Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, bir defaya mahsus olmak üzere esas faaliyetleri ile ilgili olarak işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan kıymetli maden (altın, platin ve gümüş) ve kıymetli taşlar (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inci) ile bunlardan yapılmış ziynet eşyasını cins, vasıf ve miktarlarını belirten bir beyanname ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi izleyen ay içerisinde bağlı oldukları vergi dairelerine bildirmek kaydıyla Kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki borsa rayici, borsa rayici olmayanlarda emsal bedeli üzerinden defterlerine intikal ettirebilirler. Emsal bedelinin, Vergi Usul Kanununun 267 nci maddesi uyarınca tespitinde maliyet bedeli esası uygulanmaz. Ayrıca mükellefler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kayıtlarında yer alan aynı neviden emtia stoklarını yukarıda belirtilen değerleme ölçülerine göre aynı tarih itibariyle değerlemek suretiyle hesaplayacakları değerleme farklarını da beyan ederek, maliyet bedeline ilave edebilirler. Beyannamenin; ihtiva edeceği bilgiler ile verileceği yeri ve beyana ilişkin diğer hususları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Yukarıdaki fıkra hükmüne göre beyan edilecek emtiadan külçe altın %6, diğerleri %7 ve değerleme farkları %6 oranında vergiye tabi tutulur. Bu suretle tahakkuk ettirilen vergi, ilk taksiti beyanname verme süresi içinde, ikinci ve üçüncü taksitler de beyanname verme süresini izleyen birinci ve ikinci aylar içinde olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. Ödenen bu vergiler, gelir ve kurumlar vergisinden mahsup edilemez, gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider addolunmaz.
Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, bu Kanun hükümleri uyarınca aktiflerine kaydettikleri emtia ile değerleme farkları karşılığında pasifte özel bir karşılık hesabı açarlar. Bu hesapta izlenen tutarlar, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde sermaye hesabına ilave edilir. İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ise söz konusu emtiayı ve değerleme farklarını defterlerinin gider kısmına satın alınan mal olarak keydederler.
İdarenin bu beyanların doğruluğunu tespit ve değerleme hakkı saklıdır. Beyan edilen değerin, bu maddede öngörülen değerleme ölçüsüne göre incelemeler sonucu tespit edilen değere nazaran düşük veya fazla olması halinde, cins ve vasıfları itibariyle ayrı ayrı olmak üzere, oluşan değerleme farkları üzerinden %3 oranında özel usulsüzlük cezası kesilir. Ancak, beyan edilen emtianın miktarına ilişkin farklar hakkında bu madde hükmü uygulanmaz ve vergilendirmeye ilişkin genel hükümler uyarınca işlem yapılır.
Bu Kanuna göre beyan edilen emtia hakkında 3065 sayılı Kanunun 4008 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle değişik 9 uncu maddesinin 2 numaralı bent hükmü uygulanmaz ve ödenecek katma değer vergisinden indirim yapılamaz.
