7/5834 Sayılı Hazırlama, Tamamlama, Temizleme İşleri Tüzüğü (Mülga)

1475 sayılı İş Kanununun 66 ncı maddesinde sözü edilen hazırlama, tamamlama, temizleme işleri, bir işyerinde yürütülen asıl işin düzenle yapılması için, belirli günlük veya istisnai bir nitelik göstermeyip hep aynı biçimde sürüp gitmesi zorunlu bulunan işlerdir.

Bu işler, görevleri yalnız bunları yapmaktan ibaret bulunan ayrı işçilere yaptırılmayıp da, işyerinin asıl işçilerine, yürüttükleri esas işlere ek olarak yaptırıldığı takdirde, bu Tüzük hükümleri uygulanır. Bu işler için asıl işçilerden ayrı olarak ve sadece bu işleri yapmak üzere işe alınmış işçiler kullanıldığı takdirde, bunlar hakkında İş Kanununun genel hükümleri uygulanır.

***MADDE İLE İLGİLİ NOTLAR***

(*) 22/05/2003 kabul tarihli, 10/06/2003 tarih ve 25134 sayılı R.G.de yayımlanan 4854 sayılı "İş Kanunu"nun Geçici 1. Maddesi gereğince, mevzuatta 1475 sayılı Kanuna yapılmış olan atıflar 4857 sayılı Kanuna yapılmış sayılır.

İş Süreleri Tüzüğünde asıl iş için saptanmış bulunan günlük çalışma sürelerine ek olarak, bu sürelerin başlama saatlerinden önce veya bitme saatlerinden sonra hazırlama, tamamlama, temizleme işlerini yapacak işçiler bu işlerde günde en çok iki saat daha çalıştırılabilir.

Hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinin, asıl işe ilişkin günlük çalışma sürelerinden önce veya sonra yaptırılabilmesi, teknik bir zorunluluğun bulunmasına veya bu işlerin, asıl işin yürütümü sırasında yapılmasının sağlık ve güvenlik yönünden sakıncalı olmasına bağlıdır.

Hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalıştırılacak işçilerin sayısı:

15 kişiye kadar işçi çalıştırılan işyerlerinde en çok 3 işçiden

16 - 30 kişiye kadar işçi çalıştırılan işyerlerinde en çok 4 işçiden

31 - 60 kişiye kadar işçi çalıştırılan işyerlerinde en çok 6 işçiden

61 - 80 kişiye kadar işçi çalıştırılan işyerlerinde en çok 8 işçiden

81 - 100 kişiye kadar işçi çalıştırılan işyerlerinde en çok 10 işçiden

ve 100 den yukarı işçi çalıştırılan işyerlerinde ise, işçi sayısı toplamının yüzde onundan fazla olamaz.

Hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinin, 4 üncü maddede belirtilen oranlar içinde, işyerinde çalışan işçilere nöbetleşe yaptırılması asıldır. Şu kadar ki, yapılacak olan hazırlama, tamamlama, temizleme işinin özelliği, ancak belli ve bu konuda yetişmiş işçilerce yapılmasını zorunlu kılıyor ve işyerinde nöbetleşmeye yetecek sayıda bu nitelikte işçi bulunamıyorsa, bu işler hep aynı kişilere gördürülebilir.

İşveren, yukarıdaki maddeler uyarınca yaptıracağı hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinin nitelik ve türünü, bu işlerin asıl işe ilişkin günlük çalışma saatlerinden önce veya sonra hangi saatlerde, ne kadar süre ile ve kaçar kişiye yaptırılacağını, bu işçiler arasında nöbetleşme olanağı bulunduğu takdirde bunun ne yolda uygulanacağını, nöbetleşme olanağı yoksa nedenlerini işyerinin bağlı bulunduğu Bölge Çalışma Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.

İş Kanununun 64 üncü maddesinde yazılı ara dinlenmeleri hakkındaki hükümler saklı kalmak şartiyle:

a) İşyerlerinde yürütülen asıl işin bitmesinden sonra hazırlama, tamamlama, temizleme işlerini yapacak olan işçiler, bu işlere başlamadan önce, isterlerse, en çok yarım saat dinlenebilirler. Ancak, işçilerin bu dinlenme haklarını kullanmaları, asıl işin bitmesinden sonra böye bir çalışma aralığı bırakılmasını herhangi bir çalışma aralığı bırakılmasının herhangi bir teknik sakınca doğurmaması şartına bağlıdır.

b) İş Kanununun 78 inci maddesinde sözü edilen ağır ve tehlikeli işlerde çalışan işçilerden, asıl işlerine ek olarak hazırlama, tamamlama, temizleme işlerini de yapacak olanlar için, asıl işin bitmesinden sonra böyle bir çalışma aralığı bırakılmasında herhangi bir teknik sakınca bulunmadığı takdirde, yarım saatten az olmamak üzere dinlenme verilmesi zorunludur.

c) Yukarıdaki bentler uyarınca uygulanacak dinlenmelerin başlama ve bitme saatleri, 6 ncı madde hükmüne göre yapılacak yazılı bildirimde ayrıca gösterilir.

d) (a) ve (b) bentlerinde sözü edilen dinlenmeler çalışma süresinden sayılmaz.

(Değişik madde: 17/04/1984 - 84/7951 K.)

1475 sayılı İş Kanununun 29/07/1983 günlü ve 2869 sayılı Kanunla değiştirilen 61 inci maddesinin (b) bendi uyarınca sağlık kuralları bakımından, günde, ancak, 7,5 saat ya da daha az çalışılması gereken işler hakkında çıkarılacak tüzükte belirtilecek iş dallarına ilişkin hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinin asıl işçilere yaptırılması halinde, bu işlerin, sözü geçen tüzükte yer alan iş dallarından herbirine özgü olmak üzere belirtilmiş bulunan iş sürelerini aşmayacak biçimde düzenlenmesi zorunludur.

a) İş Kanununun 35 inci maddesi gereğince çıkarılacak tüzük uyarınca fazla çalışma izni alınmış olan,

b) İş Kanununun 37 nci maddesine göre Bakanlar Kurulu karariyle günlük iş süreleri arttırılan,

c) 16 Eylül 1960 günlü ve 79 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine dayanılarak Bakanlar Kurulu karariyle günlük iş süreleri arttırılan,

İşyerlerindeki hazırlama, tamamlama, temizleme işleri de, bu Tüzük hükümleri dahilinde asıl işin başlama saatinden önce veya bitme saatinden sonra yapılabilir.

Bir işyerinde yapılmakta olan asıl işin yürütüm koşullarına ve sürelerine göre, hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinin görüleceği saatlerin, İş Kanununun 65 inci maddesinde tanımlanan gece dönemine rastlaması halinde de, bu işler, bu Tüzükte yazılı koşullar içinde yaptırılabilir. Ancak, çocukların ve kadınların bu şekilde çalıştırılmaları, anılan Kanunun 67 ve 69 uncu maddeleri hükümlerine tabidir.

Bir işyerinde bu Tüzük hükümlerine göre hazırlama, tamamlama, temizleme işleri yaptırılmak üzere ayrılmış olan işçilerin, bu işçilere ayrılan saatlerde, herhangi bir başka işde çalıştırılmaları yasaktır.

Bir işyerinde hazırlama, tamamlama, temizleme işlerini de yapan asıl işçilere, bu işlerde geçirdikleri sürenin her bir saati için ödenecek ücret, o işyerindeki asıl işlerine ait normal çalışma ücretinin saat başına düşen tutarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle verilir.

1475 sayılı İş Kanununun 66 ncı maddesine dayanılarak hazırlanan ve Danıştay'ca incelenen bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete ile yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

***MADDE İLE İLGİLİ NOTLAR***

(*) 22/05/2003 kabul tarihli, 10/06/2003 tarih ve 25134 sayılı R.G.de yayımlanan 4854 sayılı "İş Kanunu"nun Geçici 1. Maddesi gereğince, mevzuatta 1475 sayılı Kanuna yapılmış olan atıflar 4857 sayılı Kanuna yapılmış sayılır.

Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.