497 Sayılı Türkiye Bilimler Akademisinin Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (Mülga)

Madde 1 - Türkiye'de tüm bilim alanlarındaki araştırmaları, bilimci kişiliğini ve araştırıcılığı özendirmek ve bu alanlarda emeği geçenleri onurlandırmak ; gençleri bilim ve araştırma alanına yöneltmek; Türkiye'deki bilimcilerin ve araştırıcıların toplumsal statülerinin yükseltilmesi ve korunmasına çalışmak; bilim ve araştırma standardlarının uluslararası düzeye çıkarılmasına yardım etmek amacıyla, Başbakan'a bağlı tüzel kişiliğe, bilimsel, idari ve mali özerkliğe sahip Türkiye Bilimler Akademisi (kısa adı TÜBA) kurulmuştur.

Başbakan bu Akademi'nin yönetimiyle ilgili yetkilerini gerekli gördüğünde bir bakan eliyle kullanabilir.

Akademi, bu Kanun Hükmünde Kararname'de belirtilmeyen hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir.

* 08/06/2011 tarih ve 27958 Mükerrer S.R.G. de yayımlanan 03/06/2011 tarih ve 635 sayılı KHK'nın 33. maddesi ile "Başbakan'a" ibaresi " Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanına" şeklinde değiştirilmiştir. 

08/06/2011 tarih ve 27958 Mükerrer S.R.G. de yayımlanan 03/06/2011 tarih ve 635 sayılı KHK'nın 33. maddesi ile mülga edilen ikinci fıkra metni:

Başbakan bu Akademi'nin yönetimiyle ilgili yetkilerini gerekli gördüğünde bir bakan eliyle kullanabilir.

Madde 2 - Türkiye Bilimler Akademi'sinin görevleri şunlardır:

a) Bilimsel konularda ve bilimsel önceliklerin saptanması amacıyla incelemeler ve danışmanlık yapmak,

b) Toplumda bilimsel yaklaşım ve düşüncenin yayılmasını sağlamak,

c) Hükümete, Türk bilimcileri ve araştırıcılarının toplumsal statüleri, yaşam düzeyleri, gelirleri ve bu tür faaliyetlerin gereği olan özel kolaylık ve ayrıcalıklara ilişkin mevzuat değişiklikleri önermek,

d) Bilimin öneminin ülke kamuoyunca takdir ve kabulünü sağlamak ve bilim adamlığını özendirmek için ödüller vermek,

e) Yukarıda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü faaliyette bulunmak.

Madde 3 - Akademi'de; Asli üye, Asosye üye ve Şeref üyesi olmak üzere üç tür üye bulunur. (Değişik cümle: 22/08/2011-651 s.K.H.K./31. md.) Asli ve Asosye üye sayısı, her birinden yüzelli olmak üzere toplam üçyüzdür.

Şeref üyeliği sayısı herhangi bir sınırlamaya tabi değildir.

Asli ve asosye üyeler her yıl sonunda o yıl içinde yaptıkları çalışmalarla gelecek yıl yapmayı planladıkları araştırmaları birer rapor halinde Akademi Konseyine sunarlar.

27/08/2011 tarih ve 28038 S.R.G. de yayımlanan 22/08/2011 tarih ve 651 sayılı KHK'nın 31. maddesi ile değiştirilen birinci fıkra ikinci cümle metni:

Asli üye sayısı üniversitelerde mevcut kadrolarda fiilen görev yapan T.C. uyruklu profesör sayısının yüzde ikisini, asosye üye sayısı ise asli üye sayısının üç katını geçemez.

Madde 4 - a) Asli Üye; Aşağıda belirlenen şartları taşıyan T.C. uyruklu seçkin bilim adamları arasından seçilir.

Ulusal veya uluslararası saygın kuruluşlardan ödül veya madalya almış olmak:kendi adıyla anılan keşif, icat, teori ve modellere sahip olmak ve/veya adı klasik kitaplara veya derleme makalelerine geçmiş olmak; uluslararası bilim atıfları kataloglarında genel kabul görmüş yüksek sayıda atıf almış olmak,

b) Asosye Üye; Asli üye olmaya aday T.C. uyruklu yetenekli genç bilim adamları arasından seçilir.

c) Şeref Üyesi; Asli üye olma şartlarına sahip, ancak yaş haddi sebebiyle asli üyeliğe seçilemeyen T.C. uyruklu bilim adamları, Türkiye ile ilgisi olan ve işbirliği yapan ve asli üyelerde aranan şartları taşıyan yabancı bilim adamları arasından seçilir.

Madde 5 - (Değişik madde: 22/08/2011-651 s.K.H.K./32. md.)

Asli ve Asosye üyelerin, üçte biri TÜBİTAK Bilim Kurulu , üçte biri Yükseköğretim Kurulu ve üçte biri Aslî üyeler tarafından seçilir. *1*

Aslî üyeler tarafından seçilecek Aslî, Asosye ve Şeref üyeleri için; bir Aslî üye tarafından Akademi Konseyine yazılı olarak başvurulması ve aday gösterilen kişinin, aday gösteren üye dışında iki Genel Kurul üyesi tarafından da yazılı olarak desteklenmesi gerekir. Adaylık, Akademi Konseyi tarafından kabul gördükten sonra Genel Kurulun onayına sunulur.

Aslî üyelik altmışyedi yaşına kadar sürer. Yaş haddi nedeniyle Aslî üyelik statüsü sona eren üyeler, otomatik olarak Şeref üyesi olurlar. Asosye üyeler üç yıl için seçilirler. Asosye üyelik süresi toplam en çok dokuz yıldır.

27/08/2011 tarih ve 28038 S.R.G. de yayımlanan 22/08/2011 tarih ve 651 sayılı KHK'nın 32. maddesi ile değiştirilen madde metni:

Madde 5 - Asli, Asosye ve Şeref üyesi olabilmek için diğer bir asli üye tarafından Akademi Konseyi'ne yazılı olarak başvurulmak suretiyle aday gösterilir. Bu adaylığın, diğer iki genel kurul üyesi tarafından yazılı olarak desteklenmesi gerekir. Adaylık, Akademi Konseyi tarafından kabul gördükten sonra Genel Kurul'un onayına sunulur.

Asli üyelik yetmiş yaşına kadar sürer. Yaş haddi nedeniyle asli üyelik statüsü sona eren üyeler, otomatik olarak Şeref üyesi olurlar. Asosye üyeler üç yıl için seçilirler. Asosye üyelik süresi toplam en çok dokuz yıldır.

*1*02/11/2011 tarih ve 28103(Mükerrer) S.R.G. de yayımlanan 11/10/2011 tarih ve 662 sayılı KHK'nın 94. maddesi ile maddenin başlığı "Üye seçimi" olarak değiştirilmiş ve birinci fıkrasında yer alan "Bakanlar Kurulu" ibaresi "TÜBİTAK Bilim Kurulu" şeklinde değiştirilmiştir.

Madde 6 - Akademi'nin organları şunlardır.

a) Akademi Genel Kurulu.

b) Akademi Konseyi.

c) Akademi Başkanı.

Madde 7 - (Değişik cümle: 22/08/2011-651 s.K.H.K./33. md.) Akademi Genel Kurulu, Aslî ve Asosye üyeler ile Şeref üyelerinden oluşur. Genel Kurul yılda en az bir kez toplanır. Toplantıların yeri ve gündemi Akademi Konseyi tarafından tespit ve ilan edilir.Genel Kurul üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanabilir. *1*

(*) Müsteşar Yardımcısı kadrosu, 3046 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin (i) bendi uyarınca, 15/01/1997 tarih ve 97/46679 sayılı Kararname ile dört’ten beş’e çıkarılmıştır.

Madde 8 - Genel Kurul'un görevleri şunladır.

a) Akademi Konseyi'nce hazırlanacak bilim politikasına ilişkin temel dokümanlarla faaliyet raporu, bilanço ve bütçe önerisini görüşerek onaylamak,

b) (Değişik bent: 22/08/2011-651 s.K.H.K./34. md.) Aslî üyeler tarafından önerilecek üyelikleri karara bağlamak,

c) Süresi dolan Akademi Konseyi üyeleri yerine çoğunluk esasıyla yeni üyeler seçmek.

d) (Ek bent: 22/08/2011-651 s.K.H.K./34. md.) Akademi Konseyinin temel bilimler alanında enstitü kurulmasına veya kaldırılmasına ilişkin önerilerini karara bağlamak.

e) (Ek bent: 22/08/2011-651 s.K.H.K./34. md.) TÜBİTAK Bilim Kurulu için önerilecek adayları belirlemek.

27/08/2011 tarih ve 28038 S.R.G. de yayımlanan 22/08/2011 tarih ve 651 sayılı KHK'nın 34. maddesi ile değiştirilen birinci fıkra b bendi metni:

b) Yeni üyeleri seçmek,

Madde 9 - (Değişik madde: 22/08/2011-651 s.K.H.K./35. md.)

Akademi Konseyi, Genel Kurulca üç yıl için seçilen on Aslî üye ile Akademi Başkanından oluşur. Aslî üyelerle birlikte aynı usûle göre aynı sayıda yedek üyeler de seçilir. Görev süreleri dolan üyeler en fazla bir dönem daha yeniden seçilebilir. Konsey üyeliğinin herhangi bir sebeple boşalması hâlinde boşalan üyeliğe, kalan süreyi tamamlamak üzere yedek üye davet edilir.

27/08/2011 tarih ve 28038 S.R.G. de yayımlanan 22/08/2011 tarih ve 651 sayılı KHK'nın 35. maddesi ile değiştirilen madde metni:

Madde 9 - Akademi Konseyi, Genel Kurul'ca 4 yıl için seçilen 10 asli üye ile Akademi Başkanı'ndan oluşur. Asli üyelerle birlikte aynı usul ve sayıda yedek üyeler de seçilir. Görev süreleri biten üyeler yeniden seçilebilir. Konsey üyeliğinin herhangi bir sebeple boşalması halinde; yerlerine, kalan süreyi tamamlamak üzere yedek üye davet edilir.

Madde 10 - Akademi Konseyi'nin görevleri,

a) Akademiye ilişkin faaliyetleri düzenlemek ve yürütmek,

b) (Mülga bent: 22/08/2011-651 s.K.H.K./36. md.)

c) Çeşitli danışmanlık veya etüd konuları için Akademi içinden veya dışından komisyonlar kurmak,

d) Bütçe teklifi hazırlamak.

e) (Ek bent: 22/08/2011-651 s.K.H.K./36. md.) Temel bilimler alanında enstitü kurulmasını veya kaldırılmasını önermek,

f) (Ek bent: 22/08/2011-651 s.K.H.K./36. md.) Kurulmasına karar verilen enstitülerin malî yönden desteklenmesine karar vermek.

27/08/2011 tarih ve 28038 S.R.G. de yayımlanan 22/08/2011 tarih ve 651 sayılı KHK'nın 36. maddesi ile mülga edilen birinci fıkra b bendi metni:

b) Boş üyeliklere atama yapmak,

Madde 11 - (Değişik cümle: 22/08/2011-651 s.K.H.K./37. md.)(Değişik cümle : 11/10/2011-KHK/662/94.md.) Akademi Başkanı, Aslî üyeler içinden Akademi Genel Kurulunca belirlenecek üç aday arasından Başbakan tarafından üç yıl için atanır. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK/662/94.md.) Akademi Başkanlığının herhangi bir sebeple boşaldığı tarihten itibaren otuz gün içinde Genel Kurulca adaylar belirlenir. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK/662/94.md.) Genel Kurulun süresi içinde toplanamaması veya Genel Kurulca süresi içinde herhangi bir sebeple uygun nitelikte ve yeterli sayıda üye seçimi yapılmaması durumunda, Başbakan Aslî üyeler arasından re'sen atama yapar. Aynı kişi iki dönemden fazla Başkanlığa atanamaz. Akademi Başkanı, Akademi'nin amaçları doğrultusunda faaliyet göstermesinden sorumludur. Başkan, Akademi'nin ita amiridir.

27/08/2011 tarih ve 28038 S.R.G. de yayımlanan 22/08/2011 tarih ve 651 sayılı KHK'nın 37. maddesi ile değiştirilen birinci fıkra birinci ve ikinci cümle metinleri:

Akademi Başkanı,4 yıl için asli üyeler arasından Akademi Genel Kurulu'nca seçilir ve Başbakan'ın onayı ile atanır. Aynı kişi iki dönemden fazla Başkanlığa seçilemez. 

02/11/2011 tarih ve 28103(Mükerrer) S.R.G. de yayımlanan 11/10/2011 tarih ve 662 sayılı KHK'nın 94. maddesi ile değiştirilen birinci fıkranın birinci cümlesi:

Akademi Başkanı, Aslî üyeler arasından müşterek kararla üç yıl için atanır.

Madde 12 - Akademi tarafından bilimsel araştırmaları teşvik ve bilimin öneminin ülke kamuoyunca takdir ve kabulünü sağlamak için bilimsel araştırmalarıyla dünya çapında emsallerine nazaran üstün başarı gösteren bilim adamlarına ödül verilebilir.

Ödülün tutarı ve dağıtım esasları Akademi Konseyi tarafından belirlenir.

Madde 13 - Akademi üyelerine ulusal ve uluslararası araştırma ve geliştirme faaliyetlerini sürdürebilmeleri için, yılda, Devlet Memurları Kanununa göre en yüksek Devlet Memuru brüt aylığının (Değişik ibare: 25/06/2009-5917 S.K./47.mad) yıllık tutarının üç katına kadar araştırma desteği sağlanabilir. Bu destek faaliyetinin uygulama usül ve esasları yönetmelikle düzenlenir.

10/07/2009 tarih ve 27284 S.R.G. de yayımlanan 25/06/2009 tarih ve 5917 sayılı kanunun 47. maddesi ile birinci fıkrasında yer alan "yıllık tutarı kadar" ibaresi "yıllık tutarının üç katına kadar" şeklinde değiştirilmiştir.

Madde 14 - Akademi hizmetleriyle ilgili bütün giderler, mali yıl başında (Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu bütçesinde açılacak özel tertibe aktarılmak üzere ) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı * bütçesine bu amaçla konulan ödenekle karşılanır.

Bütçe teklifi Akademi Konseyi tarafından hazırlanarak Temmuz ayı başında Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına * gönderilir.

Giderlerin yapılmasında, 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kanununda yeralan esas ve usüller uygulanır. Akademi'nin faaliyetlerinden dolayı sağlanan gelirler ve yapılan bağışlar, Akademi hizmetlerinde kullanılmak üzere ( Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu bütçesinde) Akademi adına açılan özel tertibe gelir kaydedilir.

Akademi'nin hesapları, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu hesapları ile birlikte aynı usul ve esaslar dahilinde denetlenir.

Akademi'nin sekretarya hizmetleri Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu tarafından yerine getirilir.

* 08/06/2011 tarih ve 27958 Mükerrer S.R.G. de yayımlanan 03/06/2011 tarih ve 635 sayılı KHK'nın 33. maddesi ile birinci fıkrada yer alan "Başbakanlık" ibaresi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ikinci fıkrada yer alan "Başbakanlığa" ibaresi Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına" şeklinde değiştirilmiştir.

Madde 15 - Türkiye Bilimler Akademisi kadro şartı aranmaksızın yerli veya yabancı geçici süreli anlaşmalı araştırıcı ve danışman çalıştırabilir.

Anlaşmalı araştırıcılar ve danışmanlar; üniversiteler, genel ve katma bütçeli dairelerle özel idare ve belediyeler ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumların mensupları arasından da seçilebilir. Bunların asli görevlerine ait bütün hakları saklı kalır ve her türlü tazminatlarına halel gelmez. Çalışma şartları ve anlaşmalarına göre verilecek ücretler Konsey'ce tespit edilir.

Madde 16 - Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.

Madde 17 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 18 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.