6/3346 Sayılı Zirai Karantina Tüzüğü

İthale mani teşkil eden veya mücadeleye tabi tutulan veya yeni bir buluşma tehlikesi arzeden bitki hastalık veya zararlılarının yurda bulaşmasını önlemek; ihraç edilecek bitkilerin muayene ve kontrol edilmelerini sağlamak; hariçten gelen ve hastalık veya zararlı getirmesi muhtemel bulunan ve bitki deyimi dışında kalan her türlü maddelerin muayenesini yapmak; memleketin bir yerinde yeni görülen veya eskiden beri bulunan herhangi bir hastalık veya zararlıların salgınlaşmasının yahut temiz yerlere bulaşmasının önüne geçmek veya mücadeleden doğacak zararları önlemek amacıyla, bunların ithal veya ihraçları veya transit olarak geçmeleri ve memleket dahilinde nakilleri veya satışları ve bu bitki ve maddeler hakkında gereken her türlü koruma tedbirlerinin alınması bu Tüzük hükümlerine tabidir.

Bu Tüzükte yazılı:

a) "Bitki" deyimi ile, her türlü bitkilerle bunların ürünleri, tohum, fide, fidan, çelik, aşıkalemi, yumru, kök, soğan, meyve, çiçek yaprak ve diğer her türlü parçaları;

b) "Transit" deyimi ile, yabancı bir memleketten başka yabancı bir memlekete gitmek üzere Türkiye'den geçen yolcular ile eşya ve taşıtlarda bulunan bitkiler (Bunların Türkiye'de aktarma edilmesi, karaya çıkarılması ve bir süre kalması transit halini değiştirmez);

c) "Fenni temizleme" deyimi ile, bitkilerin ve ambalajlarının sterlizasyonu, dezenfeksiyonu, fümigasyonu ve ilaçlanması;

d) "Bitki İthal Permisi" deyimi ile, dış memleketlerden ekim, dikim ve çoğaltmada kullanılmak üzere bitki ithal edeceklerin ithalden önce Tarım Bakanlığından alacakları izin belgesi;

e) "Özel şartlar" deyimi ile, ekim, dikim ve çoğaltmada kullanılmak üzere hariçten getirilecek bitkilerin hangi memleket veya bölgelerden ithal edilebileceği, bitkinin niteliği gerektiriyorsa hangi gümrük kapısından getirilebileceği ve ambalajlarının nasıl ve hangi maddelerden olacağı, menşe ve sağlık sertifikasında ayrıca açıklanması istenilecek hususlar, ithalatın hangi mevsim ve tarihlerde yapılacağı, karantinaya alma, ekim ve dikimden önce ve sonra yapılacak kontrollar ve bunun süresi gibi bütün diğer tedbirler;

f) "Hastalık veya zararlılar" deyimi ile, bitkilere zarar veren her türlü hastalık ve amilleri, hayvan, kuş, haşere, akar, parazit ve yabancı otlar ve bunların zuhur ve sirayet vasıta ve şekilleri, yumurta, larva, pup, spor, misel ve sair her türlü biyolojik safhaları;

g) "İhbarı zorunlu hastalık ve zararlılar" deyimi ile, bir yerde ilk defa veya tekrar görülen ve yayılma istidadı göstererek iktisadi mahiyette zarar yapan tehlikeli bitki hastalık veya zararlıları;

h) "Menşe ve sağlık sertifikası" deyimi ile, ithal veya ihraç edilecek bitkiler için resmi bitki koruma servislerince düzenlenmiş ve imzalanmış belge;

i) "İhraç izin belgesi" deyimi ile, bitkilerin muayene edildiğine ve ihraçlarında bir sakınca olmadığına dair düzenlenen belge;

kasdedilmiştir.

Tarım Bakanlığı; memleketin bir yerinde yeni görülen veya eskiden beri bulunan herhangi bir hastalık veya zararlının salgınlaşmasının yahut temiz yerlere bulaşmasının önüne geçmek veya mücadeleden doğabilecek zararları önlemek için:

a) Hastalık veya zararlıyı taşıyabilecek bitki toprak ve diğer her çeşit maddelerin bulaşık olduğunu tesbit ve ilan edeceği bölgelerden, korunması gerekli yerlere naklini yasak edebilir veya ancak masrafı ilgilisine ait olmak üzere lüzumlu fenni tedbirleri aldırmak şartiyle nakline izin verilebilir.

b) Hastalık veya zararlılarla bulaşık yahut yabancı ve zararlı tohumlarla karışık bitkilerin ekim ve dikimini yasak edebilir.

c) Lüzum görülen yerlerde ekim ve dikimin cins, nevi veya çeşidini değiştirebilir münavebe tatbik ettirebilir veya ekim ve dikimi tahdit yahut yasak edebilir veya ancak gereken fenni tedbirler ilgililer tarafından alındıktan sonra ekim ve dikime izin verebilir.

d) Hastalık veya zararlılarla bulaşık bitki satışını yasak edebilir veya masrafı ilgililerce verilmek suretiyle fenni gereklere göre temizliğe tabi tutulduktan sonra satılmasına izin verebilir.

e) Hastalık veya zararlılarla bulaşık bitkileri gerektiğinde her nerede olursa olsun yok edebilir veya ettirebilir.

f) Yeni görülen veya memleket dahilinde mevcut olupta temiz bölgelere bulaşması muhtemel bulunan hastalık veya zararlıları derhal yerinde bastırabilir veya mücadeleleri pratikte kabil olmayan hastalık veya zararlıların yayılmasını önlemek amaciyle gerektiğinde bunlarla bulaşık olan bitkilerin civarındaki sağlam bitkileri yok edebilir yahut ettirebilir.

g) Hastalık veya zararlılarla bulaşık olan yahut bulaşık olduğundan şüphe edilen bitkileri uygun gördüğü şekilde fenni temizliğe tabi tutabilir veya tutturabilir.

h) Bulaşık bölgelerde, kullanılma yeri ne olursa olsun gerekli gördüğü bitkiler, bunların bulunduğu yerler ve bunları taşıyan araçlar için fenni gereklere göre temizleme mecburiyeti koyabilir ve temizleme süre, usul ve şartlarını tesbit edebilir.

i) Hastalık veya zararlıların bulaşmasını veya yayılmasını önlemek yahut zararlarını tahdit etmek veya mücadeleden doğabilecek zararların önüne geçmek üzere gerekli göreceği tedbirleri alabilir veya aldırabilir.

İhbarı zorunlu hastalık veya zararlılar Tarım Bakanlığınca tesbit ve arazi ile birlikte ilan olunur.

Tarla, bağ, bahçe, fidelik, fidanlık, mera ve kültüre elverişli olsun olmasın her türlü arazide ve silo, ambar, mağaza, nakliyat ambarları, çırçırlama, tohum ve dane ayıklama yerleri, değirmenler, un ve çeltik fabrikaları ve bunlar gibi bitki bulundurulan ve işlenen yerlerde ihbarı zorunlu hastalık veya zararlı görülürse; bunların sahipleri, kiracıları veya ortakçıları veya kanuni temsilcileri köyde muhtara veya nahiye müdürlerine, kasaba veya şehirlerde en büyük mülkiye amirlerine, belediye reislerine yahut Zirai Mücadele Teşkilatına veya bu teşkilatın bulunmadığı yerlerde ziraat teşkilatına bildirmek zorundadırlar.

Sahipsiz arazideki hastalık veya zararlılarla ilgili ihbar yükümlülüğü, köy, kır ve çiftçi mallarını koruma bekçilerine düşer.

Muhtarlar, mülkiye amirleri ve belediye reisleri kendilerine ihbar edilen hastalık veya zararlıları en seri vasıta ile Ziraat veya Mücadele Teşkilatına bildirirler. Haber verme keyfiyeti şifahen veya telefonla yapılmakla beraber yazı ile de teyit olunur.

İhbarın hastalık veya zararlı görüldüğünden veya haber alındığından itibaren en geç 24 saat içinde yapılması gereklidir.

İhbardan sonra Zirai Mücadele Teşkilatı veya bu teşkilatın bulunmadığı yerlerde ziraat teşkilatı, durumu yerinde inceler ve gerekli ilk koruma tedbirlerini alır.

İhbar yolu ile veya herhangi bir suretle hastalık veya zararlıları tesbit eden teşkilat bir taraftan gerekli ilk koruma tedbirlerini almakla beraber diğer taraftan da keyfiyeti Tarım Bakanlığına bildirir. Bakanlık, 39 uncu madde uyarınca gerekli bütün tedbirleri alır veya aldırır.

Hastalık veya zararlıyı taşıyabilecek bitki, toprak ve diğer her çeşit maddelerin bulaşık olduğu Tarım Bakanlığınca tesbit ve ilan edilen bölgelerden, korunması gerekli yerlere taşınmaları, hastalık veya zararlılarla bulaşık bitkilerin satışı, Zirai Mücadele Teşkilatından veya bu teşkilatın bulunmadığı yerlerde ziraat teşkilatından, Tüzüğe bağlı 11 sayılı örneğe göre düzenlenmiş "Zirai Karantina Taşıma ve Satış Sertifikası" alınması şartına bağlıdır.

Pazarlarda satılan bitkiler, Zirai Mücadele Teşkilatı veya bu teşkilatın bulunmadığı yerlerde ziraat teşkilatı tarafından, her zaman muayene ve kontrol edilir.

39 uncu maddenin (e) ve (f) bentlerine göre yokedilmesi gereken bitkiler, malsahibi veya temsilcisi ve ilgili memur ile bir zabıta memurunun önünde, bunlardan herhangi biri yazılı çağrıya rağmen gelmediği veya bulunmadığı takdirde huzurlarına bakılmaksızın yok edilir ve durum bir tutanakla tesbit edilir.

Yokedilen bitkilerin değeri ve bu Tüzüğe aykırı hareketleri sebebiyle hastalık veya zararlıların bulaşmasına sebep olanlar yahut hastalık veya zararlıyı zamanında görevli teşkilata haber vermiyenler hakkında 6968 sayılı kanunun 17 nci maddesi hükümleri uygulanır.

Fidan, fide, çelik, tohum, yumru, soğan vesaire gibi çoğaltmada kullanılmak üzere her türlü bitki yetiştiriciliğini ticari amaçlarla yapacaklar, bir dilekçe ile Zirai Mücadele Teşkilatına veya bu teşkilatın bulunmadığı yerlerde ziraat teşkilatına başvurarak, yetiştirme yerlerini bitki sağlığı bakımından muayene ettirmeye ve yetiştireceği bitki çeşitlerini bildirerek, Tüzüğe bağlı 9 sayılı örneğe göre "Bitki Yetiştirme Ruhsatı" almaya mecburdurlar.

Bu işlerle meşgul olan resmi müesseseler de aynı hükümlere tabidir.

Üç nüsha olarak düzenlenecek ruhsatnameden birinci nüshası Tarım Bakanlığına, ikinci nüshası ilgili müessese veya şahsa verilir. Üçüncü nüshası ise, ruhsatı veren dairede saklanır.

Köylerde yapılacak perakende fidecilik ruhsat kaydından müstesnadır.

Bitki Yetiştirme Ruhsatı alanlar Zirai Mücadele Teşkilatının ve bu teşkilatın bulunmadığı yerlerde ziraat teşkilatının gerekli gördüğü her türlü tedbirleri zamanında almak zorundadırlar.

Bitki Yetiştirme Ruhsatı almak suretiyle tesis olunan fidanlıklar, birisi vejetasyon diğeri söküm sırasında olmak üzere, yılda en az iki defa; fidelikler ise sökümden önce bir defa muayene edilirler. Fidanlıklar için söküm sırasındaki muayeneden sonra; Tüzüğe bağlı 10 sayılı örneğe göre "Bitki Muayene Raporu" düzenlenir. Üç nüsha olarak düzenlenecek bu raporlardan bir nüshası Tarım Bakanlığına, bir nüshası ait olduğu müesseseye gönderilir ve bir nüshası da muayeneyi yapan dairede saklanır. Raporların gerekleri, bunları düzenliyen teşkilatça izlenir ve sonuçlandırılır.

Bitki Yetiştirme Ruhsatı alınan diğer yerlerde de bu muayeneler yapılabilir.

Bitki Yetiştirme Ruhsatı alınarak yetiştirme yapılan yerlerde, bütün tedbirlere rağmen tehlikeli hastalık veya zararlı görüldüğü ve yok edilmesinden başka çare bulunmadığı takdirde, bu bitkiler Zirai Mücadele Teşkilatı veya bu teşkilatın bulunmadığı yerlerde ziraat teşkilatınca yokedilir ve gerekirse Bitki Yetiştirme Ruhsatı da geri alınır. Yokedilen bitkilerin değeri ve yetiştirmeye izinsiz başlıyanlar veya Zirai Mücadele Teşkilatının lüzum gördüğü tedbirleri almıyanlar hakkında 6968 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi hükmü uygulanır.

46 ncı ve 50 inci maddelere göre ödenecek değerler, mahalli mülkiye amiri tarafından seçilecek bir, mahalli ziraat müdürlüğünce seçilecek iki ve köylerde ihtiyar heyetlerince, şehir ve kasabalarda ziraat odalarınca (Bulunmayan yerlerde belediye encümenlerince) seçilecek iki kişiden meydana gelen bir kurul tarafından takdir edilir.

Mahalli mülkiye amirince seçilecek kimse, Kurula başkanlık eder. Değer takdirinde çoğunluğun ve oylar eşit olursa başkanın bulunduğu tarafın biçtiği değer esas tutulur.

Resmi ve özel bütün kara, deniz ve hava taşıma idarelerinin ve her türlü nakil vasıtası kullananların nakli yasak edilmiş bitki ve maddeleri taşımaları memnudur.

Görevli memurlar, muayene edecekleri bitkilerden numune alabilirler. Numune alma usulü ve miktarı Tarım Bakanlığınca bir yönetmelikle tesbit edilir.

Numuneler, gerektiğinde bozulmadan açılmayacak tarzda, görevli memur tarafından malsahibi veya temsilcisi huzurunda mühürlenir ve buna dair bir tutanak düzenlenir.

Numunelerin, tutanağa uygun bir şekilde etiketlenmesi ve bu etiketin de beraberce imzalanması gereklidir.

Numunelerin bir takımı ile tutanağın bir nüshası malsahibine veya temsilcisine verilir.

Malsahibi veya temsilcisi numunelerin etiketini ve tutanağı imzalamaktan kaçınacak olurlarsa, itiraz sebeplerini tutanağın altına yazarak imzalayabilirler. Bunu yapmadıkları takdirde keyfiyet tutanakta belirtilir.

Yapılan muayene sonunda hastalık veya zararlılardan temiz olduğu tesbit edilen bitkilere ait numuneler, muayene bittikten sonra malsahibinin isteği üzerine geri verilir.

Tarım Bakanlığının görevli memurları, bitki ve maddelerin hastalık veya zararlılar ile bulaşık olup olmadıklarını incelemek ve denetlemek için her türlü resmi ve özel kara, deniz ve hava taşıtlarına (Transit geçenler dahil), bitki yetiştirilen, depolanan, bulundurulan, satılan veya işlenen yerlere (Buraları konut sayılsa dahi) girmeye ve gerekli muayene, denetleme ve işlemleri yapmağa yetkilidirler.

Engel olunduğu takdirde görevliler gereğine göre muhtarı veya ihtiyar heyeti üyesinden bir kişiyi yahut zabıta mensuplarını yanlarına alarak bu yerlere girerler ve görevlerini yaparlar.

Milli Savunma Bakanlığına ait kara, deniz, hava taşıtları ile bitki ve yiyecek bulundurulan yerlerde ve arazide ve yasak bölgelerde yapılacak muayene ve kontrollarda, bu birlik ve müesseselerden de bir temsilci bulundurulur.

Görevli memurlar; inceliyecekleri ve denetliyecekleri yerlerin veya bitkilerin sahiplerine veya bunların temsilcilerine, istek anında, bu işle görevli olduklarına dair kimlik kartlarını göstermek zorundadırlar.

6968 sayılı kanunun 15 inci ve 64 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştay'ca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.