90 Sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname(Mülga)
Son Güncelleme Tarihi : 25.12.2012
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi : 06.10.1983
Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı : 18183 (PDF)
Madde 1 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/1 md.)
Bu Kanun Hükmündeki Kararnamenin amacı, faiz veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle sürekli olarak ödünç para verme işleriyle uğraşan gerçek kişilerin ve finansman şirketleri ile faktoring şirketlerinin faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesidir.
Madde 2 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/2 md.)
İkrazatçılar, finansman şirketleri ve faktoring şirketleri bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabidir.
Bankalar, sigorta şirketleri ve özel kanunlarına göre ödünç para vermeye yetkili kılınan kuruluşlar ile tüzel kişilerin doğrudan veya ortak veya iştirakleri vasıtasıyla dolaylı olarak ortaklık ilişkisi içinde bulundukları diğer tüzel kişilere ödünç para vermeleri ve Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca yapılan işlemler hakkında bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanmaz.
Madde 3 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/3 md.)
Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;
a) İkrazatçı: Devamlı ve mutad meslek halinde, faiz veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle, ödünç para verme işleriyle uğraşan veya ödünç para verme işlerine aracılık eden ve kendilerine faaliyet izni verilen gerçek kişileri,
b) Finansman Şirketi: Devamlı ve mutad iştigal konusu olarak her türlü mal ve hizmet alımını kredilendirmek üzere ödünç para veren tüketici kredi şirketlerini,
c) Faktoring Şirketi: Mal ve hizmet satışlarından doğmuş veya doğacak alacakları temellük ederek tahsilini üstlenen, bu alacaklara karşılık ödemelerde bulunarak, finansman sağlayan şirketleri,
d) Bakanlık: Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığı,
e) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,
ifade eder.
Madde 4 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/4 md.)
İkrazatçılar, ikrazatçılık faaliyeti dışında hiç bir iş yapamayacakları gibi mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamazlar. İkrazatçılar her ne ad altında olursa olsun tahvil ve benzeri borçlanmaya yönelik sermaye piyasası aracı ihraç edemezler; 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde sermaye piyasası faaliyetinde bulunamazlar.
İkrazatçıların faaliyetlerini sürdürmek amacıyla bankalar dahil her türlü kaynaktan borçlanmaları ve bu fonları ödünç para verme işlerinde kullanmaları, bankaların da bu kişilere ödünç para verme işleri ile ilgili olarak kredi açmaları veya bunların borçlarını teminen teminat mektubu vermeleri yasaktır.
Madde 5 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/5 md.)
İkrazatçılıkla uğraşacak gerçek kişiler bir beyanname ile Müsteşarlıktan faaliyet izni almak zorundadırlar.
Beyannamenin kapsamı ve örneği Müsteşarlık tarafından tespit olunur.
Faaliyet izin belgesi ile verdikleri beyannamenin tasdikli bir örneğini alan ikrazatçılar, izin tarihini takiben 30 gün içinde Ticaret Siciline başvurarak bu izni tescil ve ilan ettirirler.
Madde 6 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/6 md.)
Aşağıdaki gerçek kişilere izin belgesi verilmez:
a) 35 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında tasfiye kararı alınanlar,
b) Müflisler veya konkordato talep edenler,
c) Vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giyenler,
d) Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkum olan gerçek kişiler.
Madde 7 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/7 md.)
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesindeki yasaklara aykırı hareket edenlerin faaliyet izinleri iptal edilir. Bu kişilere yeniden faaliyet izni verilmez
Madde 8 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/8 md.)
İkrazatçılar, kendilerine verilen izin belgesi ile tasdikli beyanname örneğini işyerlerinde halkın görebileceği bir yere asmak zorundadırlar.
Madde 9 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/9 md.)
Bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca ikrazatçılık yapmak üzere izin alınmadan, faiz veya her ne ad altında olursa olsun, bir ivaz karşılığı veya ipotek almak suretiyle, ödünç para verme işlemlerinin yapılması veya bu işlerin meslek ittihaz edilmesi ve Kanun Hükmünde Kararname uyarınca alınan ikrazatçılık izni iptal edildiği halde ödünç para verme işlerine devam edilmesi, tefecilik sayılır.
Tefecilik yaptığı mahkemece sabit görülenlerin işyerleri, Valiliklerce kapatılır.
Madde 10 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/10 md.)
Bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre izin verilen ikrazatçıların ödünç para vermelerine dair sözleşmeler yazılı olarak yapılmadığı takdirde geçersiz sayılır.
Yazılı ödünç sözleşmesi iki nüsha olarak düzenlenir, bir nüshası ödünç alanlara verilir, diğer nüsha ise ikrazatçılar tarafından saklanır.
Müsteşarlık, ödünç sözleşmesinde bulunması gereken hususları tespite yetkilidir.
Ödünç sözleşmeleri, müteselsil sıra numarası taşır ve Maliye Bakanlığınca kabul edilen matbaalarda bastırılır.
Madde 11 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/11 md.)
Müsteşarlık, ikrazatçıların kayıtlarının sağlıklı bir şekilde izlenmesini teminen, Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanununun tutulmasını zorunlu kıldığı defterlerin yanısıra başka yardımcı defter tutulmasını veya belge düzenlenmesini zorunlu hale getirmeye ve bu defter ve belgelerle ilgili usul ve esasları tesbite yetkilidir.
Madde 12 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/12 md.)
Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri Müsteşarlığın ön izni ile kurulurlar. Bu şirketlerin;
a) Anonim şirket olmaları,
b) Sermayelerinin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nca belirlenen miktardan az olmaması,
c) Sermayelerinin % 10 ve daha fazlasına sahip ortakları ile, yönetim kurulu üyeleri, genel müdürleri, genel müdür yardımcıları ve 1 inci derece imza yetkililerinin, 6 ncı madde hükümlerine aykırılık teşkil etmeyecek şartları taşımaları, gerekir.
Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri, kuruluşlarının ticaret siciline tescili tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde faaliyet izni almak için Müsteşarlığa başvururlar. Süresi içinde başvurmayanlara izin verilmez.
*1* 28/05/2004 tarih ve 25475 S.R.G. de yayımlanan Yönetmeliğin 12.maddesi ile değiştirilen fıkra metni:
Hastanelerin bütün katlarında koridor genişlikleri en az iki metre olur ve koridorlarda, banyolarda ve lavabolarda, hastaların kolay hareketine imkan verecek şekilde tutunma yerleri bulunur.(*) Madde başlığı, 21/06/1994 tarih ve 545 sayılı KHK ile değiştirilmiştir.
Madde 13 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/13 md.)
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu , (...) , finansman şirketleri ile faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyetleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu , (...) bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre faaliyette bulunacak faktoring ve finansman şirketlerinin uygulayacakları faiz oranları ile alacakları diğer masraf ve gelirlerinin azami oranlarını tespite veya serbest bırakmaya yetkilidir.
Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri;
a) Ana faaliyet konuları dışında başka işle iştigal edemezler,
b) Teminat mektubu veremezler,
c) Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun biri ivaz karşılığı para toplayamazlar. Sermaye Piyasası Kanuna göre menkul kıymet ihracı ile uluslararası piyasalardan ödünç para alınması bu hükmün dışındadır.
Finansman şirketleri ve faktoring şirketlerinin anasözleşme değişikliklerine izin verilebilmesi Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ndan uygun görüşünün alınmasına bağlıdır.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulamasını izlemek amacıyla, faktoring şirketleri ve finansman şirketlerinden belirleyeceği esaslar ve örneklere uygun olarak cetvel rapor ve mali tablolar istemeye, mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili standart rasyoları, bu rasyolar ile mali tabloların gerekli görüldüğü takdirde yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları, (...) tesbite yetkilidir. İlgili kişi ve kuruluşlar bu cetvel, rapor ve mali tabloları Müsteşarlığa tevdi etmek ve tesbit edilecek rasyolara uymak zorundadırlar.
İkrazatçılar da birinci ve ikinci fıkra hükümlerine tabidir.
1.11.2005 tarih ve 25983 Mük. S.R.G. de yayımlanan 19.10.2005 kabul tarihli ve 5411 sayılı kanunun 168. maddesi ile değiştirilen madde metni:
Madde 13 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/13 md.)
Müsteşarlık
,
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşünü alarak
, finansman şirketleri ile faktoring şirketlerinin kuruluş ve faaliyetleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir.
Müsteşarlık
,
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşünü alarak
bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre faaliyette bulunacak faktoring ve finansman şirketlerinin uygulayacakları faiz oranları ile alacakları diğer masraf ve gelirlerinin azami oranlarını tespite veya serbest bırakmaya yetkilidir.
Finansman şirketleri ile faktoring şirketleri;
a) Ana faaliyet konuları dışında başka işle iştigal edemezler,
b) Teminat mektubu veremezler,
c) Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun biri ivaz karşılığı para toplayamazlar. Sermaye Piyasası Kanuna göre menkul kıymet ihracı ile uluslararası piyasalardan ödünç para alınması bu hükmün dışındadır.
Finansman şirketleri ve faktoring şirketlerinin anasözleşme değişikliklerine izin verilebilmesi
Müsteşarlık
tan uygun görüşünün alınmasına bağlıdır.
Müsteşarlık
bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulamasını izlemek amacıyla, faktoring şirketleri ve finansman şirketlerinden belirleyeceği esaslar ve örneklere uygun olarak cetvel rapor ve mali tablolar istemeye, mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili standart rasyoları, bu rasyolar ile mali tabloların gerekli görüldüğü takdirde yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları,
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının da görüşlerini alarak
tesbite yetkilidir. İlgili kişi ve kuruluşlar bu cetvel, rapor ve mali tabloları Müsteşarlığa tevdi etmek ve tesbit edilecek rasyolara uymak zorundadırlar.
İkrazatçılar da birinci ve ikinci fıkra hükümlerine tabidir.(*) Madde başlığı, 21/06/1994 tarih ve 545 sayılı KHK ile değiştirilmiştir.
Madde 14 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/14 md.)
(Değişik fıkra: 19/11/2005-5411 S.K./168.mad) *1* Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tâbi finansman şirketleri ve faktoring şirketlerinin faaliyetleri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, ikrazatçıların faaliyetleri ise Müsteşarlıkça denetlenir.
Maliye Bakanlığı da, bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kileri her halükarda denetleme yetkisini haizdir.
Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim elemanlarınca istenecek her türlü bilgiyi vermek, defter ve belgelerini ibraz etmek ve incelemelere hazır tutmak zorundadırlar.
(Değişik fıkra: 19/11/2005-5411 S.K./168.mad) *1* Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu finansman şirketleri ve faktoring şirketlerinden, Hazine Müsteşarlığı ise ikrazatçılardan her türlü bilgi ve belgeyi talep edebilir.
1.11.2005 tarih ve 25983 Mük. S.R.G. de yayımlanan 19.10.2005 kabul tarihli ve 5411 sayılı kanunun 168. maddesi ile değiştirilen madde metni:
Madde 14 - (Değişik madde: 21/06/1994 - KHK - 545/14 md.)
Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri Müsteşarlıkça denetlenir.
Maliye Bakanlığı da, bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kileri her halükarda denetleme yetkisini haizdir.
Bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim elemanlarınca istenecek her türlü bilgiyi vermek, defter ve belgelerini ibraz etmek ve incelemelere hazır tutmak zorundadırlar.
Müsteşarlık bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi gerçek ve tüzel kişilerden her türlü bilgi ve belgeyi talep edebilir.*1* Maddede değişiklik yapan 19.10.2005 kabul tarihli ve 5411 sayılı kanunun 168. maddesi, aynı kanunun 170. maddesince 1.1.2006 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 15 - 1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 12, 13 ve 14 üncü maddelerinde yazılı yükümlülük ve sorumlulukları yerine getirmeyenler 100.000 liradan 500.000 liraya kadar ağır para cezasına çarptırılırlar.
2) 1'inci fıkra hükmü dışında kalan hallerde, tefeciler 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıyla birlikte 50 bin liradan az olmamak kaydıyla, sağladıkları menfaatlerin 5 katı ağır para cezasıyle cezalandırılır.
3) Bu suçların tekrarı halinde cezalar 3 katına çıkarılarak hükmolunur.
4) Yukarıda 1, 2 ve 3'üncü fıkralardaki cezalar :
a - Gerçek kişi ikrazatçıların kendilerine,
b - Tüzel kişi ikrazatçıların ortaklarına,
c - Yukarıda (a) ve (b) fıkralarında yer alan ikrazatçıların işlerini fiilen idare etme ve imzalarıyle o teşekkülü bağlayıcı işlem yapmaya yetkili müdür veya memurlarından cezayı gerektiren fiili işlemiş veya buna iştirak etmiş veya buna emir vermiş olanlara,
uygulanır.
5) Bakanlar Kurulu, bu maddede yazılı parasal miktarları, 1983 yılı temel olmak üzere, Ticaret Bakanlığınca yayımlanan toptan eşya fiyatları indeksinin gerektirdiği sınırları aşmamak kaydıyla artırmaya yetkilidir.
(*) KHK.nın 17 nci maddesi gereğince, para ve hapis cezalarını düzenleyen bu madde, Kanun Hükmünde Kararnamenin kanunlaştı tarihte yürürlüğe girecektir. 90 sayılı KHK.nın uygulanmasından doğan ceza davalarında, mülga 2279 sayılı Kanunun 17 maddesi uygulanmaya devam edecektir. Sözkonusu madde en son değişik haliyle aşağıda verilmiştir. Ayrıca 2279 sayılı Kanunun tam metnini Mülga menüsünde bulabilirsiniz. ********************************************* Madde 17 - (Değişik madde: 14/07/1960 - 18 S.K./1. md.) Tefecilik edenlerle, Bakanlar Kurulu tarafından tespit edilen nispetler üstünde menfaat teminine müncer olabilecek herhangi bir fiil ve harekette bulunanlar veya alınacak faiz nispeti hususunda Hükümetçe ittihaz olunacak tedbir ve kararlara her ne suretle olursa olsun aykırı hareket edenler 6 aydan 2 seneye kadar hapis cezasıyla birlikte, temin ettikleri menfaatlerin 5 misli ağır para cezasıyla cezalandırılır. Kabul ettikleri mevduata 9 uncu madde gereğince tespit edilen nispetler üzerinde faiz verenlere mezkur madde gereğince tayin olunan esaslar haricinde herhangi bir menfaat sağlayan veya menfaat taahhüdünde bulunanlar veyahut mevduata verilecek faiz hususunda Hükümetçe ittihaz olunan tedbir ve kararlara her ne suretle olursa olsun aykırı hareket edenler hakkında da yukarıdaki fıkrada yazılı cezalar tatbik olunur. Bu suçların tekerrürü halinde cezalar 3 misline çıkarılarak hükmolunur. Mezkur suçların, hükmi şahsiyeti haiz bir teşekkül tarafından işlenmesi halinde para cezaları bu teşekküle, diğer cezalar ise İdare Meclisi veya İdare Komitesi Reis ve Azalarından veya imzaları ile o müesseseyi ilzama salahiyetli müdür veya memurlarından cezayı müstelzim fiil işlemiş veya buna iştirak etmiş veya buna emir vermiş olanlara uygulanır. Bankalar Kanunun 80 inci maddesi hükmü mahfuzdur. *********************************************
Madde 16 - 2279 sayılı ödünç Para Verme İşleri Kanunu ile ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte 11/09/1981 gün ve 2520 sayılı Kanuna göre ödünç para verme işleriyle uğraşmaya yetkili kılınanlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye göre izin alıncaya kadar faaliyetlerine devam ederler. Ancak bunların bu Kanun hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde izin almak için başvurmaları zorunludur.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde 2279 sayılı ödünç Para Verme işleri Kanununun 9 uncu maddesine dayanarak Bakanlar Kurulunca alınmış kararlardan yürürlükte bulunanlar 28/06/1983 gün ve 70 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37 ve 40 ıncı maddeleri uyarınca yeni bir karar alınmadıkça yürürlükte kalır.
Madde 17 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin;
1) 15 inci maddesi dışındaki hükümleri, yayımı tarihinde,
2) 15 inci maddesi Kararnamenin kanunlaştığı tarihte yürürlüğe girer.
3) 15 inci madde yürürlüğe girinceye kadar 2279 sayılı Kanunun suç saydığı fiiller hakkında, bu Kanunun 17 nci maddesinde yazılı hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
Madde 18 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamede yapılması öngörülen düzenlemelere ilişkin yönetmelikler 6 ay içinde hazırlanarak yürürlüğe konulur.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, kendilerine ikrazatçılık faaliyeti izni verilmiş olanlar, Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 90 gün içinde, Müsteşarlığa başvurarak faaliyet izni almak zorundadırlar.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden önce kurulmuş bulunan faktoring şirketleri, durumlarını Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine intibak ettirmedikleri takdirde, faktoring işlemi yapamazlar.