1076 Sayılı Yedek Subaylar Ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu (Mulga)

Yedek subay ve memur sınıfı seferde muhtelif kadro boşluklarını doldurmak maksadiyle yapılmıştır.

Bu sınıfa ayrılanlar hazar vaktinde yetiştirilmek üzere talim ve manevralarda bulundurulur.

Yedek subay ve yedek askeri memurları şunlardır:

A) (Değişik bent: 01/02/1930 - 1555/1 md.) Kara, deniz, hava ve jandarmadan müteakit ve müstafi olanlardan yedeğe ayrılanlar "daimi malüliyet sebepleriyle tekaüt edilenlerden seferi ordunun geri ve sabit hizmetlerinde istihdama elverişli olmayanlar ve yirmi üçüncü maddede sayılan fiillerden dolayı tekaüdü icra edilmiş bulunanlar yedeğe ayrılmazlar."

B) Bu kanunun neşrinden evvel ikinci sınıf namiyle yedek subay ve memurlarından oldukları tasdik kılınanlar.

C) Astsubaylardan ihtiyat mülazimi olanlar,

D) Bu kanuna göre yedek subay yetiştirilenlerdir.

Madde 3 - (Değişik madde: 12/11/1980 - 2338/1 md.)

a) Her celp yılından evvel müteakip yıl Silahlı Kuvvetlerin subay sınıflarına göre yedek subay ihtiyacı Genelkurmay Başkanlığının teklifi üzerine Milli Savunma Bakalığınca tespit edilir.

b) Dört yıl ve daha fazla süreli fakülte, akademi, yüksekokul ve enstitüler ile Milli Eğitim Bakanlığınca bunların dengi olduğu kabul edilen yurt dışı öğrenim kurumu mezunu olup da Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre askerliğe elverişli olanlar arasından, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı kadar yedek subay adayı (c) ve (d) bendleri esaslarına göre ayrılır.

c) Yükümlüler, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyaç duyduğu yedek subay miktarından fazla ise;

1. İstekliler, yükümlülüklerini erbaş - er olarak yerine getirebilirler.

2. (Değişik alt bent: 21/07/1999 - 4414/1md.) İsteklilerin ayrılmasından sonra, kalan yükümlüleri ihtiyaçtan fazla ise, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı bunların arasından seçilerek saptanır.

Seçilmedikleri için ihtiyaç fazlası olanlar, yükümlülüklerini erbaş veya er olarak yerine getirirler.

3. İsteklilerin ayrılmasından sonra, kalan yükümlü miktarı, Silahlı Kuvvetlerin yedek subay ihtiyacını karşılamadığı takdirde; erbaş - er olarak hizmet yapmak isteyenler arasından seçimle yedek subay ihtiyacı karşılanır.

Seçimin şekli ve yapılma esasları ile celp usulleri, bu konulara ilişkin olarak çıkarılacak yönetmelikte saptanır.

d) Silahlı Kuvvetlerin ihtiyacı olan meslek ve vasıfları haiz olanların mevcudu ihtiyaçtan az olduğu takdirde; bunlar hakkında (c) bendi hükmü uygulanmaz ve seçime de tabi tutulmadan yedek subay adayı olarak ayrılırlar.

e) Yedek subay adayı yükümlülerin askerlik hizmetleri, eğitim - öğretim için askerlik şubelerinden sevkleri ile başlar.

f) Yedek subayların hizmet süreleri onsekiz aydır. Bu sürenin altı ayı yedek subay yetiştirilmekle oniki ayı da subay olarak atandıkları kıt'a ve kurumlarda geçer. Yedek subay yetiştirme süresi Cumhurbaşkanınca*1* uzatılabilir ve kısaltılabilir.

Yedek subayların hizmet süreleri Genelkurmay Başkanının göstereceği lüzum üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile lüzumu kadar uzatılabilir. Bu uzatılan süreler yaş haddinin sonundan iki kat düşülür.

Yedek subayların hizmet süreleri barışta Cumhurbaşkanı*1* kararı ile oniki aya kadar indirilebilir.

g) Muvazzaflık hizmetini yapmadıkça, 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile bu Kanunun tespit ettiği esaslar dışında hiç bir yüksek öğrenim mezunu askerlik çağından çıkarılamaz.

h) (Değişik bend: 27/03/2007-5613 S.K./1.mad) Yedek subaylardan hastalananlar, muvazzaf subay emsalleri gibi sıhhî izin süresine tabi tutulurlar. Sıhhî izin süresi içindeyken muvazzaf askerlik hizmet süresini tamamlayanlar terhis edilirler. Ancak sıhhî izin süresi içinde veya sonunda "Faal Hizmet Yapabilir" raporu alanlar, emsalleri terhis edilse dahi altı ay hizmet süresini tamamlamadıkça terhis edilmezler.

ı) (Değişik bent: 22/05/2012-6318 S.K/23.md.) En az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları kendi nam ve hesabına bitirip temel askerlik eğitimini tamamlamadan ayrılanların veya muvazzaf subaylığa nasbedilenlerden deneme süresinin bitimine kadar ayrılanların temel askerlik eğitiminde, yedek subay okulunda, yedek subaylık hizmetinde ve muvazzaf subaylık hizmetinde geçen süreleri askerlik hizmetinden sayılır. Sayılan askerlik hizmet süresi, tabi olduğu hizmet süresini karşılamayanlardan;

1. Teğmen olarak nasbedildikten sonra ayrılanların eksik kalan askerlik hizmetleri, bu Kanun hükümlerine göre, teğmen rütbesiyle yedek subay olarak tamamlattırılır.

2. Teğmen nasbedilmeden ayrılanlardan;

(a) Asteğmen rütbesindeyken temel askerlik eğitimine başladıktan sonra ayrılanların eksik kalan hizmetleri asteğmen rütbesiyle önceki birliklerinde,

(b) Sınıf okullarında öğrenim görmekte iken temel askerlik eğitimine başladıktan sonra ayrılanların eksik kalan hizmet süreleri önceki sınıf ve statüleri ile sınıf okullarına sevk edilerek,

(c) Askerlik hizmetine başlamadan temel askerlik eğitimine başladıktan sonra ayrılanların eksik kalan hizmet süreleri bu Kanun hükümlerine göre,

tamamlattırılır.

Askerlik hizmet süresini tamamlamadan disiplinsizlik veya ahlaki nedenlerle Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişikleri kesilen veya mahkeme kararı ile ya da haklarında verilen mahkûmiyet kararının sonucu olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılanların geriye kalan askerlik hizmetleri 1111 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen süre esas alınarak er rütbesi ile tamamlattırılır.

*1* 07/07/2018 tarih ve 30471 (2.Mükerrer) S.R.G. de yayımlanan 2/7/2018 tarih ve 700 sayılı KHK''nın 5. maddesi ile birinci fıkrasının (f) bendinin birinci paragrafında yer alan “Genelkurmay Başkanlığının göstereceği lüzum üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca”, ikinci paragrafında yer alan “Genelkurmay Başkanının göstereceği lüzum üzerine Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde ve üçüncü paragrafında yer alan “Genelkurmay Başkanının teklifi ve Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.

(Mülga madde: 23/03/1950 - 5619/29 md.)

Vakti seferde görülecek lüzum üzerine cetvelde yazılı müddetlerin azaltılmasına Başkumandanlık salahiyettardır.

Madde 6 – (Değişik birinci fıkra: 3/10/2016-KHK-676/45 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/38 md.) 3 üncü maddedeki hizmetleri veya yedek subaylığı esnasında bulundukları sınıfta istihdama elverişli olmadığı Sağlık Bakanlığınca belirlenen yetkili sağlık kurullarınca verilecek raporla anlaşılanlar, sağlık durumlarının müsait olduğu sınıfa nakledilebilirler.

(Ek : 17/9/1943 - 4497/2 md.) Muvazzaflık hizmetlerini yaptıktan ve yedek subay nasbedildikten sonra orduda istifade edilebilecek başka bir meslek veya ihtısas diplomasını kazanan yedek subaylar, ihtiyaç halinde, sınıfları tatbikat okulunda, tatbikat okulu yoksa sınıfı kıtasında rütbeleri ile üç aylık bir tahsil veya staja tabi tutularak Milli Müdafaa Vekaletince sınıfları değiştirilebilir ve bu üç aylık hizmet müddetleri hazarda talim devrelerindeki hizmet müddetlerinden sayılır.

29.10.2016 tarih ve 29872 S.R.G. de yayımlanan 3.10.2016 tarih ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45. maddesi ile değiştirilen birinci fıkrası metni:
Üçüncü maddedeki hizmetler esnasında veya bilahare yedek subaylığı esnasında sıhhatleri bulundukları sınıfta istihdama elverişli olmadığı askeri sıhhiye heyeti raporiyle anlaşılanlar ahvali sıhhiyelerinin müsait olduğu sınıfa nakledilebilirler.

(Değişik madde: 17/03/1932 - 1933/1 md.)

üçüncü maddede yazılı hizmetler esnasında talim ve tahsil devrelerinden her hangi birine kanuni bir mazerete müstenit olarak üçte birinden fazla bir müddet devam edemeyenler terhis edilerek mütaakıp senede devam edemedikleri devrenin tamamına iştirak ettirilir. Ancak devam edilmiyen mezkur müddet devrelerin nihayetine tesadüf eder ve fasılasız olursa mütaakıp sene devresinde yalnız devam edemediği müddetin ikmal ettirilmesiyle iktifa olunur.

Makbul bir mazereti olmaksızın muhtelif zamanlarda ceman üç ay devamsızlık gösterenler veya suihalleri görülenlerin kanuni cezalarından başka yedek subaylığa namzetlik hakları refedilerek muvazzaf hizmetlerinin mütebakisini sınıfları dahilinde ikmal etmek üzere kıtaata gönderilirler ve devamsızlıkta bulundukları müddet ile ellerindeki askeri ehliyatnamelerin kendilerine kazandırdığı talim ve terbiye müddetleri muvazzaf müddetlerinden sayılmaz.

(Değişik madde: 29/11/1983 - 2962/3 md.)

Yedek subay adayı olarak askere sevkden evvel veya yedek subay yetiştirilmekte iken ağıdaki engel hali olduğu anlaşılanlar askerlik hizmetini durumlarına göre er veya erbaş olarak tamamlarlar.

a) 1. Türk Silahlı Kuvvetlerinde subaylıktan çıkarmayı gerektiren bir suçtan mahküm olanlar,

2. Kamu hizmetlerinden müebbeten yasaklı olanlar,

3. Hileli müflis olduğu ilan edilenler,

b) Yönetmelikte belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde;

1. Disiplinsizlik ve ahlaki durumları sebebiyle yedek subay çıkarılması uygun görülmeyenler,

2. Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya askerliğin şeref ve haysiyetiyle bağdaşmıyacak eylemlerde bulunanlar ile tutum ve davranışlarıyla yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimsemiş olduğu anlaşılanlar,

Okul disiplin kurullarının vereceği subay olamaz kararı üzerine er olurlar.

c) Yedek subay öğreniminde başarı gösteremeyenler, erbaş olurlar.

Bunların yerine getirecekleri hizmet süresi 1111 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasında belirtilen süre kadardır.

Madde 9 - (Mülga madde: 22/05/2012-6318 S.K/26.md.)

03/06/2012 tarih ve 28312 S.R.G. de yayımlanan 22/05/2012 tarih ve 6318 sayılı kanunun 26. maddesi ile mülga edilen madde metni:
    
 Madde 9 - (Değişik madde: 06/07/1939 - 3701/2 md.)
    (Değişik fıkra: 16/04/1987 - 3358/1 md.) Orgeneral - Oramiral ve Korgeneral - Koramiraller dışında kalan yedek subaylar ile yedek askeri memurların mahalli askerlik şubelerince kayıt ve yoklamaları yapılır. 
    Mahalli askerlik şubeleri yaptıkları kayıt ve yoklamaları yükümlünün kayıtlı bulunduğu askerlik şubelerine bildirir. 
    Yoklama, ilk yoklama sırasında senede bir defa yapılır.
    Her askerlik şubesi yoklamanın başlıyacağı ve biteceği tarihleri Hükümete bildirerek köy ve mahallelerde ilan edilmesini temin eder.
    Askerlik şubesinde kayıtlı olsun olmasın müracaat edenlerin yoklamaları yapılır. Askerlik şubesinde kayıtlı olup da yoklamaya gelmiyenleri şube arar ve neticeyi kütüklerine yazar.
    Askerlik şubelerinin bu vazifeleri 10 ve 11 inci maddelerde yedek subaylarına düşen vazifeleri izale etmez.

(Mülga madde: 22/05/2012-6318 S.K/26.md.)

04/12/2007 tarih ve 26720 S.R.G. de yayımlanan 21/11/2007 tarih ve 5716 sayılı kanunun 6. maddesi ile değiştirilen fıkra metni:
    
 Yoklama sırasında istenilen malümatı şifahen veya mektubla bildirmemiş ve kaydını yaptırmamış veyahut şubeleri mıntakası haricine giderek yerlerini değiştirdiklerine dair bir ay içinde şubelerine haber vermemiş olan yedek subay ve memurlara şube reislerinin tahriri iş''arı üzerine askerlik dairesi reislerince elli lira cezayi nakdi hüküm olunur. Ve Tahsili Emval Kanunu mucibince tahsil edilmek üzere evrakı mahalli Hükümetine gönderilir. Her hangi bir askerlik şubesi kütüğüne kaydını hiç yaptırmamış olanlara bu ceza üç yüz lira olup aynı suretle hüküm ve tahsil olunur.
    
 12/03/2008 tarih ve 26814 S.R.G. de yayımlanan 26/02/2008 tarih ve 5743 sayılı kanunun 1. maddesi ile değiştirilen fıkra metni:
    
 (Değişik fıkra: 16/04/1987 - 3358/2 md.) Yoklama ilan tarihinden başlayarak iki ay içinde Orgeneral - Oramiral ve Korgeneral - Koramiraller dışında kalan yedek subaylar ile yedek askeri memurlar, kanuni ikametgahlarını ve varsa maluliyetlerini maluliyet derecesiyle birlikte mahalli askerlik şubesine, şifahen veya mektupla bildirmeye ve raporlarının tasdikli bir suretini bir defaya mahsus olmak üzere göndermeye veya aslını göstermeye mecburdur.
    
 03/06/2012 tarih ve 28312 S.R.G. de yayımlanan 22/05/2012 tarih ve 6318 sayılı kanunun 26. maddesi ile mülga edilen madde metni:
    
 Madde 10 - (Değişik madde: 03/05/1935 - 2754/2 md.)
    (Değişik fıkra: 16/04/1987 - 3358/2 md.;Değişik fıkra: 26/02/2008-5743 S.K./1.mad) Yİlk yoklama süresi içinde Orgeneral-Oramiral ve Korgeneral-Koramiraller dışında kalan yedek subaylar ile yedek askerî memurlar, kanunî ikametgâhlarını ve varsa maluliyetlerini maluliyet derecesiyle birlikte mahallî askerlik şubesine, şifahen veya mektupla bildirmeye ve raporlarının tasdikli bir suretini bir defaya mahsus olmak üzere göndermeye veya aslını göstermeye mecburdur.
    Mektup gönderenler müracaatlarını gösterir vesika elde etmelidirler. Yoklamadan sonra ikametgahını değiştirenler ayrıldıkları ve gidecekleri yerleri, askerlik şubelerine bir ay içinde haber vermeğe mecburdurlar.
    Ecnebi memleketlerde bulunanlar dahil elçilik veya konsolosluğa müracaatla vesikasını kaydettirecektir. Elçiler veya konsoloslar bu müracaatı ve malümatı askerlik şubelerine bildirirler.
    (Değişik fıkra: 21/11/2007-5716 S.K./6.mad) Yoklama sırasında istenilen bilgileri sözlü olarak veya mektupla bildirmemiş ve kaydını yaptırmamış ya da şubeleri mıntıkası haricine giderek yerlerini değiştirdiklerine dair bir ay içinde şubelerine haber vermemiş olan yedek subay ve memurlara şube başkanlarının teklifi üzerine askerlik dairesi başkanlarınca yirmi Yeni Türk Lirası idarî para cezası uygulanır. Bunlara ilişkin evraklar valilik veya kaymakamlıklara gönderilir. Herhangi bir askerlik şubesi kütüğüne kaydını hiç yaptırmamış olanlar için bu ceza otuz Yeni Türk Lirasıdır.
    Bu haller kısmi veya umumi seferberliğin ilanına kadar devam etmiş bulunursa cezayi nakdi alınmakla beraber emsalleri çağrılmamış veya tecil edilmiş olsalar dahi bu gibiler hizmete alınırlar. Seferberliğin ilanında bizzat müracaat etmiyenlerden bilahara dehalet eden veya ele geçenler ayrıca Askeri Ceza Kanununa göre ceza da görürler.
    Yoklamalarını yaptıran yedek subayların nüfus hüviyet cüzdanlarına ve künyelerine yoklama neticesi askerlik şubesince kayıt ve tasdik olunur.

Madde 11- (Değişik madde : 29.10.2016 - 676 S.K.H.K./46. md, Aynen kabul: 1/2/2018-7070/39 md.)

Malûliyet iddia edenlerin sevkleri, bulundukları askerlik şubelerince Sağlık Bakanlığınca belirlenen yetkili en yakın sağlık kurullarına yapılır.

29.10.2016 tarih ve 29872 S.R.G. de yayımlanan 3.10.2016 tarih ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 46. maddesi ile değiştirilen madde metni:
Madde 11 - Malüliyet iddia edenlerin, bulundukları askerlik şube dairesinde askeri hastane veya kıt''a ve müesseseden hangisi varsa onun doktorlarından mürekkep bir sıhhiye heyetine, eğer bunlar yoksa kur''aya gelecek çifte hekimlere muayeneleri yaptırılır ve muayeneleri neticesi mütehassıs sıhhiye heyetine gönderilmelerine lüzum görülenler, zaruri masrafları Hükümetçe verilmek suretiyle en yakın sıhhiye heyetine gönderilirler.

(Mülga madde: 22/05/2012-6318 S.K/26.md.)

Seferberliğin ilanında veya manevra ve saire için celp puslası alındıktan sonra raporla gösterilmiş had hastalıklarla rüküp ve nüzule iktidar bırakmıyan zafiyet gibi lüzumu sıhhiye müstenit hastalıklar müstesna olmak üzere malüliyet iddiasında bulunanların müracaatları vazifelerine başlamadıkça nazarı dikkate alınmaz.

Madde 14 - (Değişik madde: 25/12/1967 - 976/1 md.)

A) (Değişik fıkra: 22/05/2012-6318 S.K/24.md.) Seferde görev alacak yedek subay ve yedek askeri memurlara bu görevleri barışta tebliğ edilir. Tebliğ şekli, yükümlülerin görevleri ve tebliğ ile görevli makamlar yönetmelikte belirtilir.

B) Sefer görevi alan yükümlüler; seferberlik ilanında, ilan saatinden başlıyarak 6 saat içinde yola çıkmaya ve Köy ve mahallerinin şube merkezlerine olan uzaklıklarına göre, en yakın askerlik şubesinde bulunmaya mecburdurlar.

Sefer görev emri almış yükümlülerden, yabancı memleketlerde bulunanlar, çağırılmaları için elçilik veya konsolosluklarca gazetelerde yapılacak ilanın neşrini takibeden günün ilk saatinden itibaren, 6 saat içinde bulundukları yerden hareketle, en yakın elçiliğe veya konsolosluğa müracaat etmeye ve haklarındaki emirleri almaya mecburdurlar.

Kendilerine barış zamanında sefer görevi verilmemiş olup da, seferberlik esnasında görev verilmesine lüzum görülen yükümlülerin çağırılmaları, sefer görev emirlerinin kanuni ikametgahlarına tebliği surtiyle yapılır. Sefer görev emri yükümlüye imza ettirilmemiş olsa dahi muteberdir. Bu yükümlülerden yabancı memleketlerde bulunanların çağırılmaları, elçilik veya konsolosluklarca aynı usullerle yapılır. Seferberlik esnasında görev almış yükümlüler, tebliğden itibaren 24 saat içinde bulundukları yerden hareketle en yakın askerlik şubesine, elçilik veya konsolosluğa müracaat etmeye mecburdurlar.

C) Yedek subay ve yedek askeri memurlar barışta manevra, tatbikat, atış ve konferanslar gibi öğrenim ve eğitim gayesiyle, yol hariç 45 günü geçmemek üzere, Cumhurbaşkanı*1* kararı ile silah altına alınabilirler.

Olağanüstü hallerde bu süre Bakanlar Kurulu kararı ile lüzumu kadar uzatılabilir.

Barışta deneme tatbikatı için çağrılma: B fıkrasının 1 inci ve 2 nci bendindeki hükümlere göre yapılır. Barışta diğer hizmetler için çağrılma, davet pusulasının ikametgahlarına tebliği suretiyle yapılır. Bu tebligat yükümlüye imza ettirilmemiş olsa dahi muteberdir. Bu şekilde görev alan yükümlüler 48 saat içinde bulunduğu yerden hareketle askerlik şubesine müracaat etmeye mecburdurlar.

04/12/2007 tarih ve 26720 S.R.G. de yayımlanan 21/11/2007 tarih ve 5716 sayılı kanunun 7. maddesi ile değiştirilen fıkra metni:
    A) Seferde görev alacak yedek subay ve yedek askeri memurlara bu görevleri barışta tebliğ edilir. Tebliğ şekli, yükümlülerin görevleri ve tebliğ ile görevli makamlar, Silahlı Kuvvetler Personel Seferberliği Yönetmeliğinde belirtilir. Tebliğden sonra adreslerinde vaki değişiklikleri bir ay içinde bağlı bulundukları askerlik şubesine bildirmemiş yükümlülere, 1000 lira para cezası verilir.
    03/06/2012 tarih ve 28312 S.R.G. de yayımlanan 22/05/2012 tarih ve 6318 sayılı kanunun 24. maddesi ile değiştirilen (A) fıkrası metni:
    A) (Değişik fıkra: 21/11/2007-5716 S.K./7.mad) Seferde görev alacak yedek subay ve yedek askerî memurlara bu görevleri barışta tebliğ edilir. Tebliğ şekli, yükümlülerin görevleri ve tebliğ ile görevli makamlar, yönetmelikte belirtilir. Tebliğden sonra adreslerinde meydana gelen değişiklikleri bir ay içinde bağlı bulundukları askerlik şubesine bildirmemiş yükümlülere, yirmi Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir.

*1* 07/07/2018 tarih ve 30471 (2.Mükerrer) S.R.G. de yayımlanan 2/7/2018 tarih ve 700 sayılı KHK''nın 5. maddesi ile (C) fıkrasının birinci paragrafında yer alan “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.

Madde 15 - (Değişik madde: 22/05/2012-6318 S.K/25.md.)

Talim ve manevra için çağrıldıkları halde 1111 sayılı Kanunun 47 nci maddesine göre özürsüz gelmedikleri anlaşılanlar hakkında 1111 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi hükümleri uygulanır ve ayrıca emsalleri kadar hizmete tabi tutulurlar.

(Değişik madde: 21/04/1988 - 3443/1. md.)

Her ne sebeple olursa olsun Türk Silahlı Kuvetlerinden ayrılanlar muvazzaf olarak tekrar Silahlı Kuvvetler hizmetine alınmazlar.

Madde 17 - (Değişik madde: 17/09/1943 - 4497/3 md.;Değişik madde: 05/02/2009-5837 S.K./18.mad)

Yedek subaylar; barışta silah altında geçen süreleri, hizmet sürelerinden sayılmak suretiyle, muvazzaf subaylar gibi terfi ettirilir.

Yedek subaylar seferde, muvazzaf subaylar gibi terfi ettirilir.

Yedek subayların terfilerine ilişkin usul ve esaslar hakkında, Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümleri uygulanır.

Yedek subay ve memurlarından seferde ordudaki vazifelerini ifa ederek, terhis edilenler, memursalar ordudaki hizmetleri kendi memuriyetindeki kıdemlerine zammedilir ve meslek ve memuriyeti sabıkalanna veya muadillerine alınır. Hazarda ordudaki vazaifi ifa edip terhis edilenler meslek ve memuriyeti sabıkalarında istihdam edilirler.

(Mülga madde: 10/02/1954 - 6245/63 md.)

Umumi ve kısmi seferberlik için çağrılan mülazimlere ve yüzbaşılara bir defaya mahsus olmak üzere elbise ve teçhizat tedariki için tahsisatiyle beraber birer maaş miktarında ikramiye verilir.

Seferberlikte silah altına alınan yedek subay ve memurlarına celp ve terhislerinde vazife verildiği tarih ile salıverildikleri tarih arasındaki hizmet müddetleri bir sene olursa harcırahından başka tahsisat ile birlikte iki maaş, iki sene ise tahsisatiyle beraber üç maaş ikramiye verilir. Daha fazla senelerin beheri için maa tahsisat bir maaş zammedilir. Birincinin hitamından sonraki senenin küsurlarında altı aydan noksanı nazarı dikkate alınmaz. Fazlası bir sene sayılır.

Madde 22 - (Değişik madde: 16/04/1987 - 3358/3 md.)

Yedek subay ve memurlar barışta ve seferde ancak, 5434 sayılı Kanunda yazılı yaşlara kadar hizmete celp olunurlar. Bu yaşlar dahilinde bulunanlar ile dereceli derecesiz malulen emekli edilmiş ve edilecek olanlardan sağlık kurulu raporları ile sağlık durumları kıta hizmetlerinde istihdama müsait olmayanlar, Silahlı Kuvvetlerde sınıfının geri hizmetlerinde görevlendirilirler.

(Değişik fıkra: 26/02/2008-5743 S.K./2.mad) Ancak, sefer ve fevkalade haller dolayısıyla, ordunun kısmen veya tamamen seferi mevcuda tamamlanamaması halinde, lüzum görüldüğü takdirde, yardımcı sınıf yedek subayların yarbay ve daha aşağı rütbedekileri 60 yaşını geçmemek kaydıyla 5434 sayılı Kanunda yazılı yaşların 10 yıl fazlasına kadar, diğer sınıflar yedek subayları anılan Kanunda belirtilen yaş hadlerine kadar, sağlık durumlarının elverişli olması ve Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen diğer nitelikleri taşımaları halinde en gencinden başlanarak orduya alınabilirler.

12/03/2008 tarih ve 26814 S.R.G. de yayımlanan 26/02/2008 tarih ve 5743 sayılı kanunun 2. maddesi ile değiştirilen fıkra metni:
    
 Ancak, sefer ve fevkalade haller dolayısıyla, ordunun kısmen veya tamamen seferi mevcuda tamamlanması halinde, lüzum görüldüğü takdirde tabip, veteriner, eczacı, kimyager ve diş tabipleriyle mühendis ve deniz subaylarının, binbaşı ve daha aşağı rütbelileri 57 yaşına kadar (57 yaş dahil), diğer sınıflar yedek subaylarıyla bilumum yedek askeri memurlar 5434 sayılı Kanunda yazılı yaşlara kadar, sağlık durumları elverişli olan ve Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen diğer nitelikleri taşıyanların en gencinden başlanarak orduya alınabilirler.

Madde 23 - (Değişik madde: 27/07/1970 - 1316/1 md.)

Yedeksubay ve yedek askeri memurluktan çıkarılmayı ve yaşlarına göre haklarında Askerlik Kanununun uygulanmasını gerektiren sebepler şunlardır:

a) Türk Silahlı Kuvvetlerinde subaylıktan çıkarmayı gerektiren bir şuçtan mahküm olanlar.

b) Kamu hizmetinden müebbeden yasaklı olanlar.

c) Hileli müflis olduğu ilan edilenler.

d) (Değişik bent: 31/01/2013-6413 S.K./45. md) Yedek subaylık hizmetleri sırasında, tabi oldukları disiplin mevzuatına göre Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası alanlar.

(Ek fıkra: 29/11/1983 - 2962/4 md.) Yukarıdaki fıkra kapsımına girenlerin askerlik hizmet süresi 1111 sayılı Kanunun 5 inci maddesi 1 inci fıkrasında belirtilen süre kadardır.

16/02/2013 tarih ve 28561 S.R.G. de yayımlanan 31/01/2013 tarih ve 6413 sayılı kanunun 45. maddesi ile değiştirilen birinci fıkranın (d) bent metni:
d) (Ek bent: 29/11/1983 - 2962/4 md.) Yedek subay hizmetleri sırasında, Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşürdükleri veya askerliğin şeref ve haysiyetiyle bağdaşmayacak eylemlerde bulundukları, tutum ve davranışlarıyla yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimsemiş oldukları subay sicil yönetmeliğinde gösterilen usul ve esaslar çerçevesinde anlaşılanlar.

Madde 24 - Mesleklerindeki iktidar ve ihtisaslariyle temeyyüz ederek tanınmış olan yedek subay ve memurları Erkanı Harbiyei Umumiye Riyaseti ve Müdafaai Milliye Vekaletinin tasvibiyle seferde lüzum ve ihtiyaç derecesinde askeri fabrikalarda ve askeri ilim ve fen müesseselerinde ve makamatta vazife ve mevkileriyle mütenasip maaşlarla ve kendilerine tahsis kılınacak elbise ile istihdam olunabilirler.

Madde 25 - (Değişik madde: 07/04/1965 - 573/1 md.)

Yedek subay ve yedek askeri memurlardan hiçbirisi barış ve savaş hizmetinden istisna edilemez. Ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, üyeliklerinin devamı müddetince ertelenmiş sayılırlar.

(Ek fıkra: 11/01/1983 - 2778/1 md.) Silahlı Kuvvetler bünyesinde veya yurt içi ve yurt dışı müttefik karargahlarında çalışan sivil kilit ve uzman personelden Genelkurmay Başkanlığınca tespit edilenler, olağanüstü hal, seferberlik veya savaş halinin devamı müddetince ve bulundukları kadrolarda çalıştıkları sürece Milli Savunma Bakanlığınca ertelenirler. Bu personelin olağanüstü hal, seferberlik veya savaş halinin devamı süresince görevden ayrılmaları bağlı bulundukları Komutanlığın iznine tabidir. İzin almaksızın görevi terk edenler 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun 66 ncı maddesine göre cezalandırılırlar.

Milli hayatın ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin muhtaç olduğu resmi ve özel, yerli ve Türkiye'deki yabancı kurumların kamu hizmeti faaliyetlerine devam edebilmeleri için bu gibi kurumların kilit yerlerinde çalışan yedeklik çağındaki yükümlülerden Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilk ihtiyacı dışında kalan bir kısım yedek subay ve yedek askeri memurlar olağanüstü durumun, seferberlik ve savaş hallerinin devamında aşağıdaki esaslar dahilinde ve geçici olarak barıştaki görev ve hizmet kadrolarında bırakılabilirler:

a) Olağanüstü durumun, seferberlik ve savaş hallerinin devamında her erteleme işlemi en çok iki aya kadar hüküm ifade eder. Bu sürenin içinde veya sonunda Cumhurbaşkanınca*1*, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri hariç, diğer ertelemeler kısıtlanabilir veya kaldırılabilir.

b) Olağanüstü durumun, seferberlik ve savaş hallerinin devamında bilimsel araştırma, geliştirme ve uygulama çalışmalarının yürütülmesi için hizmetlerine ihtıyaç duyulan yedek subay ve yedek askeri memurların ertelenmeleri (a) fıkrasında gösterilen usul ile kaldırılabilir.

c) Her hangi bir yedek subayın ve yedek askeri memurun ertelenebilmesi için o kimsenin olağanüstü durumun, seferberlik ve savaş hallerinin başlangıç tarihinden itibaren en az üç aydan beri kilit mevkiinde çalışmaya devam etmiş olması şarttır. Ancak, savaş halinin devamında doğacak erteleme ihtiyaçlarında bu şart aranmıyabilir.

d) Yedek subay ve yedek askeri memurluk hizmet kadrolarından hangilerinin kilit mevkii olarak ertelenme yeri sayılacağı ve erteleme ile ilgili işlerin yürütülme şekilleri Cumhurbaşkanınca *1* hazırlanacak bir yönetmelikle tesbit edilir.

*1* 07/07/2018 tarih ve 30471 (2.Mükerrer) S.R.G. de yayımlanan 2/7/2018 tarih ve 700 sayılı KHK''nın 5. maddesi ile üçüncü fıkrasının (a) bendinde yer alan “Genelkurmay Başkanlığının göstereceği lüzum üzerine Milli Savunma Bakanlığının teklifi ile Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde, (d) bendinde yer alan “Genelkurmay Başkanlığının göstereceği lüzum üzerine Milli Savunma Bakanlığınca teklif edilecek ve Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.

Umumi veya kısmi seferberlikte tabip, baytar, kimyager, eczacı ve dişçilerin evvela serbest çalışanları, badehu yirmi beşinci maddenin fıkaratı muhtelifesi haricinda kalanları hizmete celp edilir.

Şu kadar ki işbu sıraya riayet zarureti bir mıntaka ihtiyacının ikmali için diğer mıntakaya müracaatı mecburi kılmaz.

(Değişik madde: 03/06/1935 - 2754/4 md.)

Yedek subay ve memurları silah altına davet edildikleri zaman askeri elbiseyi giymeğe mecburdurlar. Atideki ahvalde de askeri üniformalarını giyebilirler.

Ancak bu kıyafetle suihareket ettikleri takdirde aynı muvazzaf subaylar gibi mesul olurlar ve işledikleri suçlardan dolayı askeri mahkamelerine verilirler.

A - Bayramlarda,

B - Evlendikleri gün,

C - Resmi surette vukubulan askeri ziyafet ve davetlerde ve resmi surette çağrıldıkları diğer askeri merasimlerde (Tüm ve daha büyük komutanların müsaadesile).

Yedek subay ve memurları bu hüviyetlerini ordu haricinde şerefli bir unvan olarak isim ve meslek ilave edilmemiş kart ve imzalarında istimal edebilirlerse de nüfuzu şahsilerini veya askerlik haricindeki mesleklerinde menfaatlerini temin için istimal edemezler.

Muvazzaflığı iktisap etmemiş olan yedek subaylardan mülazim ve yüzbaşı rütbesinde bulunanlar talip olurlarsa lazım gelen evsafı haiz bulundukları ve muvazzaf subayların tabi oldukları bilümum kavanin ve esasata tabi olacakları hakkında katibi adilden musaddak taahhüt senedi verdikleri takdirde usulü mevzuası dahilinde yetiştirilmek şartiyle muvazzaf sınıfa nakilleri caizdir. Bunlardan bilahara ikmali tahsilde muvaffak olamıyanlar bulunursa tekrar yedek sınıfına iade ve terhis kılınırlar.

Alelümum yedek subay ve memurları muvazzafa nakletmeksizin dahi hazarda Müdafaai Milliye Vekaletince lüzum görülecek müddetçe ve kendileri de arzu ederlerse kadro ihtiyacına göre kumanda mevkilerinden hariç vazifelerde kullanılabilirler.

İşbu kanunun muhtelif maddelerinin tatbikatına ait teferruat, yapılacak talimatnamelerle tanzim olunur.

Bu kanuna muhalif bilcümle ahkam ile 5 Nisan 1326 tarihli ihtiyat zabitan kanunu ve zeyli mülgadır.

Aşağıda gösterilenlerin yedek subaylığı ve yedek askeri memurluğu şu şartlar dairesinde yapılır:

A) Evvelce hesap memuru sınıfından yetişip de hesap memuru vekili olarak terhis edilmiş bulunanlar (Bunlar çağırıldıkları zaman ihtiyat hesap memur muavini olarak istihdam olunurlar)

B) İşbu kanunla refedilmiş olan 438 numara ve 13 Mart 1340 ve 531 numara ve 13 Kanunuevvel 1340 tarihli kanunların neşrinden evvel mektepten neşet ederek staj görmeksizin kıtalarda kısa hizmetlerini yapanlarla aynı şartlar altında neşet edip de kısa hizmetini görmiyen ve zabitlik rütbesini almıyan bütün sivil etıbba, eczacı, kimyağer, diş tabipleriyle Baytar Mektebi Alisinden ve muavin baytar mektebinden çıkanlar (çağırıldıklarında mukaddema emsalinin ilk çağrılışlarındaki rütbe ile tavzif olunurlar.)

C) Yedek subay namzedi olmak üzere Harbiye ve Levazım Mekteplerinde 9 ay tahsilden sonra terhis edilmiş bulunanlarla umumi harbde ve İstiklal harbinde yedek subay namzedi olarak neşet edip muhtelif sebeplerle terfi edemiyerek namzetlik hakları baki olduğu halde terhis edilmiş olanlar (bunlardan ilk çağrılışlarında bir buçuk ay kıtada veya levazım hizmetlerinde veya müessesatta istihdamdan sonra liyakatları görülenler yedek subay vekili nasbolunurlar, Liyakatları görülmiyenlerin yedek subaylığa namzetlik hakları refedilerek ihtiyat çavuş olurlar.)

D) Kısa hizmetlerini kıtalarda ve atış mekteplerinde ve sanayi kimyagerlerinden olup da İmalatı Harbiyede bitirenler, ilk çağrılışlarında bu kanuna göre altı ay mektep ve müesseatta tahsil gördükten sonra yedek subay vekili olurlar.

(Ek fıkra: 03/06/1935 - 2754/5 md.) Askerlik mükelefiyetini 1111 numaralı kanuna göre yaptıktan sonra üçüncü maddenin başında yazılı tahsili görenler arzu ederlerse evvelce yaptıkları hizmet hazırlık kıt'ası hizmetinden sayılarak bu kanun mucibince yedek subay yetiştirilirler.

Bu kanun neşri tarihinden beş ay sonra muteberdir.

Bu kanunun icrayı ahkamına İcra Vekilleri Heyeti memurdur.