3/7040 Sayılı Ticaret Gemilerinin Teknik Durumları Hakkında Tüzük(Mülga)
Son Güncelleme Tarihi : 17.03.2012
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi : 15.04.1948
Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı : 6884 (PDF)
Ticaret gemilerinin tahsis edildikleri işler ve yapacakları yolculuklara göre teknik durumları, tekne, makine, kazan, genel donanım, cankurtarma, yangından korunma ve yangın söndürme ve sair araç ve teferruat bakımından bu tüzük hükümlerine uygun olmadıkça yola elverişli sayılmazlar.
(Ek fıkra: 06/01/1973 - 7/5660 K.) Şu kadar ki, bu Tüzükte belirtilmemiş olan teknik nitelikler bakımından, Milletlerarası müteamel gemi tasnifi kuralları ile Hükümetimiz katılmış bulunduğu Milletlerarası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesindeki kurallar uygulanır.
(Ek fıkra: 06/01/1973 - 7/5660 K.) Yukarıda belirtilen kurallara uygun nitelikteki gemilerde, ayrıca, Tüzükte bu hususlarda öngörülen teknik nitelikler aranmaz.
(Ek fıkra: 06/01/1973 - 7/5660 K.) İkinci ve üçüncü fıkralar hükümlerinin uygulanması için geminin, sözkonusu Sözleşmenin kapsamında bulunması zorunlu değildir.
Ticaret gemilerinin bu tüzükte yazılı teknik durumu haiz olup olmadıkları, Ulaştırma Bakanlığınca hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onanacak bir yönetmeliğe göre yılda enaz bir defa yapılacak denetlemelerle belirtilir. Şu kadar ki yolcu gemilerinden başka ticaret gemilerinin su altı denetlemeleri iki yılda bir yapılabilir.
Bu tüzüğün uygulanışı bakımından:
a) Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, adı, tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun "Gemi",
b) Menfaat sağlamak kastiyle denizde kullanılan her gemiye "Ticaret gemisi",
c) 12 den fazla yolcu taşıyan her ticaret gemisine "Yolcu gemisi",
ç) 12 ve daha az yolcu ve her türlü yük taşıyan ticaret gemisine "Yük gemisi",
d) Romorkör, algarina, kablo ve kurtarma gemisi, dalgıç aracı gibi deniz ulaştırmasının diğer hizmetlerinde kullanılan ve yolcu veya yük gemisi olmıyan ticaret gemisine "Hizmet gemisi",
e) Omurgaları 1 Temmuz 1931 tarihinde yahut bu tarihten sonra konulmuş veya bu tarihte yahut bu tarihten sonra yolcu taşımak üzere tertiplenmiş yolcu gemilerine "Yeni yolcu gemisi" ve diğer yolcu gemilerine "Mevcut yolcu gemisi",
f) (Değişik bent: 17/08/1974 - 7/8770 K.) Sınırları belli limanlar içerisinde yapılan yolculuklara "liman seferi";
İstanbul - Yalova - Çınarcık ve İstanbul - İzmit Körfezi İskeleleri arasında; Çanakkale Boğazında Gelibolu - Çardak ve İlyas Baba Burnu - Kumkale Burnu arasına çekilen hatlar arasında kalan sahada ve İzmir körfezinde Çamaltı Tuzlası ile Urla arasına çekilen hattın doğusunda kalan bölgede yapılan seferler liman seferi sayılır.
g) Liman seferi sınırı aşılmak suretiyle Karadeniz, Marmara Denizi ve Mataban Burnu - Girit'in batı burnu - Yafa hattının kuzey ve doğusunda kalan Akdeniz ve Ege Denizi bölgesinde yapılan yolculuklara "Kısa sefer",
h) Kısa sefer sınırı aşılmak suretiyle Akdeniz'de "Süveyş Kanalı dahil" yapılan yolculuklara "Yakın sefer",
i) Yakın sefer sınırı aşılmak suretiyle yapılan yolculuklara "Uzak sefer",
j) Kaptan ve diğer gemi adamları, gemiyi donatan ile işletenin çoluk - çocuk ve hizmetçileri, donatan ve işletenin görevle yolculuk eden adamı, temsilcisi ve memurları, taşınan hayvanların çobanları ve mücbir sebeplerden yahut kaptanın denizde cankurtarma ödevinden dolayı gemiye alınan kimseler dışında, gemide navlunlu - navlunsuz taşınan herkese "Yolcu" denir.
İkinci madde gereğince yapılacak denetleme sonunda tüzük hükümlerine uygunluğu anlaşılan ticaret gemisine bir yıl süreli bir "Yola elverişlilik belgesi" verilir.Şu kadar ki bu süre içinde niteliklerini kaybetmiş olduklarından şüphe edilen gemiler aynı süre içinde tekrar denetlenebilir.
Böyle bir belgesi olmıyan yahut belgesinin süresi bitmiş olan ticaret gemisinin yola çıkmasında izin verilmiyeceği gibi her hangi bir sebeple tüzükte gösterilen niteliklerini kaybetmiş olan ticaret gemisinin de belgesi battal edilir.
Yola elverişlilik belgesinin süresi, yolculuğun devamı sırasında biten bir ticaret gemisi, yolculuğu bir Türk limanında bitiyorsa, yolculuğu bittikten sonra, denetlenebileceği limana dönmek ödevindedir. Böyle bir ticaret gemisi, denetleneceği limana kadar, ara limanlar da dahil olmak üzere, yola elverişlilik belgesi varmış gibi ticaret işlemi yapabilir.
Belge süresi içinde her hangi bir sebeple bu tüzüğe uygun durumunu yolculuğun devamı sırasında kaybetmiş olan ticaret gemisi, hiç bir ticari işlemde bulunmaksızın onarılabileceği en yakın limana gidebilir.
Yola elverişlilik belgesinin süresi, Türk karasuları dışındaki bir yolculuk sırasında biten ticaret gemisi, ilk vardığı yabancı limanın yetkili makamlarından, mahalli mevzuat dairesinde, yola elverişliliğine dair geçici bir belge alarak yolculuğuna devam edebilir. Şu kadar ki, bu gemiler, denetleme yapabilecek gemi sörvey kurullarının bulunduğu ilk Türk limanında denetlenerek kendilerine bu tüzük hükümleri gereğince yola elverişlilik belgesi verilir.
Milletlerarası tanınmış tasnif kurumlarından verilen ve hükmü olan bir belgeyi haiz yük gemilerine, belgesinde yazılı süre ve görev için, ayrıca denetleme yapılmadan yola elverişlilik belgesi verilir. Ancak, bu gibi kurumların tüzük ve kurallarınca denetleme dışında bıraktıkları kısımların denetlenmesi, bu tüzük hükümlerine göre yapılır.
Ulaştırma Bakanlığı, bu tüzük hükümlerine bağlı Türk Ticaret gemilerinin teknik kütüğünü tutar.
Teknik kütüğün tutuluşu ve yola elverişlilik belgelerinin şekli 2 nci maddede yazılı yönetmelikle düzenlenir.
Ticaret gemilerinin tekne durumu, milletlerarası müteamel gemi tasnifi kurallarına uygun olacaktır.
Yolcu gemileri, yılda, bunlardan başka ticaret gemileri iki yılda enaz bir defa havuza veya kızağa alınarak sualtı kısımları temizlenir, zayıflamış tekne kısımları onarılır veya değiştirilir ve su kesimlerinin altı yeniden boyanarak suya atılır.
Su tutar perdelerden gayri tekne kısımlarının kalınlıkları, gemi tasnifi kurallarının gerektirdiğinden:
1 - Uzak sefer yapacak gemilerde % 35
2 - Yakın sefer yapacak gemilerde % 37
3 - Kısa sefer yapacak gemilerde % 39
4 - Liman seferi yapacak gemilerde % 40
veya daha fazla azalmışsa o kısımlar, aynı nitelikte ve tecrübe edilmiş malzeme ile, gemi tasnif kurallarının gerektirdiği gibi değiştirilir. Eğer aynı nitelikte malzeme bulunamazsa, gemi sörvey kurulunun tasvip edeceği ve lüzum görürse, tecrübe edeceği eşit malzeme kullanılabilir.
Su tutar perdelerini teşkil eden levhaların kalınlıkları,11 inci maddede yazılı kuralların gerektirdiğinden % 25 veya daha fazla azalmışsa, bu levhalar değiştirilir.
Tekne kısmındaki zayıflamalar:
1) Dış kaplamanın, düz omurga, burma, karina, dirsek, borda ve ağız kuşağı kısımlarına gelen levha sıralarından, altalta iki sırada birbirine bitişik bulunan levhalarda,
2 - Dabılbotom yan levhası ile bunun bağlandığı dış kaplama levhalarında,
3) Güverte veya ambar stringeri ile bunların bağlandığı dış kaplama levhalarında,
4) İki posta arasında kalan dış kaplama levhalarından:
a) Birbirine ait alta bitişik iki levha ile bunlardan birine bağlı dabılbotom yan levhasında veya güverte yahut ambar stringerinde,
b) Birbirine alt alta bitişik üç levhada,
5) Aynı postanın katettiği ve birbirine alt alta bitişik iki dış kaplama levhasının, o postanın bir tarafında veya her iki tarafında kalan kısımlarında,
6) Gemi ortasında, bünyenin kesildiği yerlerde, borda fethaları hizalarında veya geminin metanetine tesir edebilecek diğer yerlerde bulunmazsa, yukarki maddede yazılı nispetler % 5 kadar artırılabilir.
Kademeli kıç güvertesinin veya uzun orta kasarasının ön perdesinin yanındaki ağız kuşağı, stringer ve güverte levhaları, orta veya kıç kasarası ön perdesinin civarındaki borda kaplamaları ve küpeşte levhalarında oynamış perçin veya çatlak levha bulunamaz.
Gemi karinasının baş tarafındaki kaplama levhalarından çökmüş veya ondüle olarak çatlamış bulunanlar değiştirilir, gerekiyorsa karina levhaları kuvvetlendirilir ve oynamış perçinler yenilenir.
Ambar ağzı köşelerine yakın güverte levhalarından çatlamış olanlara dablin işlenir.
Dabılbotomlarda eğrilmiş veya bükülmüş döşek levhası bulunamaz. Bu gibi levhalar düzeltilir veya değiştirilir ve gereği gibi kuvvetlendirilir.
Yolcu gemilerinin dabılbotomlarının su tutarlığı, her kompartımanda, yüksekliği, dabılbotom üst sathından perde güvertesi seviyesine kadar olan bir su sütununun tazyikına mukavemet edebilecektir.
Safra, trim, fid suyu, tatlı su, yalpa ve akaryakıt tanklarının su veya akaryakıt tutarlıkları, irtifaı, tank üstünden itibaren 2,5 metreye kadar varan bir su sütununun tazyikına mukavemet edecektir. Şu kadar ki, yüklü su hattının tank üstünden yüksekliği, 2,5 metreden fazla ise, tankın su veya akaryakıt tutarlığı, her halde, irtifaı, tank üstünden yüklü su hattı seviyesine kadar uzanan bir su sütununun tazyikına mukavemet edecektir.Derinliği 8 metreyi aşan tanklarda tazyika esas olan su sütunu irtifaı,8 metreyi aşan beher metre için, 2,5 metrelik esas irtifaa 0,3 metre eklemek suretiyle bulunur.
Liman seferi bölgesi dışında sefer yapan yolcu gemilerinin vardavele puntallarının güverteden yüksekliği 1.000 mm. den az ve çabuk veya zincirlerin aralığı 25 sm.den fazla olmıyacaktır.Liman seferi bölgesinde çalışan yolcu gemilerinin vardavele puntal yüksekliği aşağıda gösterilmiştir:
Gemi boyu (m) Puntal yüksekliği (mm.)
15 den az 830
15 - 21 855
22 - 27 914
28 - 40 964
41 - 52 989
53 ve daha fazla 1014
Gemilerin baş ve dümen bodoslamaları üzerinde kana taksimatı bulunacak ve bu taksimat, sancakta metrik ve iskelede İngiliz ölçü sistemine göre düzenlenmiş olacaktır. Kana taksimatı sayılarının boyu 15 sm.den aşağı bulunmıyacak, taksimat rakamları romen olacak ve su çekimi, rakamların alt kenarlarından okunacaktır. Kana taksimatı, behemehal gemi sörvey kurulu uzmanları tarafından vurulur.
Her geminin baş omuzluklarında, gemi adı, kıç tarafında da gemi ve bağlama limanları adları, koyu zemin üzerine beyaz veya sarı veya açık zemin üzerine siyah harflerle yazılı olacaktır.
Ticaret gemilerinin ana makine ve kazanları ile her türlü yardımcıları ve teferruatı, elektrik ve hamule soğutma veya dondurma tesisleri, milletlerarası müteamel gemi tasnifi kurallarına uygun olacaktır.
Tek kazanlı gemilerin kazanında iki manometre bulunur.
Birden fazla kazan bulunan kompartımanlarda tek önlü kazanlarda birer ve çift önlü kazanlarda her iki önde birer manometre bulundurulması kafidir. Bu gibi gemilerin makine dairesine veya güvertenin münasip bir mahalline, kazanların müşterek tazyikını gösterir diğer bir manometre daha konulur.
Kazanın izin verilen en çok çalışma tazyikı, kırmızı bir çizgi ile manometrelerin üzerine işaret edilmiş olacaktır.
Manometrelerin en çok taksimatı, belirtilen en çok su tazyikı tecrübelerinin hududunu gösterecek kadar olmalıdır.
Manometreler kazanların hararetlerinden mümkün mertebe müteessir olmayacak ve kolay görülebilecek bir yere ve özel praçollarla tutturulmuş saç levha üzerine konulmuş bulunmalıdır.
Her kazanda emniyetle çalışır en az iki seyfti valf bulunur. Liman seferi bölgesinde çalışan, yolcu gemilerinden başka gemilerin kazanlarında tek seyfti valf bulunabilir.
Seyfti valflarda elle açılır ve kapanır tertibat bulunacak ve bu valfların erkekleri, sitleri üzerinde hariçten döndürülebilir şekilde olacaktır.
Seyfti valflar, doğrudan doğruya kazan üzerinde bulunacak ve kazanla valf arasında boru bulunmayacaktır.
Yay ayarları sabit pullar veya muhafaza başlıkları ile tespit olunur.
Seyfti valflar, gemi sörvey uzmanının önünde ayarlandıktan sonra usulü dairesinde kurşunla mühürlenir veya ayar pullarının kalınlığı ile ayar somununun durumu, denet raporuna yazılır.
Sefer sırasında yay elastikiyetinin ziyaı veya yay gevşemesi sebebiyle valf ayarının, yeniden tanzimine lüzum olursa, keyfiyet makine jurnalına yazılır ve gemi sörvey kurulu bulunan ilk limanda ilgili makama bildirilir.
Seyfti valflar, erken açtıkları bir kontrol manometresi vasıtasiyle tesbit edilmek şartiyle ancak uzun süren seferlerde başmakinist tarafından bizzat düzeltilebilir. Bu takdirde de keyfiyet makine jurnalına yazılarak ilk fırsatta gemi sörvey kuruluna bildirilir.
Seyfti valf yüz ölçümünün, kazanda müstamel tazyikin en çok % 10 undan fazla tazyik hasıl etmiyecek kadar buhar kaçıracak miktardan aşağı olmamasına dikkat edilir.
Seyfti valf firar boruları havaya verilir. Boru maktaları valf maktaından ufak olamaz. Borular gemi içinde her hangi bir mahalle veya tanka iştirak ettirilemez. Makta yüz ölçümü azalacak kadar ezilmiş borular düzeltilir.
Ticaret gemilerinin bu tüzük gereğince, yola elverişli sayılabilmeleri için bu bölüm hükümlerine uygun miktarda cankurtarma tesisleri ile donatılmaları gerekir.
Boyları 31 metre ve daha büyük yolcu gemilerinde bulunması gerekli cankurtarma tesisleri aşağıda yazılıdır:
1 - Uzak ve yakın seferde:
a) Taşınmasına izin verilen bütün yolcu ve gemi adamlarını alabilecek hacımda cankurtaran filikaları,
b) Her yolcu ve gemi adamı başına bir ve ayrıca bunların toplamının dörtte biri kadar yedek can yeleği,
c) 28 inci madde ile belirtilmiş sayıda can simiti.
2 - Kısa seferde :
a) Taşınmasına izin verilen bütün yolcu ve gemi adamlarının dörtte üçünü alabilecek hacımda cankurtaran filikaları,
b) Taşınmasına izin verilen bütün yolcu ve gemi adamlarının dörtte birine yetecek sayıda cankurtaran salı,
c) Her yolcu ve gemi adamı başına bir can yeleği,
d) 28 inci madde ile belirtilmiş sayıda can simiti.
3 - Marmara Denizi içinde yapılan kısa seferde:
a) Taşınmasına izin verilen bütün yolcu ve gemi adamlarının % 60 ını (yüzde altmışını) alabilecek hacımda cankurtaran filikaları,
b) Taşınmasına izin verilen bütün yolcu ve gemi adamlarının % 40 ına (yüzde kırkına) yetecek sayıda cankurtaran salı,
c) Her yolcu ve gemi adamı başına bir can yeleği,
d) 28 inci madde ile belirtilmiş sayıda can simiti.
4 - Liman seferinde:
a) Sancak ve iskele mataforalarında birer adi filika,
b) Her yolcu veya gemi adamı başına bir ve ayrıca bunların toplamının dörtte biri kadar yedek can yeleği,
c) Taşınmasına izin verilen yolcu ve gemi adamlarının enaz onda ikisine yetecek kadar cankurtaran aleti veya can simiti (İstanbul iç limanında çalışanlar hariç),
d) (c) fıkrası gereğince yalnız cankurtaran aleti bulunuyorsa enaz on can simiti.
(Değişik madde: 15/12/1958 - 4/11067 K.)
Boyları 31 metreden daha kısa olan yolcu gemilerinde bulunması gerekli can kurtarma vasıtaları aşağıda yazılıdır:
1 - Uzak ve yakın seferlerde :
Bu bölgelerde yolcu taşımaları yasaktır.
2 - Kısa seferde:
a) 23 (Dahil) ila 31 metre arasında olan gemilerde, en az bir can kurtaran filikası, (Can filikası, gemiadamları ve taşınmasına izin verilen yolcunun tamamını istiap etmediği takdirde geri kalanlar için can kurtaran aleti ve can simiti bulundurulur.)
b) Boyları 23 metreden daha kısa olan gemilerde, gemiadamları ve taşınmasına izin verilen yolcunun % 60 ına yetecek kadar kürek, yelken, pusla, su damacanası ve sephiye sarnıcı ile mücehhez asgari 2,25 metreküp hacminde, adi filika veya can kurtaran aletleri,(Filika veya can kurtaran aletlerinden arta kalacaklar için can simiti bulundurulur.Filikanın mataforada asılı olma mecburiyeti yoktur.)
c) Her gemiadamı ve yolcu başına bir can yeleği.
d) Boyu 10 metreden az olanlarda iki, 10 ( Dahil) ila 23 metre arasında olanlarda altı ve 23 (Dahil) ila 31 metre arasında olanlarda on can simiti, (a ve b fıkralarında yazılı olanlar dışında)
3 - Liman seferinde :
a) Her gemiadamı ve yolcu başına bir can yeleği,
b) Gemiadamları ve taşınmasına izin verilen yolcunun en az onda ikisine yetecek kadar can kurtaran aleti veya can simiti, (İstanbul iç limanında çalışanlar hariç.)
c) Boyları 10 metreden az olanlarda iki, 10 (Dahil) ila, 23 metre arasında olanlarda altı ve 23 (Dahil) 31 metre arasında olanlarda on can simiti, (b fıkrasındaki can simitleri dışında.)
(Değişik madde: 15/12/1958 - 4/11067 K.)
Yük ve hizmet gemilerinde bulunması gerekli can kurtarma vasıtaları aşağıda yazılıdır.
1 - Liman seferleri dışında :
a) 300 gros tonilatodan büyük gemilerde, gemide bulunan kimseleri alabilecek hacimde can kurtaran filikaları,(Boyları 31 metre ve daha büyük olanların her iki bordasında birer filika bulunmak ve çift mataforaya asılmak üzere,)
b) 100 (hariç) ila 300 (dahil) gros tonilato arasındaki gemilerde, gemide bulunan bütün kimseleri alabilecek hacımda kürek, yelken, pusla, su damacanası ve sephiye sarnıcı ile mücehhez, asgari 2,25 metreküp hacminde bir adi filika, (Bu filikanın mataforada asılı olma mecburiyeti yoktur.)
c) 100 (dahil) gros tonilatodan küçük gemilerde, gemide bulunan bütün kimselere yetecek hacimde servis botu veya can kurtaran aleti, (Servis botunun matoforada asılı olma mecburiyeti yoktur.)
d) Gemide bulunan her kimse başına bir can yeleği,
e) 28 inci madde ile belirtilmiş sayıda can simiti, (Boyları 31 metreden ufak gemilerde, gemideki kimselere yetecek kadar can simiti).
2 - Liman seferinde :
a) Gemide bulunan her kimse başına bir can yeleği,
b) Gemide bulunan kimselere yetecek sayıda can simiti,
Liman seferi bölgesi dışında çalışan, boyları 31 metre ve daha uzun yolcu ve yük gemilerinde, aşağıdaki cetvel gereğince can simiti bulunur.
Gemi boyu (m) Can simiti sayısı
31 - 60 8
61 - 122 12
123 - 182 18
183 - 243 24
244 ve daha fazla 30
Ticaret gemilerindeki cankurtarma tesisleri, teknik nitelikleri bakımından aşağıdaki hükümlere uygun olacaklardır.
Ticaret gemilerinde aşağı yazılı iki cins can kurtaran filikası kullanılır:
a) Yalnız iç sephiyeli üstü açık filikalar,
b) İç ve dış sephiyeli üstü açık filikalar.
Yüzebilmesi için kullanmazdan evvel teknesinin mühim kısımları hazırlanmak gereken veya 3,5 metre küp hacımdan ufak olan yahut tam donanım ve yükü ile 20.300 kilodan ağır olan yahut motörsüz olup 100 kişiden fazla alan filikalar cankurtarma araçlarından sayılmaz.
Cankurtaran filikalarının ağız kuşağı çalımı boylarının enaz % 4 ü kadar olacaktır.
Cankurtaran filikalarının sephiye tertibatı aşağıdaki gibi düzenlenir:
1 - Yalnız iç sephiyeli cankurtaran filikalarının sephiye tertibatı hacmi toplamı, filika hacminin enaz % 10 unu karşılayacak ve su tutar hava sandıkları ile sağlanacaktır.
2 - İç ve dış sephiyeli cankurtaran filikalarının iç sephiye tertibatı hacmi toplamı, filika hacminin enaz % 7,5 unu karşılayacak ve su tutar hava sandıkları ile sağlanacaktır. Bu gibi filikaların dış sephiyesi hava ile sağlanıyorsa, sephiye hacmi, filika hacminin % 3,5 undan ve mantarla sağlanıyorsa filika hacminin % 3,3 ünden aşağı olamaz.
3 - Dış sephiye tertibatında hava sandığı veya mantardan gayri maddeler ve hava sephiyeli filikalarda, kullanmazdan önce hava ile şişirilmesi gereken sephiye tertibatı kullanılamaz.
Madeni filikaların sephiye tertibatı tahta filikalarda olduğu gibi yapılacaksa da, sephiye hacmi, aynı hacımdaki tahta filikadan beklenen sephiyeyi temin edebilecek kadar, mütenasiben artırılacaktır.
Cankurtaran Filikaları Stirling (Simpson) kuralına göre ölçülür. Aynı doğrulukta sonuç veren başka kuralların uygulanmasına Ulaştırma Bakanlığı izin verebilir.
Filikanın üç ana ölçüsü ile 0.6 emsalinin çarpımından elde edilen hacımla da iş görülebilirse de, bu türlü ölçmede hacım normalin üstüne çıkamaz.
Cankurtaran filikalarının insan taşıma kabiliyeti, 35 inci madde gereğince belirtilmiş olan filika hacminin, birinci sınıf filikalarda 0,283 ve ikinci sınıf filikalarda 0,255 emsallerine bölünmesiyle elde edilir.
Şu kadar ki filikalara bu sayıda insan yerleştirildiği zaman kürekler iyi işlemez veya filika normal fribordundan fazla batarsa, hesapla bulunan sayı yerine tecrübe ile bulunan sayı muteber olur.
Cankurtaran filikalarına binecek insan sayısının belirtilmesinde,70 kilo ağırlığında ve can yeleğini takmış bir insanın ağırlığı vahit itibar olunur. 12 yaşından aşağı iki çocuk vahit sayılır.
100 kişiden fazla alan filikaların motörlü olması şarttır. Bundan başka uzak ve yakın seferde çalışan yolcu gemilerinde 13 den fazla cankurtaran filikası bulunduranlarda bir ve 19 dan fazla cankurtaran filikası bulunduranlarda motörlü iki cankurtaran filikası bulunacaktır.
Motörlü cankurtaran filikaları aşağıdaki ana şartlara uygun olacaklardır:
1 - Tekneler cankurtaran filikası niteliğinde olacaktır.
2 - Akaryakıt tankları daima dolu bulunacak ve bundan başka gemide, her motörlü filikayı enaz 100 mil seyrettirecek yedek akaryakıt bulunacaktır.
3 - Motör ve teferruatı hava tesirlerine karşı münasip malzemeden yapılmış muşambalarla örtülerek muhafaza edilecektir.
4 - Motörün geri çalıştırma tertibatı bulunacaktır.
5 - Motörlü filikanın sakin suda enaz sürati 6 mil olacaktır.
6 - Motörlü filika her zaman çalışmaya hazır bulunacaktır.
Motörlü ve kürekli cankurtaran filikaları aşağıdaki gibi donatılır.
1) 2 yedekliği ile beraber tam kürek takımı (motörlü filikalarda aynı boyda filikadakinin yarısı),
2) Bir boyna küreği,
3) 1,5 takım düz veya yarım ay iskarmoz,
4) 1 filika kancası (motörlü filikalarda iki kanca),
5) Beher lavra deliğine ikişer tapa (valflı lavra deliklerinde buna lüzum yoktur),
6) Galvanizli saçtan bir mastalya ve bir gerdel,
7) Düz veya savlolu boyunduruk yekeli, bir dümen,
8) İki el baltası,
9) Kullanışlı bir fener,
10) Yelken donanımlı bir veya daha fazla direk,
11) Bir filika pusulası,
12) Filika bordasını kuşatan bir can halatı,
13) Bir deniz demiri,
14) 55 metre uzunluğunda bir el incesi,
15) Nebati veya hayvani yağ dolu 4,5 litre hacımda ve deniz demirine bağlanabilir bir kap,
16) Filikanın içine girecek beher kimse başına 1 litre içme suyu alan, su sızdırmaz ve üzerine bir maşrapa bağlanmış tatlı su sarnıcı,
17) Filikanın içine girecek beher kimse başına bir kilo peksimet ve zeytin tanesi alan su sızdırmaz kumanya sandığı,
18) Enaz bir düzüne kendi kendine tutuşur kırmızı meşale ve bir kutu kibriti muhtevi su sızdırmaz kutu,
19) Küçük aletlerin yerleştirilmesi için sandık,
20) Telsiz makinesi (motörlü filikalarda),
21) Işıldak (motörlü filikalarda).
Motörlü filikalardaki telsiz makinesi hükmü cari Milletlerarası Telekomünikasyon Antlaşmasına uygun olacaktır.
Işıldak enaz 80 vatlık bir lamba, tesirli bir reflektör ve 180 metre mesafeden açık renk bir cismi 18 metre bir genişlikle 6 saat aydınlatabilecek kuvvette ve 3 saat mütemadiyen çalışabilecek yeterlikte bir cereyan kaynağından teşekkül edecektir.
Işıldak ve telsiz makinesi aynı kaynaktan cereyan aldıkları takdirde, bu kaynak her ikisine yetecek kudrette olacaktır.
Cankurtaran sallarının teknik nitelikleri aşağıda yazılıdır:
1) Sal hangi yüzünde yüzerse yüzsün, sağlamlık ve muvazenesi sağlanmış olacaktır.
2) Salın kenarlarına tahta, branda veya sair münasip malzemeden ve her iki yüzüne kumanda edebilecek şekilde talazlık yapılacaktır.
3) Salın dışını tamamen saran bir can halatı donatılacaktır.
4) Sal gerek güverteden denize atılmağa gerekse sair her hangi bir surette denize indirilmeye dayanabilecek kuvvette olacak ve eb'adı, el ile kullanılmağa elverişli bulunacaktır,
5) Salın sephiyesini sağlayan hava sarnıçları, salın mümkün mertebe kenarlarına konulmuş olacaktır.
6) Sala binecek her insana enaz 3720 santimetre kare saha verilecektir.
7) Sallara sephiye veren hava sandıkları, sala binecek her insana enaz 85 desimetre küp sephiye hacmı sağlıyacaktır. Şu kadar ki, bu sephiyenin, tam yüklü salı tamamen su üzerinde taşıyabilmesi şarttır. Salın yüz ölçümüne göre istiap hacmi sözü edilen sephiye ile taşınamıyorsa, sephiye lüzumu kadar artırılır.
8) Sallara, kullanılmazdan evvel hava ile şişirilmesi gerekli sephiye tertibatı konulamaz.
Her cankurtaran salında aşağıdaki teçhizat bulunur.
1) 4 kürek,
2) 5 ıskarmoz,
3) Su içinde kendi kendine yanan bir meşale,
4) Cankurtaran filikalarının donanımına dair 38 inci maddenin 13,14,15,16, 17 ve 18 inci fıkralarında yazılı donanım.
Can yelekleri mantardan veya muadili malzemeden yapılmış olacaktır. Yelekler 7,5 kiloluk bir demir parçasını tatlı suda 24 saat yüzdürecek kudrette ve tersi - yüzü bir olacaktır.
Hava ile şişirilen can yelekleri, cankurtarma araçlarından sayılmaz.
Can simitleri büyük mantar parçalarından veya muadili malzemeden yapılır. Can simitleri 14,5 kiloluk bir demir parçasını tatlı suda 24 saat yüzdürebilmelidir. Bu evsafta bir can simiti en çok iki kişi taşır.
Hava ile şişirilen can simitleri cankurtarma araçlarından sayılmaz.
Her can simitinin etrafına bir can marsepeti donatılır.
Geminin her iki bordasında, 28 metre uzunluğunda savloya bağlı birer can simiti, denize atılmağa hazır bulunacaktır.
Geminin her bordasında birer tane olmak üzere ayrıca enaz iki can simiti, gece denize atıldıkları zaman yerlerini aydınlatacak şekilde hazırlanmış bulunacak ve bunlar çok basit bir makanizma ile derhal suya atılabilecektir.
Hava sarnıçları, mantar veya muadili malzeme ile su üstünde insan taşıma kabiliyetini kazanan sandalya, kanape ve bu gibi eşyadan ibaret bulunan bu aletlerin cankurtarma tesisleri arasında yer alabilmeleri için aşağıdaki nitelikleri haiz olmaları gerekir:
1) Alet hangi yüzünde yüzerse yüzsün, kullanışlı ve muvazeneli olmalıdır.
2) Alet mihaniki yardıma muhtaç olmaksızın kullanılabilmeli ve güvertelerden denize atılmağa dayanmalıdır.
3) Sephiyeyi temin eden hava sandıkları, mantar veya muadili malzeme, aletlerin mümkün olduğu kadar kenarlarına konulmalıdır. Hava ile şişirilmesi gereken sephiye tertibatı ile donatılmış aletler cankurtarma araçlarından sayılmaz.
4) Aletlerin etrafına can marsepeti donatılacaktır.
Her aletin taşıyabileceği insan sayısı aşağıdaki gibi bulunur:
a) Aletin tatlı suda kilogram olarak taşıyabildiği en çok demir ağırlığı 14,5 kiloya,
b) Aletin santimetre olarak çevresi 30,5 santimetreye bölünür.
Yukardaki bölme sonuçlarında elde edilen sayının ufağı, aletin taşıyabileceği insan sayısını gösterir.
Cankurtaran filikaları gemideki mataforaların altına asılır. Gemide bulunan mataforalar, bu tüzük gereğince taşınması gereken cankurtaran filikalarının hepsini asmağa yetmiyorsa, her mataforaya bir cankurtaran filikası asıldıktan sonra altına bir filika daha konulur ve yine filika artacak olursa bunlar mataforalar yakınına ve kaza halinde suya indirilmedikleri zaman, gemiden kendi kendilerine yüzerek ayrılabilecekleri şekilde istif edilirler.
Liman seferi bölgesi dışında çalışan ve boyları 30 metreden uzun yolcu gemilerinin, boylarına göre taşıyacakları enaz matafora sayısı aşağıdaki cetvelde gösterilmiştir.
Bu cetvelin (A) hanesi uzak seferde çalışan alelümum ve yakın ve kısa seferde çalışan yeni yolcu gemilerinin ve (B) hanesi yakın ve kısa seferde çalışan mevcut yolcu gemilerine racidir.
Gemi boyu A B
(m) Matafora çifti Matafora çifti
31 - 36 2 2
37 - 42 2 2
43 - 48 2 2
49 - 52 3 3
53 - 57 3 3
58 - 62 4 4
63 - 66 4 4
67 - 69 5 4
70 - 74 5 4
75 - 77 6 5
78 - 81 6 5
82 - 86 7 5
87 - 90 7 5
91 - 95 8 6
96 - 100 8 6
101 - 106 9 7
107 - 112 9 7
113 - 118 10 7
119 - 124 10 7
125 - 132 12 9
133 - 139 12 9
140 - 148 14 10
149 - 158 14 10
159 - 167 16 12
168 - 176 16 12
177 - 185 18 13
186 - 194 18 13
195 - 203 20 14
204 - 212 20 14
213 - 222 22 15
223 - 240 24 17
241 - 249 24 17
250 - 260 26 18
261 - 270 26 18
271 - 281 28 19
282 - 292 28 19
293 - 303 30 20
304 - 314 30 20
Bütün filikaların beraber maynası halinde alt güvertedekilerin üst güvertedekilere mani olmamalarını temin edecek tertibat alınmadıkça, birden fazla güverteye filika istif edilemez.
Baş omuzluklara ve pupada, pervane göbeğine ufki 3,5 metre mesafeden daha yakına cankurtaran filikası asılamaz.
Matafora çiftleri, hep beraber kullandıkları zaman birbirlerine engel olmıyacak aralıklarla konulur.
Mataforalar ve bunların donanımı, filikaları tam yükle ve her iki bordaya 15 derece baygınlık halinde denize indirebilecek takatta olacaktır. Palanga ve can halatları, gemi enaz su çektiği zaman deniz sathına kadar inmelidir. Her matafora çiftine münasip bir çarmıh donatılacaktır.
Mataforalar yolcusuz, tam mürettep ve donanımlı cankurtaran filikalarını, indirilmesi mümkün olan en büyük baygınlık halinde bile dışarı albura edebilmelidir.
Filikalar suya indikten sonra palangalardan çabuk kurtulabilmelidir. Fakat palangaların beraberce bir anda fora edilmesi için donanım yapmak mecburi değildir.
Aynı mataforadan iki filika indirmek icabettiği zaman palangalar:
a) Nebati halattan ise, her filika için ayrı ayrı,
b) Tel halattan ise tek olacaktır.
Mihaniki vasıtalarla vira edilebilen palangalar kullanılırsa, ayrıca el donanımı da hazırlamak lazımdır.
Sallar geminin uygun yerlerine ve kendilerini suya atmak imkanı olmadığı zaman gemiden serbestçe yüzerek ayrılabilecek şekilde istif edilir.
Can yelekleri ve simitleri gemide her kesin bildiği ve kolayca varabileceği yerlere istif edilir. İstif yerleri her kesin görebileceği şekilde işaretlenir. Can simitleri yerlerinden kolayca fora edilebilmeli ve fakat hiç bir surette bağlanmamalıdır.
Yolcu gemilerinin çeşitli kompartımanları, güverteleri vesair yerlerinin giriş ve çıkış kapı ve menfezleri, yolcu ve gemi adamlarının filikalara emniyetle ve süratle varmalarını sağlıyacak şekilde düzenlenmiş bulunacaktır.
Yolcu gemilerinin filika güverteleri ve buralara giden yol ve kapıları, cankurtarma işlerinin selametle görülebilmesini sağlıyacak şekilde, elektrik veya başka vasıta ile ışıklandırılmış bulunmalıdır. Enaz su çektikleri zaman filika güverteleri, su yüzünden enaz 9, 15 metre yükseklikte bulunan yolcu gemilerinde, filikalar, dışarıya albura ve denize mayna sırasında ve bandodan sonraya kadar güverteden ışıklandırılabilmelidirler.
Yolcu ve gemi adamlarına mahsus kompartımanların çıkış menfezlerinde gece daimi olarak yanabilecek ışık tertibatı bulunacaktır.
Yeni yolcu gemilerinin bölme güverteleri üzerinde, ana devreden ayrı ve gerekirse, cankurtarma servisinin bütün isteklerini başlı başına karşılıyabilecek ayrı bir ışıklama kaynağı ve devresi bulunacak ve yolcu ve gemi adamları çıkış menfezlerini aydınlatan, ışıklar gerektiğinde bu devreye bağlanabilecektir.
Her cankurtaran filikasının bordalarına, geminin adı ve bağlama limanı ile filikanın ölçüleri ve taşıyabileceği insan sayısı, her cankurtaran salı ve aleti üzerine, taşıyabileceği insan sayısı ve her can simiti üzerine geminin adı ile bağlama limanı çıkmaz ve okunaklı yazı ile yazılır.
Cankurtaran filikalarına, baştan başlıyarak ve sancaktakilere tek, iskeledekilere çift olmak üzere sıra numarası verilir ve bu numara filikanın sancak - iskele bordalarına yazılır.
Liman seferi bölgesi dışına çıkan her yolcu gemisi ile 500 grostonilatosu ve daha büyük yük gemisinde, geminin özelliklerine uygun bir "Selamet Yönetmeliği" bulunur.
Selamet yönetmeliğinde aşağıda yazılı esaslar belirtilir:
1 - Cankurtarma tesislerinin bakımından ve gerektiğinde kullanılmasından sorumlu gemi adamları,
2 - Deniz kazalarında, ezcümle :
a) Bölme kapatma,
b) Gemide yangın,
c) Denizde çatışma,
ç) Denize adam düşme,
d) Denizaltı ve hava alarmı,
e) Gemiyi terketme hallerinde her gemi adamına ve yolculara düşen vazifeler,
3 - Tehlike hallerinde yolcuların idaresi şekilleri,
4 - Tehlike hallerinde yolcu ve gemi adamlarını görev başına çağıracak işaretler,
5 - Gemi talimlerinin yapılışı.
Yolcuları ikaz için kullanılacak alarm işareti, düdük veya sayrenle verilecek altıdan fazla kısa düdüğün peşinden tek uzun düdükten müteşekkil olmalıdır. Uzak ve yakın seferlerde çalışan yolcu gemilerinde tehlike işaretleri Türkçe, İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve İtalyanca olarak yolcu mahallerine ve kamaralara asılmalı ve gemi dahiline bu işaretleri verecek elektrikli alarm zilleri donatılmalıdır.
Her geminin selamet yönetmeliği, Ulaştırma Bakanlığınca belirtilecek örneğine göre gemi kaptanı ve donatan tarafından müştereken düzenlenir ve Ulaştırma Bakanlığınca onandıktan sonra, geminin çeşitli yerlerine ve her halde yolcu ve gemi adamları salonlarına asılır.
Selamet yönetmeliğinde yazılı gemi talimlerinin yapıldığı ve - eğer herhangi bir sebeple yapılamamışsa - bu sebep, gemi jurnalına yazılır.
Liman seferi bölgesi dışında çalışan yeni yolcu gemileriyle omurgaları 01/07/1931 den sonra atılmış 500 grostonilatoda ve daha büyük yük gemilerinde, yangın nöbetçilerinin göremiyecekleri veya giremiyecekleri yerlerde çıkacak herhangi bir yangını bildirmek üzere, ya yangının kendisi veya onun emareleriyle otomatik olarak harekete geçen ve yangını geminin çeşitli yerlerine ihbar eden tertibat bulunacaktır.
2000 grostonilatosundan ufak ticaret gemilerinde bir,2000 - 3999 grostonilato arasındaki ticaret gemilerinde iki ve 4000 grostonilatosu ve daha büyük ticaret gemilerinde üç yangın söndürme tulumbası bulunur. Bu tulumbalar buhar veya sair mihaniki kuvvetle çalışacaktır. Şu kadar ki 500 grostonilatosundan ufak yük ve hizmet gemilerinde el tulumbası kullanılabilir.
Tulumbalardan her biri, geminin herhangi bir tarafına iki koldan kafi miktarda su verebilmelidir. Bu tulumbalar, gemi limandan ayrılmazdan evvel işlemeye hazırlanmış olacaktır.
Yangın söndürme boruları, su ve duman geçirmez bölme kapıları kapalı bulunan her kompartımanın her noktasına aynı zamanda iki kuvvetli su huzmesi sevk edecek şekilde tertip edilmelidir. Yangın boruları ile hortumlar kafi uzunlukta bulunmalı ve güvertelere konulan boru ağızları, hortum ağızlarına kolayca geçebilmelidir.
Her ambara aynı zamanda ve vakit kaybetmeksizin iki kuvvetli su huzmesi sevkedebilecek boru donanımı döşenecektir. 1000 grostonilatosundan büyük ticaret gemilerinin her ambarına, ayrıca, sabit borularla boğucu gaz veya buhar verilebilmelidir. Buharlı gemilerde gaz yerine buhar kullanılabilir. Ambarları doldurmak üzere gemide depo edilecek gaz, gemideki en büyük ambar hacminin enaz % 30 una karşılık gelmelidir.
Her makine dairesinde, ikiden az olmamak üzere kafi sayıda portatif yangın söndürme aleti bulundurulur.
Liman seferi bölgesi dışında çalışan alelümum yolcu ve 500 grostonilatosunda ve daha büyük yük gemilerinde birer duman başlığı veya nefes aleti ve bir emniyet lambasından mürekkep iki yangın takımı bulunacaktır. Bu takımlar gemide ayrı ayrı ve birbirinden uzak yerlerde saklanacaktır.
Ana kazanlarında akaryakıt yakan gemilerde, makine dairesinin her noktasına iki koldan su veren boru donanımından başka, aşağıda yazılı tertibat alınacaktır:
A) Yağ sathını fazla karıştırmadan üzerine su sıkabilecek uygun boru donanımı,
B) Her kazan dairesinde, 0,3 metreküp kum, sodaya batırılmış talaş veya bu gibi söndürücü maddeyi taşıyan bir kapla bu maddelerin dağıtımı için kürek,
C) Her kazan ve makine dairesinde köpüklü veya buna muadil tipte iki yangın söndürme aleti,
D) Akaryakıt sarnıcı veya akaryakıt fid sarnıcının yerleştirildiği her makine veya kazan dairesinin ve birden fazla ise, bütün kazan dairelerinin alt kısımlarının köpüğe çabuk boğabilecek bir söndürme donanımı,(bu donanım dabılbotumu veya - tek karinalı gemilerde - karina kaplamasını 15 santimetre kalınlığında bir tabaka halinde tamamen köpükle kaplıyabilmelidir. Makine ve kazan daireleri birbirlerinden tamamen ayrı bulunmadıkları ve akaryakıt, kazan dairesi sintine tulumbalarından makine dairesine akabildiği takdirde her iki daire bu bakımdan bir kompartıman sayılır. Bu donanımın en çok yangın çıkması ihtimali bulunan bu iki dairenin dışından idare edilebilmesi gerekir.)
F) (D) fıkrasında yazılı donanımdan gayri, tek kazan daireli gemilerde bir, birden çok kazan daireli gemilerde iki köpüklü yangın söndürme aleti, (bu aletler enaz 136 litre hacmında olacak ve dolaplara sarılı hortumlara takılı bulunacaktır. Hortumların uzunluğu akaryakıt tulumbası bulunan her kazan veya makine dairesinin her yerine uzanmaya kafi gelecektir.)
Bu maddede yazılı tertibatı işleten valflara vesaireye kolay varılabilmesi gerektiği gibi bunlar, herhangi bir yangın halinde, muhtemel yangın sahası dışında kalacak yerlere konulmalıdır.
Ana makineleri motor olan yolcu ve 500 grostonilato ve daha büyük yük gemilerinin makine dairesinde, iki koldan su veren boru donanımından gayri, aşağıda yazılı yangın söndürme aletleri bulunur.
A) 45 litre hacmında bir ve bundan başka gemi makinesinin beher 1000 beygir kuvveti için 9 litre hacmında ayrıca bir yangın söndürme aleti,(9 litrelik aletler ikiden az olamıyacağı gibi 6 dan da fazla olmalarına lüzum yoktur.)
B) Yardımcı akaryakıt kazanı bulunan makine dairelerine, (A) fıkrasında yazılı 45 litrelik alet yerine yukarki maddenin (D) fıkrasında yazılı hortumlu alet.
Ana kazanlarında akaryakıt yakan gemilerde kazan ve makine daireleri çelik bir bölme perdesiyle birbirlerinden tamamen ayrılmadığı ve akaryakıt, kazan dairesi sintine tulumbalarından makine dairesine geçebildiği takdirde, yangın tulumbalarının bir tanesi tünele veya makine dairesi dışında kalan bir yere konulur.
İkiden fazla tulumbaya ihtiyaç olduğu takdirde bunların hepsi bir araya konulmaz.
Ticaret gemilerinin nerelerine ne miktar portatif yangın söndürme aleti konulacağı aşağıda gösterilmiştir:
A) Yolcu gemilerinin yolcu ve gemi adamlarına tahsis edilen her kompartımanına sancak - iskele birerden enaz iki tane portatif yangın söndürme aleti konulur. Boyları 20 metre ve daha fazla olan kompartımanlarda her iki bordaya 20 metrede bir yangın söndürme aleti konulur. Üst güvertelerde yolcu taşıyan gemilerin baş ve kıç tarafına da ayrıca birer yangın söndürme aleti konulur.
B) 500 grostonilatosunda ve daha büyük yük gemilerinin ambarlarından gayri her kompartımanında, sancak ve iskeleye konulmak üzere enaz iki yangın söndürme aleti bulunacaktır.
C) 500 grostonilatosundan ufak her yük gemisinde ve hizmet gemilerinde enaz iki aded yangın söndürme aleti bulunur.
Ticaret gemileri ile taşınacak yolcular :
A) Kamara,
B) Güverte olmak üzere ikiye ayrılır.
Yatacak ve oturacak yeri geminin inşası veya tadili sırasında bir birinden ayrılmış olan yerlerde yolculuk edenlere "KAMARA YOLCUSU" ve havaya maruz olmayan ve lumbuzla havalandırılabilen gladoralarla kapalı sahalarda toplu olarak yolculuk edenlere "GÜVERTE YOLCUSU" denir.
Yolcu gemilerinin kamara yolcusu istiap haddi, kamaralardaki ranza sayısı ile mukayyettir.
Her kamara yolcusu için kendi sınıfına mahsus oturma, yemek veya diğer salonlarda ve üst güvertede ayrıca yer ayrılır.
Güverte yolcusu için havaya maruz güvertede oturma ve gezinme yeri ayrılır.
Yolcu gemilerinin, yolcu istiap hadleri, kamara yolcusu ile aşağıda yazılı formüllerle bulunacak güverte yolcusu sayısının toplamından ibaret olup geminin yola elverişlilik belgesine yazılır.
Bu formüllerde:
G = Güverte yolcusunun sayısını,
F = Gemide bulunan cankurtaran filikalarının istiap hacmını.
K = Kamara yolcusunun sayısını,
M = Gemi adamlarının sayısını ifade eder.
(Ek fıkra: 17/08/1948 - 3/7938 K.) Asker, işçi ve muhacir nakliyatında, taşınacak insan miktariyle mütenasip şekilde, can yelekleri veya sal gibi can kurtarma vasıtalariyle donatılmak ve gemilerin sefer emniyetini bozmıyacak sair tedbirleri almak şartiyle bu miktar artırılabilir.
Uzak ve yakın seferde çalışan gemilerin güverte yolcusu sayısı:
G = F - (K + M)
birinci formülü ile bulunur. Şu kadar ki bu suretle bulunan güverte yolcusu sayısının, geminin bu sınıf yolcuya tahsis edilmiş yerlerine uygulanması halinde, beher güverte yolcusuna en az 2,04 metreküp hacım isabet etmesi gerekir. Eğer güverte yolcusu yerlerinin güverte yüksekliği 2,13 metreden az ise, beher yolcuya 2,04 metreküp hacım yerine 2,31 metrekare saha verilir.
Birinci formülle bulunacak sayılar, gerektiğinde ikinci fıkraya göre düzeltilir.
Kısa seferde güverte yolcusunun sayısı :
G = 1 1/3 F - (K + M) ikinci formülü ile bulunur.
Şu kadar ki bu suretle bulunan güverte yolcusu sayısının, geminin bu sınıf yolcuya tahsis edilmiş yerlerine uygulanması halinde, beher güverte yolcusuna enaz 0,83 metre kare saha isabet etmesi ve ikinci formülle bulunan sayının buna göre düzeltilmesi gerekir.
(Ek fıkra: 19/06/1950 - 3/11415 K.) Türk kara sularında ve kıyılardan 20 milden fazla açılmıyarak kısa sefer yapan yolcu gemileri ile Marmara Denizinde kısa sefer yapan yolcu gemilerinin işbu Tüzük hükümlerine göre taşıyabilecekleri güverte yolcu sayısı - Mayıs başından 1 Kasım'a kadar olan devrede, her yolcu için bir can yeleği bulundurulmak ve gemilerin açık güverte yüz ölçülerine göre beher yolcuya en az 0,83 metrekare hesabiyle ayarlanmak üzere - en çok % 50 miktarında artırılabilir. Bu artırmanın tatbik olunacağı gemilerle, nispetleri ve sefer hatları Ulaştırma Bakanlığınca tesbit olunur.
Marmara Denizi dışına çıkılmadan yapılan kısa seferlerde, güverte yolcusunun sayısı:
G = 1 2/3 F - (K + M) üçüncü formülü ile bulunur.
Kamarasız olup yalnız gündüz seferi yapan gemilerde, formülle bulunan sayı gemi adamları dışında kalan bütün yolcu sayısını gösterir.
Yukarda yazılı formüllerle bulunan yolcu istiap hadlerinin, gemilerin muvazenesini ve bilhassa yangın emniyetlerini bozmamaları gerekir. Uygulama sırasında bu emniyetleri bozdukları görülen nazari istiap hadleri gereği gibi indirilmek suretiyle düzeltilir.
500 grostonilatosundan ufak gemiler makineli ve boyları 30 metreden daha büyük olmak şartiyle yakın ve uzak seferlerde 75 inci maddede yazılı formülle bulunacak sayıda yolcu taşırlar.
Kısa sefer bölgesi içinde çalışan 500 grostonilatosundan aşağı makineli gemilerin:
A) Gündüz müddeti içinde 50 mili aşmıyan seferlerinde ambar ve güvertelerine,
B) 50 mili aşan seferlerinde yalnız ambarlarına yolcu alınabilir.
Güverteye alınacak yolcu sayısı, güvertedeki:
A) Dümen idare mevkii,
B) Makine kaportası,
C) Ambar ağızları,
D) Direk, vinç, ırgat, iskele gibi tesisler tarafından doldurulan satıh dışındaki güverte sahasının 0,5 metre kareye bölünmesiyle elde edilir.
Ambara yolcu alınabilmesi için ambar yüksekliğinin:
A) 2 metreden az olmaması veya
B) Ambara muntazam şekilde yük alındığında yine enaz 2 metre
olması gerekir.
Bu nitelikteki ambarların farş veya hamule sahası yüz ölçümü:
A) Gündüz müddetine münhasır yolculuklarda 0,5
B) 50 mili geçen veya geceye rastlıyan yolculuklarda 1,0 metre kareye bölünmesiyle elde edilen sayı, ambara alınabilecek yolcu sayısını gösterir.
Liman seferinde çalışan gemilerin yolcu istiap haddi:
A) Güverte yüz ölçümleri 0,55
B) Güverte altı kapalı sahaları yüz ölçümleri 0,85 metrekareye bölünmek suretiyle bulunur. Kasım ayının birinci günü ile Mart ayının 31 inci günü arasındaki devre zarfında güverteye (A) fıkrası ile bulunan yolcu sayısının ancak yarısı kadar yolcu alınabilir.
İstanbul Haliç'inde çalışan yolcu gemilerinin güvertelerine, güverte yüz ölçümü 0,28 metrekareye bölünmek suretiyle elde edilen sayı kadar yolcu alınır.
Kaptan ve gemi zabitlerine yeter büyüklükte kamaralar verilir. Bunlar için ayrıca enaz bir yemek ve oturma salonu ayrılır.
Tayfa için adam başına 1,10 metrekare satıhtan aşağı olmamak üzere enaz 2,04 metreküp hacımlık yer ve ayrıca yeter miktarda hela ve yıkanma yerleri ayrılır.
Yolcu yerleri 16/01/1943 tarih ve 2/19331 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Gemilerde yolcuların sıhhi emniyeti hakkındaki Tüzük" hükümlerine uygun olacaktır.
Liman seferi bölgesi dışında yolcu taşıyacak 500 grostonilatosundan ufak gemilerden yolcu taşıma bakımından aşağıdaki nitelikler aranır:
1 - Geminin teknesi sağlam ve su etmez olmalıdır.
2 - Gemi makinalı olmalıdır.
3 - Kaptan yeri, yolcuların gemi idaresine engel olamıyacakları şekilde ayrılmış bulunmalıdır.
4 - Makine dairesi ile yolculara tahsis edilen kısım arası, su tutar bir bölme ile ayrılmış bulunmalıdır.
5 - Akaryakıt tankları, geminin yapacağı sefere yeter miktarda akaryakıt alabilecek hacımda bulunmalı ve bu tanklar, sızdırmaz bir perde ile yolcu yerlerinden ayrılmış olmalıdır.
6 - Geminin makinesi tekneye, sakin havada enaz 5 mil sürat verebilmelidir.
(Mülga madde: 05/09/1948 - 3/8006 K.)
( Değişik madde: 15/11/1953 - 4/1802 K.)
Liman seferini aşmak suretiyle sefer yapan yolcu ve (1600) gros tonilato ve daha yukarı yük ve hizmet gemilerinin yürürlükte bulunan Milletlerarası Telekomünikasyon Andlaşması hükümlerine uygun alıcı ve verici telsiz cihazlariyle donatılması mecburi ve aşağıdaki hallerde ise ihtiyaridir:
a) Marmara Denizinde sefer yapan her tonajdaki yolcu, yük ve hizmet gemileri,
b) Kısa sefer bölgesi dahilinde en yakın kıyıdan (20) milden fazla uzaklaşmayan veya birbirini takip eden iki liman arasında (50) milden fazla mesafe katetmiyen (200) gros tonilato ve daha küçük yolcu gemileri:
3222 sayılı kanunun 19 uncu maddesine göre, yukarda yazılı gemi sınıflarına dahil olmayan gemilerde dahi telsiz tesisatı vücuda getirilmesine, İcra Vekilleri Heyeti karariyle gemi sahipleri mecbur edilebilirler.
Çeşitli sefer bölgelerinde çalışacak makineli gemilerde bulunması gerekli makine ve kazan yedek parçaları, bu tüzüğün (1) numaralı ekinde gösterilmiştir.
Çeşitli büyüklüklerde ticaret gemilerinde bulunması gerekli demir, zincir ve halatlar bu tüzüğe bağlı (2) numaralı ekte gösterilmiştir. Bu cetvelde yazılı ağırlığından % 20 den fazlasını kaybeden demirler ve en çok aşınmış yerinde makta yüz ölçümünün % 20 den fazlasını kaybetmiş zincir kilitleri değiştirilir.
Ticaret gemilerinde bulundurulması gerekli seyir, işaret ve sair donanım ve teçhizat bu tüzüğe bağlı (3) numaralı ekte gösterilmiştir.
Bu tüzük hükümlerine uygun bulunmadıkları, denetleme sonucunda belirtilmiş veya hükmü olan bir yola elverişlilik belgesi almamış gemilerin yolculuğuna izin verilmez.
Yola elverişlilik belgesi olmadan veya bu belgesi battal edilen veya belgesinin süresi geçmiş olan ticaret gemilerini işleten veyahut yolcu taşımasına izin verilmemiş bir ticaret gemisi ile yolcu taşıyan kaptanlar ve özel donatanlar 4922 sayılı denizde can ve mal koruma hakkındaki kanunun 20 nci ve 21 inci maddeleri gereğince cezalandırılır.
1.) 08/11/1341 tarih ve 2729 sayılı Bakanlar Kurulu Karariyle yürürlüğe konulan "Türkiye sularında seyrüsefer eden sefaini ticariyenin selameti seyrüseferlerini temin maksadiyle tanzim kılınmış olan Talimatname"nin gemilerin teknik durumlarına ilişkin hükümleri,
2.) 30/03/1937 tarih ve 2/6279 sayılı Bakanlar Kurulu Karariyle yürürlüğe konulmuş olan "Makinalı gemilerin muayenesine mahsus talimatname",
3.) 15/01/1940 tarih ve 2/12688 sayılı Bakanlar Kurulu Karariyle yürürlüğe konulan "Türk Bayrağı altına girecek vapurlar hakkındaki tüzük" ile bu tüzüğün 3 ve 4 üncü maddelerini değiştiren ve Bakanlar Kurulunun 14/05/1946 tarih ve 3/4162 sayılı karariyle yürürlüğe konulan tüzük kaldırılmıştır.
4922 sayılı denizde can ve mal koruma hakkındaki kanunun 3 üncü ve 6 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştay'ca incelenmiş olan işbu tüzük hükümleri Resmi Gazete ile yayımlandığı tarihten bir ay sonra yürürlüğe girer.
Bu tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
EK No. 1
Ticaret gemilerinde bulundurulacak makine yedeklikleri
A - Uzak sefere giden gemilerde :
1 - Beher slayd sandığına (valfına) uygun birer slaydrod, bu rodlar birbirinin aynı ise bir rod kafidir.
2 - Somunları ile beraber bir takım kırankpin yatağı civatası, bir takım kroshed civatası ve bir takım da palamar yatağı civatası,
3 - Devri daim tulumbası sentrifugal ise bunu çalıştıran makine için her boyda yatak ve yatak civatası, slaydrod, piston ve pistonrod,
4 - Devri daim ve erpamplar için tulumbalar dahilindeki mevcudu kadar yedek valf (Bronz levhadan, lastikten ve saireden mamul),
5 - Sintine tulumba valfları ile kazan fid tulumbası sandık ve çek valflarından birer takım (tulumbalar birbirinin aynı ise, iki tulumba için bir takım),
6 - Beher kazan için salmastraları ile beraber 6 takım tesfiye şişesi (klinger tipinde ise yalnız birer takım),
7 - Ana makine pistonları için mevcudun yarısı kadar pakinring,
8 - Mevcudun yarısı kadar ızgara,
9 - Beher 50 kazan borusu başına bir aded komple kör payanda (boru iptali için),
10 - Birer aded krangpin ve kroshed yatağı,
11 - Devri daim tulumbası için bir aded piston veya pistonrod, erpamp için bir aded piston veya pistonrod,
12 - Her boy ve nevide birer takım kaplin civatası,
13 - Her tulumba ve balans için bir takım komple köstek,
14 - Mevcudun % 10 u nispetinde silindir ve slayd kaver saplaması, conkring civata veya vidası, erpamp ve devri daim tulumbaları saplama ve somunu,
15 - Adi yaylarla mücehhez piston pakinringleri için mevcudun yarısı kadar yay,
16 - Kazanlar için her boydan birer seyfti valf yayı,
17 - Mevcudun % 2 si kadar kondenser borusu, ferolü ve kazan borusu,
18 - Üç ve altı milimetrelik birer levha, iki boy düz lama demiri, üç boy
demir çabuk, yarım boy çelik çubuk; 13,16,22 ve 23 milimetrelik birer düzine civata (somun ve pullariyle), yarım demet ince lama demiri,
19 - Bir aded pervane şaftı,
NOT: 10 uncu - 19 uncu fıkralarda yazılı malzemenin bulundurulması mecburi değildir.
B - Yakın sefere giden gemilerde :
1) Beher slayd sandığına (valfına) uygun birer slaydrod;
2) Somunları ile beraber bir takım krankpin yatağı civatası, bir takım kroshed civatası ve bir takım palamar yatağı civatası;
3) Devri daim ve erpamplar için beher sit başına isabet eden miktarda yedek valf (bronz levhadan, lastikten ve saireden mamul, valflar çeşitli boyda ise her boydan birer takım);
4) Kazan fid tutumbalarına birer takım sandık valfı (tulumbalar birbirinin aynı ise, iki tulumba için bir takım);
5) Beher kazan için salmastralariyle beraber dört takım tesviye şişesi (klinger tipinde ise yalnız birer takım);
6) Mevcudun yarısı kadar ızgara ;
7) Beher 50 kazan borusu başına bir aded komple kör payanda (boru iptali için);
8) Ana makine pistonları için mevcudun yarısı kadar pakinring;
9) Devri daim tulumbası sentrifugal ise bunu çalıştıran makine için, her boyda yatak ve yatak civatası, slaydrod, piston ve pistonrod;
10) Her boy ve cinste birer takım kaplin civatası;
11) Mevcudun % 10 u kadar conkring civata veya vidaları ve erpamp ve devri daim tulumbaları saplama ve somunları;
12) Mevcudun % 2 si kadar kondenser borusu ve ferolleri;
13) Bir aded pervane şaftı.
NOT : 9 uncu - 13 üncü fıkralarda yazılı malzemenin bulundurulması mecburi değildir.
C - Kısa sefere giden gemilerde:
1) Bir takım kaplin civatası ;
2) Bir aded krangpin yatağı civatası, bir aded kroshed civatası ve bir aded palamar yatağı civatası;
3) Yarım takım devri daim ve erpamp valfları;
4) Kazan fid tulumbaları için bir takım sandık valfı (tulumbalar birbirinin aynı ise, iki tulumba için bir takım);
5) Beher kazan için salmastralariyle beraber iki takım tesviye şisesi;
6) Mevcudun % 25 i kadar ızgara ;
7) Dört aded kör yapanda (boru iptali için).
D - Liman seferine giden gemilerde:
1) Yarım takım devri daim ve erpamp valfları;
2) Yarım takım kazan fid tulumbası sandık valfı;
3) Beher kazan için salmastraları ile beraber iki takım tesviye şişesi;
4) Mevcudun % 20 si kadar ızgara;
5) İki aded kör payanda (boru iptali için).
NOT: BU TÜZÜKTEKİ 3/15770 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARINDA SÖZÜ GEÇEN 2 NUMARALI CETVEL İÇİN 15/04/1948 TARİH VE 6884 SAYILI RESMİ GAZETE'YE BAKINIZ.
Ek No. 3
Ticaret gemilerinin çeşitli donanımları
MALZEMENİN CİNSİ Uzak Yakın Kısa Liman
Sefer Sefer Sefer Sefer
1) Fenerler ve işaret takımları
Borda feneri 2 2 2 2
Pupa feneri 1 1 1 1
Silyon feneri 1 1 1 1
İkinci silyon feneri (boyu 45 M. daha uzun gemilerde) 1 1 1 1
Demir feneri 1 1 1 1
Kıç demir feneri (boyu 45 M. ve daha uzun gemilerde) 1 1 1 1
Manevradan aciz işareti fenerleri 2 2 2 2
Yedek silyon feneri (gazlı) mevki fenerleri elektrikli olan gemilerde 1 1 1 1
Yedek borda feneri (gazlı) mevki fenerleri elektrikli olan gemilerde 2 2 2 2
Yedek pupa feneri (gazlı) mevki fenerleri elektrikli olan gemilerde 1 1 1 1
Yedek demir feneri (gazlı) mevki fenerleri elektrikli olan gemilerde 1 1 1 1
Milli bayrak 1 1 1 1
Kılavuz işareti 1 1 1 -
Sancak işareti takımı (500 gros tonilatosu ve daha büyük gemilerde) 1 1 1 -
Mors lambası (500 gros tonilatosu ve daha büyük gemilerde) 1 1 1 1
Sis borusu 1 1 1 1
Kamış ve canavar düdüğü (buhar makinalı gemilerde) 1 1 1 1
Tazyikli hava düdüğü (motor makinalı gemilerde) 1 1 1 1
Kampana 1 1 1 1
Siyah küre 2 2 2 2
Havai fişek veya veri fişeği (tabancası ile beraber) 1 1 1 1
Atımlık barut 12 12 12 12
Çanak maytabı 1 1 1 1
Patlayıcı maddeler sandığı 1 1 1 1
Siyah küre (makinalı yelken gemilerde) 1 1 1 1
Magafon 1 1 1 1
2) Seyir takımları
El iskandili (3 - 5 kilo kurşunlu,35 - 45 M. savlo) 2 1 1 1
Derin su el iskandili (iskandil makinesi yoksa) (8 - 10 kilo
kurşun,60 - 100 M. savlo) 1 1 1 -
Derin su iskandil makinesi veya elektrikli iskandil 1 1 - -
Adi parakete (savlosu ve kum saatiyle) veya pervaneli parakete 2 1 1 -
Tek dürbün (ayna) 1 - - -
Çift dürbün 1 1 1 1
Dümenci puslası 1 1 1 1
Miyar pusla, kerteriz hedefeli (500 gros tonilatosu ve daha büyük
gemilerde) 1 1 1 -
Yedek pusla (sandığı içinde) 1 1 - -
Yedek pusla kartı (yalnız kuru puslalar için) 2 1 - -
Arızi inhiraf cetveli (miyar pusla için) 1 1 1 -
Sekstant (kısa seferde yalnız 500 gros tonilatosu ve daha büyük
gemiler için mecburidir) 1 1 1 -
Barometre 1 1 1 1
Kronometre (kısa seferde yalnız 500 gros tonilatosu ve daha büyük
gemiler için mecburidir) 1 1 1 -
Higrometre (kısa seferde yalnız 500 gros tonilatosu ve daha büyük
gemiler için mecburidir) 1 1 1 -
Hidrometre (kısa seferde yalnız 500 gros tonilatosu ve daha büyük
gemiler için mecburidir) 1 1 1 -
Muvazi (kısa seferde yalnız 500 gros tonilatosu ve daha büyük
gemiler için mecburidir) 1 1 1 -
Pergel (kısa seferde yalnız 500 gros tonilatosu ve daha büyük
gemiler için mecburidir) 1 1 1 -
Termometre 1 1 1 1
3) Matbualar
Denizde Can ve Mal Koruma Kanunu 1 1 1 1
Gemi adamlarının yeterliği ve sayıları hakkındaki tüzük ve yönetmelikleri 1 1 1 1
Ticaret gemilerinin teknik durumu hakkında tüzükve yönetmeliği 1 1 1 1
Denizlerde Çatışmayı Önleme Tüzüğü 1 1 1 1
Gemi jurnalı 1 1 1 1
Makine jurnalı (500 gros tonilatodan büyük gemilerde) 1 1 1 1
Milletlerarası işaret kitabı (500 gros tonilatodan büyük gemilerde) 1 1 1 -
Sefer bölgesi için gerekli haritalar (takım olarak) 1 1 1 1
Gerekli deniz rehberleri (takım halinde) 1 1 1 -
Gerekli denizcilere ilanlar (dosya halinde) 1 1 1 1
Semt cetveli (30 derece - 60 derece) (milyarpuslası olan gemilerde) 1 1 1 -
Senesine mahsus almanak (sekstantı olangemilerde) 1 1 1 -
Türkiye fenerleri cetveli 1 1 1 -
Matematik cetveli (500 gros tonilatosu ve daha büyük gemilerde) 1 1 1 -