Son Güncelleme Tarihi : 19.03.2012
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi : 12.01.1993
Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı : 21463 (PDF)
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı; dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilecek yükümlüler ile ilgili esasları, başvuru ve ödeme işlemleri, toplanan dövizin kullanılması, geri ödeme ile ilgili işlemler, celp, sevk, eğitim, izin, sağlık, özlük hakları, geçici ve kesin terhis işlemleri, hizmet hesabı, olağanüstü hallerde göreve çağırma, beyan edilen belge ve bilgilerin doğruluğunun araştırılması, yurt içinde ve yurt dışında yürütülen faaliyetlerin denetlenmesi usulleri ile, uygulamaya ilişkin diğer hususları belirlemektir.
Madde 2 - Bu Yönetmelik; dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için başvuran yükümlüleri ve bu yükümlülerle ilgili işlemleri yapacak kurum ve kuruluşları kapsar.
Madde 3 - Bu Yönetmelik; 21/06/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanununun 25/05/1992 tarihli ve 3802 sayılı Kanunla değişik Ek 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
a) Yükümlü : yurt dışında bulunan, askerlik çağına gelmiş ve dövizle askerlik yapma hakkını haiz Türk vatandaşlarını,
b) Askerlik çağı : yükümlülerin 20 yaşına girdikleri yılın Ocak ayının birinci gününden başlayarak, 41 yaşına girdikleri yılın Ocak ayının birinci gününde biten süreyi (Kanunda belirtilen esaslara göre yükümlülerin askerlik hizmetine ait işlemleri sonuçlanmadıkça yaş sınırı sona ermez.),
c) İlk yoklama : her yıl askerlik çağına giren yükümlülerin tespit için, askerlik şubeleri ile nüfus idareleri, mülki makamlar, askerlik çağına giren vatandaşlar arasında yapılan çalışmaları,
ç) Son yoklama : askerlik çağına girmiş ve ilk yoklamaları yapılmış yükümlülerin sağlık durumlarının tesbit edilerek, asker edilmeleri veya askerlik hizmetinden muaf tutulmaları için gerekli işlemlerinin yapılmasını,
d) Askerliğe elverişli : Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre, sağlık yönünden askerlik yapabilecek durumda bulunmayı,
e) Başvuru : dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerin istenen belgeleri bağlı oldukları konsolosluklara ibraz etmeleri, istenen dövizi ödemeleri, konsolosluklarca, belgelerinin doğruluğu ile Kanuna ve Yönetmeliğe uygunluğunun belirlenmesinden sonra, haklarında EK-A Başvuru Belgesinin düzenlenmesi ile oluşan, en geç 38 yaşın doldurulduğu yılın sonuna kadar sonuçlandırılması gereken işlemi,
f) Celp dönemi ve celbin başlangıç tarihi : yükümlülerin, Milli Savunma Bakanlığınca tespit edilecek sıraya göre temel eğitime sevk edilecekleri dönemi ve bu dönem içinde celbin başlangıcı olarak önceden belirlenerek bildirilen tarihi,
g) Temel askerlik eğitimi : dövizle askerlik hizmetinden yararlanan yükümlülerin, Genelkurmay Başkanlığınca belirlenecek birliklerde yapacakları bir ay süreli askerlik eğitimini,
h) Muvazzaflık dönemi : dövizle askerlik hizmetinden yararlanan yükümlülerin, temel askerlik eğitimine başladıkları tarihten, Kanunda belirtilen dövizin son taksitini ödedikleri tarihe kadarki dönemi,
ı) Yoklama kaçağı : kanuni süresi içinde, son yoklamalarını yaptırmayanlar veya yurt dışında bulunup, erteleme belgesi düzenlenmesi için usulüne uygun belgelerle müracaat etmeyenleri,
i) Bakaya : Milli Savunma Bakanlığınca belirlenen celp döneminde askere sevk edildikleri halde, temel eğitime tabi tutulacakları birliklere, belirtilen süre içerisinde mazeretsiz katılmayanları,
j) İşçi : yabancı ülkede oturma veya çalışma iznine sahip olarak bir işveren ile yapılan hizmet akdine göre en az üç yıl süreyle fiilen yabancı ülkede bulunan ve ücretini yabancı ülke parası olarak alan ve bu sıfatı devam eden yükümlüleri,
k) İşveren : yabancı ülkede oturma veya çalışma iznine sahip olarak, bir işyerini en az üç yıl süreyle, işveren olarak fiilen o ülkede bulunmak suretiyle çalıştırdığını belgeleyen ve bu sıfatı devam eden yükümlüleri,
l) Gemi adamı : bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süreyle fiilen çalışan ve ücretlerini yabancı ülke parası olarak alan ve bu sıfatı devam eden yükümlüleri,
m) Donatan : kendisine ait olan veya başkasına ait olup da kiraladığı, yabancı bandıralı gemiyle, yabancı ülkelerde deniz ticareti yapan kimseyi,
n) Bir meslek veya sanatı icra eden kişi : yabancı ülkede oturma veya çalışma iznine sahip olarak, işçi veya işveren tanımı dışında kalan, herhangi bir meslek veya sanatı, en az üç yıl süreyle fiilen yabancı ülkede icra ettiğini o ülke resmi makamlarınca verilmiş resmi belgelerle kanıtlayan ve bu sıfatı devam eden yükümlüleri,
o) Oturma veya çalışma izni : yükümlülere, bulundukları yabancı ülkelerin kanunlarına göre, verilen ve bu ülke sınırları içinde geçerli bulunan oturma veya çalışmaya ilişkin izni,
ö) Konsolosluk : yükümlülerin işyeri ve çalışma yeri bakımından bağlı veya ilgili oldukları Türkiye Cumhuriyeti (T.C) Konsolosluklarını,
p) Muhabir banka : dövizle askerlikle ilgili olarak, yükümlülerce ödenecek dövizlerin, Türkiye Cumhuriyet (T.C) Merkez Bankasına gönderilmesi için bu banka tarafından belirlenmiş yabancı ülke bankalarını veya kuruluşlarını,
r) Döviz kurları ve para çeşitleri ;
1- Resmi kur : dövizlerin fiyatlarını belirlemeye yarayan ve Devlet tarafından saptanan kurları,
2- Çapraz kur : iki memleket arasında üçüncü bir memleket parasıyla tayin edilen kambiyo rayici, üç memleketin paralarının birbirine oranlarını,
3- Uluslararası para piyasalarında diğer paralara serbestçe çevrilebilir (Konvertibl) para :T.C Merkez Bankasında alınıp satılan yabancı ülke paralarını,
4- Uluslararası para piyasalarında diğer paralara serbestçe çevrilemeyen (Konvertibl olmayan) para :T.C Merkez Bankasında alınıp satılmayan yabancı ülke paralarını,
s) Ödemelerde kullanılacak para;
1) Konvertibl para cinsinden olmak üzere ve dövizle askerlik bedel ödemelerinde kullanılması Milli Savunma Bakanlığınca kabul edilmek kaydı ile yükümlülerin bulundukları yabancı ülkelerin paralarını,
2) Paraları uluslararası para piyasalarında diğer paralara serbestçe çevrilemeyen ülkelerde çalışan yükümlüler için, Yönetmelikte belirtilen yabancı paralardan herhangi birini,
ş) Kredi mektuplu döviz tevdiat hesabı : yurt dışında oturma veya çalışma iznine sahip Türk uyruklu kişiler ile herhangi bir maksatla yurt dışında görevlendirilenlerin elde ettikleri konvertibl dövizlerini T.C. Merkez Bankasına yatırmak suretiyle açtıkları hesabı,
t) Başvuru için tanınan yaş sınırı : yükümlülerin 20 yaşına girdikleri yılın 1 Ocak tarihinden,38 yaşını tamamladıkları yılın 31 Aralık tarihine kadar olan süreyi,
u) Resmi görev : kamu kurum ve kuruluşları ile hissesinin çoğunluğu kamuya ait olan kuruluşlar tarafından yabancı ülkelerde görevlendirilmeyi,
ü) Yükümlülük : yükümlülerin, temel askerlik eğitimini yapmaları ve başvuru sırasında belirlenen ödeme takvimine uygun olarak 10.000 Alman Markı veya karşılığı yabancı ülke parasını ödemelerini,
v) Döviz ödeme : yükümlülerin başvuru sırasında belirlenen cins ve tutar üzerinden ödeyecekleri dövizlerin, T.C. Merkez Bankasında açılmış bulunan Milli Savunma Bakanlığı özel döviz hesabına transferinin yapılmış olmasını,
y) Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yabancı ülke de en az bulunma süresi : yükümlülerin yabancı ülkelerde oturma veya çalışma iznini haiz olarak çalışmaya başladıkları tarihten itibaren, başvuru tarihine kadar yabancı ülkelerde fiilen bulunmaları gereken en az üç yıllık süreyi,
z) Diğer tanımlar ;
1) Yerli askerlik şubesi : yükümlülerin nüfusa kayıtlı olduğu yerdeki askerlik şubesini,
2) Geçici terhis belgesi : dövizle askerlik hizmetinden yararlanan yükümlülerin, temel askerlik eğitimini tamamlamaları üzerine ödemek zorunda oldukları dövizin tamamını ödeyip, kesin terhise hak kazanıncaya kadar, askerlikle geçici bir süre ilişkileri bulunmadığını ve temel askerliklerini yaptıklarını belirleyen, eğitim birlik komutanlığınca tanzim edilen belgeyi,
3) Kesin terhis : Kanunda belirtilen dövizin tamamını ödemiş ve temel askerlik eğitimini yapmış olan yükümlülerin banka dekontlarına ve geçici terhis belgelerine göre askerlik şubeleri tarafından yapılan işlemi,
4) Kesin dönüş : bulundukları yabancı ülkelerden yurda naklihane etmeyi veya dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerini tamamlamadan her takvim yılında toplam altı aydan fazla yurt içinde bulunmayı,
ifade eder.
Madde 5 - Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerde;
a) Oturma veya çalışma iznine sahip olarak en az üç yıl süre ile yabancı ülkede işçi, işveren sıfatıyla veya herhangi bir meslek veya sanatı icra ederek veya bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak bulunmak ve bu durumlarını, yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kaybetmemiş olmak,
b) Dövizle askerlik hizmeti dışında diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yurt içinde silah altına alınmamış olmak,
c) Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için 38 yaşını tamamladıkları yılın Aralık ayının sonuna kadar T.C. konsolosluklarına başvurmak ve başvuru sırasında haklarında belirlenen dövizi, Yönetmelikte gösterilen cins, miktar, süre ve şartlara uygun olarak ödemek,
d) Dövizle askerlik hizmeti yükümlülüğünün devamı süresinde kesin dönüş yapmamış olmak,
e) Temel askerlik eğitimine en geç 38 yaşını tamamladıkları yılı takip eden yıl içinde başlamak ve bitirmek,
şartları aranır.
Kalan taksitlerin tamamını ödemek ve temel askerlik eğitimini yapmak suretiyle başvuru sırasında belirlenen ödeme süresinden önce kesin dönüş yapılabilir.
Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerini tamamlamadan yararlanmaktan vazgeçenler, yabancı ülkelerde resmi görevle bulunanlar veya ücret, maaş veya yolluklarının karşılığı dövizleri yurt içinden transfer edilenler dövizli askerlik hizmetinden yararlanamazlar.
Madde 6 - Ödemelere esas olacak döviz miktarı ;
a) Almanya'da çalışanlar için 10.000 Alman Markıdır.
b) Almanya dışında olup da, paraları konvertibl olan ülkelerde çalışan ve ücretlerini bu paralarla alan yükümlüler için, bu para cinslerinin tespiti ile ödenecek peşin veya taksit miktarı Milli Savunma Bakanlığınca tespit edilir ve yayımlanır. Bunların ödeyecekleri toplam döviz miktarı ve taksit miktarı, Alman Markı tutarının her mali yıl başındaki çapraz kura göre hesap edilecek karşılığı kadardır.
c) Paraları konvertibl olmayan ülkelerde çalışan yükümlüler için, 10.000 Alman Markı veya (b) bendinin belirtilen esaslara göre belirlenen yabancı ülke parasıdır.
Yükümlüler hangi para birimi ile ödemeye başlamışlarsa ödemelerini aynı para ile tamamlarlar. Ancak ödemelerde kullanılan para biriminin konvertibl niteliğini kaybetmesi halinde, (b) bendine göre tespit edilen paralar, Milli Savunma Bakanlığınca yeniden düzenlenebilir.
Ödemelerden çıkartılan para birimleri ile ödemeye başlamış olan yükümlüler, kalan borçlarını ve taksitlerini yeniden belirlenen paralardan biri ile yapabilirler.
Madde 7 - Döviz ödeme süreleri aşağıda belirtilmiştir.
a) Yükümlüler, başvurdukları tarihteki yaş durumlarına göre toplam dövizi peşin ya da dörtte birini peşin, kalanını 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar olmak üzere en çok üç eşit taksitte ödeyebilirler.
b) 38 yaşında başvuranlar, toplam dövizi, başvuru sırasında peşin olarak öderler.
Madde 8 - Yükümlülerin ödeme işlemlerinde uyacakları esaslar şunlardır.
a) Ödemeler;
1) Yurt dışında, konsolosluklarca bildirilecek ve Yönetmelikte isim ve adresleri yazılı muhabir bankalara; yurt içinde ise, T.C. Merkez Bankası Şubelerine, konsolosluk veya askerlik şubelerinden alınacak Ek-B Belge ile,
2) T.C. Merkez Bankasındaki Kredi Mektuplu Dövizli Tevdiat Hesabındaki dövizlerden ödeme yapmak suretiyle,
3) Vekil aracılığı ile ödeme yapmak istenmesi halinde, muhabir banka veya T.C. Merkez Bankası şubelerine, konsolosluk veya askerlik şubelerinden alınacak Ek-B Belge ile,
yapılır.
b) Ödeme sırasında banka tarafından düzenlenen dekonta Ek-B deki bilgiler tam olarak yazdırılır.
c) İlk ödemeyi müteakip, dekontun bir nüshası, konsolosluğa; diğer ödemelerde ise, askerlik şubesine iletilmek üzere konsolosluğa veya doğrudan askerlik şubelerine gönderilir.
d) Paranın, T.C. Merkez Bankasındaki Milli Savunma Bakanlığı özel döviz hesabına aktarılma işleminin sağlanmasından ve kimlik bilgilerindeki eksiklik veya yanlışlıkların düzelttirilmesinden yükümlüler sorumludur.
Madde 9 - Yükümlüler tarafından dövizle askerlik için ödenen dövizler, T.C. Merkez Bankasında, Milli Savunma Bakanlığı adına açılmış bulunan özel döviz hesabında toplanır.
Özel hesapta toplanan dövizler ve ödemeyi yapanların kimlik bilgileri ve ödedikleri dövizin Alman Markı karşılığı, Milli Savunma Bakanlığına her ay sonu itibariyle bildirilir.
Madde 10 - Özel döviz hesabında toplanan dövizler, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacı bulunan silah ve malzemenin tedariki ve yurt savunmasına destek sağlayan yatırımları karşılamak amacıyla, Milli Savunma Bakanlığının vereceği talimata uygun olarak T.C. Merkez Bankasınca bekletilmeden transfer edilir. Transfer edilen miktardan kesin harcamaya dönüşen kısım, gider belgelerine dayanılarak, transfer tarihindeki döviz alış kuru üzerinden ilgili bütçeye gelir, ödenek ve gider kaydolunur. Bu amaçla ilgili bütçelerde tertip açmaya Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Özel döviz hesabında toplanan dövizlerin ve bu hesaptan döviz olarak yapılan masrafların hesabı ile Alman Markı karşılıkları, Milli Savunma Bakanlığınca, T.C. Merkez Bankası ile koordine edilerek tutulur.
Madde 11 - Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlüler;
I- Aşağıdaki bilgi ve belgeleri ihtiva eden bir dilekçe ile temel askerlik eğitimine başlamak istedikleri tarihten en az 6 ay önce bağlı bulundukları T.C. Konsolosluklarına başvururlar.
a) İşçiler için gerekli belgeler;
1 - Bulunduğu yabancı ülkelerin resmi makamlarından alınmış en az üç yıl süreli oturma veya çalışma izin belgesi,
2 - Çalıştığı işyerinin işvereni tarafından düzenlenmiş, fiilen çalışma tarihlerini ve süresini belirten ve toplamı en az üç yıllık çalışmayı kanıtlayan belge,
3 - Herhangi bir işyerinde çalışmayarak işsizlik sigortası alanların, bunu ödeyen makamlardan işsizlik sigortası aldıkları tarih ve süreyi gösterir belge,
4 - En az üç yıl yabancı ülkede bulunduğunu gösterir umuma mahsus pasaport,
b) İşverenler için gerekli belgeler;
1) Bulunduğu yabancı ülke resmi makamlarından alınmış en az üç yıl süreli oturma veya çalışma izin belgesi,
2) Bulunduğu yabancı ülkede, sorumluluğunda bulunan bir işyerinde en az üç yıl süreyle işveren olduğunu kanıtlayan belge,
3) Bulunduğu yabancı ülke kanunlarına göre tanınan işyerinin niteliğini belirten belge,
4) En az üç yıl yabancı ülkede bulunduğunu gösterir umuma mahsus pasaport.
c) Bir meslek veya sanatı icra edenler için gerekli belgeler;
1) Yabancı ülke makamlarından alınmış en az üç yıl süreli oturma veya çalışma izin belgesi,
2 - Bulundukları ülkede en az üç yıl süreyle bir meslek veya sanatı icra ettiklerini gösterir belge,
3 - En az üç yıl yabancı ülkede bulunduğunu gösterir pasaport.
d) Gemi adamları için gerekli belgeler;
1 - Donatan veya vekili tarafından yapılmış ve mahalli makamlarca onaylanmış en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak bulunduğuna ilişkin hizmet akti sureti,
2 - Yabancı ülke kanunlarına göre denizci kütüğü kaydı sureti,
3 - Gemi adamı yeterlilik belgesi sureti,
4 - Gemi adamı cüzdanı sureti,
5 - En az üç yıl yabancı ülkede bulunduğunu gösterir umuma mahsus pasaport,
II - Henüz son yoklamasını yaptırmamış bulunanlar, EK-C Form ile bulundukları ülkelerde sağlık muayenelerini yaptırırlar ve bu Formu konsolosluğa teslim ederler. İsteyenler sonraki bir tarihte yurt içinde de yoklamalarını yaptırabilirler.
III - Muhabir bankalara, konsolosluklardan alacakları iki nüsha EK-B Kimlik Çizelgesi ile giderek, peşin veya taksitlerini döviz olarak yatırırlar. Bankadan alacakları iki nüsha dekonttan birini konsolosluğa teslim ederler ve EK-A Başvuru Belgesini düzenletip ilgili bölümünü imzalarlar.
IV - Konsolosluk ilan panolarında asılı duyuru listelerinde veya celp emirlerinde belirtilen tarihlerden iki gün önce yurda dönerek temel askerlik eğitimi yapacakları yerdeki askerlik şubesi başkanlığına askere sevkleri için başvururlar.
Madde 12 - Konsolosluklarca yapılacak işlemler şunlardır:
a) Yükümlülere çalışma statülerine göre gerekli bilgi verilir.
b) Ödemeler bölümünde belirtilen esaslara ve her yıl yayımlanacak kurlara göre ödenecek döviz miktarı, ödeme yapılacak muhabir banka ve hesap numarası yükümlülere bildirilir ve Ek-B belgenin iki nüshası doldurularak kendilerine verilir.
c) Son yoklaması yapılmamış olanlardan isteyenlerin sağlık muayeneleri EK-C ile yaptırılır.
d) Çalışma statülerine göre gerekli şartları taşıyan ve işlemlerini tamamladıkları belirlenen yükümlüler için dört nüsha EK-A Başvuru Belgesi tanzim edilir.
e) Yükümlüye ait;
1 - EK-A Başvuru Belgesinin üç nüshası,
2 - Peşin veya taksit dekontu,
3 - Oturma veya çalışma izin belgesi,
4 - Başvuru sırasında son yoklaması yapılanların son yoklama formları,
5 - Çalışma statülerine göre yabancı ülkede üç yıl süre ile meslek veya sanatını icra ettiğini gösterir belgelerin suretleri,
6 - En az üç yıl süre ile yabancı ülkede bulunduğunu gösterir pasaportun işlemli sayfalarının fotokopisi,
alınır ve bunlardan peşin veya taksit dekontunun aslı ile EK-A Başvuru Belgesinin iki nüshası, dövizle askerlik hizmetinden yararlanma şartlarını taşıdığını belirten bir yazı ile yerli askerlik şubesine gönderilir.
f) Yükümlülere, EK-A Başvuru Belgesinin bir sureti ile pasaportu ve oturma ve çalışma izin belgelerinin asılları verilir.
g) Yükümlülere ait belgelerin birer suretleri konsolosluklarda muhafaza edilir, denetlemelerde veya gerekli görüldüğünde ibraz edilir.
h) EK-C Son Yoklama Formları, Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Dairesi Başkanlığına onay için gönderilir.
ı) Gönderilen celp çağrı pusulaları imza karşılığı yükümlülere veya kanuni yakınlarına tebliğ edilir, tebliği müteakip imzalı celp çağrı pusulalarının bir nüshası yerli askerlik şubesine iade edilir.
j) Yükümlülerin hangi celp döneminde ve eğitim merkezinde bir aylık eğitime tabi tutulacaklarına dair Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Daire Başkanlığından gönderilen listeler ilan panosunda, eğitimin başlangıç tarihinden önce, iki ay müddetle ilan edilir.
k) Yükümlülerin ibraz ettikleri belge veya beyanları konusunda doğabilecek tereddütlü durumlarda o ülke mevzuatına göre gerekli inceleme ve araştırma yapılır. istenildiğinde bilgi verilir.
Madde 13 - T.C. Merkez Bankasınca yapılacak işlemler şunlardır:
a) Yükümlüler tarafından ödenen dövizler, Milli Savunma Bakanlığı adına açılan özel döviz hesabına geçirilir.
b) Özel hesapta toplanan döviz miktarının o ay sonu itibariyle Alman Markı olarak karşılıkları, o ayı takip eden ay başında Milli Savunma Bakanlığı özel döviz hesabına aktarılır.
c) Yükümlüler tarafından gönderilen ve özel hesaba geçirilen döviz miktarı; ödemeleri takip eden ay başında, gönderen yükümlülerin kimlikleri ve diğer bilgileri ihtiva eden EK-D Çizelge ile Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığına bildirilir.
d) Milli Savunma Bakanlığı adına T.C. Merkez Bankasında açılan özel döviz hesabına para gönderen yükümlülere ait ihbarnamede; yükümlünün adı, soyadı, doğum tarihi, nüfusa kayıtlı olduğu il ve ilçe, taksidin hangi yıla ait olduğu, paranın yatırıldığı hesap numarasının bulunması için talimat verilir.
e) Yükümlüler tarafından ödenen döviz, Milli Savunma Bakanlığınca yetki verilmedikçe geri ödenmez veya yükümlülerin başka hesaplarına nakledilmez, bu hususta muhabir bankalara talimat verilir.
f) Muhabir bankalarda olabilecek değişiklikler, en kısa zamanda Milli Savunma Bakanlığına bildirilir.
g) Konvertibl paraların o mali yılın ilk günü itibarıyla çapraz kurları (Alman Markına göre) 15 gün içerisinde Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığına bildirilir.
Madde 14 - Yükümlülerin yerli askerlik şubesi başkanlıklarınca yapılacak işlemler şunlardır:
a) Konsolosluklar veya yükümlüler tarafından doğrudan gönderilen belgelerin ve yükümlülerin durumlarının Kanuna ve Yönetmeliğe uygunluğu kontrol edilir, bilgi talepleri cevaplandırılır.
b) Yararlanma şartlarını taşıyanların; bilgileri, kütük defterlerinin ilgili bölümlerine işlenir.
c) Yoklama kaçağı veya bakaya durumunda gözükenlerin takipten düşümleri sağlanır ve askerlik kararı alınır.
d) Yükümlülerin kesin terhislerine kadar durumları takip edilmek maksadıyla dövizle askerlik hizmeti yardımcı defteri tutulur. Bu deftere;
1 - Peşin ve taksit ödemeleri,
2 - Celp, sevk, temel eğitim, geçici ve kesin terhis tarihleri ve buna ilişkin işlemleri,
3 - Yükümlülerle ilgili tüm diğer bilgiler (izin tarihleri, firar tarihleri, istirahat günleri, hava değişimleri gibi),
işlenir ve durumları bu defterden takip edilir.
e) Kaynağa alınanların başvuru belgesinin ilgili bölümü onaylanarak, bekletilmeden Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığına gönderilir.
f) Konsolosluğa, başvurunun red veya kabul edildiğine dair bilgi verilir. Belgeleri noksan veya yanlış düzenlenmiş olanlar kaynağa alınmaz ve sebebi konsolosluğa bildirilerek düzeltilmesi istenir.
g) Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığınca gönderilen listelere göre temel askerlik eğitimine alınacak yükümlülerden, yurt içinde kanuni yakınları bulunmayanlar için celp çağrı pusulası hazırlanarak, iki nüshası tebliğ edilmek üzere, konsolosluklara gönderilir.
h) Yükümlülükleri devam edenlerden; ölen, askerliğe elverişsiz raporu alan, yurda kesin dönüş yapan, Kanundan yararlanmaktan vazgeçen veya Kanundan yararlanma hakkını çeşitli nedenlerle kaybedenlerin durumları Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığına bildirilir.
ı) Ödeme ve eğitim yükümlülüklerini tamamladıkları belirlenenlerin kesin terhisleri onaylanır. Kesin terhisi onaylanan yükümlülerin kütük defterine, "Dövizle askerlik hizmetine tabi olarak yükümlülüğünü tamamladığından .......................tarihinde kesin olarak terhis edilmiştir." kaydı yazılır ve yardımcı defterdeki kaydı kapatılır. Terhis belgesinin bir nüshası, isteği halinde yükümlüye verilir.
Madde 15 - Temel askerlik eğitiminin yapılacağı yerdeki askerlik şubesi başkanlığınca yapılacak işlemler şunlardır:
a) Temel askerlik eğitimine tabi tutulacak yükümlüler; celp emri, pasaport ve kimlik cüzdanlarına göre kontrol edilerek engel bir hali bulunmayanlar sevk edilir.
b) Çeşitli sebeplerle sevki yapılmayanların işlemli belgeleri yerli askerlik şubesine gönderilir.
c) Son yoklaması yapılmamış olanların çifte tabip muayenesi yaptırılır. Çifte tabipce sağlık kuruluna sevkine gerek görülenlerin sağlık kuruluna sevki yapılır ve sonucuna göre işlemleri tamamlanır, askerlik kararı alınır.
d) O dönem temel eğitime sevk edilen ve bakaya kalanları gösterir celp sonu raporları, celp bitimini müteakiben 10 gün içinde Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığına gönderilir.
Madde 16 - Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığınca, askerlik şubelerinden istenen bilgi, belge, rapor ve çizelgelerin askerlik dairesi bölgesindeki bütün askerlik şubeleri için birleştirilerek gönderilmesi, askerlik dairesi başkanlıklarınca sağlanır.
Madde 17 - Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığınca yapılacak işlemler şunlardır:
a) Ödemelerde kullanılacak para birimleri ile kurları hesap edilerek, her yıl 25 Ocak'a kadar T.C. konsolosluklarına ve diğer ilgili yerlere bildirilir.
b) Temel askerlik eğitimine sevk edilecekleri gösteren listeler, eğitimin başlayacağı tarihten iki ay önce, T.C. konsolosluklarına, yerli ve eğitim merkezinin bulunduğu yerdeki askerlik şubesine ve diğer ilgili yerlere gönderilir.
c) Yükümlülüklerini tamamlamış olanların terhis emri yayımlanır, terhislerinin askerlik şubeleri tarafından onaylanarak sonuçlandırılması sağlanır.
d) Yükümlülerin veya ilgili makamların uygulamaya ilişkin talepleri değerlendirilir, yapılacak işlemler açıklanır.
e) Uygulamada ortaya çıkan tereddütlerin ilgili bakanlık ve kuruluşlarla görüşülerek giderilmesi sağlanır.
f) Celp dönemi tarihlerinin değiştirilmesi için başvuran yükümlülerin mazeretleri incelenir ve buna göre, değişiklik isteklerinin red veya kabul edilmesi karara bağlanır.
g) Bu Yönetmelik kapsamına giren kurum ve kuruluşların uygulamaya ilişkin işlemleri, tespit edilecek esaslara göre program dahilinde incelenir, görülen hata ve noksanlıkların giderilmesi için esaslar tespit edilir.
Madde 18 - Temel eğitimin yapılacağı eğitim merkez komutanlığınca yapılacak işlemler şunlardır:
a) Temel askerlik eğitimine katılan yükümlülerin eğitimleri yaptırılır.
b) Yükümlüler, kayıt kabul işlemleri sırasında sağlık kontrolünden geçirilir.
c) Temel eğitim süresince, yükümlülerin iskan, iaşe, özlük hakları, sağlık vs. ihtiyaçları karşılanır.
d) Temel askerlik eğitimi sonunda eğitimlerini tamamlayan ve geçici terhise hak kazanan yükümlüler için üç nüsha geçici terhis belgesi düzenlenerek, bir nüshası eğitim birliğinde kalır, bir nüshası yükümlüye, bir nüshası yükümlünün yerli askerlik şubesine gönderilir, yükümlülere ait her türlü bilgiyi ihtiva eden künye defteri birliğinde muhafaza edilir.
Madde 19 - Dövizle askerlik hizmetinden elde edilen gelirlerin hesabı Milli Savunma Bakanlığı Maliye Dairesi Başkanlığınca tutulur ve usulüne uygun olarak sarfı ve iadeye dair mali işlemler yapılır.
Madde 20 - Dövizle askerlik hizmetinden yararlanacak yükümlülerin celp ve sevk işlemleri aşağıdaki esaslara göre yapılır.
a) Yükümlüler, müracaat tarihini takip eden yıldan, 38 yaşını takip eden yılın sonuna kadar, isteklerine uygun bir dönemde bir aylık temel eğitim için celp ve sevk edilirler.
b) Celp döneminin başlangıç ve bitim tarihleri, Genelkurmay Başkanlığınca belirlenip Milli Savunma Bakanlığınca yayımlanır.
c) Konsolosluklardan o dönem temel eğitim için askere alınacağını öğrenen yükümlüler, eğitimin başlayacağı tarihten iki gün önce eğitim merkezinin bulunduğu yerdeki askerlik şubesine müracaat ederler ve sevk pusulalarını alarak eğitim merkezine katılırlar.
d) Belirlenen dönemde, eğitime katılamayacak derecede mazereti olanların, mazeretlerini tevsik eden belgeleri ve dilekçeleri Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığına gönderilir, mazeretleri kabul edilenlerin, arzu ettikleri veya Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığınca uygun görülecek dönemlerde temel askerlik eğitimine alınırlar.
Madde 21 - Dövizle askerlik hizmetine tabi yükümlülere, Genelkurmay
Başkanlığınca belirlenecek eğitim merkezlerinde bir ay temel askerlik eğitimi yaptırılır.
Temel eğitimi süresinin başlangıcı, yükümlülerin eğitim merkezlerine katıldıkları gündür. Bunların geç katıldıkları süreler temel askerlik eğitim süresinden sayılmaz.
Madde 22 - Dövizle askerlik hizmetinden yararlanan yükümlüler; temel eğitim süresince 1111 Sayılı Askerlik Kanununa tabi olarak askerliklerini yapan yükümlülerin sahip oldukları özlük haklarından aynen yararlandırılırlar.
Ancak, yükümlülerin temel eğitimi görecekleri eğitim merkezine katılıncaya kadar ve temel eğitiminden sonraki yol ve diğer masrafları kendileri tarafından karşılanır. Hava değişimi alanların hava değişim süresinin askerlik hizmetinden sayılan kısmına hava değişimi bedeli ödenir.
Madde 23 - Temel askerlik eğitimine başlayan yükümlülere, yol dahil iki gün izin verilir.
Yükümlülere; ana, baba, büyükanne, büyükbaba, eş, çocuk ve kardeşlerinin ölümü veya ana, baba, eş ve çocukların ağır hastalıkları halinde kanuni izin haklarından sayılmak üzere, tugay komutanı veya daha üst komutanlık tarafından dört güne kadar; zelzele, su baskını, yangın gibi tabii afetlerde kuvvet komutanlığının emriyle afetin gerektirdiği süre kadar izin verilir ve bu izinler askerlik hizmetinden sayılır.
Bu süreleri aşan meşru mazeret halinde, yükümlünün talebi üzerine, Milli Savunma Bakanlığının onayı ile temel askerlik eğitimi bir sonraki döneme bırakılabilir.
Madde 24 - Dövizle askerlik hizmetine tabi yükümlülerin sağlık işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.
a) Yükümlülerin son yoklama sağlık muayeneleri, istekleri halinde yurt dışında konsolosluklarca yaptırılır. Yurt dışında alınan sağlık raporları Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Dairesi Başkanlığınca onaylanır. Yükümlüler ve alacakları raporlar hakkında Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ve Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Muayeneleri Yönergesi gereğince işlem yapılır.
Son yoklama sağlık muayeneleri yurt dışında yapılamayanların muayeneleri, yurt içinde askerlik şubeleri tarafından temel askerlik eğitimine sevklerinden önce yaptırılır.
b) Temel eğitimi sırasında, sağlık kurumlarında geçen tedavi, hava değişimi, istirahat ve izin süreleri toplamının 10 güne kadarı hizmetten ve askerlikten sayılır, 10 günden fazlası sayılmaz, sayılmayan süre kadarı tamamlattırılır.
c) Hava değişimi alanların istekleri halinde; takip eden celplerde kalan hizmetlerini tamamlamak üzere yurt dışına çıkmalarına eğitim merkezi komutanlığınca veya Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Dairesi Başkanlığınca izin verilebilir.
Madde 25 - Temel askerlik eğitimlerini tamamlayanlar için aşağıdaki işlemler yapılır:
a) Temel askerlik eğitimini tamamlayan yükümlülerin ellerindeki geçici terhis belgesi, yurt dışına çıkış kontrollerinde "askerlikle ilişiksiz" belgesi olarak kabul edilir ve yurt dışına çıkış için askerlikle ilgili başkaca belge istenmez.
b) Temel askerlik eğitimi ve döviz ödeme yükümlülüklerini tamamlayarak kesin olarak terhis edilen yükümlüler, yedeğe alınma işlemleri sonuçlandığında askerlik şubelerine müracaat etme mecburiyetine tabi tutulmazlar. Ancak bu yükümlüler, kesin olarak terhis edildikleri yılı takip eden yıldan itibaren askerlik çağı dışına çıkıncaya kadar, yıllık yedeklik yoklamalarını yaptırmak zorundadırlar.
Madde 26 - Aşağıda durumları belirtilen yükümlüler dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılırlar ve bunların askerlik hizmetleri, tabi olacakları diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yaptırılır.
a) Yükümlülük süresi içerisinde, dövizle askerlik hizmetinden yararlanma şartlarından herhangi birini yerine getirmeyenler.
b) Bir aylık temel askerlik eğitimini yapmış ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olsalar dahi; Kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşımadıkları halde, dövizle askerlik hizmetinden yararlandıkları daha sonra anlaşılanlar.
Madde 27 - Dövizle askerlik hizmeti için ödenmiş ve özel döviz hesabına alınmış olan dövizler, geri ödeme yapılması gerektiğinde Türk lirası olarak ödenir.
Yükümlülerin dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için ödedikleri dövizler aşağıdaki hallerde iade edilir.
a) Yönetmeliğin 26 ncı maddesine göre dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılanlara; askerlik görevlerini, tabi oldukları statülerden biri ile yerine getirmelerinden sonra,
b) Bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlamadan ödeme safhasında ölen veya askerliğe elverişsiz hale gelenlere ise, bu durumlarının belirlenmesi halinde,
Ödemiş oldukları dövizin iade tarihindeki Türk lirası karşılığı, kendilerinin, vekillerinin veya kanuni mirasçılarının yurt içinde gösterecekleri banka hesabına ödenir.
Bir aylık temel askerlik eğitimini tamamladıktan sonra ölen veya askerliğe elverişsiz hale gelenlere veya dövizle askerlik yükümlülüğünü yerine getirmiş olanlardan daha sonra dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılmalarını talep edenlere geri ödeme yapılmaz.
Madde 28 - Geri ödeme ile ilgili başvurular; yurt içinde yükümlünün yerli askerlik şubesine, yurt dışında ise, yerli askerlik şubesine iletilmek üzere bulunulan konsolosluğa dilekçe ile yapılır ve dilekçeye;
a) Döviz ödemesine dair banka dekontu,
b) Dövizle askerlik hizmeti kapsamı dışında tabi olduğu statüde askerlik hizmetini yaptığını gösterir terhis belgesi,
c) Paranın gönderileceği Türkiye'deki banka hesap numarası,
eklenir.
Bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlamadan ölen veya askerliğe elverişsiz hale gelenler için yukarıdaki belgelere ilaveten (terhis belgesi hariç), ölenlerin vukuatlı künye kaydı ve veraset ilamı, askerliğe elverişsiz hale gelenlerin onaylı sağlık raporu dilekçeye eklenir.
Ödemenin başkasına yapılmasını isteyenler yurt içinde noterce, yurt dışında ise konsolosluklarca onaylı vekaletnameyi dilekçelerine eklerler.
Yukardaki fıkralarda belirtilen dilekçe ve ekleri yükümlünün yerli askerlik şubesince incelendikten ve işlemleri tamamlandıktan sonra Milli Savunma Bakanlığına gönderilir.
Milli Savunma Bakanlığınca bu evrak üzerinde yapılan incelemeyi müteakip uygun görülenlere ödeme emri düzenlenerek T.C. Merkez Bankasına gönderilir. Ödemeler, T.C. Merkez Bankasınca hak sahibinin gösterdiği banka hesap numarasına yapılır.
Madde 29 - Dövizle askerlik hizmetine tabi olarak temel askerlik eğitimini tamamladıktan sonra, dövizle askerlik hizmetinden çıkarılanların yapmış oldukları temel askerlik hizmeti, tabi oldukları statülere göre yapacakları askerlik hizmetlerinden sayılır ve bu süre kadar az hizmete tabi tutulurlar.
Madde 30 - Ödenecek döviz miktarının Bakanlar Kurulunca artırılması halinde, artırılan miktar üzerinden yapılacak ödemelerin esasları Milli Savunma Bakanlığınca belirlenir.
Madde 31 - Dövizle askerlik hizmetine ait yurt içinde ve yurt dışında yürütülen faaliyetlerin ilgili kanunlara ve bu Yönetmelik esaslarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediği, Milli Savunma Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı yetkililerince müştereken denetlenir. Bu Bakanlıkların kendi işlemleri bakımından kendi ünitelerini denetleme yetkileri saklıdır.
Madde 32 - Dövizle askerlik hizmetinden yararlanan yükümlülerin, savaş veya savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi halinde, askerlik hizmetini yerine getirmek üzere silah altına alınmalarının esasları, Bakanlar Kurulunca belirlenir.
Madde 33 - Dövizle askerlik hizmetinden yararlananlara yurda kesin dönüş yapmadıkça sefer görev emri verilmez. Ancak bunlar olağanüstü hallerde Genelkurmay Başkanlığının göstereceği lüzum üzerine Milli Savunma Bakanlığınca göreve çağrılırlar.
Madde 34 - 8 Şubat 1985 tarihli ve 85/9103 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik" yürürlükten kaldırılmıştır.
3802 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Haziran 1992 tarihinde, 38 yaşını doldurdukları halde, henüz asker edilmemiş bulunan ve yaş durumları hariç, 1111 sayılı Askerlik Kanununun Ek 1 inci maddesi ile bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlar, 31 Mayıs 1994 tarihine kadar Yönetmelikte belirtilen belgelerle birlikte konsoloslukları aracılığı ile askerlik şubelerine başvurmaları ve başvuru sırasında 10.000 Alman Markı veya karşılığı dövizi ödemeleri ve bir yıl içinde temel askerlik eğitimini yapmaları şartı ile dövizle askerlik hizmetine tabi olarak muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar.
Bunlardan, 1 Haziran 1992 tarihinde 40 yaşını tamamlamış bulunanlar, 15.000 Alman Markı veya karşılığı Yönetmelikte belirtilen yabancı ülke parasını başvuru sırasında defaten ödemeleri halinde, temel askerlik eğitimine tabi tutulmazlar ve haklarında adli takibat yapılmaz.
Bu maddeye tabi olanların işlemleri bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre yürütülür.
403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesi gereğince, Türk vatandaşlığını kaybettirmelerine Bakanlar Kurulunca karar verilmiş olanlardan, 1 Haziran 1992 tarihinden itibaren iki yıl içinde vatandaşlığa alınmak üzere yetkili mercilere başvuranlar, Türk vatandaşlığına kabulleri tarihini müteakip bir yıl içinde, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak gerekli belgelerle konsolosluklar aracılığı ile askerlik şubelerine başvurmaları ve 1111 sayılı Askerlik Kanununun Ek 1 inci maddesindeki yaş sınırı hariç diğer şartları taşımaları ve Ek 1 inci maddedeki dövizi başvuru esnasında defaten ödemeleri ve bir yıl içinde temel askerlik eğitimini yapmaları şartı ile dövizle askerlik hizmetine tabi olarak muvazzaf askerlik hizmetini yapmış sayılırlar.
Bunlardan 1 Haziran 1992 tarihinde 40 yaşını tamamlamış bulunanlar, 15.000 Alman Markı veya karşılığı Yönetmelikte belirtilen yabancı ülke parasını başvuru sırasında defaten ödemeleri halinde, temel askerlik eğitimine tabi tutulmazlar ve haklarında adli takibat yapılmaz.
Bu maddeye tabi olanların işlemleri Yönetmelikte belirtilen esaslara göre yürütülür.
1 Haziran 1992 tarihinde, yabancı ülkede bulunan ve 1111 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlar hakkında, yabancı ülkede bulunma süresi en az bir yıl olarak uygulanır.
1 Haziran 1992 tarihinden önce, yabancı ülkede bulunan ve 1111 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi kapsamından yararlananların, kalan döviz borçları, 38 yaşına kadar ödenmek üzere yükümlülerin isteğine uygun olarak taksitlendirilebilir. Ancak taksit sayısı üçü geçemez.
1 Haziran 1992 tarihinden önce dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılanlardan temel askerlik eğitimini henüz yapmamış olanların temel eğitimine sevkleri, isteklerine uygun olarak 38 yaşını tamamlayacakları yılın son celbine kadar ertelenebilir.
1 Haziran 1992 tarihinden önce dövizle askerlik hizmetinden çıkarılmış bulunanlar, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak başvurmaları ve bu Yönetmelikte belirtilen şartları haiz olduklarını kanıtlamaları halinde yeniden dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilirler.
Madde 35 - Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik 1 Haziran 1992 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girer.
Madde 36 - Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Not: Ekler için ilgili Resmi Gazeteye bakınız.