AD, SOYADI VE YAŞ DÜZELTİLMESİNE İLİŞKİN TALEPLER
27/02/2014 tarih ve 28926(Mükerrer) S.R.G. de yayımlanan 15/02/2014 tarih ve 6524 sayılı kanunun 39. maddesi ile 6087 sayılı kanuna eklenen Geçici Madde - 4 ile yürürlükten kaldırılmıştır.
T.C.
HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU
Sayı : B.03.1.HSK.0.70.12.04-010.06.02-161-2011 18/10/2011
Konu : Ad, soyadı ve yaş düzeltilmesine
ilişkin talepler
GENELGE
No: 28
Haklarında tutuklama kararı ya da yakalama emri bulunan şüpheli veya sanıklarla, hükümlü ya da herhangi bir şekilde aranan kişilerin; söz konusu bu emir ve kararları etkisiz kılmak veya haklarındaki mahkûmiyetlerle ilgili bilgi ve tespitleri bertaraf etmek amacıyla ad ve soyadlarını veya her ikisini de değiştirme girişiminde bulunarak pasaport almak suretiyle ülkemize giriş-çıkış yapmak istedikleri ya da bu şekilde kaçma yoluna teşebbüs ettikleri bilinmektedir.
Ayrıca, çocuğun cinsel istismarı suçunun sanıklarını cezadan kurtarmak maksadıyla bu suçun mağdurlarının yaşlarının büyütülmesi için hukuk mahkemesine dava açılabilmektedir.
Bilindiği üzere, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Medeni Kanununun 39 uncu maddesinde; "Mahkeme kararı olmadıkça, kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamaz."
25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun "Kayıt düzeltilmesi" kenar başlıklı 35 inci maddesinde; "(1) Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.
(2) Aile kütüklerindeki din bilgisine ilişkin talepler, kişinin yazılı beyanına uygun olarak tescil edilir, değiştirilir, boş bırakılır veya silinir."
"Nüfus davaları" kenar başlıklı 36 ncı maddesinde; "(1) Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:
a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
b) Aynı konuya ilişkin olarak nüfus kaydının düzeltilmesi davası ancak bir kere açılabilir. Ad değişikliği halinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde ise eş ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.
c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.
(2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenip sonuçlandırılır."
"Nüfus müdürlüklerinin yetkisi" kenar başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında; "Genel Müdürlük ve nüfus müdürlükleri kanunî harç ve her türlü mahkeme masraflarından muaftır."
"Mahkeme yazı işleri müdürlerinin görevleri" kenar başlıklı 55 inci maddesinde; "(1) Mahkeme yazı işleri müdürleri, aile kütükleri üzerinde tescil yapılmasını gerektirecek bütün karar ve işlemleri, kesinleşme veya düzenleme tarihinden itibaren on gün içerisinde o yerin nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidirler."
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun "Ceza mahkemelerinin ek yetkisi" kenar başlıklı 218 inci maddesinde; "(1) Yüklenen suçun ispatı, ceza mahkemelerinden başka bir mahkemenin görev alanına giren bir sorunun çözümüne bağlı ise; ceza mahkemesi bu sorunla ilgili olarak da bu Kanun hükümlerine göre karar verebilir. Ancak, bu sorunla ilgili olarak görevli mahkemede dava açılması veya açılmış davanın sonuçlanması ile ilgili olarak bekletici sorun kararı verebilir.
(2) Kovuşturma evresinde mağdur veya sanığın yaşının ceza hükümleri bakımından tespitiyle ilgili bir sorunla karşılaşılması halinde; mahkeme, ilgili kanunda belirlenen usule göre bu sorunu çözerek hükmünü verir."
hükümleri yer almaktadır.
Bu itibarla;
1-Yaş düzeltme, ad veya soyadlarını ya da her ikisini değiştirmek amacıyla mahkemelere başvuranların, aranan kişiler arasında olup olmadığının tespiti için Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine (UYAP) işlenen "suçun işlendiği yer", "nüfusa kayıtlı olunan yer" ve "ikamet edilen yer" kriterlerine göre takibi sistem üzerinden arananlar raporu alınmak suretiyle denetimi yapılabilen gıyabi tutuklama kararları ile yakalama emirlerinin UYAP kullanılarak sorgulama yapılabileceği; verilerin bazılarının sistemde olmaması ihtimaline binaen ilgili adli kolluk makamları vasıtasıyla İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat Harekât ve Bilgi Toplama Daire Başkanlığı (KİHBİ) Bilgi Sisteminden de yararlanılabileceğinin bilinmesi; bu bilgiler toplandıktan ve adli sicil kaydı incelendikten sonra değerlendirmelerin buna göre yapılarak, bu yolla soruşturma, kovuşturma veya hakkındaki cezanın infazından kurtulmak isteyenlere fırsat verilmemesi,
2- Nüfus kaydı düzeltilmesi istenen kişinin KİHBİ kaydı veya adli sicil kaydının bulunması hâlinde, verilecek kararın kesinleşmiş bir suretinin ilgisine göre İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat Harekât ve Bilgi Toplama Daire Başkanlığı veya Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne gönderilmesi,
3- 5490 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan hüküm gözetilerek İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile nüfus müdürlüklerinin harç ve her türlü mahkeme masraflarından muaf olduğunun göz önünde bulundurulması
konularında gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi hususunun Genel Kurulun 30/9/2011 tarihli ve 262 sayılı kararı ile tüm teşkilata duyurulmasına karar verilmiştir.
