Bitki Koruma Ürünlerinin Reçeteli Satış Usul Vesasları Hakkında Yönetmelik(Mülga)

BİTKİ KORUMA ÜRÜNLERİNİN REÇETELİ SATIŞ USUL VESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:

Resmi Gazete Tarihi : 21/04/2011

Resmi Gazete Sayısı : 27912

**03/12/2014 tarih ve 29194 S.R.G. de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulanması Ve Kayıt İşlemleri Hakkında Yönetmeliğinin 30. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.**

BİRİNCİ BÖLÜM: Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

Madde 1 - (1) Bu Yönetmelik, bitki koruma ürünlerinin reçeteli olarak satılması ve reçete yazmaya yetkili kişilerle ilgili usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.

Kapsam

Madde 2 - (1) Bu Yönetmelik, bitki koruma ürünleri için hazırlanacak reçetenin içeriğini, reçeteyi yazacak kişilerin niteliklerini, sorumluluklarını, denetlenmesini, yetkilerinin iptalini ve reçete yazma yetkisine sahip olmak isteyen kişiler için yapılacak sınav hakkındaki hususlar ile ilgili işlemleri kapsar.

Dayanak

Madde 3 - (1) Bu Yönetmelik; 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 18 inci, 19 uncu, 20 nci ve 39 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 - (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Aktif madde: Bitki koruma ürünleri içinde bulunan biyolojik etki yapan maddeyi,

b) Araştırma enstitüsü: Zirai mücadele araştırma enstitüleri ile benzer görevleri yapan diğer araştırma enstitülerini,

c) (Değişik bent: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./1. md.) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,

ç) Bayi: Bitki koruma ürünlerini, perakende satan izin belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişi ve kuruluşları,

d) Bitki: Canlı bitkiler ve bunların dikim amaçlı tohumları dâhil, dondurulmuş meyve ve sebze dışındaki botanik anlamda meyve ve sebzeler, yumrular, soğansılar, soğanlar ve rizomlar, kesme çiçekler, yapraklı dallar, budama artığı yapraklar, yapraklar, bitki doku kültürleri, canlı polen, göz, kalem ve çelik gibi canlılığını koruyan parçalarını,

e) Bitki koruma ürünü: Kullanıcıya farklı formlarda sunulan, bitki ve bitkisel ürünleri zararlı organizmalara karşı koruyan veya bu organizmaların etkilerini önleyen, bitki besleme amaçlı olanlar dışında bitki gelişimini etkileyen, koruyuculara ilişkin özel bir düzenleme kapsamında bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, istenmeyen bitki veya bitki kısımlarını yok etmek, istenmeyen bitki gelişimini kontrol etmek veya önlemek amacıyla kullanıcıya bir veya daha fazla aktif madde içeren bir formülasyon halinde sunulan, aktif madde ve preparatları,

f) Formülasyon: Bir veya daha fazla aktif madde ile birlikte inaktif yardımcı ve dolgu maddelerinin ilavesi ile uygulanabilir hale getirilmiş karışımı,

g) (Değişik bent: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./1. md.) Genel Müdürlük: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünü,

ğ) (Değişik bent: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./1. md.) İl ve ilçe müdürlüğü: İl gıda, tarım ve hayvancılık müdürlükleri ve ilçe müdürlüklerini,

h) Reçete: 10 uncu maddede belirtilen kişiler tarafından düzenlenen, teşhis, kimyasal mücadele ve diğer mücadele yöntemleri tavsiye edilerek bitki koruma ürününün ismi, dozu ve miktarı ile gerektiğinde uygulamaya hazırlama ve kullanım şeklini belirten, tarihli ve imzalı Bitki Koruma Ürünü Reçetesini,

ı) Reçete Yazma Yetki Belgesi: Bitki koruma ürünlerini reçeteye yazmak üzere bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıması halinde Bakanlıkça yetkilendirilen kişiler için düzenlenen belgeyi,

i) Zararlı organizma: Bitki veya bitkisel ürünlere zarar veren bitki, hayvan veya patojenik ajanların tür, streyn veya biyotiplerini,

j) Zirai mücadele teknik talimatları: Bakanlık tarafından hazırlanarak yayımlanan, zararlı organizmaların tanınmaları, yaşayışları, zarar şekilleri, konukçuları, yayılışları, ekonomik zarar durumu ve mücadele yöntemlerini kapsayan talimatları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM: Reçete ile İlgili Hükümler

Reçete zorunluluğu olan bitki koruma ürünleri

Madde 5 - (1) Bakanlıkça ruhsatlandırılan bitki koruma ürünleri reçeteli satılır. Bunlardan reçeteli satılmayacak olanlar Bakanlıkça belirlenir.

(2) Zirai mücadele teknik talimatlarında herhangi bir bitki veya bitkisel ürün için ruhsatlı bitki koruma ürününün yer almaması veya teknik talimatının ve ruhsatlı bitki koruma ürünü tavsiyesinin bulunmaması durumunda, ilgili araştırma enstitüsünün mücadelesini ekonomik ve uygun bulması halinde, Genel Müdürlükçe bitki koruma ürünlerine geçici olarak en fazla iki yıl süreyle geçerli olmak üzere reçete ile kullanım izni verilir.

Reçetenin şekli, içeriği, basımı ve dağıtımı

Madde 6 - (1) Reçete, birinci sayfası beyaz, ikinci sayfası pembe, üçüncü sayfası sarı renkli olmak üzere üç nüshadan oluşur.

(2) Reçete, Ek-1'de belirtilen örneğe göre il müdürlüğünce bastırılır.

(3) Reçetelerin yetkili kişilere dağıtımı, koçan seri numaraları belirtilecek şekilde ve zimmetli olarak il müdürlükleri tarafından yapılır.

(4) Reçeteler, her sayfası üç suretten oluşacak şekilde elli sayfalık koçanlar halinde ve her bir koçana ayrı seri numarası verilerek bastırılır.

Reçetenin geçerlilik süresi ve muhafazası

Madde 7 - (1) Yazılan reçetenin kullanım süresi bir aydır. Bu süre içerisinde kullanılmayan reçeteler geçersizdir.

(2) Reçeteler, yazan kişi ve bitki koruma ürününü satan bayiler ile bitki koruma ürününü kullanan üreticiler tarafından iki yıl süre ile saklanır.

Reçete düzenleme

Madde 8 - (1) Reçeteler ilgili mevzuata, zirai mücadele teknik talimatlarına uygun olarak düzenlenir. Teknik talimatı veya tavsiyeli bitki koruma ürünü bulunmayan konularda 5 inci maddenin ikinci fıkrasına göre düzenleme yapılır.

(2) Reçete yazma yetkisine sahip kişi, reçete talebiyle kendisine müracaat eden üreticinin arazisini ziyaret ederek reçeteyi düzenler. Arazi ziyaretinin mümkün olmaması veya gerekli görülmemesi durumunda üreticinin yazılı veya sözlü beyanı ile varsa yanında getirdiği zararlı organizma, zararlı organizma bulaşık veya zarar görmüş bitki örneklerini inceler ve bu bilgiler doğrultusunda reçeteyi düzenler.

(3) Zararlı organizmanın teşhis edilememesi, bölge veya ürün için yeni olması muhtemel zararlı organizmalar için, en yakın üniversite veya araştırma enstitüsünden alınan teşhis sonucuna göre reçete yazılır.

(4) Reçete yazma yetkisine sahip kişi tarafından üç nüsha halinde düzenlenen reçetenin üçüncü nüshası yazan kişi veya kuruluşta kalır, ilk iki nüshası ise üreticiye verilir. Üretici bitki koruma ürününü alırken ikinci nüshayı bayiye bırakır, ilk nüshayı ise bayiye reçetede belirtilen bitki koruma ürünlerini aldığını, alınma tarihi ile bayi adı ve adresini gösteren kaşe ile onaylattıktan sonra geri alır.

Reçete koçan ücreti

Madde 9 - (1) Bu Yönetmelik gereği reçete zorunluluğu bulunan bitki koruma ürünleri için yazılacak reçete koçan ücreti her yıl 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere il müdürlüklerince belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Reçete Düzenlemeye Yetkili Kişilerle İlgili Hükümler

Reçete yazma yetki belgesi almak için müracaatta bulunabilecek kişiler

Madde 10 - (Değişik madde: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./2. md.)

(1) Türk vatandaşı olmak koşulu ile aşağıda belirtilen kişiler, Reçete Yazma Yetki Belgesi almak için müracaatta bulunabilir.

a) Ziraat mühendisleri,

b) Sadece tütünlerde kullanılan bitki koruma ürünlerini reçeteye yazmak üzere tütün teknoloji mühendisleri.

c) (Ek bent: 24/09/2013-28775 S.R.G. Yön./1. md.) Sadece ormanlık alanlardaki zararlı organizmalara karşı kullanılan bitki koruma ürünlerini reçeteye yazmak üzere, orman mühendisleri.

(2) Birinci fıkrada belirtilen unvanları yurtdışında almış olanların, eşdeğerliliklerinin belgelendirilmesi ve yetkili idarelerce onaylanması zorunludur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Reçete Düzenleme Yetkisinin Verilmesi ile İlgili Hükümler

Reçete düzenleme yetkisi

Madde 11 - (Değişik madde: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./3. md.)

(1) Bakanlıktan Reçete Yazma Yetki Belgesi almayan kişiler bitki koruma ürünü reçetesi yazamaz.

(2) 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen kişiler tarafından Reçete Yazma Yetki Belgesi almak için yapılacak başvurular, bulundukları ilin il müdürlüğüne yapılır.

Reçete yazma yetkisinin verilmesi

Madde 12 - (1) Yetki belgesi almak isteyen kişiler aşağıdaki bilgi ve belgelerle birlikte bir dilekçe ile il müdürlüğüne müracaat ederler.

a) Son öğrenim durumunu gösterir belgenin aslı veya onaylı sureti,

b) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı,

c) İşyeri veya yazışma adresi ile telefonu,

ç) Sınav sonuç belgesi.

(2) Yukarıda belirtilen bilgi ve belgelerin uygun bulunması halinde Genel Müdürlükçe oluşturulan web tabanlı program kullanılarak Ek-2'de yer alan Bitki Koruma Ürünü Reçete Yazma Yetki Belgesi il müdürlüğünce verilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM: Sınav ile İlgili Hükümler

Sınav

Madde 13 - (Değişik madde: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./4. md.)

(1) Reçete Yazma Yetki Belgesi almak isteyen 10 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen kişiler için Bakanlıkça veya Bakanlıkça uygun görülen kuruluşlarca merkezi sınav yapılır.

(2) Sınav tarihi ve sayısı her yıl ihtiyaca göre belirlenir ve Bakanlık tarafından il müdürlüğü aracılığı ile en az üç ay önce ilan edilir.

(3) Sınav için müracaatlar, sınavın yapılacağı tarihten en az 45 gün önce il müdürlüğüne yapılır. İl müdürlüğü bu müracaatları 15 gün içerisinde Bakanlığa bildirir.

(4) Yapılan sınav sonucunda 70 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.

(5) Sınav Ek-3'te belirtilen konuları içerir.

ALTINCI BÖLÜM: Yetki ve Sorumluluklar

Reçete yazacak kişilerin yetki ve sorumlulukları

Madde 14 - (1) Reçete, yetkili kişiler tarafından Bakanlıkça yayınlanan Zirai Mücadele Teknik Talimatları ya da Bakanlık tarafından hazırlanan diğer yayınlar dikkate alınarak yazılır. Yayınlar arasında farklı tavsiyelerle karşılaşıldığında Zirai Mücadele Teknik Talimatları esas alınır.

(2) Zirai Mücadele Teknik Talimatlarında geçen tavsiyeler ve 5 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen durumların dışında reçete yazanlar yazdığı reçeteden sorumludur, hata veya zararın hukuken sabit görülmesi halinde zarar reçeteyi yazandan tazmin edilir.

(3) Reçete Yazma Yetki Belgesi alan kişiler işi bırakmaları halinde veya adres değişikliği durumunda il müdürlüklerine 30 gün içerisinde bilgi verir.

(4) Bitki koruma ürünü reçetesi yazan kişiler her yılın ocak ayında bir önceki yıla ait yazmış oldukları reçete sayıları ile ilgili yazılı bilgiyi il müdürlüğüne verir.

(5) Reçete yazan kişiler, il müdürlüklerinden almış oldukları reçete koçanlarından sorumludur. Söz konusu koçanların mevzuat dışı veya başkaları tarafından kullanılmaları halinde sorumluluk tamamen Bakanlıkça yetki verilmiş kişiye aittir.

(6) Reçete yazma yetkisine sahip kişiler, Bakanlıkça verilen bitki koruma ürünü ruhsat bilgilerini, bitki koruma ürünleri ile ilgili Bakanlık tamim ve talimatlarını, bitki koruma ürünleri ile ilgili kısıtlı kullanım ve yasaklama kararlarını takip eder.

(7) Reçete yazma yetkisine sahip kişiler Bakanlıkça veya il ve ilçe müdürlüklerince yapılacak bilgilendirme eğitim veya toplantılarına katılır.

Bitki koruma ürününü satan bayilerin sorumlulukları

Madde 15 - (1) Bayiler, 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bitki koruma ürünlerini reçetesiz satamazlar.

(2) Bayiler reçetede yazan bitki koruma ürünlerini vermek zorundadır. Reçetede yazan ürünlerin bulunmaması durumunda başka ürün veremez. Değişiklik ancak reçeteyi yazan kişi tarafından yapılır.

(3) Bayiler yıllık olarak bitki koruma ürünleri alış ve satış miktarlarını istendiğinde il veya ilçe müdürlüğüne verir.

(4) Bitki koruma ürünlerinin üreticileri bayiler bazında gönderilen ürün miktarını Bakanlığa bildirir.

(5) Bitki koruma ürünlerini satan bayiler reçete yazamaz.

(6) Bayiler reçete yazmaya yetkili kişi tarafından düzenlenen reçetenin ilk nüshasının arkasını, belirtilen bitki koruma ürünlerini verdiğini doğrulamak için, tarihi ile adını ve adresini gösteren kaşe ile onaylar.

(7) Bayiler, gerektiğinde reçetelerin denetlenmesi ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi denetleyici kişilere gösterir.

(8) (Değişik fıkra: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./5. md.) Bayiler, reçetelerin kendinde kalacak nüshalarını beş yıl boyunca muhafaza eder.

Bitki koruma ürününü satın alan üreticilerin sorumlulukları

Madde 16 - (1) Reçete ile satın alınan bitki koruma ürününün; tavsiye edilen doz ve uygulama şekli ile tavsiye edilen bitki ve zararlı organizma dışında kullanılmasından doğacak sorumluluk, bitki koruma ürününü satın alan ve kullanan üreticiye aittir.

(2) Üretici reçeteli uygulama sonucunda karşılaştığı her hangi bir olumsuzlukta reçeteyle beraber diğer istenecek bilgi ve belgeleri sağlar.

(3) Üretici, gerektiğinde reçetelerin denetlenmesi ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi denetleyici kişilere gösterir.

(4) Üreticiler, reçetelerin kendilerinde kalan nüshalarını iki sene boyunca muhafaza eder.

YEDİNCİ BÖLÜM: Denetim, Cezai Hükümler ve Reçete Yazma Yetkisinin İptali

Denetim

Madde 17 - (1) Reçete ile ilgili yapılacak denetimler, il müdürlüğü bitki koruma şube müdürlükleri ile ilçe müdürlüklerince veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanlar tarafından yapılır.

(2) Bitki koruma ürünü reçete yazma yetkisine sahip kişiler, bitki koruma ürünlerini satan bayiler ve üreticiler yapılan işlemlerin mevzuata ve teknik talimatlara uygunluğu konusunda, il ve ilçe müdürlükleri veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanlar tarafından denetlenir.

(3) İl müdürlüğü bitki koruma şube müdürlükleri ile ilçe müdürlüklerince veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanlar, reçetelerin denetlenmesi ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi, yetkili kişiler, bayiler ve üreticilerden talep eder.

(4) Reçete yazmaya yetkili kişiler, bayiler ve üreticiler reçetelerin denetlenmesi ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi il müdürlüğü bitki koruma şube müdürlükleri ile ilçe müdürlüklerince veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanlara verir.

(5) Gerektiğinde yazılan reçeteler örnekleme usulü ile il müdürlüğü bitki koruma şube müdürlükleri ile ilçe müdürlüklerince veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanlar tarafından kontrol edilir.

(6) Reçete ile ilgili yapılacak denetimlerde;

a) Yazılan bitki koruma ürünü reçetesinin bu Yönetmelikte reçete zorunluluğu getirilen bitki koruma ürünlerini içerip içermediği,

b) Bitki koruma ürünlerinin etkili olduğu hastalık ve zararlı görüldüğü dönemleri içerip

içermediği,

c) Bitki koruma ürünü reçetesinin yetkili kişi tarafından düzenlenip düzenlenmediği,

ç) Bakanlıkça yasaklanan veya kısıtlama getirilen bitki koruma ürünlerinin reçeteye yazılıp yazılmadığı,

göz önünde bulundurulur.

(7) İl müdürlüğü bitki koruma şube müdürlükleri ile ilçe müdürlüklerince veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanlar yaptıkları denetimlerle ilgili Ek-4'te yer alan formdaki bilgileri Genel Müdürlükçe oluşturulan web tabanlı programa birer aylık süreler halinde kayıt yaparlar.

Yaptırımlar

Madde 18 - (1) İl müdürlüğü bitki koruma şube müdürlükleri ile ilçe müdürlüklerince veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanlar tarafından yapılan bayi denetimlerinde, bayinin aldığı bitki koruma ürünü miktarı, reçete ile yaptığı satış ve eldeki stok incelenir. İlgili mevzuata aykırı hususların tespiti halinde 10/3/2011 tarihli ve 27870 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satılması ile Depolanması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yaptırım uygulanır.

(2) 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen ve reçeteli satılması zorunlu olan ruhsatlı bitki koruma ürünlerini reçetesiz olarak satanlar ve alanlar ile reçete ile ilgili olarak gerekli kayıtları tutmayan reçete yazma yetkisine sahip kişiler, zirai ilaç bayileri ve üreticilere 5996 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

(3) Bakanlıkça kullanımı yasaklanan bitki koruma ürünlerini reçeteye yazan reçete yazma yetkisine sahip kişilere 5996 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde belirtilen idari para cezası verilir.

(4) Yaptıkları denetimlerde kasti hata yaptığı ve gerçeğe aykırı rapor düzenlediği tespit edilen il müdürlüğü bitki koruma şube müdürlükleri ile ilçe müdürlüklerince veya Bakanlıkça yetkili kılınan elemanların yetkileri geri alınır.

Reçete yazma yetkisinin iptali

Madde 19 - (Değişik madde: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./6. md.)

(1) Reçete ile ilgili yapılan denetlemelerde;

a) 14 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen hükümlere aykırı olarak reçete düzenlediği,

b) Bitki ve zararlı organizma dikkate alınmadan mücadele dönemi dışında tavsiye içeren reçete düzenlediği,

c) Bakanlıkça yasaklanan veya kısıtlama getirilen bitki koruma ürünlerini reçeteye yazdığı,

ç) Aktif madde ismi, formülasyon şekli, doz ve son ilaçlama ile hasat arası süreyi içermeyen reçete düzenlediği,

d) Bir zararlı organizma için reçeteye üçten fazla aktif madde yazdığı,

tespit edilen reçete yazma yetkisine sahip kişiler bir defa uyarılır, aynı durumun tekrarının tespiti halinde reçete yazma yetkisi iptal edilir.

(2) Reçete yazacak kişilerin sorumluluklarını belirleyen 14 üncü maddenin üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkralarında belirtilen sorumlulukları yerine getirmeyen ve bu konuda iki defa uyarılan reçete yazma yetkisine sahip kişilerin aynı fıkralarda belirtilen sorumlulukları yerine getirmediğinin üçüncü defa tespiti halinde ayrıca bir uyarıya gerek kalmaksızın belgeleri iptal edilir.

(3) Birinci ve ikinci fıkralara göre reçete yazma yetkisi iptal edilen kişilere yeniden Reçete Yazma Yetki Belgesi düzenlenmez.

(4) Kendi isteği ile yetki belgesi iptal edilen kişilerin yeniden Reçete Yazma Yetki Belgesi talebinde bulunması durumunda herhangi bir şart aranmaksızın Reçete Yazma Yetki Belgesi yeniden düzenlenir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM: Geçici ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

Madde 20 - (1) 12/6/2009 tarihli ve 27256 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bitki Koruma Ürünlerinin Reçeteli Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Reçete yazma yetkisi olanlar

GeçiciMadde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin yayımından önce Bitki Koruma Ürünlerinin Reçeteli Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında Bakanlıktan bitki koruma ürünleri reçete yazma yetki belgesi almış olan ziraat mühendislerinin yetkileri devam eder.

Kooperatif ve birliklerde istihdam edilen ziraat mühendislerinin durumu

GeçiciMadde 2 - (1) Tarımsal amaçlı kooperatifler ve üst birlikleri ile üretici birlikleri ve Ziraat Odalarında istihdam edilen bayilik izin belgesine sahip ziraat mühendislerine, bu kooperatif ve birlikler ile Ziraat Odalarının kendi ortak veya üyelerine münhasır olmak üzere verilen reçete yazma yetkisi 12/6/2011 tarihine kadar devam eder.

Yürürlük

Madde 21 - (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 22 - (Değişik madde: 30/05/2012 - 28308 S.R.G. Yön./7. md.)

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.