4/1283 Sayılı Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük

(Değişik madde: 12/08/01961 - 5/1535 K.)

Bu Tüzük hükümleri preselenmek üzere çırçırlanacak Çiğitli (Kütlü) pamuklarla, preselenmiş veya preselenecek Mahlıç pamuklara, çırçırlama ile iplik imalatı esnasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerine ve linter pamuklarına şamildir.

(Değişik fıkra: 02/07/1999 - Tuzuk 99/13097-1 md.) Bu pamuklar, 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun ve bu Tüzük hükümleri gereğince tasnif ve kontrola tabidir.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Bu Tüzük hükümleri dairesinde yapılacak tasnif ve kontrol işleri, Ticaret Bakanlığı tarafından görülür.

Pamuk kontrol merkezleri ile bunların kontrol sahaları, Ekonomi ve Ticaret Vekaleti tarafından tesbit ve ilan olunur.

Pamuk kontrol merkezleri ile bunların kontrol sahaları dışında kalan yerlerden yapılacak talep üzerine ve Ekonomi ve Ticaret Vekaletince lüzum görüldüğü takdirde pamuk kontrolü için kontrolör gönderilir.

Pamukların bulundurulacağı depolarla işleneceği çırçır ve prese yerlerinin haiz olması lazımgelen sıhhi ve teknik şartlar, işçilerin sağlığını koruma ve iş emniyeti ve parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan iş yerlerinde alınacak tedbirler hakkındaki nizamnameler hükümleriyle diğer mevzuat hükümleri de nazara alınarak Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım ve Çalışma Vekaletlerinin mütalaaları alındıktan sonra Ekonomi ve Ticaret Vekaletince ihzar ve İcra Vekilleri Heyetince tasvip olunacak bir talimatname ile tesbit olunur.

(Değişik madde: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-2 md.)

Kütlü pamukların üretildikleri bölgelerden başka bölgelere naklinin önlenmesi için alınacak tedbirler Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görüşleri alınmak suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığının yayımlayacağı tebliğ ile belirlenir.

Dış ticarette standardizasyon denetmenleri, pamukların bulundukları depoları ve işlendikleri çırçır ve prese yerlerini, çırçır ve prese makinelerini her zaman kontrol edebilirler, gerektiğinde iade edilmek koşuluyla numune alabilirler.

Kontrol sırasında, pamuklar üzerinde hile ve tağşiş fiillerine teşebbüs edildiği veya hile ve tağşiş fiillerinin işlendiği ya da pamuk kalitesini bozan, çekirdek veren, çekirdek kıran çırçır makinelerinin işletildiği görüldüğü veya başka bölge pamukları bulunduğu takdirde failleri hakkında takibat yapılmak üzere Tüzüğün Beşinci Bölümündeki hükümler çerçevesinde işlem yapılır.

Pamukların çırçır ve prese fabrikaları sahipleri tarafından:

a) Açıkta bırakılması;

b) Kapalı yerlerde rutubetli veya vasıflarını bozacak şartlar altında muhafazası;

c) Gruplara ve tiplere ayrılmadan depolara konulması yasaktır.

(Değişik: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-3 md.)

Türkiyede üretilen pamuklarla çırçırlama ve iplik imalatı sırasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin ve linter pamuklarının derece (grade) bakımından tasnifi ve kontrolü zorunludur. Bu pamuklardan gerek gördüklerini elyaf uzunluğuna (stapel) ve karakter özelliklerine göre ayrıca, tasnif ve kontrole tabi tutmaya ve tesbit edeceği kontrol merkezlerinde uygulamaya Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.

Türkiyede üretilen pamuklar:

1- Kısa elyaflı (yerli).

2- Orta elyaflı (upland).

3- Uzun elyaflı. olarak üç gruba ayrılır. Bu gruplara ait pamukların hangi varyetelerinin yetiştirileceği Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca belirlenir.

Tüzük kapsamına giren pamukların derece (grade) bakımından sınıf ve tiplere ayrılarak tasnif edilmesi, adlandırılması, bunların elyaf uzunluğu (stapel) ve karakter özellikleri bakımından tasnifi, tasnifte esas alınacak değerler ve bunların ne şekilde adlandırılacağını tesbite Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir. Bunlara ilişkin esaslar uygulanacağı yılın Temmuz ayına kadar ilan edilir.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Bu Tüzüğün şümulüne giren pamukların:

a) (Değişik bent: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-4 md.) Standart pamuk tip numunelerinin Ege, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu üretim bölgeleri için ayrı ayrı veya bütün Ülkeyi kapsayacak biçimde belirlenmesine,

b) Standart pamuk tip numunelerinden hangilerinin hangi kontrol merkezlerinde kontrol ve tasnife esas tutulacağını tayine,

c) Standart pamuk tip numunelerini iki seneden evvel olmamak üzere lüzum gördükçe değiştirmeğe,

Ticaret Bakanlığı yetkilidir.

Ticaret Bakanlığı standart pamuk tip numunelerinin tesbitinde veya değiştirilmesinde 11 inci maddede yazılı istişare kurullarının ayrı ayrı veya toplu olarak mütalaasını alır. İstişare kurulları, ayrı ayrı veya toplu olarak 2/3 üyesi tarafından standart pamuk tip numunelerinin iki seneden evvel olmamak üzere değiştirilmesini Ticaret Bakanlığından istiyebilir. Bu takdirde Ticaret Bakanlığı İstişare Kurullarını bir ay içinde toplantıya davet eder.

Ticaret Bakanlığınca tesbit olunan standart pamuk tip numunelerinden lüzumu kadarı (Esas Standart Pamuk Tip Numunesi) namiyle hususi mahallerde muhafaza edilir.

Madde 9 - (Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Pamuklar çıçırlama şekillerine göre:

1 - Merdaneli (Toplu) çırçır makinası Rollerfin,

2 - Testereli çırçır makinası Sawgin,

3 - Linter makinası Lintergin,

ile işlenmiş olarak üçe ayrılır. Bunların birbirine karıştırılması yasaktır.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535)

Standart pamuk tip numuneleri, zamanla veya kullanılma neticesinde vasıflarını kaybettikçe, aynı evsafa uygun yenileri ile değiştirilir. Bu değiştirme (Esas Standart Pamuk Tip Numuneleri) gözönünde tutulmak suretiyle Ticaret Bakanlığınca yapılır.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Standart pamuk tip numune istişare kurulları Ege istihsal bölgesi için İzmir'de, Çukurova istihsal bölgesi için Adana'da ve Ticaret Bakanlığının lüzum göreceği diğer istihsal merkezlerinde teşkil olunur.

Bu kurullar:

1 - Ticaret Borsasını temsilen (1),

2 - Ticaret ve Sanayi Odasını temsilen (3),

3 - Pamuk İhracatçıları Birliğini temsilen (1),

4 - Tarım Birlik veya Odasını temsilen (1),

5 - Tarım Bakanlığını temsilen (2),

6 - Sanayi Bakanlığını temsilen (2),

7 - Ticaret Bakanlığını temsilen (2),

8 - Üniversiteyi temsilen (1),

üyeden teşekkül eder.

Ticaret ve sanayi odaları ayrı ayrı teşekkül etmişlerse Ticaret Odasını temsilen bir, Sanayi Odasını temsilen iki üye seçilir. Sanayi Odası temsilcilerinden birinin çırçır ve prese fabrikatörlerinden, diğerinin tekstil fabrikatörlerinden olması, Ticaret ve Sanayi Odası müşterek olduğu ahvalde de üç temsilciden birisinin çırçır ve prese fabrikatörlerinden, diğerinin tekstil fabrikatörlerinden olması mecburidir.

Standart pamuk tip numune istişare kurullarına asil üyelerin bulunmadığı zamanlarda vazife görmek üzere aynı veçhile ve aynı sayıda yedek üye seçilir.

Standart pamuk tip numune istişare kurulları aralarında birini başkan seçerler.

Bu kurullar en az on üyenin iştirakiyle toplanır ve ekseriyetle karar verirler. Oyların eşitliği halinde başkanın oyu iki oy sayılır.

Standart pamuk tip numune istişare kurulları Ticaret Bakanlığının tensip edeceği zaman ve yerde ayrı ayrı veya müştereken toplanırlar. Müşterek toplantılar, bir kuruldan dokuz üyeden az olmamak şartiyle en az 18 üyenin katılmasiyle yapılır.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

İstihsal olunan pamukların derece (Grade) bakımından tasnif ve kontrolünda aşağıdaki unsurlar esas olarak alınır:

a) Renk,

b) Yabancı madde (Yalnız pamuk bitkisine ait yaprak, kabuk parçaları, çiçek veya sap kırıntılariyle tozlardır.)

c) Hazırlanma durumu (Pamuğun iyi veya fena çırçırlanmış olup olmadığı.)

Standart pamuk tip numuneleri, yukarıda bildirilen esaslar dahilinde pamukların çırçırlama şekillerine, gruplarına, sınıflarına ve tiplerine göre bütün hususiyetleri gösterilmek suretiyle ayrı ayrı hazırlanır.

(Ek fıkra: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-5 md.) Pamukların karakter özellikleri bakımından incelenmesinde esas alınacak kriterleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının görüşlerini alarak belirlemeye Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Çırçırlama ve iplik imalatı esnasında meydana gelen pamuk lifi döküntülerinin ve linter pamuklarının 7 nci maddede yazılı pamuk gruplarına ve bunların da mütekabilen yukarıda yazılı pamuklara karıştırılması yasaktır.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Bu Tüzük şümulüne giren pamukların grup, sınıf ve tiplerinin birbirine karıştırılması ve 12 nci maddede yazılı olanlar dışında kalan yabancı maddelerin pamuklarda bulunması yasaktır.

Çiğitli hariç olmak üzere, pamuğun rutubeti % 8,5 dan fazla olamaz.

Rutubet derecesinin tayininde kullanılacak metod Ekonomi ve Ticaret Vekaletince tesbit ve ilan olunur.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Linter pamuklarına ait standart tip numunelerin hazırlanmasında çekirdek üzerinden bir veya iki defa kesilmiş olması ile, renk, yabancı madde ve çırçırlama durumu; çırçırlama ve iplik imalatı esnasında hasıl olan lif döküntülerine ait standart tip numunelerin hazırlanmasında imalat safhasının arzettiği hususiyetler ile renk ve yabancı madde durumu gözönünde tutulur.

(Değişik madde: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-6 md.)

Pamuklar çırçırlandıktan sonra preselenmiş ve ambalajlanmış olarak balya halinde piyasaya sunulur. Balyaların asgari ve azami boyutunu, safi ve gayrisafi ağırlığını, preslenme şeklini, çember sayısını, ambalaj maddelerinin nitelikleri ile kullanılış usul ve biçimlerini tesbit etmeye Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.

(Değişik madde: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-7 md.)

Preselenmiş pamuk balyalarında kullanılacak çember ve ambalaj maddelerinin, pamuğun özelliğini değiştirmeyecek malzemeden yapılmış, temiz, sağlam ve yırtıksız olması şarttır.

Ülke içindeki fabrika ve imalathanelerin ihtiyaçları için prese ettirilecek balyalar hakkında Dış Ticaret Müsteşarlığının izniyle bu madde hükümleri uygulanmaz.

(Değişik madde: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-8 md.)

Preselenmiş pamuk balyalarının üzerinde, içinde bulunan pamukların vasıflarını gösteren resmi marka ve işaretlerin ve kontrol mühürünün bulunması zorunludur.

Preselenmiş pamuk balyalarının işaretlenmesi etiket kullanılarak da yapılabilir. Etiket veya balya üzerinde bu marka ve işaretlerin yeri, biçimi, rengi, boyutu, nerede ve nasıl kullanılacağı ve balyaların ne şekilde mühürlenip mühürlenmeyeceği Dış Ticaret Müsteşarlığınca tespit ve ilan olunur.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Preselenmiş pamuk balyalarının çenberli yüzlerinden biri resmi marka ve işaretlere, mukabil yüzü özel marka ve işaretlere tahsis olunur.

Resmi marka ve işaretlerin konulacağı yüzde, başka hiçbir yazı ve işaret bulunamaz.

Özel marka ve işaretlerin, resmi marka ve işaretlerle iltibasa yer vermeyecek şekilde tesbit edilmiş olmaları lazımdır.

Resmi marka ve işaretlerle kontrol damgası üzerinde tahrifler, değişiklikler, ilaveler veya çıkartmalar yapılması yasaktır.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

23 üncü maddede tesbit edilen kontrol şekillerinden:

A - Sondaj usulüne göre kontrol isteklerinde:

1 - Pamukların prese edilmesini mütaakıp prese fabrikası sahibi ve mal sahibi veya yazı ile bildirecekleri temsilcileri, bağlı bulundukları kontrol mermezine, her mal sahibine ait her parti için Ticaret Bakanlığınca tesbit edilecek örneğe uygun bir beyannameyi müştereken vererek prese edilen pamukların kontrolünu istemeğe mecburdurlar.

2 - Preselenmiş pamuklar; çırçırlama şekli, grup, sınıf ve tipi zikrolunarak kontrole arzedilir.

3 - Bir mal sahibine ait olup grup, sınıf, tip ve çırçırlama şekli aynı olan preselenmiş pamuk balyaları bir parti sayılır. Bir parti içine, o partiye giremiyecek vasıftaki preselenmiş pamuk balyalarının karıştırılması yasaktır.

4- (Değişik bent: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-9 md.) Bir defada kontrole arz edilecek bir veya birden fazla mal sahibine ait preselenmiş pamuklar 200 balyadan fazla olamaz.

5- (Değişik bent: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-9 md.) Kontrol, beyannamenin alındığı tarihten itibaren, iki günü geçmemek üzere en kısa zamanda yapılır.

B - Tek balya usulüne göre kontrol ve tasnif isteklerinde:

1 - Pamukların prese edilmesini mütaakip, prese fabrikası sahibi ve mal sahibi veya yazı ile bildirecekleri temsilcileri, bağlı bulundukları kontrol merkezine her mal sahibine ait her parti için Ticaret Bakanlığınca tesbit edilecek örneğe uygun bir beyannameyi müstereken vererek prese edilen pamukların tasnif ve kontrolünu istemeğe mecburdurlar.

2 - Preselenmiş pamuklar; çırçırlama şekli ve grupu zikrolunarak tasnif ve kontrole arzedilir. (Ek cümle: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-9 md.) Kontrollerde her balyanın sınıfı, tipi, elyaf uzunluğu (stapel) ve karakter özellikleri belirlenir.

3 - Bir mal sahibine ait olup çırçırlama şekli ve grupu aynı olan ve bir defada tasnif ve kontrolü istenen preselenmiş pamuk balyaları bir parti sayılır, bir parti 100 balyadan fazla olamaz. Bir parti içine, o partiye giremiyecek vasıftaki preselenmiş pamuk balyalarının karıştırılması yasaktır.

4 - Bir defada tasnif ve kontrole arzedilecek bir veya birden fazla mal sahibine ait preselenmiş pamuklar 100 balyadan fazla olamaz.

5- (Değişik bent: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-9 md.) Tasnif ve Kontrol, beyannamelerinin alındığı tarihten itibaren, iki günü geçmemek üzere en kısa zamanda yapılır.

Kontrole arzedilen preselenmiş pamukların, kontroldan önce balyaları üzerine, tip damgası hariç, resmi marka ve işaretleri vurulmuş ve kontrolü kolaylaştıracak şekilde istif edilmiş olmaları lazımdır.

Madde 23 - (Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Bu Tüzük hükümleri gereğince pamukların tasnif ve kontrolü:

1 - Kontrolü istenen pamuklardan muayyen nispette balyanın kırılıp açılarak içindekilerin muayenesi suretiyle yapılan (Sondaj) kontrolü,

2 - Tasnif ve kontrolü istenen pamukların her balyasından usulüne göre numune alınarak bunların tasnif ve kontrol edilmesi suretiyle yapılan (Tek balya) kontrolü,

olmak suretiyle iki şekilde yapılır.

Sondaj kontrolü çırçır ve prese fabrikalarında veya bunların depolarında yapılır.

Tek balya usulüne göre tasnif ve kontrol:

a) Çırçır ve prese fabrikası veya deposunda bulunan balyalardan usulüne göre alınan numunelerin kontrol merkezlerindeki tasnif odalarında,

b) Bu pamukların tasnif dışındaki hükümlere uygunluğu bakımından kontrolü çırçır ve prese fabrikalarında veya bunların depolarında, yapılır.

(Değişik fıkra: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-10 md.) Pamukların kontrolü yeterli nitelikte tasnif odaları bulunan çırçır ve prese fabrikaları ile bunların depolarında sondaj kontrolü ile yapılır. Bu şekilde kontrolün mümkün olmaması halinde sondaj kontrolü için alınan numuneler, denetmenin dairesindeki tasnif odasında kontrole tabi tutulur.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Pamukların sondaj usulüne göre kontrolü, kontrole arzedilen her partiye ait preselenmiş pamuk balyaları içinden en az % 2(...) ve en çok % 20 nispetinde ayrılacak balyaların açılarak ambalajlarının ve içindekilerinin ayrı ayrı muayenesi suretiyle yapılır. Kontrolda her balya ait olduğu partiyi temsil eder.

Pamukların tek balya usulüne göre tasnif ve kontrolü:

1 - Muayeneye arzedilen her balyadan Ticaret Bakanlığınca tesbit edilecek usule göre alınan numunelerin kontrol merkezlerindeki tasnif odalarında teker teker tetkik edilerek tasnifi,

2 - Numune alınma esnasında muayeneye arzedilen balyalardan (50 balyaya kadar) bir adedinin, (50 balyadan fazlası için) iki adedinin açılarak içindekilerinin karışık olup olmadığının ve pamuk balyalarının hepsinin tüzük hükümlerine uygun şekilde hazırlanıp hazırlanmadığının tesbiti, suretiyle yapılır.

Açılacak balya miktarı, pamukların karışık olarak hazırlandığından şüphe edildiği ahvalde % 20 ye kadar çıkartılabilir.

(*) Tüzüğün orjinal metninde yirmi altıncı bölüm iken 04/06/1974 tarih ve 7/8369 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yirmi yedinci bölüm olarak değiştirilmiştir.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Preselenmiş pamuk partisinin:

A - Sondaj usulüne göre kontrolü sonucunda:

1 - Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup, sınıf, tip ve çırçırlama şekillerine ait vasıflara uygun olduğu görüldüğü takdirde,

2 - Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve çırçırlama şekillerine uygun olduğu, fakat beyannamesinde yazılı sınıf ve tipe uygun olmayıp diğer bir sınıf ve tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde balyaların üzerine kontrolda tesbit edilen sınıf ve tip damgasının vurulması mal sahibi veya temsilcisi tarafından beyannamesinin arkasına yazılarak imza edilmek suretiyle kabul olunursa,

Balyalar üzerine pamuk eksperi tarafından sınıf ve tip damgası ve kontrol mühürü vurulup mal sahibine Ticaret Bakanlığınca tesbit olunan örneğe uygun şekilde bir kontrol belgesi verilir.

3 - Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve çırçırlama şekillerine uygun olduğu, fakat beyannamesinde yazılı sınıf ve tipe uygun olmayıp diğer bir sınıf ve tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde balyalar üzerine kontrolda tesbit edilen sınıf ve tipe ait damganın vurulması mal sahibi veya temsilcisi tarafından kabul edilmezse kontrol belgesi verilmez.

4 - İkinci ve üçüncü fıkralar dışında olmak üzere bu Tüzük hükümlerinden birine uygun olmadığı görüldüğü takdirde kontrol belgesi verilmez ve ayrıca prese fabrikası sahibi hakkında zabıt varakası tanzim olunur.

B - Tek balya usulüne göre tasnif ve kontrolü sonucunda:

1 - Bu Tüzük hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve çırçırlama şekline uygun olup tasnif neticesi mal sahibi tarafından kabul edildiği takdirde her balya için ayrı ayrı veya aynı çırçırlama şeklindeki ve aynı grup, sınıf, tip ve elyaf uzunluğundaki pamuklara ait balyalar için Ticaret Bakanlığınca tesbit edilen örneğe uygun şekilde bir kontrol belgesi verilir. (Ek cümle: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-12 md.) Ayrıca, her balyanın karakter özellikleri tespit edilerek düzenlenen rapor, kontrol belgesi ile birlikte mal sahibine verilir.

2 - (Değişik bent: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-12 md.) Tasnif olunan pamuklara ait balyalardan numune alındıktan ve sınıf, tip, elyaf uzunlukları ve karakter özellikleri tespit edildikten sonra bu hususta yapılacak işlemler Dış Ticaret Müsteşarlığınca tesbit olunur.

3 - Tasnif neticesi mal sahibince kabul edilmediği takdirde, kontrol belgesi verilmez.

4 - Tasnif neticesinde:

a) Pamukların sınıfları bakımından karışık olduğu, fakat bu karışıklığın aynı tip pamuklardan (Standart 1 beyaz ile standart 1 H. B. (Hafif benekli) gibi meydana geldiği,

b) Pamukların tip bakımından karışık olduğu, fakat bu karışıklığın aynı sınıf içinde bir kademe farklı pamukların bulunmasından meydana geldiği,

c) Pamukların elyaf uzunluğu bakımından karışık olduğu, fakat bu karışıklığın uzunluk tasnifinin iki taraflı kademesindeki pamukların bulunmasından meydana geldiği,

Tesbit olunduğu takdirde tasnif neticesi aşağı kademedeki sınıfa, tipe, ve elyaf uzunluğuna göre tayin olunur.

5 - Tüzük hükümlerine aykırı şekilde bulunan pamuklarla sınıf, tip ve elyaf uzunluğu bakımından karışıklığı (4) üncü bendde yazılı kademeleri aşan pamuklar için kontrol belgesi verilmez ve prese fabrikası sahibi hakkında zabıt tanzim olunur.

Madde 26 - (Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Kontrol belgesinin geçerlik süresi bir yıldır.

Kontrol tarihi üzerinden bir yıl geçmiş olan balyaların usulü dahilinde yeniden tasnif ve kontrole arzı mecburidir. İhraç edilecek pamuklarda bu süreye ihracat kontrol belgesinin geçerlik süresi ilave olunur.

Kontrol belgesi, talep vukuunda istenilen sayıda yeni kontrol belgeleri ile değiştirilebilir.

(Değişik madde: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-13 md.)

Preseli pamukların alım ve satımlarının kontrol belgesi ile yapılması zorunludur. Etiket veya balyaları üzerinde resmi marka ve işaretleri kontrol belgesine uymayan veya kontrol mühürleri bulunmayan preseli pamukların alınıp satılması ve nakli yasaktır.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Bu Tüzük hükümleri gereğince tasnif ve kontrol edilmiş pamukların ihraçları sırasında ayrıca ihraç kontrolüne tabi tutulması mecburidir.

İhraç kontrolünde:

a) Pamukların ihraç olununcaya kadar geçen müddet içinde gayri müsait şartlar altında muhafaza ve nakil edilmelerinden dolayı vasıflarını kaybedip etmediği,

b) Ambalajları ile resmi marka ve işaretlerin bozulup bozulmadığı,

c) İhracatçı tarafından beyan olunan hususların balyalar üzerinde gösterilen resmi marka ve işaretlere uygun olup olmadığı, tetkik olunur.

İhracı uygun görülen pamuklar için ayrıca ihracat kontrol belgesi verilir. Bu belgenin geçerlik süresi iki aydır. İhraç kontrollerinin ne şekilde yapılacağı Ticaret Bakanlığınca tesbit olunur. İhracat kontrol belgesi bulunmayan veya geçerlik süresi dolmuş bulunan, ihracat kontrol belgesindeki kayıtlara uymayan, balyalar üzerindeki resmi işaretleri bulunmayan veya bu işaretleri tahrif edilmiş bulunan pamuklarla 18 inci maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre preselenmiş pamukların ihracı yasaktır. Bu gibi pamukların gümrüklerden geçmelerine gümrük idarelerince müsaade olunmaz.

Kontrol edilmiş pamuk balyalarının evsaf ve ambalajları ile mühür, marka ve işaretlerine halel verecek bir arıza vuku bulduğu veya diğer her hangi bir sebeple resmi marka ve işaretler üzerinde tahsilat yapılması icap ettiği takdirde mal sahibi veya prese fabrikası sahibi derhal kontrolörlüğe haber

vermeğe ve lüzumla tashihatı Nizamname hükümlerine uyacak şekilde kontrolör huzurunda yapmağa mecburdur.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Tasnif ve kontrol edilmiş pamuk balyalarında sonradan değişiklik yapıldığına dair şüphe uyandıracak haller görüldüğü ve balyalar üzerindeki resmi marka ve işaretlerin tahrif edildiği tesbit olunduğu takdirde pamuk balyaları, pamuk kontrol teşkilatı veya Ticaret Bakanlığınca bu işle görevlendirilecek bir memur tarafından her zaman ve her yerde tekrar kontrol edilebilir. Bu kontrol neticesinde:

1 - Preselenmiş pamukların sonradan değiştirilmemiş veya resmi marka ve işaretleri tahrif edilmemiş olduğu tesbit olunduğu takdirde hiç bir muamele yapılmaz.

2 - Preselenmiş balyalar içindeki pamukların balyalar üzerindeki resmi marka ve işaretlere veya kontrol belgesi kayıtlarına uygun olmadığı, resmi marka ve işaretlerinin tahrif edildiği tesbit olunduğu takdirde kontrol belgesi hükümsüz bırakılarak balyalar üzerindeki resmi marka ve işaretlerle kontrol damgası iptal olunur. Ayrıca bu aykırılık ve tahrifleri yapanlar hakkında bu tüzük hükümleri dahilinde takibat yapılmak üzere zabıt tanzim olunur.

Bu pamuklardan icabına göre balyalı veya balyasız olmak üzere lüzumu kadar numune alınır. Bunlar kontrol memuru, mal sahibi veya temsilcisi veya bunlar olmadığı takdirde hazır bulunanlar ile Pamuk Eksperi veya bu işle görevlendirilen memur tarafından müştereken mühürlenir. Bu numuneler kontrolörlükte veya yediemin sıfatiyle ilgililerin nezdinde muhafaza edilir.

Kontrol edilmiş preseli pamuklar, Ekonomi ve Ticaret Vekaletinin göreceği lüzum üzerine, son ihraç vasıtasına yükletilinceye kadar tekrar kontrol edilebilir.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Kontroller sırasında tüzük hükümlerine aykırı görülen hallerde tutulacak zabıt varakaları beş nüsha olarak tanzim olunur.

Haklarında zabıt varakası tanzim edilenler veya temsilcileri, münderecatına itirazları olmadığı takdirde zabıt varakasını imzalamağa itirazları varsa itirazlarını zabıt varakasının hususi yerine yazıp imza etmeğe mecburdurlar.

İlgililerin zabıt varakasını imzadan imtina etmeleri veya hazır bulunmamaları halinde keyfiyet zabıt varakasına şerh verilerek hazır bulunanlar tarafından imzalanır.

Zabıt varakasının bir nüshası, haklarında zabıt varakası tanzim edilenlere veya temsilcilerine verilir.

Haklarında zabıt varakası tanzim edilenlerin zabıt varakası münderecatına itirazları halinde, anlaşmazlık konusu olan pamuklardan kontrolörce lüzum görülen miktarı, kontrolörle haklarında zabıt varakası tanzim edilenler veya mümessilleri tarafından müştereken mühürlenerek anlaşmazlığın halline kadar kontrolörlükte muhafaza edilir.

Kontrol neticesinde kontrolörün kararına itiraz vaki olduğu takdirde, kontrolör 36 ncı maddede yazılı Hakem Heyetini 24 saat içinde toplantıya davet eder.

Kontrol neticesinde kontrolörün kararına itirazı bulunanların bu itirazlarını incelemek ve bir karara bağlamak üzere Ekonomi ve Ticaret Vekaletinin lüzum göreceği yerlerde hakem heyetleri teşkil olunur.

Bu heyetler:

A) Mahalli ticaret odası veya ticaret ve sanayi odası tarafından bir yıl süre ile seçilecek ve seçimi Ekonomi ve Ticaret Vekaletince tasdik edilecek pamuktan anlar bir,

B) Ekonomi ve Ticaret Vekaletince bir yıl süre ile seçilecek pamuktan anlar bir,

C) Borsa tarafından bir yıl süre ile seçilecek ve seçimi Ekonomi ve Ticaret Vekaletince tasdik edilecek pamuktan anlar bir,

azadan terekküp eder.

Hakem heyetleri, azası arasından birisini reis seçer ve tam sayı ile toplanarak ekseriyetle karar verir.

Asil azaların bulunmadığı zaman heyette vazife görmek üzere aynı esaslar dahilinde birer yedek aza seçilir.

Ticaret ve sanayi odası bulunmayan yerlerde A fıkrasında gösterilen aza doğrudan doğruya Ekonomi ve Ticaret Vekaleti, borsa bulunmayan yerlerde C fıkrasında gösterilen aza mahallin en büyük mülkiye amiri tarafından seçilir.

Azalar, itiraz edenin usul ve füruundan, dördüncü dereceye kadar civar hısımlarından veya ortak veyahut hizmetlilerinden bulundukları takdirde heyete katılamazlar.

(Değişik madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Hakem Kurulu, anlaşmazlık konusunu veya eksper tarafından alınmış olan numuneleri 48 saat zarfında tüzük hükümleri içinde inceliyerek karar verir.

Hakem Kurulunun bu kararı Pamuk Eksperi tarafından Standart Pamuk Tip numunelerine ve tüzük hükümlerine aykırı veya indi görüldüğü takdirde ihtilaf konusu olan pamuk numuneleri müştereken mühürlenerek Yüksek Hakem Kuruluna incelenmek üzere gönderilir. Yüksek Hakem Kurulu nihai olan kararını bu numuneler üzerinden verir.

Yüksek Hakem Kurulu:

1 - Sanayi Bakanlığını temsilen bir,

2 - Tarım Bakanlığını temsilen bir,

3 - Ticaret Bakanlığını temsilen bir, olmak üzere pamuk tasnifi ile bilfiil meşgul olan veya pamuk tasnifinden anlar mütehassıs üç üyeden teşekkül eder.

Asil üyelerin bulunmadığı zaman vazife görmek üzere aynı sayıda ve aynı esaslar dahilinde birer yedek üye seçilir. Yüksek Hakem Kurulu, üyelerinin hepsinin katılmasiyle toplanır ve ekseriyetle karar verir. Kararın bir sureti Ticaret Bakanlığına gönderilir. Yüksek Hakem Kurulu Ticaret Bakanlığının lüzum gördüğü yerlerde kurulur.

(Değişik madde: 02/07/1999 - Tüzük 99/13097-14 md.)

Tüzüğün 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre çıkarılacak tebliğ hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında düzenlenecek tutanak ile kontrol sonucunda düzenlenen tutanak veya bu tutanağa itiraz halinde itirazın hakem kurulunca reddedilmesi durumunda, tutanağın bir örneği 1705 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına verilir ve bir örneği de Dış Ticaret Müsteşarlığına gönderilir.

Memleket içinde ve dışında harb hali, seferberlik ve seferberliğe hazırlık veya tabi afetler gibi mücbir sebepler altında Nizamnamede yazılı ambalaja mütaallik hükümlerin tatbikında halin icabına göre karar almağa Ekonomi ve Ticaret Vekaleti yetkilidir.

(Ek madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Tek balya kontrol sistemi ve buna mütaallik hükümler bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten iki sene sonra ilk gelecek Ağustosun 15 inden itibaren uygulanarak sondaj kontrol usulü ile buna mütallik hükümler yürürlükten kalkar.

(Ek madde: 12/08/1961 - 5/1535 ; Değişik madde: 18/06/1965 - 6/4840 K.)

Tek balya kontrol usulünün geçici birinci maddede gösterilen süre sonunda uygulanmasına imkan görülmediği takdirde Ticaret Bakanlığı, Tarım Bakanlığının muvafakatını almak surtiyle bu süreyi, bitiminden en az bir ay önce uzatmağa yetkilidir.

(Ek madde: 12/08/1961 - 5/1535 K.)

Ticaret Bakanlığı tesbit edeceği şartlara uygun müesseselerde veya mutabık kalacağı müesseselerde, geçici birinci maddedeki süre içinde tek balya kontrol usulünü uygulamaya yetkilidir.

20/03/1952 tarih ve3/14706 sayılı kararname ile meriyete konulmuş olan "Preselenmiş Pamukların Denetlenmesine Dair Tüzük" meriyetten kaldırılmıştır.

1705 ve 3018 sayılı kanunlara göre hazırlanmış ve Devlet Şurasınca tetkik edilmiş olan bu Nizamname hükümleri neşri tarihinden 15 gün sonra meriyete girer.