7/6156 Sayılı Posta Tüzüğü

Madde 1 - Posta gönderilerinin kabul edilmelerine, taşınmalarına ve dağıtılmalarına; havalelerle posta bonolarının düzenlenmesine ve ödenmesine; gazetelerle belli zamanlarda çıkan dergilere abone kaydedilmesine; kişiler hesabına alacak tahsil edilmesine; posta kimlik kartı verilmesine ve Posta Kanununun uygulanmasına ilişkin esaslar ve işlemler bu Tüzükte gösterilmiştir.

PTT'nin kendi taşıtlarıyla yolcu ve bagaj taşınmasına, posta çeklerine ve posta biriktirme sandığına ilişkin işlemler bu Tüzüğün kapsamı dışındadır.

Madde 2 - "Posta gönderileri" deyimi; mektup postası gönderilerini, değer konulmuş mektup ve kutuları ve kolileri ifade eder.

Posta gönderileriyle havaleler posta bonoları, posta pulları ve posta hizmetlerinde kullanılan değerli kağıtların türleri ve nitelikleri Tüzüğün ilgili bölümlerinde tanımlanmıştır.

"Koli" deyiminden değer konulmuş ve konulmamış koliler; "havale" deyiminden posta ve telgraf havaleleri; "kayıtlı posta gönderileri" deyiminden taahhütlü mektup postası gönderileri, değer konulmuş mektup ve kutular ve koliler anlaşılır.

Madde 3 - 1- Açık ve kapalı mektuplarla üzerinde haberleşme mahiyetinde yazılar bulunan kartların kabul, taşıma ve dağıtımı PTT'nin tekeli altındadır.

Ancak:

a) Postaca kabul edilemeyecek olan veya kabulü şarta bağlı bulunan;

b) Göndericinin kendi ihtiyaç ve işiyle ilgili olarak beraberinde taşıdığı veya bir adamıyle gönderdiği;

c) Kara, Deniz ve Hava taşıma idarelerinin kendi işleri hakkında ve teşkilleri arasında kendi araçlarıyle taşıtacakları;

d) Aynı ilçenin ve sınırları bir olan ilçelerin posta bulunmayan ve işlemeyen yerleri arasında gönderilecek mektup ve kartlar tekel dışındadır.

2 - Tekel altında bulunan mektuplarla kartlar posta ücretleri ödendikten sonra geri alınarak gönderilebilir veya taşınabilir. Bu amaçla postadan geri alınan mektup ve kartların üzerine (geri alınmıştır) yazısını taşıyan bir damga basılır veya bu yazı renkli kalemle yazılır.

Madde 4 - PTT, havalelerle değer konulmuş gönderilerin bedellerini tayine ve tahsil edilecek senetlerle ödeme şartlı gönderilerin şart edilecek bedellerinin ihtiyaca göre değer ve sayılarını azaltıp çoğaltmaya ve bazıları için istisnai kararlar almaya, posta gönderilerinin ağırlık ve büyüklük hadlerini ve kabul şartlarını, hangi bölge veya hatlarda hangi ağırlık ve büyüklüğe kadar koli kabul edilebileceğini ve abone kutuları bakımından PTT merkezlerinin sınıflarını belirtmeye yetkilidir.

Madde 5 - PTT, posta merkez ve şubelerinin, posta pulu satıcılıklarının, acentalıkların ve gezici postacılıkların görecekleri işleri belirtmeye ve lüzum göreceği kurumlara veya memurlara pul satışları için, bey'iye ödemek şartiyle pul avansı vermeye ve bu suretle verilecek pulların kayıt ve satış şekillerini belirtmeye yetkilidir.

Kayıtlı posta gönderileri işlemleri yapan acentalar ve posta pulu satıcıları, PTT'ce belirtilecek sınırlar içinde teminat veya kefalete bağlanır.

Acentalık ve posta pulu satıcılığı açılacak yerlerle bu işleri yapmak isteyenlerin taşımaları gerekli bulunan nitelikler ve diğer şartlar ve bunların yapacakları işler yönetmeliklerle tespit olunur.

Madde 6 - PTT'ce çıkarılan ve postaca alınacak ücretleri gösteren pullar, kartlar, hava mektupları, zarflar, kuşaklar, milletlerarası cevap kuponları ve ücret ödeme makinelerine mahsus değerli fişler, üzerinde değerleri yazılı bulunan posta hizmetine ait diğer kağıtlar ancak taşıdıkları değerler karşılığında satılır.

PTT, pul ticareti yapanlara ve koleksiyonculara satılacak pulların sayısını kısıtlamaya ve pul satışlarında uygunsuzluklar olmaması için gerekli tedbirleri almaya, bastırdığı pullarla diğer değerli kağıtların geçerlik sürelerini gerek önceden, gerek sonradan belirtmeye yetkilidir.

Birinci fıkrada sayılan değerli kağıtların geçerlikten kaldırılanları PTT'ce satılamaz ve herhangi bir amaçla kimseye verilemez. Ancak geçerlikten kaldırılan pullar, çıkarıldıkları zaman armağan edilmesi kararlaştırılan miktarı aşmamak şartıyle armağan edilebilir.

Pul ve diğer değerli posta kağıtları, geçerlikte olsun veya olmasın, PTT Müzesinden satış veya armağan için çıkarılamaz.

Madde 7 - Postaların yollarda beklemelerinde ve barındırma, korunma ve kurtarılması gerektiğinde ve bunlar için başvurulduğunda veya haber alındığında polis, jandarma ve köy ihtiyar kurullarıyle askeri ve mülki devlet memurları her türlü yardımı yapmakla ödevlidirler.

Madde 8 - Kendilerine posta servisinde bir iş verilmiş olanların, belli kişilerin posta ilişkilerini açığa vurmaları, kapalı mektupları açmaları, içlerinde ne bulunduğunu araştırmaları veya haberleşme kağıtlarındaki yazılar hakkında üçüncü kişilere bilgi vermeleri yahut herhangi birine bunları yapmaya imkan bırakmaları yasaktır.

1 - Aşağıda belirtilenler kendilerine posta servisinde iş verilmiş sayılırlar:

a) Her derecedeki PTT personeli;

b) Posta acentaları ve posta pulu satıcıları;

c) Yurtdışından gelen postaların açılışında hazır bulunan ve gümrüklü posta gönderilerinin muayenesini yapan gümrük memurları;

d) PTT'nin diğer idare ve taşıma ortaklıklarıyle posta işlerinin görülmesi konusunda yaptığı sözleşme şartlarına göre bunların posta hizmeti ile görevlendirdiği personeli;

e) PTT'nin posta taşıma müteahhitleri ve bunların vekilleri veya mutemet olarak gösterdikleri adamları ile posta taşıyan araçların sürücü, şoför ve kaptanları;

f) Yetkili PTT personelinin izni ile veya izni olmaksızın Tüzüğün 7 nci maddesi gereğince postaya yardım edenlerin bütünü.

2 - Gönderici ile alıcıdan ve bunların tayin ettikleri vekillerinden başkaları üçüncü kişi sayılır.

Madde 9 - "Mektup postası gönderileri" deyimi, açık ve kapalı mektupları, adi ve cevaplı kartları, basılmış kağıtları (gazeteleri, belli zamanlarda çıkan dergileri, kitapları ve diğerlerini) körlere özgü yazıları, ticaret eşyası örneklerini ve küçük paketleri ifade eder.

Madde 10 - Kişiye ve içinde bulunulan zamana ilişkin haberleşme yazıları taşıyan kağıtlarla benzerlerine "mektup" denir. Bunların zarf içinde bulunup bulunmamaları niteliklerini değiştiremez.

Adi ve taahhütlü mektupların en çok ağırlıkları ve boyutları hakkındaki kayıtlar dışında, şekilleri ve zarflanmaları bir kurala bağlı olmadığı gibi bunların zarfa konulmaları veya zarflarının kapatılmaları da şart değildir. Ancak, zarfsız gönderilen mektupların başka bir gönderinin içine girmeyecek veya kendi arasına başka bir şey karışmayacak ve ayırma ve yollamada güçlük vermeyecek surette katlanıp kapatılmaları veya başka şekilde tertip edilmeleri gerektir.

Ücretten yararlanmak amacıyla başka başka kimselere ait mektup ve kartların bir zarf içinde toplanıp gönderilmesi yasaktır. Ancak aile fertlerinden ve alıcı ile birlikte oturanlardan bir veya bir kaçına yazılmış ve ayrıca zarflanmış veya zarflanmamış mektuplar bir zarf içinde yollanabilir.

Madde 11 - Hava mektubu (aerogram), içindeki yazılar okunmayacak tertipte katlanmış ve yapıştırılmış bir yaprak kağıttan ibaret özel türde uçak mektubudur.

Hava mektuplarının tertip ve şekilleri hakkında Dünya Posta Sözleşmesiyle bunun İcra Tüzüğünde belirtilen esaslar yurtiçi hava mektuplarına da uygulanır.

PTT, baskı giderleriyle pul bedellerinin ilgililerce peşin ödenmesi şartıyle gerçek ve tüzel kişiler hesabına hava mektupları bastırabilir.

Gerçek ve tüzel kişiler kendi hizmetleri için veya satmak üzere PTT'nin izniyle pulsuz hava mektupları bastırabilirler. Bunların büyüklük, ağırlık ve şekilleri PTT'ce bastırılanlardan farklı olamaz ve üzerlerine bastıranın yaptığı işle ilgisi olmayan ilan ve reklam mahiyetinde yazı ve resimler basılamaz.

Bu tüzükte ve Dünya Posta Sözleşmesiyle bunun İcra Tüzüğünde belirtilen şartlara uymayan hava mektupları varış yerlerine yüzeyden gönderilir. Bu takdirde bunların üzerindeki hava mektubu işareti çizilir.

Madde 12 - Posta kartları kartondan veya posta servislerinde işlemeyi güçleştirmeyecek dayanıklı kağıttan yapılır.

Posta kartlarının yüz taraflarının başında "posta kartı" yazısı bulunur. Bu yazı özel sanayi tarafından basılan resimli kartlar için zorunlu değildir.

Posta kartlarının yüz taraflarının en az sağ yarısı alıcı adresinin yazılmasına, pul ve etiket yapıştırılmasına ayrılır.

Posta kartları, zarf veya kuşak içine konulmadan açıktan gönderilir.

PTT'ce bastırılan posta kartları daha aşağı ücretli posta gönderisi olarak kullanılamaz.

Posta kartlarına, ticaret eşyası örnekleri veya bunlara benzer şeyler eklenemez. Ancak, kart niteliğini bozmamak ve karta tamamiyle yapışmış olmak şartıyle posta kartlarına kağıttan veya pek ince başka maddelerden kesilmiş parçalar, vinyetler, etiketler, resimler ve adres bantları yapıştırılabilir. Bu maddeler kartların arkalarına veya yüz taraflarının sol kısımlarına yapıştırılır. Adres bandı veya etiketi kartın yüz tarafını tamamen kaplayabilir.

Posta kartları için tayin edilen büyüklük hadlerini aşan veya bu maddede posta kartları için tespit edilen şartlara uymayan resimli ve resimsiz kartlar mektup sayılır ve ücretleri ona göre alınır.

Madde 13 - Cevaplı posta kartlarının her iki parçasının adi kartlar için belirtilen şartlara göre yapılmış ve her bir parçasının üzerine pul basılmış veya yapıştırılmış olması ve iki parçanın kat kısmının, üst kenarı teşkil edecek şekilde birbiri üzerine katlanmış bulunması gerektir.

Cevaplı posta kartlarının yüz taraflarının birinci kısmında "cevaplı posta kartı", ikinci kısmında da "posta kartı - cevap" başlıklarının basılı olması gerektir.

Cevaplı kart gönderen, isterse, cevap kısmının adres yazılmaya özgü yerine kendi adresini yazabilir.

Kartın cevap kısmı alıcı tarafından birinci parçadan ayrılarak kullanılır. Ancak kartın birinci parçası üzerindeki adres çizilmek ve iç tarafta kalmak şartıyle beraberce gönderilebilir.

Madde 14 - Klişe, kalıp veya negatif kullanılarak baskı yapan bir makine veya fotoğraf usulü ile kağıt, karton veya basımda kullanılabilen diğer bir madde üzerine basılmak veya çekilmek suretiyle birbirinin aynı nüshalar halinde elde edilen baskı ve fotoğraflar basılmış kağıt sayılır.

Yukarda yazılı usullerle elde edilen çeşitli baskılar, bir basılmış kağıt gönderisinde biraraya getirilebilir. Ancak, bunlar, değişik gönderici veya alıcı ad ve adreslerini taşıyamaz.

Basılmış kağıtların zarf, kuşak ve sargıları üzerine ( basılmış kağıt) deyimi yazılır.

Basılmış kağıt ücretiyle kabul edilebilecek veya edilemiyecek gönderilerle basılmış kağıtlara konulmasına müsaade edilen notlar ve ekler hakkında Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğünde belirtilen şartlar yurt içi basılmış kağıtlara da uygulanır.

Madde 15 - Üzerinde alıcı adresi olmayıp evlere, dükkan veya mağazalara veya belirli ticaret, sanat ve meslek erbabına dağıtılmak üzere postaya verilen basılmış kağıtlarla listesine göre dağıtılması istenen basılmış kağıtlar için PTT'ce özel şartlar tespit edilir. Bu tür basılmış kağıtlar taahhütlü veya ödeme şartlı olarak kabul edilmez.

Adressiz basılmış kağıtlar, PTT'ce gerektiğinde birkaç seferde dağıtılabilir. Ancak, bu dağıtma en geç bir hafta içinde tamamlanır. Bayram ve yılbaşı gibi işlerin pek fazla olduğu zamanlarda, bu kağıtların dağıtılması PTT'ce durdurulabilir veya dağıtma süresi uzatılabilir.

Madde 16 - İster kişisel haberleşme, ister genel nitelikte yazılar şeklinde olsun körlere özgü işaretleri taşıyan ve açık olarak postaya verilen kağıtlara "körlere özgü yazılar" (sekogram) denir.

Körlere özgü yazı işaretini taşıyan klişelerle resmen tanınmış bir kurum tarafından veya onun adına gönderilen ve yalnız körlerin kullanabileceği seslendirilmiş maddeler körlere özgü yazılar gibi işleme tabi tutulur.

Bu gönderilerin üzerine "körlere özgü yazı" deyimi yazılır ve aralarına başka maddeler konulamaz.

Madde 17 - Bir eşyanın satışını sağlamak için tanıtılmak ve beğendirilmek amacıyle bir bedel veya başka eşya karşılığı olmaksızın gönderilen ve ticari değeri olmayan örneğine veya parçasına "ticaret eşyası örneği" denir.

PTT gerekli gördüğü takdirde, örnek eşyanın satışa arzedilmemesi için, bunun değerden düşürülecek şekilde sakatlanmasını isteyebilir.

Ticaret eşyası örneği paketinin veya etiketinin üzerine "ticaret eşyası örneği" veya kısaca "örnek" deyimi yazılır.

Madde 18 - Üzerlerinde alıcı adresi bulunmayan ev, dükkan veya mağazalara yahut belirli ticaret, sanat ve meslek sahiplerine dağıtılmak üzere postaya verilen örneklere "adressiz ticaret eşyası örneği" denir.

15 inci maddenin adressiz basılmış kağıtlar hakkındaki hükümleri, adressiz ticaret eşyası örnekleri için de uygulanır.

Madde 19 - Ticari değeri olsun veya olmasın, kullanılabilecek eşya ile yiyecek maddelerini kapsayan ve mektup postasıyle gönderilmek üzere postaya verilen gönderilere "küçük paket" denir ve alıcı adresinin bulunduğu tarafa göze çarpacak surette "küçük paket" deyimi yazılır.

Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğünde bu konuda belirtilen şartlar, yurt içi küçük paketler için de uygulanır.

Madde 20 - Posta Kanununun 26 ncı maddesinde bir araya toplanarak gönderilmesine cevaz verilen basılmış kağıtlar ve ticaret eşyası örneklerini kapsayan yurt içi posta gönderilerinin ağırlık toplamı 2 kilogramı, bunların içlerinde bulunanların ağırlık ve büyüklüğü de bunlar için belirtilmiş olan ağırlık ve büyüklüğü geçemez.

Körlere özgü yazılar ve ticaret eşyası örneği sayılmayan eşya, bir araya toplanmış posta gönderileri içinde gönderilemez.

Bir araya toplanmış gönderileri kapsayan bir posta gönderisinin tamamının ücreti, içinde bulunanlardan ücreti en yüksek olanına göre hesaplanarak alınır.

Madde 21 - Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğünün, mektup postası gönderilerinin tertip ve ambalajına, saydam gözlü zarfların kullanılma şartlarına, içinde bozulabilecek biyolojik maddeler bulunan mektuplar ile radyoaktif maddelerin tertiplerine ilişkin özel hükümleri, yurt içinde gönderilen aynı cins gönderilere de uygulanır.

Madde 22 - Adi mektup postası gönderileri, göndericiler tarafından pullandıktan sonra posta kutularına atılır. Büyüklükleri veya sayıca fazlalıkları sebebiyle kutulara atılamayacak olanlar posta gişelerine, acenta veya posta pulu satıcılarına verilir.

PTT'nin diğer idare ve taşıma ortaklıklarıyle posta işlerinin görülmesi konusunda yaptığı sözleşme şartlarına göre bunların posta hizmeti ile görevlendirdiği personeli, kendilerine verilen adi mektup postası gönderilerini sözleşme hükümlerine göre kabul ederler.

Posta kutusu bulunmayan yerlerle köylerde, dağıtıcılar tarafından mahdut sayı ve ağırlıktaki adi mektup postası gönderileri kabul edilir.

Posta kutularına atılmış olan adi mektup postası gönderileri postaya verilmiş sayılır.

Adi mektup postası gönderileri alındı verilmek, tevdi listelerine veya zimmet defterlerine imza atılmak veya damga basılmak suretiyle kabul edilmez.

Posta Kanununun 20 nci maddesi kapsamına girenler tarafından verilen adi mektup postası gönderileri hakkında 25 inci madde hükümleri uygulanır.

Madde 23 - Türleri 9 uncu maddede yazılı mektup postası gönderileri taahhütlü olarak kabul edilebilir.

Taahhütlü olarak kabul edilen gönderinin adres bulunan tarafına, göze çarpacak surette "taahhütlü" kelimesini veya bunun yerini tutan bir işareti taşıyan etiket yapıştırılır veya damga basılır yahut bunlar elle yazılır.

Bir cevaplı posta kartının iki parçası birden taahhütlü olarak gönderilemez. Cevap parçası ancak geri gönderildiği sırada taahhütlü olarak kabul olunabilir.

Taahhütlü posta gönderileri, PTT'nin bu iş için görevlendirdiği kimseler tarafından kabul edilir. Üzerine taahhütlü işareti konularak posta kutusuna atılan gönderiler, taşıdıkları pullar tamam ve zarfları muntazam olmak şartıyle, yerlerine taahhütlü olarak yollanır.

PTT işyerinin açık bulunması şartıyle, posta gişelerinin kapanmasından sonra, postaya verilmek istenen yurt içi ve yurt dışı taahhütlü mektup postası gönderileri, ek bir ücret karşılığında kabul edilir.

Taahhütlü mektupların açılıp tekrar kapatılmış olduklarını gösterir izler taşımaması gerektir.

Madde 24 - Mektup postası gönderilerinin posta ücretleri, genel olarak çıkış yerinde ve postaya verildiği sırada gönderici tarafından tam olarak ödenir.

Ancak :

a) Ücretleri eksik verilen veya hiç verilmeyen adi mektuplarla cevapsız posta kartları;

b) Ücretleri eksik verilen diğer adi mektup postası gönderilerinden basılmış kağıtlar, ticaret eşyası örnekleri ve küçük paketler, kabul edilir. Bunlar dışında kalan mektup postası gönderilerinin posta ücretleri tam olarak ödenmedikçe kabul edilmez.

Ücretleri eksik verilen veya hiç verilmeyen adi mektup ve cevapsız kartlarla ücretleri kısmen verilen adi basılmış kağıtlar, ticaret eşyası örnekleri ve küçük paketlerin eksik ücretlerinin iki katı alıcıdan istenir, alıcı bulunamaz veya istenen ücreti vermezse gelen gönderiler geri gönderilerek eksik ücretler göndericiden iki kat olarak alınır.

Eksik ücretleri gönderici tarafından da verilmediği için teslim olunamayan adi mektup postası gönderileri, alıcısı ve göndericisi bulunamayan gönderiler gibi işleme tabi tutulur. PTT, eksik ücretlerin iki katını göndericiden tahsil için, gerektiğinde, dava yoluna başvurabilir.

Kutulardan çıkan ücretleri hiç verilmemiş bulunan mektup ve kartlardan başka türdeki mektup postası gönderileri varış yerlerine yollanmayıp biliniyorsa göndericilerine geri verilir. Aksi halde alıcısı ve göndericisi bilinmeyen gönderiler gibi işlem görür.

PTT, çok sayıda tevdi olunan ve ücretleri hiç ödenmemiş veya eksik ödenmiş bulunan adi mektuplar ve cevapsız kartlarla diğer türdeki mektup postası gönderilerini varış yerlerine göndermeyip ücret eksikliklerini göndericiye tamamlatmaya, göndericinin tamamlamaması halinde de bunlar hakkında dördüncü fıkra dairesinde işlem yapmaya yetkilidir.

"Bir araya toplanmış gönderiler"in ücretleri de mektup ve posta kartlarından başka türdeki mektup postası gönderilerinin ücretleri gibi ödenir.

Madde 25 - Genel bütçeye giren dairelerle katma ve özel bütçeli dairelerden ve belediyelerden ve bunlara bağlı idare ve kurumlardan postaya verilen mektup postası gönderilerinden tarifesinde yazılı ücretler tam ve peşin olarak alınır. Bunlardan pulları eksik yapıştırılmış olanların ücretleri gönderen daireye kabul sırasında tamamlattırılır.

Bu daire, belediye, idare ve kurumların gönderecekleri mektup postası gönderilerinin postaya verilmelerinde uygulanacak usulü PTT ve Maliye Bakanlığı birlikte tespit ederler.

Birinci fıkrada yazılı daire, belediye, idare ve kurumlardan birinin kontrolü altında bulunup özel hukuk hükümlerine tabi olan tüzel kişiliği haiz idare ve kurumların posta gönderileri resmi posta gönderilerinden sayılmaz.

Madde 26 - Askeri okullar, öksüz yatı okulları, Darülşafaka öğrencileriyle asker ve jandarma er ve onbaşılarının(uzman jandarma onbaşıları hariç) 100 grama kadar olan yurtiçi adi mektuplarıyle kartları, bulundukları okul müdürleri veya komutanları yahut birlik ve müessese komutanları tarafından, icabına göre "öğrenci mektubudur " veya "er mektubudur" yazısı yazılıp resmi mühürle mühürlendikten sonra ağırlıklarına ve cinslerine göre ayrılıp sayıları toptan gösterilecek birer liste ile PTT işyerlerine verilir.

Aile ve akrabaları tarafından birinci fıkrada sözü edilen öğrencilerle er ve onbaşılara gönderilecek 100 grama kadar ağırlıktaki adi mektuplarla kartlar yine üzerlerine, icabına göre "öğrenci aile ve akrabasına aittir" veya "er ailesine veya akrabasına aittir" deyimi yazılıp altı, köy veya mahalle muhtarı yahut belediye veya askerlik şubesi başkanlığı tarafından resmi mühürle tasdik edildikten sonra göndericileri tarafından PTT işyerlerine veya 22 nci maddeye göre mektup kabulüne yetkisi olan yerlere yahut görevlilere verilir.

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca hazırlanıp doktorlar tarafından doldurularak postaya verilen bulaşıcı hastalıkları bildiren adi kartlar da kabul edilir. Bunlar için doktor imzaları yeterli olup başkaca tasdik şerhi aranmaz.

Yukarıdaki fıkralarda sözü edilen gönderilere pul yapıştırılmaz. Bunların, verilecek talimata göre PTT işyerlerince her 5 yılda bir tutulacak, sayı ve tam ücretlerini gösteren istatistikler üzerine tahakkuk ettirilen Posta Kanununda yazılı orandaki ücret tutarları, her mali yıl başında PTT ce, ilgili bakanlıklardan tahsil olunur.

İstatistik tutulduğu yıldan sonra öğrencileri bu maddede belirtilen indirilmiş ücretten faydalanacak okullar açılırsa, PTT, diğer istatistik devresine kadar olan süre içinde gönderilecek mektup ve kartların ücretlerini tahsil edebilmek üzere özel bir istatistik tutabilir ve o yılın ücretlerini de yılın sonunda isteyebilir.

Bu maddede bahsi geçen adi mektup ve kartların uçakla gönderilmek istenilenlerinin uçak ek ücretleri gönderici tarafından tam ve peşin ödenir.

Madde 27 - Cumhurbaşkanı tarafından yurtiçinde gönderilen posta gönderileriyle havalelerden ücret alınmaz.

Cumhurbaşkanının adını veya Cumhurbaşkanlığı başlığını taşıyan zarf, kuşak ve ambalajlar içinde postaya verilen gönderiler Cumhurbaşkanı tarafından gönderilmiş sayılır.

Madde 28 - Mektup postası gönderilerinin PTT merkez ve şubeleri, acentalar, posta pulu satıcıları ve bunları kabule yetkisi olanlar arasında alınıp verilmelerinde; bunları kapsayan kapalı postaların tertip, düzenleme ve açıklamalarında; posta servisleri ve diğer görevliler arasında alınıp verilmelerinde; kapalı postalardan çıkan posta gönderilerinde görülen düzensizlikler, eksiklikler ve yolsuzluklar hakkında uygulanacak işlemlere dair bu Tüzükte hüküm bulunmayan hallerde, Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğü hükümleri uygulanır.

Madde 29 - İçlerine, banknot, kağıt para veya elinde bulunduranın faydalanabileceği kağıtlarla banka gişelerinde para ile değiştirilebilen kağıtlar ve bir değer ifade eden diğer kağıtlar konulan ve değeri zarf üzerinde gösterilen mektuplara "değer konulmuş mektup" denir.

Madde 30 - Tebliğ kağıtları, kapalı tebliğ zarfları içinde, değer konulmuş olarak postaya verilebilir.

Bunlar hakkında değer konulmuş mektuplara ilişkin hükümler uygulanır.

Madde 31 - İçlerine, platin, altın veya gümüş külçeleri ile değerli taşlar veya bunlardan yapılmış maddelerle mücevherler, madeni paralar vesair değerli maddeler konulan ve değeri üzerine yazılan kutulara "değer konulmuş kutu" denir. Değer konulmuş kutulara, içindekilerin neden ibaret olduğunu bildiren açık bir fatura ve göndericinin adresiyle birlikte kutunun üzerindeki adresin bir örneği konulabilir.

Madde 32 - Dünya Posta Birliğinin Değer Konulmuş Mektup ve Kutulara Dair Anlaşması ve bunun İcra Tüzüğünün tertiple ilgili hükümleri aynı cins yurtiçi gönderilere de uygulanır.

Madde 33 - Değer konulmuş mektup ve kutuların adres bulunan tarafına değer miktarı, gönderici tarafından lira ve kuruş olarak, rakam ve yazı ile, mürekkep veya yazı makinesiyle yazılır. Değere ait rakam ve yazıları kurşun kalemle yazılan veya rakam ve yazılarında kazıntı, silinti ve ilaveler bulunan mektup ve kutular kabul edilmez.

Değer konulmuş mektup ve kutulara, içlerinde bulunan maddelerin değerlerinden fazla bir değer gösterilmesi yasaktır. Ancak, bunlara, içinde bulunan şeylerin gerçek değerlerinden daha az değer gösterilebilir.

Madde 34 - Değer konulmuş mektup ve kutular PTT ce alındı karşılığında kabul edilir. 25 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı resmi daire, belediye, idare ve kurumlar tarafından gönderilen değer konulmuş mektup ve kutuların postaya verilmelerinde uygulanacak usulü PTT ve Maliye Bakanlığı birlikte tespit ederler.

Kabul edilen değer konulmuş mektup ve kutuların gerçek ağırlıkları bunları kabul edenler tarafından üzerine okunaklı olarak yazılır.

Madde 35 - Değer konulmuş mektup ve kutuların posta ücretleri çıkış yerinde gönderici tarafından tam olarak ödenir.

Ücret ödeme makineleriyle elde edilen tatbikler değer konulmuş mektup ve kutulara yapıştırılamaz.

Madde 36 - Değer konulmuş mektup ve kutuların yollanması, varış yerlerinde incelenmesi ve gerektiğinde ıslahı işlemleri yönetmeliğinde belirtilir.

Alıcı, adına gelen değer konulmuş mektup ve kutuları teslim alacağı zaman, bunların açılıp muayene edilmesini ve içindekilerin tespit olunmasını isteyebilir. Bu istek, mektup veya kutunun teslim alındığına dair imza verilmek şartiyle kabul olunur. Muayene sonucunda PTT nin sorumluluğunu gerektiren bir durum meydana çıkar veya alıcı böyle bir iddiada bulunursa, mektup veya kutunun zarf yahut ambalajını eksiksiz olarak muayeneyi yapan memurlara vermek zorundadır.

Madde 37 - PTT'ce belirtilen boyut ve ağırlık sınırları içinde kalan ve belirli şartlara uygun olarak ambalajlanmış eşya paketlerine "koli" denir.

Koliler değer konulmuş veya konulmamış olarak kabul edilebilir.

Madde 38 - İçindekilere bir değer gösterilmek suretiyle postaya verilen kolilere "değer konulmuş koli" denir.

İçlerinde, kağıt para veya elinde bulunduranın faydalanabileceği değerli kağıtlarla banka gişelerinde para ile değiştirilebilen kağıtlar ve bir değer ifade eden diğer kağıtlar, madeni paralar, platin, altın, gümüş külçeleri ile değerli taşlar veya bunlardan yapılmış maddelerle mücevherler ve diğer değerli eşya bulunan kolilerin değer gösterilerek postaya verilmesi gerektir.

Gönderici değerin tamamını veya bir kısmını göstermekte serbesttir. Ancak, gönderilen şeylerin gerçek değerlerinin üstünde değer gösterilmesi yasaktır.

Kolilere konulan değerler, bunların adres bulunan taraflarına yazılacak (değeri) kelimesinin altına veya yanına görünecek şekilde, rakam ve yazı ile lira ve kuruş olarak silinti, kazıntı ve ilave yapılmadan, mürekkeple veya yazı makinesiyle yazılır. Kurşun kalemle yazılan yazılar kabul edilmez.

Madde 39 - Genel olarak kolilerin, içlerinde bulunan maddeleri yeter derecede koruyabilecek ve görünür bir tecavüz izi bırakmadan açılamayacak, içleri kurcalanamayacak, bunlardan bir şey düşmeyecek, akmayacak veya çıkarılamayacak surette ambalaj edilmeleri gerektir.

Ambalajlar, sağlamlık bakımından taşıma süresine, taşıtına ve şartlarına uygun olacak ve tertip bakımından da kişiler ve diğer maddeler için hiç bir tehlike teşkil etmeyecektir.

Kolilerin ambalaj edilmeleri, bağlanmaları ve kapatılmaları hakkında Dünya Posta Birliğinin Posta Kolilerine dair Anlaşması ve bunun İcra Tüzüğünün hükümleri uygulanır.

Madde 40 - Koli için, gönderici tarafından yazı makinesiyle veya mürekkeple, tertip şekline göre doldurulan bir yollama kağıdı düzenlenir. Ancak, değer konulmamış kolilerin yollama kağıdı, silinmesi mümkün olmayan kalemle de düzenlenebilir.

Aynı gönderici tarafından aynı kimseye aynı zamanda gönderilen en çok üç değer konulmamış koli için bir yollama kağıdı düzenlenebilir. Değer konulmuş veya ödeme şartlı kolilerin her biri için ayrı yollama kağıdı düzenlenmesi zorunludur.

Değer konulmuş kolilerin değerleri, ödeme şartlı olanların da şart edilen bedelleri, yollama kağıtlarının özel yerlerinde kazıntı, silinti ve ilave yapılmadan gösterilir.

Kolilerin içlerinde bulunan eşyanın cins ve miktarları gönderici tarafından yollama kağıdının arkasındaki özel yere, doğru olarak yazılıp imzalanır.

Madde 41 - Gönderici, kolinin alıcısına teslim edilememesi halinde, aşağıda gösterilen işlemlerden birinin uygulanmasını, postaya verilme sırasında koli ve yollama kağıdı üzerinde belirtir :

a) Kolinin teslim edilemediğinin bildirilmesi;

b) Alıcıya haber verildiği tarihten itibaren (..............) gün içinde alınmazsa geri yollanması;

c) Kolinin ilk alıcıya teslim edilmek üzere yeni adresine tekrar yollanması;

d) Kolinin, aynı yerdeki başka bir alıcıya teslim edilmesi veya başka yerde oturan başka birisine yollanması;

e) Kolinin kendi hesabına satılması;

f) Kolinin PTT'ye terk edilmiş sayılması.

Kolinin teslim edilemediği ancak çıkış PTT işyeri aracılığıyla göndericiye ve göndericinin vereceği talimat yine bu işyeri aracılığıyla varış PTT işyerine posta ile bildirilir.

Gönderici birinci fıkranın (a) bendi gereğince kendisine bilgi verilmesi halinde de diğer bentlerde gösterilen işlemlerden birini veya kolinin aynı alıcıya tekrar teklif edilmesini isteyebilir.

Gönderici, kolinin teslim edilememesi halinde kendisine haber verilmesini ancak bir defa isteyebilir. İkinci defa aynı alıcıya teklif edilmesi veya başka bir yere yollanması yahut başka birisine teslimi istenen koliler, bu istekler yerine getirilemeyince ve satılması veya PTT'ye terk edilmiş sayılması da istenilmemişse, geri gönderilir.

Madde 42 - Koliler, PTT'ce alındı karşılığında kabul edilir.

Madde 43 - Kolilerin ücretleri göndericiden peşin olarak alınır. Bu ücret posta çekleri ile de ödenebilir.

Resmi daire, belediye, idare ve kurumlar tarafından gönderilen kolilerin ücretlerinin alınma şeklini PTT ve Maliye Bakanlığı birlikte tespit ederler.

Madde 44 - Şekilleri, nitelikleri veya kolayca kırılabilecek türden eşyayı kapsamaları nedeniyle diğer kolilerle bir arada kolayca yüklenmeye gelmeyen ve özel tedbir alınmasını gerektiren kolilere "kolay kırılır koli"; çıkış ve varış yerleri arasında işleyen taşıtların özelliği nedeniyle veya diğer şartlar dolayısiyle, PTT'ce tespit edilen ağırlık ve büyüklük hadlerini geçen kolilere "çok yer tutan koli" denir.

4 üncü madde hükmü saklı kalmak şartıyle sözü geçen koliler PTT'ce imkan görülen yerler arasında ve ek ücret alınarak kabul olunur.

Kolay kırılır kolilere gönderici tarafından beyaz zemin üzerine kırmızı renkte boş bir kadeh resmi basılmış etiket yapıştırılır veya kırmızı boya ile kadeh resmi çizilir.

Madde 45 - Kolilerin yollanması, varış yerinde incelenmesi ve gerektiğinde ıslahı işlemleri yönetmeliğinde belirtilir.

Alıcı, adına gelen koliyi teslim alacağı zaman bunun açılıp muayene edilmesini ve içindekilerin tespit olunmasını isteyebilir. Bu istek kolinin teslim alındığına dair imza verilmek şartıyle kabul olunur.

Muayene sonucunda PTT'in sorumluluğunu gerektiren bir durum meydana çıkar veya alıcı, böyle bir iddiada bulunursa kolinin ambalajı ile çalındığı ileri sürülen eşyanın yerine konulduğu bildirilen ve soruşturma bakımından elde bulundurulmasına lüzum görülen maddeleri eksiksiz olarak muayeneyi yapan memurlara vermek zorundadır.

Madde 46 - Taahhütlü mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektup ve kutular, değer konulmuş veya konulmamış koliler ödeme şartlı olarak kabul olunur. Ödeme şartlı gönderilmek istenen her gönderinin üzerine ve kolilerin yollama kağıdına "ödeme şartlı" deyimini taşıyan bir etiket yapıştırılır veya bu deyim göze çarpacak surette yazılır.

Gönderici, ödeme şartlı deyimini taşıyan etiketin veya yazının altında, ödenmesi şart olan paranın miktarını mürekkeple veya yazı makinesiyle rakam ve yazıyle gösterir. Bu bedelde kuruş kesri olamaz.

Ödenmesi şart edilen para miktarında veya adreslerde kazıntı, silinti, ilave ve düzeltmeler, tasdikli olsa dahi, kabul edilmez.

Madde 47 - Ödeme şartlı gönderiler, ödenmesi şart edilen para ödenmedikçe teslim olunmaz. Ödeme, posta çekleri ile de yapılabilir.

Tahsil olunan para, göndericiye havale olarak yollanır. Havale ücreti tahsil edilen paranın içinden alınır.

Madde 48 - Ödeme şartlı posta gönderilerinin bekletme süreleri aşağıda gösterilmiştir:

1 - a) Alıcı konutunda bulunmadığı için teslim edilemeyen ödeme şartlı mektup postası gönderileriyle gönderici veya alıcı tarafından konutta teslimi istenmiş olduğu halde alıcı konutunda bulunmadığı için verilemeyen ödeme şartlı değer konulmuş mektup ve kutular, haber kağıdının bırakıldığı tarihten başlıyarak bir hafta;

b) PTT işyerinde teslimi gereken ödeme şartlı değer konulmuş mektup ve kutular alıcıya haber kağıdının teslim edildiği tarihten başlayarak 15 gün;

c) Postrestant adresiyle gelen veya bekletilmesi alıcı tarafından yazı ile istenen ödeme şartlı mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektup ve kutular geldikleri tarihten başlayarak 15 gün

bekletilir.

2 - a) Ödeme şartlı kolilerden gönderici veya alıcı tarafından konutta teslimi yazı ile istenmiş olduğu halde alıcı konutunda bulunmadığı için verilemeyen ve haber kağıdı bırakılanlarla PTT işyerinde teslimi gereken ödeme şartlı koliler, alıcıya haber verildiği tarihin ertesi gününden başlayarak 15 gün;

b) Postrestant adresiyle gelen veya bekletilmesi alıcı tarafından yazı ile istenen ödeme şartlı koliler geldikleri tarihten başlayarak 15 gün,

bekletilir.

c) Bu fıkradaki bekletme süreleri sonunda göndericinin 41 inci madde gereğince önceden veya teslim edilemediğinin haber verilmesi üzerine sonradan verdiği talimata göre ödeme şartlı bir kolinin ilk alıcıya teslim edilmek üzere yeni bir adrese gönderilmesi, aynı yerde başka bir alıcıya teslimine tevessül edilmesi veya başka bir yerde oturan başka birine yollanması hallerinde bekleme süresi yeniden başlar.

3 - Abone kutusu adresli ödeme şartlı posta gönderileri, geldikleri tarihten başlayarak 15 gün bekletilir.

Madde 49 - Gönderici, gerekli ücreti vermek şartıyle, ödeme şartlı gönderi için daha önce ödenmesini şart ettiği para miktarını arttırabilir, azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Böyle bir istek halinde göndericiye verilmiş olan alındının arkasına, keyfiyet şerh edilmekle beraber varış merkezine de bildirilir. Bu bilginin telgrafla verilmesi istenirse, gönderici telgraf ücretini de verir.

Bu isteğin yerine getirilebilmesi için, buna ait haberin gönderinin alıcıya tesliminden önce varış yerine gelmiş olması şarttır.

Madde 50 - Ödeme şartlı gönderi karşılığında tahsil edilerek göndericiye yollanan paraya ait havale, diğer havaleler gibi ödenir. Ancak, bu havalelerin ödenemeyenleri çıkış yerine geri gönderilmeyerek, göndericinin bulunduğu merkezde (elde kalan havaleler) işlemine tabi tutulur.

Madde 51 - Havaleler Türk parası olarak düzenlenir. Kuruş kesirleri kabul edilmez.

Madde 52 - Posta havale yollama kağıdı gönderici tarafından yazı makinesiyle veya mürekkeple doldurulur.

Havale edilen para, havale yollama kağıdında rakam ve yazı ile gösterilir.

Eksik, müphem veya düzensiz şekilde doldurulmuş posta havaleleriyle rakam ve yazılarında, tasdikli bile olsa, düzeltmeler, çizikler, kazımalar ve metnin gerektirdiği yazılardan başka yazı ilave edilmiş olanlar kabul edilmez.

Posta havale yollama kağıdının kuponu arkasına göndericinin alıcıya yazacağı yazılar için ücret alınmaz.

Madde 53 - Posta havalelerine, gönderilen para miktarını geçmeyen ve havalenin ödenmesi sırasında alıcıya imza ettirilerek iade edilmek üzere gönderici tarafından hazırlanmış bir ibraname eklenebilir. Bunun için ayrıca ücret alınır.

Madde 54 - Gönderici, uygun şekilde doldurduğu posta havale yollama kağıdını, havale bedeli ve gerekli ücretle birlikte havale kabul eden PTT memurlarına, acentalarına veya havale kabulüne yetkili dağıtıcılara alındı karşılığında verir.

Madde 55 - Posta havale yollama kağıtları, posta servisinde taahhütlü mektup postası gönderileri gibi alınıp verilir.

Madde 56 - Gönderici havalesini telgrafla yaptırmak isterse buna özgü formülü doldurur.

Telgraf havale yollama kağıtlarının düzenlenmesinde bu Tüzüğün 52 nci ve kabulünde 54 üncü maddeleri hükümleri uygulanır.

Madde 57 - Posta havalesi, göndericinin istemesi ve gerekli ücreti ödemesi şartıyle telgraf havalesine çevrilebilir.

Madde 58 - Üzerindeki yazı ve rakamda eksiklik veya birbirini tutmazlık bulunan havaleler, ödeme merkezince çıkış merkezine düzelttirilmeden veya teyit ettirilmeden ve gerekirse telgraf havalesi teyit formülü alınmadan ödenmez.

Madde 59 - PTT, üzerinde değeri gösterilen posta bonoları düzenler. Bu hizmete ilişkin posta ücretleri, tarifede tespit olunur.

Posta bonolarının hangi PTT merkez veya şubelerinde satılacağı ve bedellerinin nerelerde ödeneceği PTT'ce belirtilir.

Bono almak isteyenler her bononun bedelini peşin olarak öderler.

Satın alınan bonolar adi ve taahhütlü mektuplar içinde de yurdun her tarafına yollanabilir.

Madde 60 - Posta bonolarının bedeli, üzerinde ad ve adresi yazılı kişiye ödenir.

Bedelini almak üzere bonoyu ibraz edenden gerektiğinde kimliğinin ispatı istenebilir.

Madde 61 - Bonoların, düzenlendiği tarihten başlayarak ne kadar süre ile geçerli olacakları PTT'ce tespit edilerek üzerinde gösterilir.

Madde 62 - Posta bonosu bedeli:

a) Yazı ve rakamlarında silinti, kazıntı ve tahrifler bulunduğu;

b) Taklit edilmiş olduğundan şüphe edildiği;

c) İbraz edenin kimliğini ispat edemediği,

hallerde ödenmez.

(a) ve (b) bentlerinde yazılı hallerde bono, soruşturma yapılmak üzere, ibraz edenden alınarak karşılığında PTT merkezince düzenlenecek tutanağın bir nüshası verilir. Soruşturma sonunda ödenmesinde sakınca bulunmadığı anlaşılan bononun bedeli ödenir.

Madde 63 - PTT merkezleri, yurtiçinde çıkan ve çıkma zamanları belli olan gazete ve dergiler için abone kaydeder.

Bastıkları veya yaydıkları gazete ve dergiler için PTT merkezlerinin abone kaydetmelerini isteyen basıcı veya yayıcılar, bu isteklerini ilgili PTT merkezine yazı ile bildirirler ve yayınları hakkında gerekli bilgileri verirler, bu bilgilerde olacak değişiklikleri de aynı şekilde bildirirler. Abone aleyhindeki değişiklikler bildirildikten bir ay sonra geçerli olur.

Gazete ve dergi abonmanları yıllık, altı veya üç aylık olabilir. Bir yıllık abonmanlar 1 Ocakta, altı aylık abonmanlar 1 Ocak ve 1 Temmuzda, üç aylık abonmanlar 1 Ocak, 1 Nisan, 1 Temmuz ve 1 Ekimde başlar.

Gazete ve dergilere abone kaydolmak isteyen kişi, başvuracağı PTT merkezine abone bedelini öder. Posta ücreti, basıcı veya yayıcının bildireceği şarta göre kendisinden veya basıcı yahut yayıcıdan alınır.

Madde 64 - Bir gazete veya dergi, yayımını tatil ettiği veya kapatıldığı takdirde, geri kalan süreye ait abonman bedeli ve yapılmış hizmet karşılığı alınmış olan ücretler PTT'den istenemez.

Madde 65 - Gazete veya derginin aboneye gelmediği anlaşılırsa, PTT, durumu basıcı veya yayıcılara bildirip eksik sayıların gönderilmesini ister. Ancak, bunların vaktinde veya hiç gönderilmemesi halinde PTT sorumlu olmaz.

Madde 66 - Emre yazılı senetler poliçeler ibranameler, faiz ve temettü hissesi kuponları, amorti edilen esham ve tahviller, faturalar, makbuzlar ve masrafsız ödenebilecek ticari ve adi senetler, milli piyango biletleriyle Hükümetçe satışına izin verilen diğer piyango biletleri, bedelleri tahsil edilmek üzere kabul olunur.

Emre yazılı senetlerin ve poliçelerin bedellerinin posta aracılığıyla tahsil olunabilmesi için:

a) Tahsili gerekli paranın senette Türk parasıyla gösterilmesi;

b) Borçlunun adıyla soyadının ve tam adresinin yazılması;

c) Düzenlendiği yer ve tarih ile düzenleyenin (keşideci veya senet sahibinin) imzasını taşıması;

d) Gerektiğinde, gönderenin ibraını kapsaması;

e) Damga ve diğer vergi ve resimlerin kanunlarına göre ödenmiş olması gereklidir.

Madde 67 - Bedeli tahsil olunacak senetler, PTT merkezinden alınacak özel bir bordroya kaydedildikten ve gönderici ad ve soyadıyla açık adresi yazılıp imzalandıktan sonra özel bir zarfa konularak tahsil işini yapacak olan PTT merkezine gönderilmek üzere ilgili PTT gişesine verilir.

PTT, bir zarf içinde gönderilebilecek senetlerin sayısını sınırlandırabilir.

Bir zarf içinde gönderilen senetlerin tahsil edilecek bedelleri toplamı posta havaleleri için belirtilen haddi geçemez.

Madde 68 - Alacaklı ile borçlunun ad, soyad ve açık adresleri gösterilmeyen veya kanuni şartları taşımayan senetlerle diğer değerli kağıtlar ve bunlara uygun olarak düzenlenmeyen bordrolar; PTT emrine çekilmiş veya ciro edilmiş poliçeler ve üzerinde silinti, kazıntı, düzeltme ve ilave bulunan veya okunamayan senetler ve diğer değerli kağıtlarla bordrolar kabul edilmez.

İçinde senetler ve diğer değerli kağıtlarla bunların kayıtlı olduğu bordro bulunan zarflara, borçlunun bulunduğu yerden başka bir PTT merkezi müdürlüğünün adresi yazılamaz.

Bordroya veya buna ekli kağıtlara, haberleşme mahiyetinde yazılar yazılamaz ve senetle ilgili olmayan belgeler veya mektup eklenemez.

Vadeleri başka başka zamanlarda bitecek veya borçluları ayrı ayrı olan senetler bir araya kaydedilemez.

Madde 69 - Gönderici, senetlere ve diğer değerli kağıtların kaydedildiği bordroya, paranın tahsil edilememesi halinde bunların;

a) Derhal geri çevrilmesini,

b) Varış yerine geliş tarihinden itibaren(..........) gün içinde geri gönderilmesini,

c) Gösterdiği diğer bir kimseye teslim edilmesini yazılı olarak isteyebilir.

Madde 70 - Çıkış PTT merkezi, gönderici tarafından doldurulan bordro ile buna bağlı senetleri ve diğer değerli kağıtları inceleyebilir. Bu inceleme hiçbir taahhüdü tazammun etmez.

İçinde bordro ile senetler ve diğer değerli kağıtlar bulunan kapalı zarf, tahsil işini yapacak olan PTT merkezine, göndericinin isteğine göre, taahhütlü veya değer konulmuş mektup olarak gönderilir.

Madde 71 - Bir haber kağıdı ile PTT'ye çağrılan borçlunun başvurmasında, tahsil olunacak senetler ve bordrosu kendisine gösterilir.

Bir bordroda kayıtlı senetleri veya bazılarını borçlu reddedebilir.

Bir bordroda kayıtlı senetlerin başka başka zamanlarda veya bir senedin bedelinin taksitle ödenmesi kabul edilmez.

Borçlu tahsili gereken parayı ödemeyi kesin olarak reddetmediği takdirde, isteği üzerine ve göndericinin aksi yolda talimatı bulunmadıkça, bu ödemeyi yapabilmesi için senetlerin gelişinden itibaren kendisine 15 günlük bir önel verilebilir.

Bedelleri tahsil edilecek senetler ve diğer değerli kağıtlar varış yerinde, geldiği tarihten başlıyarak en çok 15 gün bekletilir. Bu süre hiç bir suretle uzatılamaz.

Senetlerin ilk ibrazında ödenmemesi veya haber kağıdı gönderilmiş olmasına rağmen alıcının 15 gün içinde müracaat etmemesi hallerinde, göndericinin yazılı talimatına göre işlem yapılır. Göndericinin böyle bir talimatı bulunmadığı takdirde, geldikleri tarihten başlayarak 15 gün içinde aranmayan senetler, çıkış yerine geri gönderilir.

Bedeli tahsil olunan senetler ve diğer değerli kağıtlar borçluya teslim edilir. Tahsil edilen paralar, posta ücretleri içinden çıkarıldıktan sonra göndericiye posta havalesiyle yollanır. Havale yollama kağıdının özel yerinde, hangi numara ve tarihli bordroya kayıtlı ve kaç senedin bedeli olduğu da gösterilir.

Bedeli tahsil olunamayan senetler ve diğer değerli kağıtlar bordrosuyla birlikte taahhütlü servis mektubu, değer konulmuş olarak gelmişlerse değer konulmuş servis mektubu şeklinde geri yollanır.

Bir bordroda kayıtlı senetler ve diğer değerli kağıtlardan bir kısmının veya tamamının bedelleri tahsil olunduğu takdirde bordronun ikinci kısmı geri gönderilir.

68 inci madde hükümlerine aykırı olarak bordro, senet ve diğer değerli kağıtlara eklenen mektuplar ve notlar ücreti ödenmemiş mektuplar gibi işleme tabi tutulur. Bunların posta ücretinin ödenmemesi halinde bu mektup ve notlar elde kalmış sayılır ve bordroyla birlikte gereği yapılmak üzere çıkış PTT merkezine geri gönderilir.

Senetlerin ve diğer değerli kağıtların ve bordroların üzerine veya arkasına haberleşme mahiyetinde yazılar yazılmış olursa, bunların bedellerinin tahsil işlemi yapılır ve bu yazılardan dolayı bir adi mektup ücretinin iki katı, tahsil olunan bedelden düşülerek karşılığında takse pulu yapıştırılır.

Madde 72 - PTT, sigorta ortaklıklariyle diğer kurumların prim ve alacaklarını, bu ortaklık ve kurumlarla yapılacak özel anlaşmalara göre tahsil eder.

Madde 73 - Çıkış PTT merkezine geri gelen senetlerle diğer değerli kağıtların göndericisine, ölümü halinde varislerine teslimi mümkün olamazsa bunlar Medeni Kanun hükümlerine göre işlem yapılmasını sağlamak üzere Hazineye devrolunur.

Tahsil edilen paralara ait havalelerin göndericisine veya varislerine ödenememesi halinde bunlar, havalenin varış merkezinde elde kalan havale işlemine tabi tutulur.

Madde 74 - PTT, yurtiçinde ve yurt dışındaki posta işyerlerinde yapılan her türlü posta işlemlerinde kimlik ispatı için kullanılmak üzere, PTT ücret tarifesinde yazılı ücret karşılığında posta kimlik kartı verir.

Madde 75 - Posta kimlik kartları yurtiçi ve yurt dışı olmak üzere iki türlüdür.

Yurt dışında kullanılmak için verilen bir posta kimlik kartı yurtiçi posta işlemlerinde de geçerlidir.

Yurt dışında kullanılacak posta kimlik kartlarının basım, düzenlenme ve kullanma şartları ile geçerlik süreleri, Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğü hükümlerine tabidir.

Yurtiçi posta kimlik kartlarının şekil, düzenlenme ve kullanma şartları yönetmeliğinde belirtilir. Bunların geçerlik süresi en çok 5 yıldır.

Madde 76 - PTT, ücret tarifesinde yazılı ücret karşılığında:

1 - a) Kendi malı veya kiraladığı arsalarla binaların iç ve dışlarına;

b) Posta taşıtlarına;

c) Postada kullanılan basılı kağıtlara, formüllere, pul karne ve zarflarına ve yayınlanan tarife, rehber, broşür ve benzerlerine

ilan ve reklam koymayı, asmayı ve basmayı;

2 - Posta gönderilerine:

a) İlan ve reklam niteliğinde yazı, resim ve işaretler taşıyan etiketler yapıştırmayı;

b) Aynı nitelikteki yazı, resim ve işaretleri taşıyan damga ve klişelerin elle veya damga makineleri yahut postada kullanılan ücret alma makineleriyle basmayı

kabul edebilir.

Madde 77 - Yapılacak ilan ve reklamların PTT'ce önceden görülüp onanması şarttır. Yönetmeliğinde gösterilen şartlara uymayan reklamlar kabul edilmez.

Madde 78 - Teşhir edilecek ilan ve reklam malzemesinin takma, sökme ve gerektiğinde binaların ve malzemenin bozulan yerlerinin onarılması dahil her türlü giderleri ile basılacak damga ve klişelerin yapım, etiketlerin basım bedeli ilan ve reklam verene aittir. PTT, ilan ve reklam konulacak veya asılacak binaların onarma gideri için gerektiğinde depozito almaya yetkilidir.

Madde 79 - PTT'nin izniyle ücret ödeme makinesi kullanan gerçek ve tüzel kişiler, 77 nci ve 78 inci maddeler hükümlerine uymak şartiyle yalnız kendi meslek ve işlerine ait ilan ve reklamları PTT ücret tarifesinde gösterilen ücreti ödeyerek kendi ücret ödeme makineleriyle kendi posta gönderilerine basabilirler. Sahibinin ad ve firmasından başka bir yazı ve işaret taşımayan klişelerin basılmasından dolayı ücret alınmaz.

Madde 80 - Yapılacak ilan ve reklamlarla posta gönderilerine yapıştırılacak reklam etiketleri, sahiplerinden ilancılık teşebbüslerinden veya bu işe talip olan üçüncü kişilerden kabul edilir.

PTT, ilan ve reklam sahipleriyle aracılar arasındaki ilişkilerden doğabilecek zararlardan sorumlu değildir.

Madde 81 - Yaptırılmasından vazgeçilen ilan ve reklamların peşin alınmış ücretleri geri verilmez.

PTT, ilan ve reklamları belirtilen süre boyunca zorlayıcı sebeplerle yapamazsa arta kalan süreye ait ücreti geri vermez. Ancak, PTT'ce zorlayıcı sebebe dayanmaksızın yapılması durdurulan ilan ve reklamların arta kalan süreye ait ücreti geri verilir.

PTT'ye ilan ve reklam verenler, bu ilan ve reklamları taşıyan basılı kağıt, formül ve yayınların kullanılmalarının durdurulmasını isteyemezler.

Madde 82 - Yurdun kalkınması, savunması, halkın eğitimi, sağlık ve tarım mücadelelerine ilişkin propaganda, afiş, döviz, damga ve flamalar ilan ve reklam anlamının dışındadır. PTT, yetkili resmi daire ve kurumların yalnız bu konulara ilişkin propaganda, afiş, döviz, damga, flama ve klişelerini imkanları oranında ve ücret almaksızın PTT binalarına asabilir ve posta gönderilerine basabilir. Propaganda malzemesine ait giderler istekte bulunanlar tarafından karşılanır.

Madde 83 - Reklam ve ilanların nitelikleri, kabul şartları, büyüklükleri, süreleri ve Tüzüğün bu bölümünün uygulanmasına ait diğer işlemler yönetmeliğinde belirtilir.

Madde 84 - Basılmış kağıtlar, körlere özgü yazılar, ticaret eşyası örnekleri, küçük paketler, değer konulmuş mektup ve kutular ve koliler, yüzey mektupları ve posta kartları ile basıcıların veya yayıcıların postaya verdikleri gazeteler için kullanılan en seri taşıtlarla yollanmak üzere acele işaretiyle kabul edilirler.

Bunların alıcı adresi yazılı taraflarına "acele" işaretini taşıyan etiket yapıştırılır veya bu yazı göze çarpacak şekilde yazılır.

Acele işaretli posta gönderileri ek ücrete tabidir. Bu ek ücret yalnız yollamadaki öncelik karşılığıdır.

PTT, acele işaretli posta gönderilerinin nereler için kabul edileceğini belirtebilir.

Madde 85 - Değer konulmuş mektup ve kutular, koliler ve havaleler gönderici tarafından ücreti verilmek suretiyle alıcının konutunda teslim edilir veya ödenir. Alıcı istekte bulunursa bu türlü gönderiler ve havaleler konutunda teslim edilebilir veya ödenebilir. Bu takdirde ek ücret alıcıdan alınır.

Değer konulmuş tebliğ kağıtlarından konutta teslim ücreti alınmaz.

Konutta teslimi veya ödenmesi istenen posta gönderileriyle havalelerin ve kolilerin yollama kağıtlarının adres bulunan taraflarına özel etiketin yapıştırılması veya "konutta teslim" yazısının göze çarpacak şekilde yazılması gereklidir.

Konutta teslimi istenen posta gönderileriyle havaleler alıcının konutuna ilk götürülüşünde teslim edilemez veya ödenemezse haber kağıdı bırakılarak alıcı PTT işyerine çağırılır. PTT isterse konuta götürme işini bir defa daha deneyebilir.

Madde 86 - Gönderici tarafından ek ücret verilmek şartıyle, posta gönderileriyle havaleler şehrin dağıtma çevresi içinde oturan alıcısına özel ulakla teslim edilebilir veya ödenebilir.

Alıcı istekte bulunursa posta gönderileriyle havaleler adresine özel ulakla gönderilebilir. Bu takdirde ek ücret alıcıdan alınır. Özel ulakla getirilmesi istenen gönderi yurt dışı bir posta gönderisi ise alıcıdan yurtiçi özel ulak ek ücreti alınır.

Özel ulak ek ücretine konutta teslim veya ödeme hizmeti de dahildir.

Özel ulakla teslimi istenen posta gönderileriyle havalelerin ve kolilerin yollama kağıtlarının adres bulunan taraflarına özel etiket yapıştırılır veya "özel ulak" yazısını taşıyan bir damga basılır yahut bu yazı göze çarpacak şekilde yazılır.

Dağıtım servisine gelen özel ulak işaretini taşıyan pasta gönderileriyle havaleler, alıcılarına derhal gönderilir.

Özel ulak işaretli posta gönderileri ve havaleler alıcının adresine bir defa götürülür. Bu götürülüşte teslim olunamayan mektup postası gönderilerinden alıcısına konutunda teslim edilmesi mutad olanlar genel dağıtımda tekrar götürülür, diğerlerinin PTT işyerinden alınması için haber kağıdı bırakılır.

PTT, özel ulakla dağıtma ve ödeme saatlerini sınırlandırabilir.

Madde 87 - Uçak ek ücreti verilmek şartiyle mektup postası gönderileriyle posta havaleleri, değer konulmamış koliler ve mümkün oldukça değer konulmuş mektup ve kutularla koliler uçakla yollanır. Bu gönderiler varış yerine uçaktan daha önce ulaşacaksa yüzeyden yollanabilir.

Uçakla gönderilecek posta gönderileriyle havale ve kolilerin yollama kağıtlarının adres bulunan taraflarına "uçak ile" yazısını taşıyan mavi renkte bir etiket yapıştırılır veya bu yazı göze çarpacak şekilde yazılır.

Adi mektup postası gönderilerinin uçakla yollanabilmesi için en az uçak ek ücretinin ödenmiş olması gerekir. Bileşik ücretleri eksik olan hava mektupları (aerogram) uçakla yollanmaz.

Adreste teslimi gerekli uçak ile işaretli posta gönderileri, mümkün oldukça dağıtım merkezine varıştan sonraki ilk dağıtıma yetiştirilir.

Madde 88 - Tebliğ kağıtları ve bedelleri tahsil olunacak senetlerden başka posta gönderileriyle havaleler postrestant adresiyle yollanabilir.

Postrestant adresiyle gönderilen posta gönderilerinin ve havalelerin adreslerinde alıcının adı ve soyadı tam ve doğru olarak gösterilir. Ad yerine adın sadece ilk harfinin gösterilmesi, uydurma adlar, soyadlar, remizler, rakamlar ve sözleşilmiş işaretler kullanılması kabul edilmez.

Postrestant adresli posta gönderilerinin ve havalelerin alıcısı kimliğini ispat zorundadır.

Reşit olmayanlara gelecek postrestant adresli posta gönderileri, ancak bunların veli veya vasilerinin yazılı izni üzerine teslim edilebilir.

Postrestant adresli posta gönderileriyle havaleler, geldikleri tarihten başlamak üzere PTT merkezinde iki ay bekletilir.

Postrestant adresli ödeme şartlı posta gönderilerinin bekletilme süresi geldikleri tarihten başlamak üzere 15 gündür.

Beşinci ve altıncı fıkralarda belirtilen süreler gönderici ve alıcının isteği ile uzatılamaz. Ancak gönderici bu süreleri kısaltabilir.

Madde 89 - Yurtiçi postrestant adresli posta gönderileriyle havalelerin postrestant ücreti çıkış yerinde gönderici tarafından ödenir. Adi mektup postası gönderilerinin postrestant ücreti ödenmemiş ise teslim sırasında alıcıdan alınır.

Yurt dışına gönderilen gönderilerden postrestant ücreti alınmaz. Yurt dışından gelenlerin postrestant ücreti alıcıdan alınır.

Postrestant ücreti ödenmemiş yurtiçi mektup postası gönderileri geri gelirse postrestant ücreti göndericiden alınır.

Bir yıl içinde gelen gönderilerin postrestant ücreti abone kartı ile maktuan ödenebilir.

Madde 90 - Bekletilmesi alıcı tarafından yazı ile istenen posta gönderileriyle havaleler 88 inci maddede yazılı süreler kadar PTT işyerlerinde bekletilebilir.

Bunlardan önceden gelmiş olanların postrestant ücreti yazılı isteğin yapıldığı sırada alınır.

Madde 91 - Posta ücretleri aşağıdaki yollardan biriyle alınır:

a) PTT'ce çıkarılan pullar;

b) Posta kartları, zarflar, kuşaklar, hava mektupları vesaire üzerine bastırılan ve muteber olduğu değeri gösteren soğuk damgalar;

c) PTT'ce kullanılan veya kullanılmasına izin verilen ücret alma veya ödeme makineleri ile elde edilen tatbikler ve bu makinelerle posta gönderilerine basılan damgalar;

d) "Ücreti alınmıştır" damgası veya bu anlama gelen bir damga basılmak;

e) Alındı karşılığı;

f) Posta çekleri;

Madde 92 - Posta pullarının türleri aşağıda gösterilmiştir:

a) Sürekli ve anma posta pulları;

b) Resmi posta pulları;

c) Ek değerli anma posta pulları;

d) Takse pulları.

PTT, posta pullarını, değerlerini değiştirerek veya değiştirmeksizin sürşarj ettirebilir.

Madde 93 - Gerçek ve tüzel kişiler tarafından postaya verilen mektup postası gönderilerinin ücretleriyle pullar aracılığıyla alınmasına alışılmış olan posta hizmetlerine ait ücretlerin ödenmesinde kullanılmak üzere bastırılan posta pullarına "sürekli posta pulları" denir.

Bunlardan belirli bir olayı anmak amacıyla çıkarılanlara " anma posta pulları" denir.

Madde 94 - 25 inci maddede yazılı daire, belediye, idare ve kurumların posta gönderileriyle postaya ilişkin işlemlerinde kullanılmak üzere çıkarılan pullara "resmi posta pulları" denir.

Bu pullar resmi olmayan posta gönderileriyle postaya ilişkin işlemlerde geçmez.

Resmi posta pulları; PTT ve Maliye Bakanlığınca birlikte tespit olunan esaslar dahilinde, ilgili daire, belediye, idare ve kurumlara, bedeli peşin alınmak suretiyle satılır.

Madde 95 - Posta ücretlerinin alınmasında kullanılmak ve bu ücretlere ek bir değeri taşımak üzere özel kanuna göre bastırılan pullara "ek değerli anma posta pulları" denir.

Bu pulların posta ücretinin ödenmesinde kullanılması isteğe bağlıdır. Ek değerler, posta ücretinin ödenmesinde geçerli değildir.

Bu pulların ek değerlerinden elde edilecek gelirler, PTT'ce özel kanunda belirtilen yerlere verilir.

Madde 96 - Ücretleri eksik ödenmiş veya hiç ödenmemiş olan mektup postası gönderileri için varış yerinde veya geri çevrilme halinde çıkış yerinde, alınacak ücretlere karşılık kullanılmak üzere bastırılan pullara "takse pulları" denir.

Takse pulları isteyenlere satılabilirse de yukardaki fıkra hükümleri dışında kullanılamaz.

Madde 97 - Posta pulları PTT den izin alınmak şartiyle, bunları kullanacak olan gerçek veya tüzel kişilerin özel işaretleriyle zımbalanabilir. Ancak, pullardaki yazı rakam ve resimlerin görünüşlerinin zımba ile bozulmaması gerekir.

Yukardaki fıkra hükmüne aykırı olarak zımbalanan posta pulları ücret ödemelerinde kabul edilmez.

Madde 98 - Posta pullarıyla postaya ait adi ve cevaplı posta kartları, pullu zarflar, kuşaklar ve hava mektupları (aerogram) ve postaya ait diğer değerli kağıtlar PTT merkez ve şubelerinden başka posta acentalıkları, posta pulu satıcılıkları ve PTT'ce yetkili kılınanlarla posta dağıtıcıları tarafından satılabilir.

Milletlerarası cevap kuponları yalnız PTT merkez ve şubelerinde satılır.

Gerçek kişiler arasında kolleksiyon amaciyle pul alım satımı bu Tüzük hükümlerine tabi değildir.

Satılan posta pulları ve posta kartları ile diğer değerli kağıtlar için bunları satın alanlara alındı veya fatura gibi bir belge verilmez. 25 inci maddede yazılı resmi daire, belediye, idare ve kurumlara satılan resmi posta pulları bu hükmün dışındadır.

Madde 99 - Satılan pullarla posta kartları ve değerli kağıtlar geri alınmaz veya başka pullarla değiştirilmez. Ancak iyi bir halde bulunan ve değerleri tutarı PTT'ce belirtilen miktar dahilinde kalan sürekli posta pulları PTT merkez müdürünün izni ile diğer değerdeki aynı türden pullarla değiştirilebilir.

PTT'ce belirtilenden fazla miktardaki veya elinde bulunduranın kusuru olmaksızın hasara uğramış pullarla resmi daire, idare ve kurumların statülerinin değişmesi sebebiyle ellerindeki resmi posta pullarının sürekli pullarla veya sürekli pulların resmi pullarla değiştirilmesi PTT Genel Müdürlüğünün izniyle yapılır.

Resmi daire, belediye, idare ve kurumların ellerindeki pulların, aynı cins pulların başka değerleriyle değiştirilmesi hakkındaki istekleri PTT merkezlerince yerine getirilir.

Geçerlik süresi kısaltılan veya geçerlik süresi önceden sınırlandırılmadığı halde sonradan sınırlandırılan posta pullarıyle değerli kağıtlar, PTT Genel Müdürlüğünce belirtilecek süre içinde değiştirilir. 97 nci maddenin birinci fıkrası gereğince izin alınmak suretiyle satın alanlar tarafından zımbalanmış olan pullar da aynı hükme tabidir. Bu değiştirmelerde ek değerli posta pullarının ek değerleri dikkate alınmaz.

Değiştirilmek istenilen pulların (hasara uğramış olanlar hariç) eksiksiz ve düzgün bir halde olmaları şarttır.

Madde 100 - Mektup postası gönderilerinin pulları gönderici tarafından yapıştırılır. Ancak kayıtlı gönderilerin pulları, gişe memurlarınca yapıştırılabilir.

Posta pullarının, posta kartlarının, alıcı adresi bulunan yüzüne yapıştırılması şarttır.

Madde 101 - 1 - a) Üzerinde bir iptal izi bulunabilecek büyüklükte bir parçası eksik olan pullar;

b) İki veya daha fazla parçaya ayrılmış olduğu halde yanyana getirilerek bir posta gönderisine yapıştırılan pullar;

c) PTT'ce belirtilen geçerlik süresinden önce veya sonra kullanılan pullar;

d) PTT'ce geçerlikten kaldırılan pullar;

e) Kıvrılarak, bir posta gönderisinin her iki tarafından görünecek surette yapıştırılmış pullar;

f) Posta kartlarının arka tarafına yapıştırılan pullar;

g) Posta kartları, hava mektupları (aerogram), zarflar, kuşaklar ve sair formüller üzerinden kesilmiş değer taşıyan soğuk damgalar;

h) Evvelce kullanılmış posta pullarıyle taklit ve tagyir edilmiş pul, soğuk damga ve ücret alma ve ödeme makineleri tatbik ve damgaları

ücret ödemelerinde geçerli sayılmaz.

2 - Satışa konulmamış pul taşıyan gönderilerin posta ücretleri bunların kullanılmalarına sebep olanlardan alınır. Yukardaki fıkranın (h) bendi dışındaki bendlerde belirtilen hallerde, bu Tüzüğün 24 üncü maddesine göre işlem yapılır.

Madde 102 - Ücret karşılığında posta gönderilerine yapıştırılan pullarla posta kartları, hava mektupları (aerogram), zarf, kuşak ve sair değerli kağıtlara basılı soğuk damgalar, PTT işyerleriyle tarih damgası kullanmalarına PTT'ce izin verilenler tarafından, el veya makine ile basılan tarih damgasiyle iptal edilir.

Tarih damgaları hiç bir surette kullanıldıkları günden önceki ve sonraki günlere ait tarihlerle basılamaz.

Madde 103 - Ücret ödeme makinelerinin nitelikleri, satılması, kullanılması ve bu makinelerle elde edilen tatbiklerin geçerlik şartları bir yönetmelikle belirtilir.

Madde 104 - Milletlerarası cevap kuponlarının satışlarında ve posta pullarıyla değiştirilmelerinde, Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğünün hükümleri uygulanır.

PTT'ce satılmış olan cevap kuponları yalnız ilk ağırlık kademesindeki yurt dışı adi bir mektup ücretine karşılık posta pullarıyla değiştirilir.

İki veya daha fazla parçaya ayrılmış cevap kuponları geçerli değildir.

Madde 105 - 15 inci ve 18 inci maddelerde sözü edilen adressiz basılmış kağıtlarla adressiz ticaret eşyası örnekleri hariç olmak üzere, posta gönderilerinin ve havalelerin yüz tarafına veya gerektiğinde bağlanacak etikete, alıcının adı, soyadı, memuriyeti, sanatı, ticaret unvanı, oturduğu semt, mahalle ve sokak adlariyle konutunun numarası gibi, kendisini bulmaya yarayacak bilgiler, gönderinin gideceği yer ile dağıtacak olan PTT işyerinin adı, okunaklı bir surette yazılır. Varış yeri adının aynı veya benzeri başka yerler bulundukça veya varış yeri ilçeden daha küçük bir yer oldukça adreste varış yerinin altına veya yanına bağlı bulunduğu il veya ilçe adı da yazılır.

Adres Türk harflerinden başka harflerle ve Türkçe'den başka dillerde yazılamaz.

Posta gönderileri ve havalelerin üzerlerinde aynı alıcıya ait olsa dahi birden fazla adres ve teslim yeri gösterilemez.

Kayıtlı posta gönderileriyle havalelerin adresleri mürekkeple veya yazı makinesiyle silinti, kazıntı ve ilave yapılmadan yazılır. Bununla beraber taahhütlü mektup postası gönderileri ve değer konulmamış kolilerin adresleri yazısı silinmez kalemle de yazılabilir.

Alıcı adresi remiz veya alıcı ad ve soyadının baş harfiyle yazılmış olan mektup postası gönderileri, taahhütlü olarak kabul edilmeyeceği gibi adresleri bu şekilde yazılmış değer konulmuş mektup ve kutular, koliler ve havaleler de kabul edilmez.

Alıcı adı veya adresi yerine harf veya işaretler yazılı bulunan mektup postası gönderilerinin yanlışlıkla yollama, teslim veya geri gönderilmesinden PTT sorumlu olmaz.

Askerlere gönderilecek posta gönderileri ve havalelerin adresleri için Milli Savunma Bakanlığınca özel veya geçici kararlar alındıkça bu kararlara uyulur.

Bu maddede açıkca belirtilmemiş olan hallerde Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğüyle Dünya Posta Birliğinin anlaşmaları ve bunların icra tüzüklerinin adreslere ilişkin hükümleri uygulanır.

Madde 106 - Küçük paket ve ödeme şartlılar dışındaki adi ve taahhütlü mektup postası gönderilerine gönderici adresinin yazılması zorunlu değildir.

Madde 107 - Kabul edilen kayıtlı posta gönderileriyle havaleler karşılığında ücretsiz bir alındı verilir.

Alındı yerine tevdi listesi veya tevdi defteri de PTT'ce belirtilecek şartlarla kullanılabilir. Alındı, gönderici tarafından doldurulur.

Gönderici adı ve soyadı ile tam adresi olmayan posta gönderileriyle havaleler için alındı verilmez.

Göndericinin aynı zamanda alıcının aynı adresine gönderdiği ödeme şartlı olmayan en çok üç taahhütlü gönderi veya değer konulmamış koli için bir alındı verilebilir.

Alındıyı kaybedenler posta gönderileriyle havalelerin tevdi yeri ile gün ve saatini doğru olarak bildiremedikleri ve hak sahibi olduklarını ispat edemedikleri takdirde PTT den bir istekte bulunamazlar.

Madde 108 - Gönderici özel ücretini ödemek suretiyle tevdi sırasında olduğu gibi tevdiden sonra da bir yıl içinde, kayıtlı posta gönderileri için alma haberi, havaleler için de ödeme haberi isteyebilir.

Hava mektupları (aerogram) alma haberli olarak kabul edilmez.

Tevdi sırasında istenen alma ve ödeme haberleri basılı metne göre gönderici tarafından doldurulup ait olduğu gönderiye düşmeyecek surette iliştirilir veya bağlanır ve o gönderinin üzerine de "alma haberli" yazısı yazılır veya damgası basılır. Telgraf havalelerinin ödeme haberi kağıtları, ödeme servisi tarafından doldurulur.

Tevdiden sonra istenen alma ve ödeme haberi kağıtları, basılı metnine göre gönderici tarafından doldurulur. Bunlar reklamasyon formülüne eklenerek varış PTT işyerlerine reklamasyonların tabi olduğu şartlarla yollanır.

Alma haberli bir posta gönderisinin veya ödeme haberli bir havalenin alıcısı teslim aldığı gönderiye veya paraya ait alma veya ödeme haberi kağıdını imzalamak zorundadır. Bundan kaçınma halinde posta gönderisi teslim edilmez, havale de ödenmez.

Alma veya ödeme haberinin hava ek ücreti peşin ödenmek suretiyle uçak postası ile geri gönderilmesi istenebilir. Bu takdirde alma veya ödeme haberi kağıdının gönderici adresi yazılı olan tarafına uçak ile etiketi yapıştırılır veya uçak ile yazısı yazılır.

İmzalanmış alma veya ödeme haberi kağıtları göndericiye adi olarak gönderilir.

Madde 109 - Gönderici; bu Tüzüğün 111 inci maddesi hükmü saklı kalmak üzere, alındığı göstermek, ücretini ödemek ve gerektiğinde kimliğini ispat etmek ve formülünü doldurmak şartıyle henüz alıcısına verilmemiş olan posta gönderileriyle havaleleri geri isteyebilir.

Bu isteğin yerine getirilmesinde yapılacak işlemler yönetmeliğinde belirtilir.

Madde 110 - Gönderici; bu Tüzüğün 111 inci maddesi hükmü saklı kalmak üzere, henüz alıcısına verilmemiş olan posta gönderileriyle havalelerin:

a) Alıcının aynı yerdeki yeni adresine götürülmesini;

b) Alıcının bulunduğu yerde başka birisine verilmesini veya ödenmesini;

c) İlk alıcıya teslim edilmek veya ödenmek üzere yurtiçinde başka bir yere yollanmasını;

d) İlk alıcıdan başka birine verilmek veya ödenmek üzere yurtiçinde başka bir yere yollanmasını

isteyebilir.

Bu isteklerin yerine getirilmesi için alındının gösterilmesi, ücretinin ödenmesi ve gerektiğinde kimliğin ispatı zorunludur.

Alıcı, kendi adresine gelen veya gelecek olan posta gönderileriyle havalelerin yeni adresine yollanmasını istediği takdirde, göndericinin aksine bir talimatı bulunmadıkça, yukarıda belirtilen şartlarla isteği yerine getirilir.

Bu isteğin yerine getirilmesinde yapılacak işlemler yönetmeliğinde belirtilir.

Madde 111 - Kanun hükümlerine dayanılarak yetkili makamlar tarafından istenen posta gönderileriyle havaleler, gönderici tarafından geri alınamayacağı gibi bunların adresleri de gönderici ve alıcı tarafından değiştirilemez.

Madde 112 - Göndericisine geri verilmek üzere çıkış yerine geri çevrilen veya adresleri değiştirilerek başka yere yahut aynı şehir içindeki diğer bir PTT işyerine gönderilen aşağıda yazılı posta gönderilerinin tekrar yollanmaları nedeniyle; değer konulmuş mektup ve kutulardan yalnız değerlendirme ücreti, kolilerden yollama ücreti ve bunların değer konulmuş olanlarından ayrıca değerlendirme ücreti alınır.

Madde 113 - Herhangi bir sebeple çıkış yerine geri çevrilen veya adresleri değiştirilerek başka yere yollanan mektup postası gönderileri ile havalelerin tekrar yollanmaları için ücret alınmaz.

Ancak tekrar yollama, ücreti daha yüksek olan bir yere yapılırsa ücret farkı alınır.

Yanlışlıkla bir yere gelmiş olan değer konulmuş mektup ve kutuların ve kolilerin, gerçek varış yerlerine gönderilmelerinden veya yanlışlıkla kabul edilmiş gönderilerin tekrar yollanmalarından dolayı tekrar yollama ve değerlendirme ücreti alınmaz.

Zorlayıcı sebeplerle varış yerine götürülemeyerek geri çevrilen değer konulmuş mektup ve kutuların ve kolilerin çıkış yerine tekrar yollanmalarından dolayı ücret alınmaz.

Asker ve jandarma er ve onbaşılarına gönderilen değer konulmuş mektup ve kutuların ve kolilerin tekrar yollanmalarından dolayı ücret alınmaz.

Madde 114 - Gönderici tarafından geri alınan veya zorlayıcı sebepler dolayısiyle yerlerine kadar götürülemiyerek göndericiye geri verilen posta gönderilerinin ve havalelerin ücretleri geri verilmez.

Zorlayıcı sebeplerle hava yolundan gönderilemeyerek kısmen veya tamamen başka taşıtlarla yollanan uçak postası gönderilerinin, uçak ek ücretleri geri verilmez.

Yabancı memleketler için kabul edilmiş olan koliler, çıkış PTT işyerinde iken geri alındığı veya yurtdışına çıkarılmadan göndericinin isteği üzerine, yurtiçinde bir yerden çıkış yerine geri getirildiği takdirde, bunlardan yabancı memleketlere ait olarak alınmış bulunan ücret hisseleri ile hava ve deniz taşıma teşebbüslerine ait ücret hisseleri geri verilir. Ancak bu suretle geri getirilenlerden yurtiçine özgü taşıma ücreti ve gerektiğinde değerlendirme ücreti alınır.

Madde 115 - Gönderici, alıcısına verilememesinden ötürü veya başka sebepler yüzünden kendisine geri gönderilen posta gönderilerinin tahakkuk eden ücret ve resimlerini ve alacak bakiyelerini PTT'ye ödemek zorundadır.

Ödemeden kaçınma halinde, genel hükümlere göre işlem yapılır.

Madde 116 - PTT servislerince alınıp herhangi bir sebeple sahibine verilemeyen paralarla tahsil ve ödeme servislerinin ellerinde kalan paralar üç yıl sahibinin emrinde tutulur. Bu süre, paraların postaya verildiğinin ertesi gününden başlar. Aranmayan paralar, bu süre sonunda PTT ye gelir kaydedilir.

Madde 117 - Gönderici veya alıcı gerekli ücreti ödemek şartiyle posta gönderilerinin ve havalelerin akıbeti hakkında haber isteyebilir.

Posta gönderilerinin ve havalelerin postaya verildikleri tarihin ertesi gününden başlamak üzere bir yıl içinde yapılan haber istemeye "Reklamasyan", bir yıldan sonraki üç ay içinde yapılan haber istemeye de "Bilgi İsteme" denir.

Alındısı gösterilmeyen veya postaya verildiği yer tarih, saat ve diğer gerekli bilgiler verilmeyen posta gönderisi ve havale için yapılan istekler kabul edilmez.

Reklamasyon veya bilgi isteme nedeni, PTT'nin kusurundan ileri gelmişse bu hizmetler için alınan ücret geri verilir.

Bilgi isteme sonucu PTT'yi hiç bir suretle sorumlu kılmaz.

Madde 118 - Gönderici tarafından aynı zamanda alıcının aynı adresine gönderilmiş olan, aynı türden posta gönderileri ve havaleler hakkında aynı zamanda yapılacak geri alma, adres değiştirme, reklamasyon ve bilgi istekleri için yalnız bir formül kullanılabilir. Bu takdirde bir tek gönderinin tabi olduğu ücret alınır.

Madde 119 - Alma veya ödeme haberli posta gönderileriyle havaleler hakkında alma veya ödeme haberinin zamanında geri gelmemesi üzerine yapılan reklamasyon için ücret alınmaz.

Yargılama, soruşturma, vergi ve tebligat gibi konularla ilgili bir posta gönderisi veya havale hakkında yetkili merciler ve kişiler tarafından özel kanunlar ve tüzükler hükümlerine dayanılarak istenen bilgiler bu Tüzükteki "Reklamasyon" ve "Bilgi isteme" işleminin dışındadır. Bu türlü isteklerden ücret aranmaz.

Madde 120 - Gerek posta ile, gerek taşıma idare ve kurumları veya kişiler aracılığı ile gönderilen her türlü basılmış kağıtlar, ticaret eşyası örnekleri, küçük paketler, değer konulmuş kutular, koliler ve sair paketlerin içlerine, açık olsa bile, posta tekelinde bulunan mektuplar veya bu mahiyette yazılar konulması, bunların zarf, kuşak, ambalaj veya etiketlerine haberleşmeye dair yazılar yazılması veya işaretler konulması yasaktır.

Madde 121 - A - Aşağıda gösterilen maddelerin posta ile gönderilmesi yasaktır:

a) Tabiat ve mahiyetleri veya ambalajları dolayısiyle kişileri tehlikeye düşürebilecek, posta gönderilerini kirletebilecek veya bozabilecek, parlayıp alevlenebilecek veya patlayabilecek tehlikeli maddelerle benzerleri;

b) Afyon, morfin, kokain ve benzerleri uyuşturucu maddelerle bu mahiyette olan diğer maddeler (Ancak tıbbi veya fenni bir amaçla gönderildikleri ve göndericilerinin bu gibi yollamalara izinli bulundukları resmi belgelerle belirtilirse, bunlar koli veya değer konulmuş kutu içinde kabul edilip gönderilirler);

c) Üzerinde hakaret veya tezyif edici adresler veya yasak lakap, unvan ve deyimler yazılı gönderiler;

d) Üzerinde genel edep ve töreye uymayan veya güvenliği bozucu ve bir suç işlenmesini teşvik edici işaret, resim ve yazılar taşıyan gönderiler;

e) Kanun, tüzük ve kararlarla alınması, satılması, taşınması veya elden ele geçmesi yasak edilen her türlü maddeler;

f) Canlı hayvan ve böceklerle kurutulmuş veya başka suretle muhafazası sağlanmış olanlar dışındaki cansız hayvanlar ve böcekler (Ancak arı, ipek böceği ve sülüklerle Sağlık ve Sosyal Yardım ve Tarım Bakanlıklarınca gönderilmesine izin verilen ve tehlikeleri önlenmiş bulunan canlı böcekler kabul olunur).

B - a) Kapalı mektuplardan başka mektup postası gönderileri içine posta pulları ve posta bonoları;

b) Mektup postası gönderileriyle değer konulmuş kutular ve değer konulmamış koliler içine kağıt para veya elinde bulunduranın faydalanabileceği her türlü değerli kağıtlar;

c) Değer konulmuş kutu ve kolilerden başka gönderilerin içlerine madeni paralar ve altın, platin ve gümüş külçeleriyle değerli taşlar veya bunlardan yapılmış eşya ve mücevherler ve bu gibi değerli maddeler konulması

Madde 122 - İçlerinde yasak madde bulunduğu sezilen kapalı posta gönderilerinin açılıp içlerinin gösterilmesi kabul sırasında göndericiden istenir. Gönderici buna razı olmazsa, bu gibi gönderiler kabul olunmaz. Ancak içlerinde 121 inci maddenin (A) fıkrasının (b), (d) ve (e) bentlerinde yazılı şeyler bulunduğu sezilen gönderiler hakkında 123 üncü maddenin (B) fıkrasının (2), (4) ve (5) bentleri gereğince işlem yapılır.

PTT, muayene edilebilecek şekilde tertip edilmesi gereken mektup postası gönderilerini re'sen muayeneye yetkilidir. Bunların içlerinden çıkacak yasak maddeler için de 123 üncü maddenin (B) fıkrası hükümlerine göre işlem yapılır.

Varış yerinde içinde yasak madde bulunduğu sezilen yurtiçi kapalı posta gönderilerinin alıcısı PTT işyerine çağrılarak bunların açılması teklif olunur.

Alıcı razı olursa gelen gönderiler PTT'ce teşkil olunacak bir kurul tarafından kendi önünde açılarak gerekli muayene yapılır. Alıcı razı olmazsa, bunlar aynı kurul tarafından açılarak muayene edilir. İçinde yasak madde bulunmayanlar kapatılarak alıcıya verilir. Yasak madde çıkarsa bu Tüzük hükümleri uygulanır.

İçlerinde yasak madde bulunduğu sezilen yurtdışı kapalı mektuplarla değer konulmuş mektupların alıcısı PTT işyerine çağrılarak bunların açılması teklif edilir. Açılması kabul edilenler hakkında yukardaki üçüncü fıkraya göre işlem yapılır. Açılması kabul edilmeyenler çıkış memleketine geri gönderilir.

Gümrükle ilgilendirilmesi gereken yurtdışına gönderilen ve yurtdışından gelen posta gönderileri hakkında gümrük mevzuatına göre işlem yapılır. Bunlardan çıkacak yasak maddeler hakkında da bu Tüzük ve Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğüyle Dünya Posta Birliğinin anlaşmaları ve bunların icra tüzükleri hükümleri uygulanır.

Üzerinde gümrükçe açılabileceğine dair işaret bulunan yurtdışından gelen kapalı adi, taahhütlü ve değer konulmuş mektuplar gümrükle ilgilendirilecek posta gönderilerinden sayılır.

Madde 123 - A) 1 - 120 nci maddedeki yasağa aykırı hareket edildiği, gönderilerin postaya verildiği sırada görülürse, bunlar kabul edilmez. Sonradan görülürse açık veya kapalı mektuplardan ve haberleşmeye dair yazılar taşıyan diğer kağıtlardan ağırlıklarına göre iki kat mektup ücreti alınır. Bu türlü yazılar tahta, kumaş, ambalaj malzemesi, kitap, resim gibi ayrılması mümkün olmayan ağır şeyler üzerinde bulunursa ilk ağırlık kademesinde bir mektubun iki katı oranında posta ücreti alınır.

2 - Taşıma idare ve kurumları veya kişiler aracılığı ile gönderilen paketler vesairede rastlanılan yasaklar hakkında posta tekelini bozma hareketlerine ilişkin hükümler uygulanır.

B) 1 - 121 inci maddenin (A) fıkrasının (a) bendinde yazılı tehlikeli maddeler postaya verilirken görülürse kabul edilmez.

Ara merkez ve varış yerinde görülenlerden:

a) Parlıyabilecek, alevlenebilecek maddeler posta memurlarından kurulan bir kurul tarafından yok edilerek keyfiyet bir tutanakla tespit olunur.

b) Kişiler tarafından alınıp satılması, elden ele geçmesi veya saklanması yasak olan patlayıcı ve öldürücü maddeler bir tutanakla yetkili mercilere teslim olunur.

2 - Gönderme yetkileri olmayan kişiler tarafından PTT işyerine getirilen veya yolda yahut varış yerinde görülen afyon, morfin, kokain ve benzeri uyuşturucu maddeler bir tutanakla Cumhuriyet Savcılığına teslim olunur.

3 - Üzerinde hakaret veya tezyif edici adresler veya kanunla yasak edilmiş lakap, unvan ve deyimler yazılı gönderiler postaya verilirken görülürse kabul edilmez. Postaya verildikten sonra görülenler varış yerine yollanmaz ve gelenler de dağıtılmaz. Göndericisi belli olanlar geri verilir. Belli olmayanlar yok edilerek keyfiyet bir tutanakla tespit olunur.

4 - Üzerinde genel edep ve töreye uymayan veya güvenliği bozucu ve bir suç işlenmesini teşvik edici işaret, resim ve yazılar taşıyan gönderiler, nerede görülürse görülsün, başka yere yollanmaz; dağıtılmaz ve gönderenlere de geri verilmez. Bunlar incelenmek ve gerekli kanuni işlem yapılmak üzere bir tutanakla görüldükleri yerin Cumhuriyet Savcılığına verilir.

5 - Kanun, tüzük, yönetmelik ve kararlarla alınması, satılması, taşınması veya elden ele geçmesi yasak edilen her türlü maddeler, nerede görülürse görülsün, el konularak bunları yasak eden kanun, tüzük, yönetmelik ve kararlara göre işleme tabi tutulur.

6 - 121 inci maddenin (A) fıkrasının (f) bendinde belirtilen, canlı ve cansız hayvanlar ve böceklerden yanlışlıkla kabul edilmiş olanlar görüldükleri yerde yok edilir ve bir tutanak düzenlenir.

Varış yerine kadar gelmiş olanlardan, alıcısının müracaatına kadar saklanmasında bir sakınca görülmeyen ve ilgili kanun, tüzük, yönetmelik ve kararlar hükümlerinde teslimine mani bir kayıt bulunmayanlar, sahiplerine teslim edilir. Alıcısına teslimine cevaz verilmemiş olanlar yok edilerek bir tutanak düzenlenir.

7 - a) Yurtiçi kapalı mektuplardan başka türdeki mektup postası gönderilerinden çıkan posta pulları ve posta bonoları ile yurtiçi mektup postası gönderileri, değer konulmuş kutu ve değer konulmamış kolilerden çıkan kağıt para ve elinde bulunduranın faydalanabileceği değerli kağıtlar, taşıdıkları gerçek değerlere göre değerlendirme ücreti iki kat alındıktan sonra alıcısına verilir.

b) Yabancı memleketlerden gelen adi ve taahhütlü kapalı mektuplardan çıkan damgalı ve damgasız pullarla kapalı taahhütlü mektuplardan çıkan kağıt para ve elinde bulunduranın faydalanabileceği değerli kağıtlar, değerlendirme ücreti alınmadan alıcıya verilir. Diğer tür mektup postası gönderileriyle değer konulmuş kutulardan ve değer konulmamış kolilerden çıkanlar yurtdışı değerlendirme ücreti alındıktan sonra alıcıya verilir.

c) (a) ve (b) bentlerindeki "elinde bulunduranın faydalanabileceği değerli kağıtlar" deyimi ile, çek, banka gişelerinde kolaylıkla paraya çevrilebilen senet ve benzerleri kastedilmiştir.

8 - Mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektuplar ve değer konulmamış kolilerden çıkan madeni paralar ve altın, platin ve gümüş külçeleriyle değerli taşlar veya bunlardan yapılmış eşya ve mücevherler biçilecek değerlerine göre, değerlendirme ücreti yurtiçi gönderilerinden iki kat olarak, yurtdışından gelenlerden ise tarifesinde yazılı değerlendirme ücreti alındıktan sonra alıcıya verilir.

9 - Yukarıdaki hükümler gereğince yokedilen veya yetkili makamlara teslim edilen kayıtlı posta gönderileri hakkında göndericiye bilgi verilir.

Madde 124 - PTT, kolay kırılabilen veya eksik ve yetersiz ambalaj edilen yahut tabiatları gereğince kolayca bozulabilecek veya hasara uğrayabilecek ve fena kokular yayabilecek maddeleri belirtilen ölçülere uysa bile, kabul zorunda değildir.

Ancak, adli tıp ve benzeri yetkili yerlere, kuduz ve hayvan sağlık kurumlarına tahlil veya incelenmek amacıyla gönderilen, insan ve hayvan organ ve salgıları gibi fena koku ve mikrop yapabilecek maddeler, koku ve mikropların sızmasına imkan vermeyecek mahfaza ve ambalajlar içinde olmak şartiyle, koli olarak kabul edilebilir. Bu gibi gönderilerin ambalajları üzerine ve yollama kağıtlarına "Bozulabilir" veya "Kokan maddedir, açılması tehlikelidir" yazılarını taşıyan bir etiket yapıştırılır veya bu yazılar göze çarpacak büyüklükte yazılır. Herhangi bir sebeple yolda akan veya fena koku yayan maddeler hakkında yapılacak işlemin esasları ilgili bakanlıklarla birlikte düzenlenir.

Madde 125 - Postrestant ve posta abone kutusu adresliler dışındaki mektup postası gönderileri, alıcının adresine götürülerek dağıtılır.

Değer konulmuş mektup ve kutular, koliler, bedeli tahsil olunacak senetler ve havaleler haber kağıdı ile çağrılan alıcılarına PTT işyerinde teslim edilir veya ödenir.

PTT, imkan bulduğu yerlerde posta gönderileriyle havalelerden belirli ağırlık, değer ve bedele kadar olanlarını ücret almaksızın konutta teslim edebilir veya ödeyebilir.

Madde 126 - Posta ile daimi ilişkisi bulunan ve her zaman aynı adreste çok sayıda mektup postası gönderisi alanların veya aynı adrese gönderenlerin, istekleri üzerine, bu gönderiler kapalı torbalarla gönderilip teslim edilebilir. Torba etiketlerine gönderen merkezin adı ile alıcının adresi yazılır.

Bu torbalar, taahhütlü olabilir ve teslimde tek posta gönderisi sayılır.

Bunların taahhütlü olmayanları posta taşıtlarından veya PTT işyerlerinden, taahhütlü olanları PTT işyerlerinden alınabilir.

PTT, torbalar için depozito isteyebilir.

Madde 127 - PTT, adlarına gelen posta gönderilerini PTT işyerlerinden almak isteyenlere kiraya vermek üzere, uygun göreceği yerlerde, posta abone kutuları bulundurur.

Posta abone kutusu kiralamak isteyen, kutunun bulunduğu PTT işyerine başvurur. İstekli, konut veya işyeri adresini bildirmek ve gerektiğinde kimliğini ispat etmek zorundadır.

Uydurma ad kullananlara ve reşit olmayanlara kutu verilmez. Ancak, bir meslek ve sanat sahibi olan küçüklere veli veya vasilerinin yazılı izni ile kutu verilebilir.

Bir posta abone kutusu, gerçek veya tüzel, yalnız bir kişiye verilir.

Abone, kutusunu başkasına terk ve devredemez.

PTT, abonenin ölümü veya tüzel kişiliğin sona ermesi halinde kutuyu kapatır. Ancak ölen abonenin soyadını taşıyan ve evvelce bu kutudan yararlanmakta olan aile fertleri kira süresi sonuna kadar bu kutudan yararlanmaya devam edebilirler.

PTT, bu Tüzük ve yönetmelik hükümlerine uymayan abonelerin kutularını kapatabilir ve başkasına kiraya verebilir.

Madde 128 - Posta abone kutularına, üzerinde kutu numarası yazılı olmak şartiyle, kutu abonesine veya onun aracılığı ile başka bir kişiye gönderilen adi mektup postası gönderileri, kayıtlı posta gönderilerinin ve havalelerin haber kağıtları konulur. Bundan başka şehir dağıtma bölgesi içinde veya dışında bulunan kurumlar tarafından kiralanan kutulara, abonenin izniyle, kurumlarda çalışanlar adına gelen gönderiler de konulabilir.

Abone, konut veya işyeri adresiyle adına gelen mektup postası gönderilerinin ve haber kağıtlarının kutuya konulmasını yazı ile isterse, bunlar da kutuya konulur. Herhangi bir sebeple kutuya konulmamış olanlarından PTT sorumlu olmaz.

Ancak bunlardan bir kısmının kutuya konulması, diğer bir kısmının konut veya işyeri adresine götürülmesi yolundaki istekler kabul edilmez.

Alıcı ad ve soyadı yazılmayıp yalnız kutu numarası adresiyle gelen kayıtlı posta gönderileriyle havalelerin haber kağıtları kutuya konulmaz. Bunlar geri gönderilir.

Kutu numarasıyla gelen tebliği kağıtlarının üzerinde muhatabın konut veya işyerinin adresi yazılı ise tebliğ orada yapılır ve bunların tebliğ edildikleri yerler tebliğ mazbatası veya alındısında gösterilir. Muhatabın tebliğ yapılabilecek adresi yazılı olmayan tebliğ kağıtları bunları çıkaran mercie geri gönderilir.

Madde 129 - PTT, posta gönderilerinin dağıtılması ve havalelerin ödenmesi zamanlarını, dağıtma ve ödeme ile ilgili diğer hususları mahalli ihtiyaç ve imkanlara göre tespit eder.

Madde 130 - Genel olarak posta gönderileriyle havaleleri teslim alma hakkı, alıcınındır. Ancak, aşağıdaki maddelerde gösterilen istisnalar saklıdır.

Madde 131 - Aleyhlerine mala el koyma veya haciz kararı verilmiş bulunanlar tarafından gönderilen veya bunlar adına gelen değer konulmuş mektup ve kutular, koliler, havale bedelleri ve bunların başkalarından tahsil edilmiş alacakları, yetkililerin yazılı isteği üzerine, kanunla belirtilen yerlere teslim edilir veya ödenir.

İlgili iflas etmiş veya yargıç malların belirtilmesine emir vermişse, yazılı istek üzerine, öteki posta gönderileri de buralara verilir.

PTT'den alınan posta gönderileri ilgililere tekrar posta ile gönderilmek istenirse, bunların, inceleyip geri veren makam tarafından mühürlenmeleri gerekir.

Göndericisi aleyhine haciz konulan ödeme şartlı posta gönderileri, haczi koyan mercie teslim olunur.

Alıcısı aleyhine haciz konulan ödeme şartlı posta gönderilerinin haczi koyan mercie teslimi, ancak, şart edilen bedelin ödenmesiyle mümkündür.

PTT tarafından herhangi bir vergi, ücret ve resim alındıktan sonra alıcısına teslimi gereken posta gönderilerinin haczi halinde, bu gönderiler ancak ödenmesi gereken vergi, ücret ve resimler tahsil edildikten sonra haczi koyan mercie teslim olunur.

Madde 132 - Velilik ve vasilik altında bulunanlara ait posta gönderileriyle havaleler kanuna göre bunları almaya yetkili olanlara verilir.

Görünüşüne göre mümeyyiz olduğu açıkça anlaşılan küçüklere gelen ödeme şartlılar dışındaki posta gönderileriyle havaleler kendilerine verilebilir. Bunların adına gelen ödeme şartlı posta gönderilerinin kendilerine teslim edilebilmesi için kanuni temsilcilerinin yazılı izni bulunması şarttır.

Vasilik altına alındığı ilgili PTT işyerine resmen bildirilmemiş olan 18 yaşından büyük kişilere ait posta gönderileriyle havalelerin, kendilerine tesliminden veya ödenmesinden PTT sorumlu tutulamaz.

Hacir altına alındıkları ilgili PTT işyerine bildirilen kimseler adına gelen posta gönderileriyle havalelerin teslimi ve ödenmesi hususunda hacir hükmüne göre işlem yapılır.

Madde 133 - Resmi daireler, ticarethaneler, kurum, ortaklık ve benzerleriyle diğer tüzel kişiler adına gelen posta gönderileriyle havaleleri almaya bunların müdür, amir, başkan ve benzerleri olarak tanınan ve gerektiğinde bu sıfatlarını ispat eden görevlileri yetkilidirler.

Madde 134 - Büyük ticaret hanlariyle kapıcı veya odabaşısı bulunan apartmanlarda oturanlar, cümle kapısı girişinde üzerinde ad ve soyadları yazılı özel mektup kutuları bulundurmaya zorunludurlar. Kutusu bulunanlara ait adi posta gönderileri bu kutulara konulur, bulunmayanlara ait olanlar da buraların kapıcı veya odabaşısı gibi sürekli hizmetlilerine verilir.

Dağıtıcılar, adi posta gönderileri için kapıcı veya odabaşısı bulunan han ve apartmanların ikinci katlarından yukarı çıkmaya mecbur edilemezler. Bunlar ancak kayıtlı posta gönderilerinin ve havalelerin veya bunların haber kağıtlarının teslimi veya ödenmesi için üst katlara çıkarlar.

Madde 135 - Serbestçe girilemeyen fabrika, büyük imalathane, tamirhane, maden ve kömür ocakları, tersane gibi yerlerle otellerde bulunanlara gelen adi ve taahhütlü mektup postası görderileri ve diğer kayıtlı posta gönderileriyle havalelerin haber kağıtları buraların müdürlerine veya bunların yazı ile gösterecekleri memurlarına verilir.

Serbestçe girilemeyen veya açıkta demirlemiş bulunan gemilerdeki kimselere gelen adi ve taahhütlü mektup postası gönderileri, diğer kayıtlı posta gönderileriyle havalelerin haber kağıtları geminin mensup olduğu acentaya veya temsilcisine verilir.

Okullardaki öğrencilere, mahpus ve tutuklulara ve hastanelerdeki hastalara gelen posta gönderileriyle paralar, buraların müdürlerine veya yazı ile gösterecekleri mutemetlerine verilir. Kayıtlı posta gönderileri ve havalelerin alıcılarının kendilerine teslim edilebilmesi veya ödenebilmesi için bunların haber kağıtlarının sözü geçen müdürler tarafından onanması gereklidir.

Fakülte ve yüksek okul öğrencileri hakkında yukardaki fıkra hükmü uygulanmaz.

Öğrenci yurtlarında kalan öğrenciler adına gelen adi ve taahhütlü mektup postası gönderileri, diğer kayıtlı posta gönderileriyle havalelerin haber kağıtları bu yurtların sorumlu idare amirleri veya bunların tayin edecekleri memurlarına verilir.

Madde 136 - Ordu mensuplarına gelen posta gönderileriyle havaleler Ulaştırma ve Milli Savunma Bakanlıklarınca birlikte kararlaştırılan kurullar dairesince teslim olunur ve ödenir.

Madde 137 - Alıcı adresinde bulunamazsa, adi ve taahhütlü mektup postası gönderileri, değer konulmuş mektup ve kutular, koliler ve havalelerin haber kağıtları kendisiyle birlikte oturan ailesi fertlerinden veya hizmetçilerinden yetişmiş olan birine, bunların da bulunmamaları halinde aynı yerde oturan müdür, memur, mal sahibi gibi kimselere verilebilir.

Madde 138 - Ek ücreti ayrıca tahsil edilmek suretiyle kabul edilen ve üzerinde "alıcının kendisine verilecek" yazısını taşıyan alma haberli taahhütlü mektup postası gönderileriyle alma haberli değer konulmuş mektup ve kutular, alıcının kendisine teslim edilir; kendisine teslim edilemeyenler geri gönderilir.

131 inci madde hükmü bu kayıtla kabul edilmiş olan posta gönderilerine de uygulanır.

Velilik veya vasilik altında bulunanlara gelen "alıcının kendisine verilecek" kaydını taşıyan posta gönderileri de 132 nci maddede belirtilen yetkililere verilir.

Madde 139 - Alıcısı ölmüş olan mektup postası gönderilerini teslim almaya mirasçıları yetkilidir.

Diğer kayıtlı posta gönderileri ve havaleler için göndericinin isteği sorularak alınacak cevaba göre işlem yapılır.

Madde 140 - Posta gönderilerinin teslim edilmesi için, varsa, posta ücretleriyle diğer paraların alınması, kayıtlı posta gönderileri ve havalelerin teslim ve ödenmesi için ayrıca ilgili formüllere imza alınması şarttır.

Alıcının teslimden önce posta gönderisinin içini görmek yolundaki isteği yerine getirilmez. Ancak postada hasara uğramış veya ambalaj edilmiş posta gönderileri istek üzerine teslimden önce açılabilir.

Madde 141 - Adına gelmiş veya gelecek olan posta gönderileriyle havaleleri almaya üçüncü bir kişiyi yetkili kılmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler; üzerinde yetkili kılınanın tatbik imzası da bulunan bir yazı ile durumu, ilgili PTT işyerine bildirmek zorundadırlar.

Doğruluğu kesin olarak bilinemeyen her imza için yetkili makamın tasdiki istenebilir.

PTT işyerine verilen yazılar süreli iseler, o sürenin sonuncu günü akşamına kadar; süresiz iseler, verenler tarafından yazı ile iptal edilinceye, iptal vaki olmasa bile veren daire, ticarethane, kurum, ortaklık ve benzerleriyle diğer tüzel kişilerin ortadan kalktığı yahut alıcının öldüğü haber alınıncaya kadar geçerli olurlar. PTT, bu arada üçüncü kişiye yapılmış olan teslim veya ödemeden sorumlu olmaz.

Üçüncü kişinin azledildiği, ilgili PTT işyerine ayrıca yazı ile bildirilmedikçe buna yapılan teslim veya ödemelerden PTT sorumlu tutulamaz.

Madde 142 - Kayıtlı posta gönderileriyle havalelerin bedelleri, görevlilerce tanınmayan alıcılara, kimliklerini ispat etmek şartiyle teslim olunur veya ödenir.

Bu ispat; posta kimlik kartının, T.C. nüfus cüzdanının, resmi daire ve kurumlarca düzenlenmiş fotoğraflı kimlik kağıdının gösterilmesiyle veya görevli personelce tanınmış ödeme gücü olan bir kişinin alıcının kimliğini yazı ile tasdik ve sorumluluğu kabul etmesiyle olur.

Yabancıların, pasaport veya ikamet tezkereleri de ispat belgesi olarak kabul edilir.

Madde 143 - Alıcı bir posta gönderisini veya havaleyi kabul etmek istemezse, keyfiyeti bu gönderinin veya haber kağıdının yahut bunlarla ilgili kayıt ve kağıtların uygun yerine yazıp imza eder. Alıcı yazmaktan ve imzalamaktan imtina ettiği takdirde görevli personel durumu açıklayan bir yazı yazıp imzalar.

Madde 144 - Alıcı, kendisine teslim edilmiş olan bir posta gönderisini, geri vermek isterse bu kabul edilmez.

Ancak, bu Tüzük hükümleri uyarınca gerçek alıcıdan başkasına teslim edilmiş olan mektup postası gönderisi, geri verilirse kabul edilir ve bunlardan açıldığı anlaşılan posta gönderilerinin üzerine keyfiyet geri verenlere şerh ve imza ettirilir.

Madde 145 - PTT'ce belirtilen süre içinde PTT işyerinden alınmayan koli, ardiye ücretine tabi tutulur. Alıcısına teslim edilemeyen kolinin ardiye ücreti göndericiden alınır.

Alıcının, kusuru olmamak şartiyle, gümrükleme işinin veya diğer işlemlerin yapılması yüzünden geçecek günler için ardiye ücreti alınmaz.

Postrestant ücreti alınması ardiye ücretinin alınmamasına sebep teşkil etmez.

Asker ve jandarma er ve onbaşılarına gönderilen kolilerden, bunların teslim alınmalarına kadar varış ve çıkış yerlerinde geçen günler için, ardiye ücreti alınmaz.

Madde 146 - Aşağıdaki maddelerde yazılı sebeplerle alıcılarına verilememiş veya ödenememiş olan posta gönderileri ve havaleler elde kalmış sayılır.

Madde 147 - Üzerinde yazılı adreste bulunamayan veya tanınmayan yahut yeni adresini bildirmeden başka yere giden veya alıcı tarafından kabul edilmeyen mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektup ve kutular ve posta havaleleri hemen çıkış yerlerine geri gönderilir. Telgraf havaleleri için de çıkış yerine telgrafla bilgi verilir.

Alıcı adresinin değişmesi halinde, mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektup ve kutular ve havaleler, üzerinde göndericinin tekrar yollamaya engel bir şerhi bulunmadıkça alıcının yeni adresine gönderilir.

Ödenmesi gerekli ücret ve resimleri veya ödenmesi şart edilen paraları ve senet bedelleri ödenmeyen, alındıları veya kayıtlı bulundukları defterdeki özel yerleri, alma veya ödeme haberleri yahut ibranameleri imza edilmeyen kayıtlı posta gönderileri ve havaleler için de birinci fıkra hükmü uygulanır.

Madde 148 - Alıcısı ölmüş olup da mirasçıları tarafından 15 gün içinde kabul edilmeyen mektup postası gönderileri, bu sürenin sonunda, çıkış yerine geri gönderilir.

Alıcısı ölmüş olan değer konulmuş mektup ve kutularla havaleler hakkında teslim ve ödeme teşebbüsünde bulunulmadan, göndericinin isteği sorularak buna göre işlem yapılır.

Göndericiden cevap alınamaması halinde değer konulmuş mektup ve kutularla havaleler bu Tüzükte yazılı bekletme süreleri sonunda çıkış yerlerine geri gönderilir.

Madde 149 - Adresinde hazır bulunmadığı için alıcısına verilemeyen ve haber kağıdı bırakıldığı halde bir hafta içinde PTT işyerinden alınmayan mektup postası gönderileriyle konutta teslimi gerekli değer konulmuş mektup ve kutular bu süre sonunda çıkış yerine geri gönderilir.

Madde 150 - Haber kağıdı bırakıldığı halde 15 gün içinde PTT işyerinden alınmayan değer konulmuş mektup ve kutular bu süre sonunda çıkış yerine geri gönderilir.

Madde 151 - Hazır bulunmadığı için alıcıya adresinde ödenemeyen ve alıcısı haber kağıdı ile PTT işyerine çağırıldığı halde bedeli alınmayan havaleler, gelişinden itibaren bir ay sonunda çıkış yerine geri gönderilir. Telgraf havaleleri hakkında çıkış yerine telgrafla bilgi verilir.

Ödeme şartlı gönderilerin tahsil edilen bedellerine ait havalelerle tahsil edilmiş senet bedellerine ait havaleler ve mutemetler tarafından ilk göndericilere geri yollanan paralara ait havaleler çıkış yerine geri gönderilmez.

Madde 152 - Postrestant adresiyle gelen veya saklanması alıcı tarafından yazı ile istenen mektup postası gönderileri, değer konulmuş mektup ve kutularla havaleler alıcı tarafından iki ay, ödeme şartlılar 15 gün içinde alınmazlarsa bu sürelerin sonunda çıkış yerine geri gönderilir. Telgraf havaleleri için çıkış yerine telgrafla bilgi verilir.

Madde 153 - Posta abone kutularına konulan adi mektup postası gönderileri, kutu kira süresinin bitimine kadar alınmazlar ve bunların kutu kiracısının yazılı isteğine rağmen konutunda da teslimi mümkün olmazsa, çıkış yerine geri gönderilir. Ancak taahhütlü mektup postası gönderileri, değer konulmuş mektup ve kutularla havaleler, geldikleri tarihten başlıyarak bir ay, ödeme şartlılar 15 gün içinde alınmazsa çıkış yerine geri gönderilir.

Madde 154 - Çıkış yerine geri gelen mektup postası gönderileriyle değer konulmuş mektup ve kutulardan, göndericileri belli olanlar

kendilerine verilir. Göndericisi belli olmayanlar bunlar tarafından aranmaları beklenerek adi gönderiler üç ay ve taahhütlü gönderilerle değer konulmuş mektup ve kutular bir yıl saklanır ve kaydedilecekleri özel listelerle PTT işyerinde ilan edilir. Bu sürelerin sonunda sahibi çıkmayanlar PTT bölge başmüdürlüğüne gönderilir.

Bunlar başmüdürlüklerde, başmüdür tarafından seçilecek 4 kişilik bir kurul önünde açılarak içlerindeki yazılardan göndericisi anlaşılabilenler, bir yazı ile birlikte başka bir zarfa konularak kendilerine gönderilir, anlaşılamayanlar ve bir değeri bulunmayanlar imha edilir * .

Göndericisi bilinemeyen posta gönderilerinden çıkan paralarla değerli maddelerin başmüdürlüğün bulunduğu yerdeki PTT merkezinin satınalma ve satma komisyonunca yapılan satışından elde edilecek bedelleri varsa, postaca alınacak ücret ve resimler çıkarıldıktan sonra, emanet hesabına alınır. İki yıl içinde aranmazlarsa gelir kaydedilir.

Açılan gönderiler hakkında yapılan işlemler bir tutanakla belirtilir.

Açılan posta gönderilerinden yasak maddeler çıkarsa, bunlar hakkında gerekli işlem yapılır.

Bedeli göndericisine ödenemeyen havaleler, postaya verildikleri tarihten başlayarak 3 yıl bekletilir ve bu süre sonunda gelir kaydedilir.

Havale bedelinin göndericisi tarafından alınmayacağının bildirilmesi halinde, alıcısı da 3 yıllık süre içinde sahibi sayılır.

(*) 22/05/2003 kabul tarihli, 10/06/2003 tarih ve 25134 sayılı R.G.de yayımlanan 4854 sayılı "İş Kanunu"nun Geçici 1. Maddesi gereğince, mevzuatta 1475 sayılı Kanuna yapılmış olan atıflar 4857 sayılı Kanuna yapılmış sayılır.

Madde 155 - Gönderici 41 inci madde gereğince kolinin alıcıya teslim edilmemesi halinde yapılmasını istediği işlemi kolinin üzerine ve yollama kağıdının özel yerine işaret etmediği ve koli de alıcısına verilemediği yahut göndericinin isteği yerine getirilemediği takdirde koli elde kalmış sayılır.

Madde 156 - Geldiği alıcısına haber kağıdı gönderilmek suretiyle bildirilen koli, haber verildiği tarihin ertesi gününden itibaren alınmak üzere bir ay bekletilir. Bu süre içinde alınmayacağı bildirilen koli, bildirildiği tarihte, alıcısına haber verilemeyen veya haber verildiği halde alınmayan koli de bir ayın sonunda; postrestant adresiyle gelen veya saklanması alıcı tarafından yazı ile istenilen koliler geldikleri tarihten başlayarak iki ayın sonunda; posta abone kutusu adresiyle gelen koliler geldikleri tarihten başlayarak bir ayın sonunda; ödeme şartlı olan bütün koliler (postrestant adresliler de dahil) 15 gün içinde alınmazlarsa bu sürenin sonunda çıkış yerine geri gönderilir.

Gönderici 41 inci madde hükmüne göre kolinin teslim edilemediğinin kendisi ne bildirilmesini istemişse, bekletme süresi, teslim edilememe haberinin varış yerine gönderildiği tarihten başlar.

Gönderici, teslim edilememe haberi kağıdına yukarda yazılı süre içinde karşılık vermezse, bu sürenin sonunda, koli, geri gönderilir.

Adres bırakmaksızın başka yere gidenler adına gelen kolilerle alıcısı tanınmayan veya adres yanlışlığı sebebiyle bulunmayan koliler bekletilmeyerek çıkış yerine geri gönderilir.

Başka bir yere taşınmış olan ve yeni adresi bilinen kimseler adına gelen koliler için alıcı, önceden yazı ile başka yolda bir istekte bulunmamışsa, göndericinin isteğine göre işlem yapılır.

Madde 157 - Alıcısı ölmüş olan veya haber kağıdı gönderildikten sonra ölen koliler için, göndericinin isteği sorularak buna göre işlem yapılır.

Göndericiden cevap alınamaması halinde, koli, bu Tüzükte yazılı bekletme süreleri sonunda geri gönderilir.

Madde 158 - Gönderici, herhangi bir sebeple alıcısına teslim edilemeyen kolinin terk edilmiş sayılmasını, koli üzerinde ve yollama kağıdının özel yerinde göstermiş olursa veya kendisine gönderilen teslim edilememe haberi üzerine bu yolda talimat verirse bu koli, PTT'ye terk edilmiş olur.

Yukarıdaki fıkra hükmüne göre terkedilen kolilerden;

a) Alıcısı tarafından kabul edilmeyenler kabul edilmediğinin bildirildiği tarihte;

b) Teslim edilememe haberi üzerine terkedilenler göndericinin talimatı alındığı tarihte;

c) Diğerleri 156 ncı maddede yazılı süreler sonunda

varış yerinde görevli komisyon tarafından satılarak bedeli gelir kaydedilir.

Terkedilen kolilerin saklanmalarından dolayı tahakkuk eden ardiye ücretiyle diğer ücretler göndericiden alınmaz.

Madde 159 - Gönderici, herhangi bir sebeple alıcısına teslim edilemeyen kolilerin, kendi hesabına satılmasını, koli üzerinde ve yollama kağıdının özel yerinde göstermiş olursa veya kendine gönderilen teslim edilememe haberi üzerine bu yolda talimat verirse bu kolilerden;

a) Alıcısı tarafından kabul edilmeyenler, kabul edilmediğinin bildirildiği tarihte;

b) Teslim edilememe haberi üzerine satışı istenenler göndericinin talimatı alındığı tarihte;

c) Diğerleri 156 ncı maddede yazılı süreler sonunda

varış yerinde görevli komisyon tarafından gönderici hesabına satılır.

Bu kolilerin, satışlarından elde edilen bedeller, varsa, postaca alınması gereken ücretler çıkarıldıktan sonra, posta havalesiyle göndericiye yollanır ve havale ücreti de gönderilen paradan çıkarılır.

Satıştan elde edilen para ile bu paradan düşülen masraflar havale kuponun da gösterilir.

Madde 160 - Gideceği yere ulaşmadan veya sahiplerine teslim edilemeden içindeki maddelerin bozulacağı anlaşılan koliler, varış ve gerektiğinde ara PTT merkezinde kurulacak bir kurul tarafından açılarak görevli komisyon eliyle göndericisi hesabına derhal satılır. Bu satıştan elde edilecek para 159 uncu maddede belirtildiği gibi göndericiye yollanır ve bu konuda düzenlenecek olan tutanağın bir nüshası göndericiye verilmek üzere çıkış merkezine gönderilir.

İçinde satılması mümkün olmayan bozulmuş maddeler bulunan koliler, görüldüğü PTT merkezinde, kurulacak bir kurul önünde yokedilir.

Madde 161 - Geri gelen koliler, tekrar taşıma, varsa ardiye ve diğer ücretler alındıktan sonra göndericiye teslim olunur.

Gönderici bulunamazsa veya kendine haber verilmezse PTT işyerinde kolinin geri geldiği üç ay süre ile ilan olunur. Bu süre içinde aranmayan koliler başmüdürlüğe gönderilir. Başmüdürlükte, 154 üncü madde gereğince kurulan kurul tarafından koliler açılarak içindekiler tespit edilir. Bunlar para ise aynen, değilse başmüdürlüğün bulunduğu yerdeki PTT merkezinin satınalma ve satma komisyonunca satılarak bedelleri, PTT'ce alınması gereken ücret ve resimler çıkarıldıktan sonra gönderici hesabına emanet olarak saklanır.

Bu kolilerin postaya verildikleri tarihin ertesi gününden başlayarak 3 yıl içinde gönderici tarafından aranmayan bedelleri gelir kaydedilir.

Elde kalarak satılan kolilerin satışından elde edilen paralar, gönderici tarafından alınmadıkça bunlardan eksik kalmış ücret ve resimler aranmaz.

Madde 162 - Geri gelen ve geldiği göndericiye haber verilen koliler hakkında terkedilmiş koli işlemleri uygulanmaz.

Madde 163 - PTT, üzerine aldığı görevleri, Posta Kanunu ile bu Tüzük hükümleri dairesinde yapmamaktan, havalelerle alacak tahsili, ödeme şartlı gönderiler ve diğer işlemler dolayısıyle tahsil ettiği paralardan, ancak Posta Kanununda ve bu Tüzükte belirtilen hallerde ve Posta Kanununda tayin edilen hadler içinde sorumludur.

Türkiye'den gönderilen bir posta gönderisinin milletlerarası sözleşme ve uzlaşmalara göre sorumluluk kabul eden yabancı bir memlekette kaybolması veya hasara uğraması halinde PTT, ilgili yabancı memleketin vereceği tazminat derecesinde sorumludur.

Zarar veya hasar, posta servisinden dolayı Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğü ile Dünya Posta Birliğinin anlaşmaları ve bunların icra tüzüklerine göre sürekli olarak veya harp, isyan gibi sebeplerle geçici bir zaman için sorumluluk kabul etmeyeceğini yahut kabul edeceği sorumluluğun sınırlı olacağını bildiren bir memlekette, o zaman içinde meydana geldiği veya Türkiye toprakları dışında meydana gelip de PTT tarafından ilgili özel taşıma teşebbüsleri aleyhine dava açılmadan bu zararın ödenmesi mümkün olmadığı takdirde PTT sorumlu değildir.

Bu halde gönderici isterse, PTT, dava hakkını kendisine devreder.

PTT, Posta Kanunu ile bu Tüzük hükümlerine göre yok ettiği veya yetkili makamlara verdiği posta gönderileriyle paralar için de sorumlu değildir.

Madde 164 - Bu Tüzüğün 75 inci maddesi veya Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğü hükümleri dairesinde yurtiçi veya yabancı memleketler posta merkezleri tarafından verilmiş bir posta kimlik kartının gösterilmesi üzerine alıcısına teslim edilen posta gönderileri ve ödenen havalelerden dolayı PTT, teslim veya ödemenin muntazam bir posta kimlik kartına dayanılarak yapıldığını ispat etmek şartıyle, sorumluluktan kurtulur.

PTT, muntazam bir posta kimlik kartının kaybolmasından, çalınmasından veya hile ile kullanılmasından doğabilen sonuçlardan sorumlu tutulamaz.

Madde 165 - PTT aşağıda yazılı hallerde:

a) Zarar ve hasar, zorlayıcı sebeplerden veya göndericinin kusurundan ileri gelirse;

b) Zarar ve hasar, o maddenin tabiatı gereğinden bulunursa;

c) Posta gönderisinin içinde yasak şeyler varsa;

d) Zorlayıcı sebeplerle kayıtların ve belgelerin elden çıkması yüzünden, gönderiler gönderenin ve paranın sahibine verildiğini ispat mümkün olamıyorsa ve sorumluluk da başka suretle tespit edilemiyorsa;

e) Değer konulmuş posta gönderilerinin içlerinde değerli bir şey bulunmadığı veya gönderilen gönderiye hile ile gerçek değerinden fazla değer gösterildiği anlaşılırsa;

f) Gönderici, postaya verdiği gönderi veya havaleyi kanuni süre içinde aramamış olursa

sorumluluktan kurtulur.

Tabiat ve mahiyetleri bakımından hasar (kırılma, bozulma, kokma) tehlikesi kuvvetli bulunan maddelerde zararın bu yüzden ileri geldiği kabul olunur. Ancak gönderme sırasında alınacak özel bir tedbir için ek ücret alınmışsa, PTT sorumludur.

Hak sahibi tarafından, itirazsız kabul edilen posta gönderilerinden PTT sorumlu değildir.

Teslim alındıktan sonra, zarar veya hasar hakkında yapılan başvurmalar kabul edilmez.

Madde 166 - Taşınması kabul edilmeyen gönderinin yollanması veya kabul şartlarına uyulmaması nedeniyle bir posta gönderisinin, posta hizmetinde bir kusur olmaksızın diğer posta gönderilerine veya posta personeline yapacağı zararlardan gönderici sorumludur.

Madde 167 - Postaya verilen kayıtlı posta gönderileri, havale bedelleri, tahsil emrine ait belgeler ve ödeme şartlı gönderilerden tahsil edilen paralar için, hak aramak veya tazminat istemek yahut dava açmak hakkı, göndericinindir.

Gönderici bu hakkını alıcıya devredebilir.

Göndericinin bu hakkını alıcıya devrettiğini bildiren yazı alıcı tarafından verilirse, PTT bu belgedeki imzanın tasdikini isteyebilir.

Alıcı, içi çalınmış veya hasara uğramış bir koliyi teslim alırken ihtirazı kayıt ileri sürmüş olursa, başvurma ve tazminat alma hakkı kendisine geçer.

Başvurma hakkı, gönderilerin postaya verildiği tarihin ertesi günündün başlıyarak bir yıl sonunda zaman aşımına uğrar. Bu süre içinde PTT'ye veya mahkemeye başvurulursa bu süre kesilir. Bununla beraber başvurma üzerine yapılan inceleme veya araştırma sonucunun ilgililere bildirildiği tarihten itibaren yeni bir süre başlar. Bu süre yeni bir başvurma ile tekrar kesilmez.

PTT, kendisine başvurulması veya mahkeme yahut icraya başvurulduğunun tebliği hallerinde, lüzumlu kayıt ve belgeleri anlaşmazlığın çözümüne kadar saklar. PTT, anlaşmazlık konusu ile ilgili olmayan posta servisine ait evrakı 2 yıldan fazla süre ile saklamak zorunda değildir.

Madde 168 - Göndericinin veya gerektiğinde alıcının tazminat istekleri zarar veya hasarın kesin bir surette anlaşılmasından sonra sonuçlandırılır.

PTT, araştırma ve soruşturmalar 6 ay içinde bitirilemediği takdirde, haklı olmadığı anlaşıldığında, geri vereceğini taahhüt eden hak sahibine tazminatı öder. PTT tazminatı ödemeden önce lüzum görürse hak sahibinden tazminat haddi içinde kanuni teminat isteyebilir. Bu teminatı veremiyenlere tazminatın ödenmesi soruşturma sonuna bırakılır.

Hak sahibi, verileceği kendisine tebliğ edilen tazminatı tebliğ tarihinden başlıyarak iki yıl içinde alabilir. İki yıldan sonra bu husustaki istek kabul edilmez.

Madde 169 - Postada meydana gelen kayıp, çalınma veya hasar için Posta Kanununda gösterilen miktarlarda tazminat verilir.

Adi mektup postası gönderilerinin postaya verildiği herhangi bir suretle ispat edilse bile bunların kaybolmalarından, çalınmalarından veya hasara uğramalarından dolayı tazminat verilmez.

Taahhütlü bir mektup postası gönderisinin ancak kaybolması halinde tazminat verilir. Bunların içlerindeki şeylerin kaybı, çalınması veya hasarından dolayı tazminat verilmez.

Değer konulmamış bir kolinin kaybolması, çalınması veya hasarı halinde kolinin postaya verildiği yer ve zamandaki gerçek değeri ve uğradığı zarar derecesi gözönüne alınarak Posta Kanununda belirtilen miktarı aşmamak üzere, tazminat verilir.

Değer konulmuş mektup, kutu ve kolinin kaybolması, çalınması veya hasarı halinde, konulmuş olan değeri geçmemek şartiyle, hasar veya eksiklik derecesinde tazminat verilir. Ancak PTT, gönderilen posta gönderisi içindeki eşyanın postaya verildiği zaman konmuş olan değerden daha az değerde olduğunu ispat ederse, bu eşyanın gerçek değerine göre tazminat verir.

Kaybolan gönderide kanun yoluyla hükümsüzlendirilmesi mümkün olan kağıtlar bulunuyorsa, PTT'nin bu kağıtları hükümsüzlendirmek yoluna gidebilmesi için hak sahibinin buna koydurduğu değere ve buna müsteniden alacağı tazminat bedeline kadar olan hakkını PTT'ye bırakması gerekir.

Hak sahibi Posta Kanununda gösterilen miktardan daha az tazminat isterse kendisine, o miktar tazminat verilir, sonradan bunun artırılması isteği kabul edilmez.

Tazminat ödenecek taahhütlü mektup postası gönderilerinden alınmış olan posta ücretlerinden hiçbiri geri verilmez.

Tazminat ödenecek değer konulmuş mektup ve kutularla değer konulmuş ve konulmuş ve konulmamış kolilerin büsbütün kaybolan, çalınan veya hasara uğrayanlarından alınmış olan, değerlendirme ücreti dışındaki posta ücretleri geri verilir.

Madde 170 - Tazminat verildikten sonra bulunan gönderiler veya bunların içindekilerin bir kısmı, verilen tazminat geri alınarak sahibine teslim olunur. Eksiklik, bozukluk hallerinde geri alınacak tazminattan bu eksiklik veya bozukluğa isabet eden bedel indirilir.

Gönderinin bulunduğu, yazı ile haber verildiği tarihten başlıyarak 3 ay içinde ilgili gelip bunu almazsa bütün hakları PTT'ye geçer. PTT bunu satarak bedelini gelir kaydeder. Şu kadarki, bulunan gönderide bir eksiklik veya bozukluk bulunmaz ve buna değerinden fazla tazminat verilmiş bulunduğu anlaşılırsa, PTT, genel hükümlere dayanarak verdiği fazla tazminatı ilgiliden isteyebilir.

Madde 171 - Ölenlerin tazminata ilişkin hakları 167 nci maddede yazılı süre içinde başvurmaları şartıyle mirasçılarına geçer.

Madde 172 - PTT, kaybolan, çalınan veya hasara uğrayan ödeme şartlı posta gönderilerinden, bunların ödeme şartlı olmayanları derecesinde sorumludur ve ona göre tazminat verir.

Tahsili şart edilmiş para miktarı "değer konulma" sayılmaz.

PTT, tahsil emri belgelerinin kaybından, bunlar değer konulmadan kabul edilmişse, bir taahhütlü mektup derecesinde sorumludur.

PTT, şart edilen bedelden ve tahsil olunacak paralardan bunlara ait gönderilerin alıcılarına tesliminden sonra sorumlu olur.

Ödeme şartlı posta gönderileri, tahsil emrine ait belgeler, bedelleri tahsil olunacak senetler; bedelleri alınmadan verildiği ve alanlardan bunları geri almak veya bedellerini tahsil etmek mümkün olmadığı takdirde de, PTT, hak sahiplerine karşı şart edilen bedel ile tahsil olunacak paralardan sorumlu olur.

Madde 173 - PTT, havale paralarından, bunların sahiplerine Posta Kanununda gösterilen süre içinde ödenmesine kadar sorumludur.

Madde 174 - Tazminatın ödenmiş olması PTT'nin üçüncü kişiler aleyhine başvurma hakkını kaldırmaz.

PTT'nin, vermekle ödevli olduğu tazminat bedellerini, her zaman için sebep olanlardan almaya hakkı vardır.

Hak sahibi tazminat istemez veya hakkını herhangi bir suretle kaybederse kusurludan alınan paralar, istek beklenmeksizin kendisine geri verilir.

Madde 175 - Ücretler, resimler, kambiyo değerleriyle avans paralarda, kayıt ve ödemelerde yanlışlıklar olursa PTT, eksik kalan paraları ister, fazlasını da geri verir. Ancak 25 kuruştan az olan paralar alacaklı tarafından istenmedikçe geri verilmez.

Bir yıl içinde alacaklı tarafından yazı ile yapılmayan istekler, zaman aşımına uğrar. Zaman aşımı, yanlışlığın yapıldığı tarihin ertesi gününden başlar.

PTT, zaman aşımı dolayısiyle zarar görürse, zarar, sebep olanlara ödettirilir.

Bir posta gönderisinin ücreti, tarifesinden yüksek değerde pulla ödenmiş olursa, posta servisinin kusuru bulunmadıkça aradaki fark verilmez.

Madde 176 - Koli ve havale yollama kağıtları, alma ve ödeme haberleri, haber isteme, geri alma ve adres değiştirme formülleri, gümrük etiket ve beyannameleri, yükleme haberleri, alacak tahsiline özgü bordrolarla zarflar, gerekli etiketler ve halkın kullanmasına özgü diğer formüller posta işlerinde kullanacak olanlara verilir.

Yukarıdaki fıkrada sözü edilen formüller PTT'den izin alınmak ve PTT'ce kullanılan formüllerle aynı şekil ve renkte olmak üzere, iş sahipleri tarafından da bastırılabilir. Bu takdirde gönderici veya alıcılar formüllerden gerekenleri üzerinde kendi ad ve adreslerini ve izin verilen bilgileri gösterebilirler.

Madde 177 - PTT personeli, posta gönderilerinin alıcı adresini yazmaya mecbur edilemez ve yazılmış olanları da düzeltemez ve değiştiremez.

Bundan başka alma ve ödeme haberleri, koli ve havale yollama kağıtları, alacak tahsiline ait senetlerin bordro ve zarfları, posta bonolarında ad ve adres yazmaya özgü kısımlarla gümrük etiket ve beyannameleri ve göndericinin veya alıcının beyan kağıdı yerine geçebilecek formüller de yazılamaz ve yazılanlar üzerinde düzeltme ve değişiklik yapılamaz.

Bu tüzükteki adres değiştirmeye ait hükümler saklıdır.

Madde 178 - PTT, görevleri esnasında vahşi hayvanlara ve her türlü tehlikeye karşı koymak üzere hat bakıcılariyle şehir dışına çıkan gezici memur, dağıtıcı ve ulaklara silah verebilir.

Verilen silahlar, memuriyet yeri olan şehir ve kasabaların içinde taşınmaz.

Madde 179 - PTT işyerlerinde ve taşıtlarında bulunmuş olan para veya eşya, buraların PTT amirlerine verilir.

Bulunmuş para veya eşyanın sahibi öğrenilemezse, durum, PTT salonlarında ilan edilir.

Bulunan para ve eşyadan emniyet makamlarına da bilgi verilir.

Bulunan şeyler kayda geçirilerek saklanır. saklanmasında sakınca bulunan veya çabuk bozulacak eşya, satın alma ve satma komisyonunca satılarak bedeli emanette tutulur.

Bulunan paralarla eşya bulunduğu tarihten itibaren 5 yıl saklanır.

Madde 180 - Taşınan kapalı posta çuvalları ile mühürlü ve mühürsüz posta paket ve kolileri açıp muayene etmelerine PTT'ce izin verilmiş olan yetkili PTT memurlarından başka hiç kimse tarafından açılıp yoklanamıyacağı gibi, bunlar, kanunla belirtilen haller dışında, sıfat ve yetkileri ne olursa olsun, hiç kimse tarafından alıkonulamaz, açılamaz ve yoklanamaz.

Madde 181 - Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğüyle Dünya Posta Birliğinin anlaşmaları ve bunların icra tüzüklerinde başka türlü hükümler bulunmadıkça, bu Tüzük hükümleri milletlerarası posta ilişkilerinde de uygulanır.

Madde 182 - Yurtiçi posta işlemlerine ilişkin olarak Posta Kanunu ile bu Tüzükte veya yönetmeliklerde açıklanmamış olan hususlarda, Dünya Posta Sözleşmesi ve bunun İcra Tüzüğüyle Dünya Posta Birliğinin anlaşmaları ve bunların icra tüzüklerinde bulunan hükümler uygulanır.

Madde 183 - 7 Haziran 1298 tarihli Posta Nizamnamesi, 27 Mart 1316 tarihli Kıymeti Mukaddereli Mekatip Nizamnamesi, 28 Mayıs 1318 tarihli Havalename Nizamnamesi ve 15 Şubat 1320 tarihli Posta Paketleri Nizamnamesi yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 184 - 02/03/1950 günlü ve 5584 sayılı Posta Kanununun 67 nci maddesinin III numaralı bendine dayanılarak hazırlanan ve Danıştay'ca incelenmiş bulunan bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete ile yayımı tarihinden 3 ay sonra yürürlüğe girer.

Madde 185 - Bu Tüzük hükümlerini Adalet ve Ulaştırma Bakanları yürütür.