Orman Yetiştirme Materyallerinin Ticareti Yönetmeliği (1999/105/ec)

Ağaç Türleri ve Yapay Hibritleri

Abies alba Mill

Abies cephalonica Loud

Abies grandis Lindl

Abies pinsapo Boiss

Cedrus atlantica Carr

Cedrus libani A Richard

Larix decidua Mill

Larix eurolepis Henry

Larix kaempferi Carr

Larix sibirica Ledeb

Picea abies Karst

Picea sitchensis Carr

Pinus brutia Ten

Pinus canariensis C Smith

Pinus cembra Linne

Pinus contorta Loud

Pinus halepensis Mill

Pinus leucodermis Antoine

Pinus nigra Arnold

Pinus pinaster Ait

Pinus pinea L

Pinus radiata D Don

Pinus sylvestris L

Pseudotsuga menzielsi Franco

Abies bornmulleriana Mattf.

Abies cilicica Carr.

Abies equi-trojani Aschers.

Abies nordmanniana Spach.

Picea orientalis Link.

Acer platanoides L

Acer pseudoplatanus L

Alnus glutinosa Gaertn

Alnus incana Moench

Betula pendula Roth

Betula pubescens Ehrh

Carpinus betulus L

Castanea sativa Mill

Fagus orientalis Lipsky

Fagus sylvatica L

Fraxinus angustifolia Vahl

Fraxinus excelsior L

Populus spp

Prunus aviumL

Quercus cerris L

Quercus ilex L

Quercus petraea Liebl

Quercus pubescens Willd

Quercus robur L

Quercus rubra L

Quercus suber L

Robinia pseudoacacia L

Tilia cordata Mill

Tilia platyphyllos Scop

EK-2

Kaynağı Belli Kategorisindeki Ana Materyalin Onayı için Gerekli Asgarî Şartlar

a) Ana materyal, bir transfer bölgesini temsil eden tohum toplama sahası veya bir meşcere olmalıdır. Kaynağı belli kategorisine giren tohum toplama sahası ve/veya meşcereler Bakanlıkça denetlenir ve kayıt altına alınır.

b) Ana materyalin:

1) Doğal meşcere, doğal olmayan meşcere olup olmadığı ve orijininin bilinip bilinmediği,

2) Yerli olan/olmayan veya orijini bilinen/bilinmeyen meşcere olup olmadığı, mutlaka belirtilir.

3) Meşcerenin doğal olmayan veya yerli olmayan meşcere olması halinde, bu meşcerenin (ana materyalin) kullanılan orijini biliniyorsa mutlaka belirtilir.

EK-3

Seçilmiş Kategorisindeki Ana Materyalin Onayı için Gerekli Asgarî Şartlar

Ana materyal, tek bir hasat mıntıkasını temsil eden bir tohum meşceresi olmalıdır. Meşcerenin seçimi, yetiştirme materyalinin kullanım amacına uygun şekilde aşağıdaki 10 seçim kıstası dikkate alınarak yapılır. Meşcerelerin seçimi işlemleri Yetkili Birimce gerçekleştirilir.

a) Orijin: Orman Amenajman Planlarındaki veriler doğrultusunda meşcerenin doğal/yerli olup olmadığı ve aynı zamanda orijininin bilinip bilinmediği belirlenir. Eğer seçilen meşcerenin doğal olmadığı/yerli olmadığı biliniyorsa, orijini mutlaka belirtilmelidir.Tarihi kanıtlar ve mevcut bilgiler doğrultusunda meşcerenin doğal veya yerli olup olmadığı belirlenir. Doğal veya yerli olmayan meşcerelerin biliniyorsa orijini mutlaka belirtilir.

b) İzolasyon Zonu : Aynı türün istenmeyen özelliklere sahip yakın çevresindeki meşcerelerden ve/veya hibrit oluşturma ihtimali olan akraba bir tür veya varyetenin meydana getirdiği meşcerelerden yeterli uzaklıkta bulunması şarttır. Seçimde istenen bu şartlara; seçilecek meşcerenin etrafındaki meşcerelerin doğal/yerli olmayan veya orijini bilinmeyen meşcerelerden oluşmuş olması durumunda özellikle dikkat edilmelir.İzolasyon mesafesinin tesbitinde; ağaç türü, ağaç boyu, gövde formu, hava rutubeti, sıcaklık, polen dağılımı zamanında yaygın rüzgâr yönü ve hızı, meyil ve meşcerenin topoğrafik yapısı gibi çeşitli etkenler dikkate alınır.

c) Etkili Populasyon Büyüklüğü: Meşcere içindeki ağaçlar arasında yeterli tozlaşmanın olabilmesi için sahada ağaçların dağılımı homojen olmalıdır. Akrabalar arasında eşleşmenin asgari düzeyde olması için meşcere içinde yeterli miktarda birey olmalıdır.

d) Meşcere Yaşı ve Gelişimi: Meşcereyi oluşturan ağaçlar, seçim kıstaslarının her biri için verilecek seçim kararını kolaylaştıracak yaş ve gelişim safhasında olmalıdır.

e) Yeknesaklık: Morfolojik özellikler bakımından meşcereyi oluşturan fertler arasındaki farklılıklar, birbirlerine yakın düzeyde olmalıdır. Gerekli görülürse; alt tabakadaki mağlup ağaçlar meşcereden çıkartılmalıdır.

f) Uyum yeteneği: Seçilecek meşcerenin; transfer mıntıkasında hakim olan ekolojik şartlara uyum yeteneği açıkça görülmelidir.

g) Meşcere Sağlığı ve Dayanıklılık: Meşceredeki ağaçlar genel olarak böcek, mantar, virüs vb orman zararlılarının tasallutundan ârî olmalıdır. Çevre kirliliği etkileri hariç meşcerenin bulunduğu yerdeki ekstrem iklim ve toprak koşullarından etkilenmemiş olmalıdır.

h) Meşcere Hacmi: Benzer ekolojik şartlarda kabul edilen ortalama mukayese değerinden yüksek olmalıdır.

ı) Odun Kalitesi: Odun kalitesi de dikkate alınmalıdır. Hatta bazı durumlarda meşcere seçiminde önemli bir seçim kriteri olarak ele alınabilir.

j) Gövde Formu, Dallanma ve Tabiî Budanma: Meşceredeki ağaçlar, özellikle gövde düzgünlüğüne, gövde dolgunluğuna sahip olmalıdır. Ağaçlar; dal kalınlığı (dal hacmi), dal çapı, dallanma açısı, tabiî budanma istidadı yönünden mukayese ağaçlarından daha iyi morfolojik özellikler göstermelidir. Ayrıca, çatallılık ve lif kıvrıklığına sahip fertlerin sayısı/yüzdesi çok düşük olmalıdır.

EK-4

Nitelikli Kategorisindeki Ana Materyalin Onayı için Gerekli Asgarî Şartlar

a) Tohum Bahçeleri

1) Tohum bahçesinin tipi, amacı, kuruluş deseni ve planı, tecrit zonu, mevkii ile tohum bahçesinde ortaya çıkan değişiklikler Yetkili Birimce kayıt altına alınır.

2) Klon veya aileler, amaçlanan fenotipik özellikleri dikkate alınarak seçilir. Bu seçim yapılırken bu Yönetmeliğin EK-3’ünün 4, 6, 7, 8, 9 ve 10 numaralı seçim kıstaslarında aranan niteliklere özel önem verilir.

3) Klon veya aileler, Yetkili Birimce onaylanan desene göre dikilir. Tohum bahçesinde yer alan her bir ramet ya da bireyin ebeveyn bilgileri ayrı ayrı gösterilir.

4) Yetkili Birimin onayı ile tohum bahçelerinde seleksiyon kriterlerine göre aralama ve ayıklama çalışmaları yapılır. Aralama sonrası tohum bahçesi kuruluş deseni güncellenerek Yetkili Birimce kayıt altına alınır.

5) Tohum bahçelerinde kuruluş amaçlarına uygun olarak bakım, koruma ve tohum hasadı yapılır. Tohum bahçesinden yapay hibrit tohumu elde edilmesi öngörülüyorsa; yetiştirme materyalindeki melezlerin yüzdesi mutlaka doğrulama testi ile tesbit edilir.

b) Ebeveyn Bireyler

1) Ebeveyn bireyler, amaçlanan fenotipik özellikleri dikkate alınarak seçilir. Bu seçim yapılırken bu Yönetmeliğin EK-3’ünün 4, 6, 7, 8, 9 ve 10 numaralı seçim kıstaslarında aranan niteliklere özel önem verilir veya bu seçimde ebeveynlerin, aranan özelliklerini döllerine aktarabilme yetenekleri (birleşme yeteneği) dikkate alınır,

2) Ebeveynlerin kullanılma amaçları, çaprazlama deseni ve tozlaşma sistemi, çaprazlama ve tozlaşmaya ilişkin önemli görülen hususlar (çaprazlama zamanı, yeri, polenlerin alındığı zaman, yer vb), tecrit zonu, ebeveynlerin bulunduğu mevkii ve bu niteliklerdeki olası değişiklikler, Yetkili Birim tarafından mutlaka kayıt altına alınır ve onaylanır.

3) Bir karışımdaki ebeveynlerin kimlikleri, sayıları ve karışıma katılım yüzdeleri Yetkili Birim tarafından mutlaka kayıt altına alınır ve onaylanır.

4) Ebeveynlerden yapay melez üretimi öngörülmüş olması durumunda, orman yetiştirme materyali içerisindeki melezlerin yüzdesi, mutlaka doğrulama testi ile saptanır.

c) Klonlar

1) Klonlar, resmî organlarca kayıt altına alınan ve onaylanan ayırt edici özellikleri ile belirlenebilir olmalıdır,

2) Her bir klonun değeri, uzun süreli deneyimlere veya yeterince uzun süreli arazi denemelerine göre ortaya konulur,

3) Klon üretimi için kullanılan ortetler, göze çarpan bariz özellikleri dikkate alınarak seçilir. Bu seçim yapılırken bu Yönetmeliğin EK-3’ünün 4, 6, 7, 8, 9 ve 10 numaralı seçim kıstaslarında aranan niteliklere özel önem verilir.

4) Bakanlık klon onayında azamî yıl sayısı veya üretilecek azamî ramet sayısını sınırlandırır.

d) Klonal Karışım

1) Klonal karışımın; bir önceki maddede klonlar için aranan ilk üç asgarî onay şartını yerine getirmesi gerekir.

2) Bir karışımı oluşturan klonların kimlikleri, sayıları, karışıma katılım yüzdeleri yanında klon seçim yöntemi ve temel kaynağı, Yetkili Birimce mutlaka kayıt altına alınır ve onaylanır. Her bir klonal karışım yeterli genetik çeşitliliğe sahip olmalıdır.

3) Yetkili Birim; klonal karışım onayında azamî yıl sayısı veya üretilen azamî ramet sayısını sınırlandırır.

EK-5

Test Edilmiş Kategorisindeki Ana Materyalin Onayı için Gerekli Asgari Şartlar

a) Bütün Testler için Gerekli Şartlar

1) Ana materyal bu Yönetmeliğin EK-3 veya EK-4’ünde öngörülen asgari şartları yerine getirmelidir. Ana materyalin onayı için; denemeler planlanır, tesis edilir, yürütülür ve bunların sonuçları uluslararası düzeyde kabul gören ölçütlere göre yorumlanır. Mukayese denemeleri için denemeye tabi tutulan orman yetiştirme materyali, bir veya tercihen birden fazla onaylanmış veya önceden seçilmiş standartlar ile mutlaka karşılaştırılmalıdır.

Rrrr3

2) Değerlendirmeye Alınacak Nitelikler

Denemeler; mutlaka önceden belirlenmiş özellikleri değerlendirmek üzere planlanmalı ve bu özellikler her bir deneme için mutlaka belirtilmelidir,

Değerlendirmelerde özellikle; adaptasyon, büyüme ve önemli biyotik ve abiyotik etkenlere ağırlık verilmelidir. Ayrıca, denemede öngörülen özel tesis amacı doğrultusunda dikkate alınacak diğer önemli özellikler, denemenin yürütüldüğü bölgenin ekolojik şartları dikkate alınarak birlikte değerlendirilmelidir.

3) Denemelere İlişkin Kayıtlar

Kayıtlar; mevki, iklim, toprak, arazinin tesisden önceki kullanımı, tesis ve yönetim bilgileri, biyotik ve abiyotik etkenlerin sebep olduğu zararlar ve yönetimini de içerecek şekilde denemeye ilişkin bütün bilgileri mutlaka kapsamalıdır. Bu bilgiler doğrudan denemeden sorumlu birimlerin kayıtlarında yer almalı ve Yetkili Birim tarafından ulaşılabilmelidir. Değerlendirmelerin yapıldığı yıla ilişkin bulgular ve ulaşılan sonuçlar, denemeden sorumlu birimin kayıtlarında bulunmak zorundadır.

4) Denemelerin Tesisi:

4.1) Denemelerde kullanılacak üretim materyali, üretilen farklı tiplerdeki orman yetiştirme materyalinin izin verdiği ölçüde aynı yöntemler kullanılarak yetiştirilmeli, dikilmeli ve sahalarda bakım aynı şekilde yapılmalıdır.

4.2) Denemelerin, her bir bileşeni oluşturan özellikleri yeterli sayıda fidanla temsil ederek değerlendirilebilecek şekilde, mutlaka geçerli bir istatistiki desen kullanılarak tesis edilmesi şarttır.

5) Analiz Sonuçları ve Bulguların Geçerliliği

5.1) Denemelerden elde edilen veriler mutlaka uluslararası düzeyde kabul gören istatistik yöntemler kullanılarak analiz edilmeli ve sonuçlar incelenen her bir özellik için ayrı ayrı verilmelidir,

5.2) Denemelerde kullanılan yöntemlere ve ulaşılan bulguların ayrıntılı sonuçlarına, istenildiğinde serbestçe ulaşılabilmelidir,

5.3) Ulaşılan bulguların; denemelerin yürütüldüğü bölge içerisinde önerildiği muhtemel yörelerin mutlaka belirtmesi gerekir. Aynı zamanda bulguların uygulamaya aktarılmasını sınırlayan hususlar da mutlaka belirtilmelidir.

5.4) Denemeler devam ederken, orman yetiştirme materyalinin ana materyalin özelliklerine sahip olmadığı veya ana materyalin ekonomik olarak önemli kayıplara neden olan zararlı organizmalara karşı gösterdiği dayanıklılığa sahip olmadığı kesin bir şekilde ortaya çıkarsa, bu özelliklere sahip orman yetiştirme materyali değerlendirmeden çıkartılır.

b) Ana Materyal Bileşenlerinin Genetik Açidan Değerlendirilmesi için Gerekli Şartlar

1)Tohum bahçeleri, ebeveyn bireyler, klonlar ve klonal karışımlar, genetik açıdan değerlendirilebilir.

2) Belgeler

2.1) değerlendirmeye alınan bileşenlerin kimliği, orijini ve soy ağacı,

2.2) değerlendirme denemelerinde orman yetiştirme materyalinin üretimi için kullanılan çaprazlama deseni.

3) Denemelerin onayı için izlenecek süreç

3.1) Her bir bileşenin genetik değerinin tahmini, mutlaka iki veya daha fazla deneme alanından alınan verilere dayalı olarak yapılmalıdır. Bu alanların en azından birinin, orman yetiştirme materyalinin kullanımının önerildiği yörenin ekolojik koşullarına uygun bir yörede bulunması şa” “1rttır,

3.2) Ticarete konu orman yetiştirme materyalinin üstün nitelikte olduğunun tahmini, her bir bileşenin tahmin edilen genetik değeri ve bu amaçla kullanılan çaprazlama deseni doğrultusunda hesaplanır,

3.3) Denemeler ve ıslaha dönük (genetik) hesaplamalar Yetkili Birim tarafından mutlaka onaylanmalıdır.

4) Değerlendirme

4.1) Yetiştirme materyalinin üstün nitelikte olduğunun tahmini; bir veya birden fazla özellik açısından, mukayese için kullanılan standart populasyonun özellikleri dikkate alınarak hesaplanır,

4.2) Yetiştirme materyalinin tahmin edilen genetik değerinin, mukayese için kullanılan standart populasyonun önem taşıyan herhangi bir özelliğinden düşük olup olmadığı belirtilir.

c) Mukayese Denemeleri için Gerekli Şartlar

1) Orman yetiştirme materyalinin örneklenmesi

1.1) Mukayese denemelerinde kullanılacak orman yetiştirme materyali örneği, mutlaka onay verilecek ana materyali tam olarak temsil edecek şekilde alınır,

1.2) Mukayese denemeleri için generatif olarak üretilen üretim materyali: iyi veya zengin tohum yıllarında hasat edilmiş olmalıdır. Gerektiğinde yapay tozlaşma kullanılabilir, tohum hasadının, hasat edilen tohumun ana materyali tam olarak temsil etmesini sağlayacak yöntemlerle gerçekleştirilmesi gerekir.

2) Standart Materyal

2.1) Karşılaştırmaya yönelik amaçlar için denemelerde kullanılan standartların performansı, denemenin yürütüleceği yörede eğer mümkünse yeterince uzun bir süreden beri biliniyor olması gerekir. İlke olarak standart materyallerin; testin başladığı sırada, ormancılık amaçları için ve sertifika verilecek materyalin kullanılacağı ekolojik koşullar için uygun olduğu gösterilmelidir. Orman yetiştirme materyalinin önerileceği ekolojik koşulları temsil etmesi ve uygulamada orman yetiştirme materyali temininde kullanılmalıdır. Bu standart materyalin mümkün olduğunca; ya EK-3’de öngörülen asgarî şartlara göre seçilen meşcerelerden yada test edilmiş yetiştirme materyalinin üretimi amacıyla resmen onaylanmış ana materyalden temin edilmelidir.

2.2) Yapay melezlerin karşılaştırmalı denemelerinde mümkün olması durumda melezlerin her iki türden ebeveynleri kontrol materyali arasına dahil edilmelidir.

2.3) Mümkün olduğunda birkaç standart materyal kullanılabilir. Standart materyaller gerektiğinde, denemeye tabi tutulan en uygun materyal ile veya deneme bileşenlerinin ortalaması ile yer değiştirebilir.

2.4) Olabildiğince geniş ölçekli yetişme çevresi koşullarında sürdürülen denemelerde, aynı standart materyaller kullanılır.

3) Karşılaştırmalı Denemenin Yorumlanması

3.1) Standart materyale kıyasla önemli özelliklerin en azından birinde mutlaka istatistik olarak anlamlı farklılık göstermelidir.

3.2) İktisadi veya çevresel değeri açısından önem taşıyan herhangi bir özellik standart materyalin oldukça altında ise, bu durum açıkça belirtilmelidir. Standart materyalden istatistik olarak anlamlı daha düşük olan nitelik, daha önemli karakterlerle sağlanan kazançla telafi edilmelidir.

d) Şartlı Onay

Ancak yeni tesis edilen genç denemelerin geçici değerlendirmeleri, şartlı onay için temel olarak alınabilir. Erken test sonuçlarına dayalı üstün niteliklilik en fazla 10 yıllık aralıklarla y2eniden değerlendirilir.

e) Erken Testler

Fidanlık, sera, laboratuar testleri vb. erken testlerde ölçülen karakterler ile arazi denemelerinde normal olarak seleksiyon çağında ölçülen karakterler arasında kuvvetli bir korelasyon varsa, Yetkili Birim, erken testlerin sonuçlarına göre şartlı onay veya nihaî onay verilebilir. Erken testlerde ölçülen karakterler ile arasında yüksek korelasyon olmayan seleksiyona konu karakterlerde, üçüncü fıkrada şartların yerine getirilmesi zorunludur.

EK-6

Ticarete Konu Farklı Tiplerdeki Ana Materyalden Üretilecek Yetiştirme Materyali Kategorileri

Ana Materyal Tipi	Orman Yetiştirme Materyali Kategorileri (Kullanılan Etiket veya Belgenin Rengi)
	Kaynağı Belli (Sarı)	Seçilmiş (Yeşil)	Nitelikli (Pembe)	Test edilmiş (Mavi)
Tohum Toplama Sahası	x
Meşçere	x
Tohum Meşçeresi		x		x
Tohum Bahçesi			x	x
Aile Ebeveynleri			x	x
Klon			x	x
Klonal Karışım			x	x

EK-7

Bölüm A

Bu Yönetmeliğin EK-1’inde belirtilen tür ve yapay melezlerinin tohum veya meyvelerinin piyasaya arz edilebilme şartları:

1) Tohum veya meyve partisini meydana getiren tür tohumunun saflığı en az % 99 seviyesinde değilse, bu Yönetmeliğin EK-1’inde liste halinde verilen türlerin tohum veya meyve partileri piyasaya sürülemez.

2) Yapay melezler hariç, birinci paragrafta istenen şartlara rağmen bu Yönetmeliğin EK-1’inde liste halinde verilen türlere yakın akraba türlerin tohum veya meyveleri söz konusu olduğunda; tohum veya meyve partisinin saflığının % 99 seviyesinden az olması durumunda bu belirtilir.

Bölüm B

Bu Yönetmeliğin EK-1’inde belirtilen tür veya yapay melezlerinden alınan bitki parçalarında aranan şartlar:

Bu Yönetmeliğin EK-1’inde liste halinde verilen tür veya yapay melezlerinden alınan bitki parçalarının; piyasada satışa sunulacak niteliklere sahip olmaları gerekir.

Piyasada satışa sunulacak bitki parçalarının pazarlanmasında istenen ortalama kalite nitelikleri; sağlıklı olma, uygun ebatta hazırlanma ve benzeri genel olarak bitki parçalarında aranan özelliklere göre belirlenir.

Kavak çelikleri ya da fidanları piyasaya sürülecekse bu durumda; Bölüm C’de sözü edilen kavak yetiştirme materyallerinde aranan şartların yerine getirileceği belirtilir.

Bölüm C

Bir yaşlı gövde çelikleri veya en fazla iki yaşlı fidanlar kullanılarak yetiştirilen Kavak türlerinin dış kalite standartları (görünüş özellikleri) için aranan şartlar:

a) Gövde çelikleri

1) Çeliklerde aşağıdaki kusurlardan herhangi birisi varsa, çeliklerin satışa sunulacak niteliklere sahip olmadığına karar verilir:

1.1) çelik yaşı birden fazla ise;

1.2) çelik üzerinde iyi gelişmiş tomurcuk sayısı ikiden az ise;

1.3) çelik üzerinde kavak zararlılarının neden olduğu zarar görülüyor veya hücre ve doku ölümü kaynaklı lekeler (nekroz) var ise;

1.4) kızışma, kuruma, küflenme veya çürüme belirtileri var ise;

2) Gövde çeliklerinin asgarî boyutları

en az boyu : 20 cm,

en az tepe çapı: 1 inci sınıf: 8 mm

2 nci sınıf: 10 mm olmalıdır.

b) Fidanlar

1) Fidanlarda aşağıdaki kusurlardan herhangi birisi varsa, fidanların satışa sunulacak niteliklere sahip olmadığına karar verilir:

Fidanların yaşı ikiden fazla ise,

Fidanlar üzerinde iyi gelişmiş tomurcuk sayısı beşten az ise,

Fidanlarda kavak zararlılarının neden olduğu zarar görülüyor veya hücre ve doku ölümü Kaynaklı lekeler (nekroz) var ise,

Fidanlarda kızışma, kuruma, küflenme veya çürüme belirtileri varsa,

Fidanlar üzerinde budama sebebiyle oluşan yaralardan başka yara izi var ise,

Fidanlar çok sayıda gövdeye, çatallı gövde formuna sahipse,

Fidanların gövde eğriliği aşırı seviyede belirgin ise.

2) Kavak fidanları için bölgelere göre çap ve boy sınıfları

Bölüm D

Bu Yönetmeliğin EK-1’inde liste halinde verilen tür ve yapay melezlerin piyasaya sunulacak fidanlarında aranan şartlar:

Satışa sunulacak fidanlar piyasanın aradığı şartlarda, kalitede yetiştirilmiş olmalıdır. Fidanların piyasaya sürülebilme şartları; sağlıklı olma, canlılık, fizyolojik nitelikleri gibi genel olarak fidanlarda aranan özelliklere göre belirlenir.

Bölüm E

Akdeniz iklimi özelliklerine sahip bölgelerde, piyasada satışa sunulacak yetişmiş fidanların ticareti için gereken şartlar:

Satışa sunulacak yetişmiş fidanlar, aranan niteliklere % 95’in altında sahip ise piyasaya sürülemez.

a) Yetişmiş fidanlarda aşağıdaki kusurlardan herhangi birisi varsa, fidanların satışa sunulacak niteliklere sahip olmadığına karar verilir:

1) Fidanların sökülmesi sırasında, köklerde yapılan budamadan (kök tuvaleti) dolayı oluşan yaralanmalar hariç, fidanlarda başka yara izleri varsa,

2) Tepe sürgününün gelişmesini sağlayacak tomurcuklar yoksa,

3) Fidanlarda çatallılık varsa,

4) Kök sistemi deformasyonu varsa,

5) Kuruma, kızışma, küflenme, çürüme ya da zararlı böcek, mantar ve diğer zararlı organizma tasallutu belirtileri varsa,

6) Fidanlar kök-sak dengesine sahip değilse.

2) Bazı türlerde fidan yaşına göre ortalama boy ve çap değerleri

Tür	En Yüksek Yaş	En Düşük Boy (cm)	En Yüksek Boy (cm)	En Düşük Kök Boğazı Çapı (mm)
Pinus halepensis	1	8	25	2
	2	12	40	3
Pinus leucodermis	1	8	25	2
	2	10	35	3
Pinus nigra	1	8	15	2
	2	10	20	3
Pinus pinaster	1	7	30	2
	2	15	45	3
Pinus pinea	1	10	30	3
	2	15	40	4
Quercus ilex	1	8	30	2
	2	15	50	3
Quercus suber	1	13	60	3
Cedrus libani A. Rich.	1	7	14	1,5
	2	10	24	3
Picea orientalis L	1	3	6	1,5
	2	6	12	2
Pinus brutia Ten.	1	8	22	2
	2	12	30	3
Pinus nigra Arnold.	1	7	14	2
	2	9	18	3
Pinus sylvestris L.	1	7	14	2
	2	9	18	3
Fagus orientalis	1	20	30	3

3) Asgarî kap hacmi

Tür adı	Asgarî kap hacmi (cm3)
Pinus pinaster Ten.	120
Pinus brutia Ten.	190
Pinus nigra Arnold.	190
Pinus sylvestris L.	190
Cedrus libani A. Rich.	190
Picea orientalis L.	190
Fagus orientalis	190
Diğer türler	200

EK- 8/A

ANA MATERYAL TİPİ TOHUM TOPLAMA SAHASI ve MEŞCERE OLAN ORMAN YETİŞTİRME MATERYALLERİ İÇİN DÜZENLENECEK KİMLİK BELGESİ

ÜLKE ADI:

……………………………….

SERTİFİKA NO: …………………………………..

Aşağıda tanımlanan orman yetiştirme materyalinin:

1) Latince adı:.................................................................... .Türkçe Adı :................................

2) Üretilen materyalin tipi:

Tohum

r

Bitki parçaları

r

Fidan

r

4) Ana materyal tipi :

Tohum toplama sahası

(

3.) Üretim materyalinin kategorisi

Meşcere

r

Kaynağı belli

r

Seçilmiş

(

Test edilmiş

((

5) Üretim amacı:.........................................................................................................................

6) Ulusal kayıt numarası: .................................. /Karışım ......................................

7)

Yerli

r

Yerli Olmayan

r

Bilinmeyen

r

Doğal

r

Doğal Olmayan

r

8) Ana materyalin orijini (Biliniyorsa Doğal olmayan/Yerli olmayan materyal için):............ .....................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

9) Ana materyalin transfer bölgesi ve ülkesi:.............................................................................

Hasat yeri : .............................................................................................................................

10) Ana materyalin rakımı/ rakım aralığı:....................................................................................

11) Tohumun olgunlaşma yılı :.....................................................................................................

12) Üretim materyalinin miktarı :.................................................................................................

13) Stok /Üretim Partisi No:................................. Stok/Üretim Yeri: ...................................... Bir önceki Sertifika Numarası:.......... Stok/Üretim Partisinin ilk Miktarı: ............

14) Fidanlıkta geçen yetiştirme süresi:................................................

16) İlişkili diğer bilgiler: ...........................................................................................................................................

17) Satıcının adı ve adresi

ANA MATERYAL TİPİ KLON ve KLONAL KARIŞIM OLAN ORMAN ÜRETİM MATERYALLERİ İÇİN KİMLİK BELGESİ

ÜLKE ADI:

SERTİFİKA N0.: ..........................

Aşağıda tanımlanan orman yetiştirme materyalinin:

1) a) Latince adı:.................................................................................Türkçe Adı :................................................ b) Klon veya klonal karışımın adı...................................................... Karışım Oranı: .........................................

2) Üretilen materyalin tipi:

Tohum

r

Bitki parçaları

r

Fidan

r

3) Üretim materyalinin kategorisi

4) Ana materyal tipi :

Nitelikli

r

Klon

r

Test edilmiş

r

Klonal karışım

r

5) Üretim amacı:..........................................................................................................................................................

6) Ulusal kayıt numarası:..........................................

/Karışım :........................................................

7)

Yerli

r

Yerli Olmayan

r

Bilinmeyen

r

Doğal

r

Doğal Olmayan

r

8) Ana materyalin orijini :.............................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................................................

9) Ana materyalin kaynak bölgesi ve ülkesi:................................................................................................................

Orijinin İsmi:................................................................................................................................................................ Orijinin Ulusal Kayıt Numarası: ...............................................................................................................................

10)Ana materyalin üretiminde; materyalin genetik yapısında değişiklikler yapılmış mıdır?.......Evet r Hayır r

11) a) Üretim yöntemi:....................................................... b) Kaz kez üretim yapıldığı (Üretim döngüsü sayısı): ……………………………………….

12) Üretiilen materyalin miktarı:..........................................

13) Fidanlıkta geçen yetiştirme süresi:............................................................................................................................

14) Klonal karışım için Karışımda bulunan klon sayısı: ...........................................Klonların karışıma katılım yüzdesi:...........................

15)İlişkili diğer bilgiler: ................................................................................................................................................

16) Satıcının adı ve adresi

EK-9/A

Onaylanan Ulusal Orman Yetiştirme Materyal Kaynakları Kaydı için Standart Form

MATERYALİN YERİ

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

Ülke Adı

Ağaç Türü

Kategori

Ulusal Kayıt No

Hasat Yeri

Enlem

Boylam

Rakım

Orman yetiştirme materyali tipi

Alanı

Orijin Bilgisi

Orijini

Amaç

Diğer Bilgiler

EK- 9/B

EK- 9’daki Standart Formun Düzenlenmesine İlişkin Kılavuz

a) Türler kaynağı belli, seçilmiş, nitelikli ve test edilmiş kategorileri içinde (EK-9A C kolonundaki nümerik sıralamaya göre) alfabetik olarak sıralanmalıdır.

b) Kolonlar BÖLÜM C’de gösterilen standart sıralama ve kısaltmalara uygun olarak doldurulacaktır.

c) B Kolonu EK 9C’de belirtilen kısaltmalar kullanılarak doldurulacaktır.

d) Orman gençleştirme ana materyalleine ait bilgilere ilişkin kolonların kodları ve sıralamalar EK 9A’da gösterilen standart kullanılarak yapılacaktır.

Herhangi bir kolon için bilgi doldurmak gerekmediğinde, bilgi olmayan kolonlardan ayırt etmek için NA olarak doldurulacaktır

F, G, H ve J kolonlarının ebeveyn ağaçlar, klon ve klonal karışımlar için doldurulmasına gerek bulunmamaktadır..

EK-9/C

EK-9/A’ da B Kolonunun Doldurulmasında Kullanılacak Ağaç Türlerine Ait Kısaltmalar

Latince ismi	var. / sp.	kısaltma
Abies alba Mill.		aal
Abies cephalonica Loud.		ace
Abies grandis Lindl.		agr
Abies pinsapo Boiss.		api
Acer platanoides L.		apl
Acer pseudoplatanus L.		aps
Alnus glutinosa Gaertn.		agl
Alnus incana Moench.		ain
Betula pendula Roth.		bpe
Betula pubescens Ehrh.		bpu
Carpinus betulus L.		cbe
Castanea sativa Mill.		csa
Cedrus atlantica Carr.		cat
Cedrus libani A. Richard		cli
Fagus sylvatica L.		fsy
Fraxinus angustifolia Vahl.		fan
Fraxinus excelsior L.		fex
Larix decidua Mill.		lde
Larix kaempferi Carr.		lka
Larix sibirica Ledeb.		lsi
Larix x eurolepis Henry		leu
Picea abies Karst.		pab
Picea sitchensis Carr.		psi
Pinus brutia Ten.		pbr
Pinus canariensis C. Smith		pca
Pinus cembra L.		pce
Pinus contorta Loud.		pco
Pinus halepensis Mill.		pha
Pinus leucodermis Antoine		ple
Pinus nigra Arnold	var. austriaca var. calabrica var. corsicana var. maritima var. clusiana	pni
Pinus pinaster Ait.		ppa
Pinus pinea L.		ppe
Pinus radiata D. Don		pra
Pinus sylvestris L.		psy
Populus spp. and artificial hybrids between those species	alba canadensis nigra tremula etc.	pop
Prunus avium L.		pav
Pseudotsuga menziesii Franco		pme
Quercus cerris L.		qce
Quercus ilex L.		qil
Quercus petraea Liebl.		qpe
Quercus pubescens Willd.		qpu
Quercus robur L.		qro
Quercus rubra L.		qru
Quercus suber L.		qsu
Robinia pseudoacacia L.		rps
Tilia cordata Mill.		tco
Tilia platyphyllos Scop.		tpl
Abies bornmulleriana Mattf.		abo
Abies cilicica Carr.		aci
Abies equi-trojani Aschers.		aeq
Abies nordmanniana Spach.		ano
Fagus orientalis Lipsky		for
Picea orientalis Link.		por

EK-10

Orman Yetiştirme Materyalinin İhraç Edildiği Ülkenin Yetkili Birimine Gönderilecek Form

Belge no /Document No:.......................................

1) Satıcı Kayıt Numarası/Supplier’s document number........................................................................................

2) Satıcının gönderi tarihi / Date of dispatching of reproductive material..............................................................

3) Orman Yetiştirme Materyali kimlik belgesi no /Master certificate number...........................................................

4) Satıcının adı ve Adresi/ Name and addressof Supplier

5) Alıcının adı ve Adresi/ Type of basic material

6) Latince Adı / Botanical name................................................................................................................................

7) Materyalin şekli / Nature of reproductive material: (a)Tohum/seed (b)Bitki parçası/Parts of plant (c) Çıplak köklü fidan /Planting stock (bare root) (d) Tüplü fidan /Planting stock (containers)

r r r r

9) Ana Materyal Tipi/ Name and addressof Supplier (a)Tohum toplama sahası/Seed sources (b)Meşcere/Stand (c) Tohum Bahçesi /Seed orchard (d) Ebeveyn bireyler /Planting stock (containers) (e) Klon /Clone (f) Klonal karışım /Clonal mixture

r r r r r r

8) Materyalin Kategorisi / Category of reproductive material: (a)Kaynağı belli/Sources identified (b)Seçilmiş/Selected (c) Nitelikli /Qualified (d) Test edilmiş/ Tested

r r r r

10) Amaç /Purpose:.....................................................................................................................................................

11) Ana materyalin ulusal kayıt nosu/National register referance of basic material:..................................................

12) Doğal/Autochthonous r Doğal değil/ Non-autochthonous r Bilinmiyor/Unknown r

Yerli/Indigenous r Yabancı/Non-indigenous r

13) Ana Materyalin hasat yeri ve bulunduğu ülke /Country and region of provenance or location of basic material: ......................................................................................................................................................................

14) Orijini (Doğal veya yerli olmayanlar için) /Origine of basic material if non-autochthonous or non-indigenous: ..................................................................................................................................................................

EK-11

Ticareti Yasaklanan Orman Yetiştirme Materyaline İlişkin Bilgiler

a) Ülkede bulunan tür hakkında bilgi: doğal veya ithal edilmiş (ekzotik),

b) Başvuru yapılan orman yetiştirme materyalinin transfer bölgesi bilgileri ve haritası ya da onaylanmış kaynağın ulusal kayıt numarası,

c) Orman yetiştirme materyalinin ekiminin veya dikiminin yasaklandığı bölgeler ve yasaklama gerekçeleri,

d) (b) bendinde belirtilen onaylanmış kaynağın ve transfer mıntıkası ile (c) bendinde belirtilen bölgelere ait bazı iklim verileri:

1) Yıllık ortalama yağış (mm),

2) Vejetasyon dönemi aylarına ait yağış miktarı (mm),

3) Sıcaklık:

3.1)Ortalama yıllık sıcaklık °C,

3.2)En soğuk ayın ortalama sıcaklığı °C,

3.3)En sıcak ayın ortalama sıcaklığı °C.

4) Vejetasyon dönemi uzunluğu ( sıcaklık ortalaması 5 °C’nın üzeerindeki gün sayısı),

e) (b) bendinde belirtilen onaylanmış kaynağın ve transfer mıntıkası ile (c) bendinde belirtilen bölgelere ait bazı ekolojik veriler :

1) Yükselti aralığı (m),

2) Jeolojik ana yapılar,

3) Ana toprak tipleri.

EK-12

Çimlenme Test Sonuçlarının Belirtilmesine Gerek Görülmeyen Tohum Satış Miktarlarina Ait Üst Sınırlar

	Miktar (gram)
İBRELİ TÜRLER
Abies alba Mill	1 200
Abies cephalonica Loud	1 800
Abies grandis Lindl	500
Abies pinsapo Boiss	1 600
Cedrus atlantica Carr	2 000
Cedrus libani A Richard	2 000
Larix decidua Mill	170
Larix eurolepis Henry	160
Larix kaempferi Carr	100
Larix sibirica Ledeb	100
Picea abies Karst	200
Picea sitchensis Carr	60
Pinus brutia Ten	500
Pinus canariensis C Smith	300
Pinus cembra Linne	7 000
Pinus contorta Loud	90
Pinus halepensis Mill	500
Pinus leucodermis Antoine	600
Pinus nigra Arnold	500
Pinus pinaster Ait	1 200
Pinus pinea L	10 000
Pinus radiata D Don	800
Pinus sylvestris L	200
Pseudotsuga menzielsi Franco	300
Abies bornmulleriana Mattf.	1 800
Abies cilicica Carr.	1 800
Abies equi-trojani Aschers.	1 800
Abies nordmanniana Spach.	1 800
Picea orientalis Link.	60
YAPRAKLI TÜRLER
Acer platanoides L	3 500
Acer pseudoplatanus L	3 000
Alnus glutinosa Gaertn	40
Alnus incana Moench	20
Betula pendula Roth	50
Betula pubescens Ehrh	50
Carpinus betulus L	2 500
Castanea sativa Mill	45 000
Fagus orientalis Lipsky	6 000
Fagus sylvatica L	6 000
Fraxinus angustifolia Vahl	2 000
Fraxinus excelsior L	2 000
Populus spp	20
Prunus aviumL	4 500
Quercus cerris L	40 000
Quercus ilex L	40 000
Quercus petraea Liebl	40 000
Quercus pubescens Willd	40 000
Quercus robur L	40 000
Quercus rubra L	40 000
Quercus suber L	40 000
Robinia pseudoacacia L	500
Tilia cordata Mill	900
Tilia platyphyllos Scop	2 500