20 Sayılı Görüş Talepleri(Mülga)

GÖRÜŞ TALEPLERİ

27/02/2014 tarih ve 28926(Mükerrer) S.R.G. de yayımlanan 15/02/2014 tarih ve 6524 sayılı kanunun 39. maddesi ile 6087 sayılı kanuna eklenen Geçici Madde - 4 ile yürürlükten kaldırılmıştır.

T.C.

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU

Sayı : B.03.1.HSK.0.70.12.04-010.06.02-177-2011 18/10/2011

Konu : Görüş talepleri

GENELGE

No: 20

Bilindiği üzere; 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun çerçeve 14 ve 22 nci maddelerinde getirilen düzenlemelerle 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 144 ve 159 uncu maddelerinde yapılan değişiklik sonucunda; Cumhuriyet savcılarının idari görevlerine ilişkin hususlar hariç olmak üzere hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmelik ve genelgelere (hâkimler için idari nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hâl ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemleri, Adalet Bakanlığından alınarak Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ilgili dairesinin teklifi ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerine yaptırılacağı hüküm altına alınmıştır.

11/12/2010 tarihli ve 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde ise, "Yargı yetkisinin kullanımına ilişkin hususlar hariç olmak üzere hâkimlerin idari görevleri ile delilleri değerlendirme ve suçu niteleme yetkisi hariç olmak üzere savcıların adlî görevlerine ilişkin konularda genelge düzenlemek." yetkisi Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna verilmiştir.

Anayasada ve Kanunda öngörülen adli ve idari konulara ilişkin bu ayrım karşısında; Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Sekreterliğinden talep edilen görüşlerin; Kurulun görev alanına giren hususlar ile yargı yetkisinin kullanımına ilişkin hususlar hariç olmak üzere hâkimlerin idari görevleri ile delilleri değerlendirme ve suçu niteleme yetkisi hariç olmak üzere savcıların adli görevleriyle ilgili olması gerekmektedir.

Öte yandan, Ülkemizin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi çatısı altında bir danışma organı olarak kurulmuş olan Hukuk Yoluyla Demokrasi İçin Avrupa Komisyonunun (Venedik Komisyonu) 17-18 Aralık 2010 tarihli Genel Kurul Toplantısında kabul ettiği "Türkiye Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu Tasarısı Hakkında 600/2010 sayılı Görüşü"nde; "Anayasanın 144 üncü maddesinin hâkim ve savcıların yargısal görevleri ile ilgili olmayıp, idari görevler ile sınırlı olduğu vurgulanarak bazı durumlarda bu görevler arasındaki sınırın belirlenmesinin zorluğuna işaret edilmiş, yapılacak denetim ve soruşturmaların yargı bağımsızlığı güvencesine müdahale oluşturmamasını teminen "idari görevler" kavramının dar yorumlanması gerektiği" belirtilmiştir.

Anayasanın 144 üncü maddesinin açık hükmü doğrultusunda adalet hizmetleri ile savcıların idari görevlerine ilişkin hususlarda yazılacak yazıların ve taleplerin Kurul yerine Adalet Bakanlığına iletilmesi hâlinde, gereksiz yazışma ve zaman kayıplarının da önüne geçilmiş olacaktır.

Diğer taraftan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9 uncu maddesinde yargı yetkisinin, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılacağı düzenlenmiş; 138 inci maddesinin ikinci fıkrasında hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı belirtilerek mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi benimsenmiş; 6087 sayılı Kanunun "Kuruluş ve Kurulun Bağımsızlığı" kenar başlıklı 3 üncü maddesinin yedinci fıkrasında da Kurulun, mahkemelerin bağımsızlığı ile hâkimlik ve savcılık teminatı esaslarını gözeterek görev yapacağı vurgulanmıştır.

Ayrıca, 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, ağır ceza Cumhuriyet başsavcılarının, merkezdeki Cumhuriyet savcıları ile bağlı ilçe Cumhuriyet başsavcıları ve Cumhuriyet savcıları üzerinde gözetim ve denetim hakkına sahip olduğu; ikinci fıkrasında da, mahkeme başkanlarının yargılamanın düzenli bir şekilde yürütülmesine ilişkin olarak görevli oldukları mahkeme dairelerindeki hâkimler üzerinde gözetim hakkı bulunduğu, benzer şekilde 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 18 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında da ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet başsavcısının; ağır ceza mahkemesinin yargı çevresinde görevli Cumhuriyet başsavcıları, Cumhuriyet başsavcıvekilleri, Cumhuriyet savcıları ile bağlı birimler üzerinde; asliye ceza mahkemesi Cumhuriyet başsavcısının da o yer yargı çevresinde görevli Cumhuriyet savcıları ile bağlı birimler üzerinde gözetim ve denetim yetkisinin olduğu kabul edilmiştir.

Bu itibarla;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının yukarıda anılan hükümleri ile hukuk devletinin en önemli ilkelerinden biri olan yargı bağımsızlığı da göz önünde bulundurulmak suretiyle;

1- Yargı yetkisinin kullanılma alanına giren veya mahallinde kanun, tüzük, yönetmelik, genelge ya da yüksek mahkeme içtihatları araştırılmak suretiyle çözülebilecek konularda görüş talep edilmemesi,

2- Yargı yetkisinin kullanımına ilişkin hususlar hariç olmak üzere hâkimlerin idari görevleri ile delilleri değerlendirme ve suçu niteleme yetkisi hariç olmak üzere Cumhuriyet savcılarının adli görevlerine ilişkin konular ile Kurulun görev alanına giren hususlarda görüş talebinde bulunulmadan önce merkez ve mülhakatta görev yapan Cumhuriyet savcılarının Cumhuriyet başsavcılığı; mahkeme ya da hâkimlerin ise komisyon başkanlığı ile görüş alışverişinde bulunulması, buna rağmen çözülemeyen konularda tereddüt edilen husus açıkça gösterilerek, anılan makamlar aracı kılınmak suretiyle bu konuda yapılan uygulamalar ile oluşan diğer görüşler de varsa dayanaklarının kaynakları ile birlikte belirtilmesi ve ilgisine göre Cumhuriyet başsavcısı veya komisyon başkanının kanaati de eklenerek Genel Sekreterliğimize gönderilmesi,

3- Kurulun görev alanına giren hususlar ile hâkimlerin idari ve Cumhuriyet savcılarının adli görevleriyle ilgili konularda mahallinde mülhakat adliyeleri veya başka yer adliyeleriyle yapılan uygulama birliğini sağlamaya ya da uygulamada oluşan çeşitli sorunların tartışılmasına ve bu sorunların çözümüne dair toplantıların sonuç raporlarının bir suretinin Genel Sekreterliğimize gönderilmesi, ayrıca bu toplantılar neticesinde tespit edilen sorun ve önerilerin özet hâline getirilerek kanun, yönetmelik, görüş, duyuru ya da genelge olması talep edilen hususlar ile eğitim veyahut idari tasarrufla çözümü mümkün olabilecek konuların da belirtilmesi,

4- Kanunlarda Adalet Bakanlığının özel olarak yetkili kılındığı hususlarda Kurula talepte bulunulmaması,

5- Lüzumsuz yazışmalara ve işlerin uzamasına sebebiyet verilmemesi bakımından ayrıca soruşturma, infaz evrakı ya da dava dosyası aslının yazı ekinde gönderilmemesi

konularında gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi hususunun Genel Kurulun 30/9/2011 tarihli 274 sayılı kararı ile tüm teşkilata duyurulmasına karar verilmiştir.