesini almaksızın karşı taraf mülki ve askeri memurlariyle muhabereye salahiyettar değildir. Karşı taraf hudut zabitlerinin mülakat teklifleri kabul olunursa da vuku bulacak mühim istizah ve tekliflere izin almadan cevap verilmez.

Hudut kuriyelerinin kapılarda kabulü ve getirdikleri evrakın kapılarda alınması esastır. Ancak kapılarda kuriyelerin evrakını alacak resmi memur bulundurmıyan taraf diğer tarafın hüviyeti tanınmış ve vesikayı haiz kuriyerlerinin, getirilen evrakı kabule salahiyettar memurun bulunduğu mahalle kadar, sevkedilmesi caizdir.

Ahval ve vakayı buluşmayı icap ettirdiği zaman tarafeyn, Hükümetlerince kabul edilmiş muayyen içtima yerlerinde ve eğer bu yerler tayin edilmemişse yalnız kapılarda veya hudut üzerindeki karakol veya vaka mahallerinde birleşirler.

Vali ve mülkiye memurlarının karşı taraf memurlariyle buluşma için hareketlerinde beraberlerinde hudut veya gümrük tabur veya bölük kumandanları da bulunur. Hududun emniyetini veya kaçakçılığı alakadar eden buluşmalarda kumandanların müşavir olarak bulundurulmasına çalışılır. Buluşmalarda hazır bulundurulmalarına imkan görülemediği takdirde hududun emniyetini veya kaçakçılığı alakadar eden işlerde buluşmanın sevk ve idaresi için mülkiye memurları bu kumandanların noktai nazarlarını alırlar. Mülkiye memurlarının buluşmaları, hareketlerinde bu kumandanların beraberlerinde bulunabilmesi için, mülki makamat tarafından buluşmanın zaman ve mevkii vaktiyle hudut veya gümrük alay veya tabur kumandanlarına bildirilir. Müstacel hallerde mülkiye memurları derhal buluşma yerine hareket eder ve bu makamlara da haber verirler.

Ahval ve vekayiin zuhur sureti hakkında fikirler birleştiği takdirde iki nüsha olarak Fransızca veya hem Türkçe hem de karşı taraf Hükümetinin lisanınca müşterek bir zabıtname tanzim olunur. Eğer iki taraf beyninde fikirler birleşmezse her iki tarafın ayrı ayrı Fransızca veya kendi lisanlariyle tanzim edecekleri zabıtnameler teati olunur. Bu zabıtnamelerin teatisi mümkün olmazsa keyfiyet zabtımıza yazılır ve üstün makama gönderilir.

Zabıtnamelerin hangi lisan üzerine tanzim olunacağı ahitnamelerle kabul edilmiş ise o lisan üzerine tanzim olunur.

Dostane münasebetleri teyit maksadiyle ara sıra veya resmi günlerde vukua gelecek ziyaretlerde karşı tarafın askeri ve mülki memurları kapılarda izaz olunabilirler. Bu memurlara askeri merkezlerde ziyafet verilmesi lazımgeldiği zaman, vaktinde kolordu vasıtasiyle Milli Müdafaa Vekaletinden ve Büyük Erkanıharbiyeden mezuniyet almak icap eder.

Mülki merkezlerde ziyafet verilmesi lazımgeldiği zaman valiler keyfiyeti Dahiliye Vekaletine teklif ve alacakları mezuniyete göre hareket ederler ve aynı zamanda Büyük Erkanıharbiye Riyasetine de bildirirler.

Bu yolda müsaade, Dahiliye Vekaletinden alınır. Askeri bir mahzur varsa Büyük Erkanıharbiye'ce Dahiliye Vekaletine bildirilir. Valiler müsaade aldıktan sonra hudut kumandanlığına keyfiyeti bildirirler.

Bu yolda vukua gelecek masraflar alakasına göre askeri veya mülki cihete aittir.

Gümrük ve hudut kıtaları kumandanları ve hudut vilayetlerindeki mülki idare amirleri komşu Hükümetlerin resmi günlerinde yukardaki şartlar dahilinde bilmukabele iyi münasebetleri teyit ederler.

Altmış dördüncü madde haricinde olarak karşı tarafın hudut kuleleri gerisindeki merkezlerde vukubulacak ziyaretler için de, 64 üncü maddede yazıldığı gibi alakadar makamlardan istizan olunarak alınacak emre göre hareket olunur.

Resmi ziyaretlerde cereyan edecek musahabe ve mükalemelerin hülasası üstün makamlara bildirilir.

Karşı tarafın resmi günlerinin alakadarlarca bilinmesi için Hariciye Vekaletince bir broşür hazırlanarak Dahiliye ve Gümrük ve İnhisarlar Vekaletleri ile Büyük Erkanıharbiye Riyasetine gönderilecektir. Bu broşürde tesbit olunan günler haricinde kalacak mevzii resmi günleri de en yakın alakadarlar bu broşüre ilave edeceklerdir.