Motorlu Araçlarda İklimlendirme Sistemlerinden Çıkan Emisyonlarla İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2006/40/at)

Ek I

AT TİP ONAYI İÇİN İDARİ DOKÜMANLAR

BÖLÜM 1

ÖRNEK

Bir iklimlendirme sisteminin ya da bir aksamının AT aksam tip onayı ile ilgili

……… sayılı tanıtım bildirimi (bilgi dokümanı)

Aşağıdaki bilgiler, uygulanabilirliği varsa, üç kopya hâlinde verilmeli ve bir içindekiler listesini içermelidir. Çizimler A4 boyutunda veya A4 formatında bir dosyada, uygun ölçekte ve yeterli ayrıntı içerecek şekilde verilmelidir. Eğer fotoğraflar varsa, bunlar yeterli ayrıntı göstermelidir.

Aksamlarda elektronik kontrol bulunuyorsa, bunların performansı ile ilgili bilgiler verilmelidir.

0. GENEL

0.1. Markası (imalatçının ticari adı): ...................................................................................

0.2. Tipi: .....................................................................................................................................

0.2.1. Adı/adları (varsa): ....................................................................................

0.2.2. Aksam malzemesi: .........................................................................................................

0.2.3. Bir aksamın çizimi ya da şeması: ................................................................................

0.2.4. Aksamın referansı ya da parça numarası: ...................................................................

0.5. İmalatçının adı ve adresi: ...................................................................................

0.7. AT tip onayı işaretinin iliştirildiği yer ve iliştirme yöntemi: ......................................

0.8. Montaj tesisinin / tesislerinin adresi / adresleri: .............................................................

9. ÜST YAPI (GÖVDE)

9.10.8. Sızma aksamının / iklimlendirme sisteminin g/yıl cinsinden sızıntısı (imalatçı tarafından test edilmiş ise)(1):

BÖLÜM 2

ÖRNEK

AT TİP ONAYI BELGESİ

(azami format: A4 (210 × 297 mm)

Yönetimin damgası

Bu bildirim;

- AT tip onayının (1)

- AT tip onayı kapsam genişletmesinin ⁽¹⁾

- AT tip onayı reddi kararının ⁽¹⁾

-AT tip onayı geri çekilme kararının⁽¹⁾

bir tip araca/ bir tip aksama / bir tip teknik üniteye ⁽¹⁾ (AT) 706/2007 sayılı Regülasyonla ⁽¹⁾

uygulanan 2006/40/AT sayılı Yönetmeliğe göre verilmesi hakkındadır.

AT tip onayı numarası:................................................................................

Kapsam genişletmesi nedeni:.............................................................................

Kısım I

0.1. Markası (imalatçının ticari adı): .............................................................................

0.2. Tipi:……………………………………………………………………………………..

0.2.1 Ticari adı /adları (varsa):......................................................................................

0.3. Aksam/ayrı teknik ünite üzerinde işaretli ise, tip tanıtım şekli⁽¹⁾: ................................

0.5. İmalatçısının adı ve adresi ^: ………………………………………………….

0.7. Aksamlarda ve ayrı teknik ünitelerde, AT onay işaretinin yeri ve tespit yöntemi: ......................

0.8. Montaj fabrikasının/fabrikalarının adresi /adresleri :.........................

Kısım II

1. Ek bilgiler (gerekiyorsa): Bkz. Eklenti

2. Deneylerin yapılmasından sorumlu teknik servis:

3. Deney raporu tarihi:

4. Deney raporu numarası:

5. Açıklamalar (varsa): Bkz. Eklenti

6. Yer:

7. Tarih:

8. İmza:

9. Talep edildiğinde temin edilebilen, onay kuruluşuna teslim edilmiş olan tanıtım(bilgi) paketinin fihristi eklidir.

Eklenti

Bir iklimlendirme sistemi veya bir sızma aksamı tipinin 2006/40/AT Yönetmeliğine göre onayı ile ilgili

… Numaralı AT tip onayı belgesine aittir

1. Ek bilgiler

1.1. Sistemin ya da sızdıran parçanın kısa açıklaması: ............................................................

1.2. g/yıl cinsinden sızıntı (1): ..................................................................................................

1.3. Notlar: (örneğin soldan direksiyonlu ve sağdan direksiyonlu araçlar için geçerli): ..........

BÖLÜM 3

AT AKSAM TİP ONAYI İŞARETİ

1. GENEL

1.1. AT aksam tip onayı işareti aşağıdakilerden oluşur:

1.1.1. Küçük ‘e’ harfini ve arkasından gelen, AT aksam tip onayını veren üye ülkenin ayrım numarasını ya da harflerini çevreleyen bir dikdörtgen:

1	Almanya için	19	Romanya için
2	Fransa için	20	Polonya için
3	İtalya için	21	Portekiz için
4	Hollanda için	23	Yunanistan için
5	İsveç için	24	İrlanda için
6	Belçika için	26	Slovenya için
7	Macaristan için	27	Slovakya için
8	Çek Cumhuriyeti için	29	Estonya için
9	İspanya için	32	Letonya için
11	Birleşik Krallık için	34	Bulgaristan için
12	Avusturya için	36	Litvanya için
13	Lüksemburg için	49	GKRY için
17	Finlandiya için	50	Malta için
18	Danimarka için	37	Türkiye için

1.1.2. Dikdörtgenin yakınında uygun bir yere, MARTOY’un Ek VII’sinde belirtilen tip onayı numarasının 4 üncü Bölümünde bulunan ‘esas onay numarası’ ve onun hemen önüne AT aksam tip onayının verildiği tarihte 2006/40/AT Yönetmeliği veya (AT) 706/2007 Regülasyonundaki en son büyük teknik değişikliğe tahsis edilmiş sıra numarasını gösteren iki rakam. Bu Yönetmelik için sıra numarası 00’dır.

1.2. AT aksam tip onayı işareti okunaklı ve silinemez olmalıdır.

2. AT AKSAM TİP ONAYI İŞARETİ ÖRNEĞİ

a ≥ 8 mm ya da 8 mm boyut uygun değil ise en az 2.5 mm.

Yukarıdaki aksam tip onayı işareti söz konusu parçanın 2439 onay numarası ile Almanya’da (e1) onaylanmış olduğunu göstermektedir. İlk iki rakam (00) bu parçanın bu Yönetmeliğe göre onaylandığını göstermektedir.

BÖLÜM 4

ÖRNEK

İklimlendirme sisteminden kaynaklanan emisyonlar konusunda AT araç tip onayı ile ilgili …… sayılı tanıtım bildirim (bilgi dokümanı)

Aşağıdaki bilgiler, uygulanabilirliği varsa, üç kopya hâlinde verilmeli ve bir içindekiler listesini içermelidir. Çizimler A4 boyutunda veya A4 formatında bir dosyada, uygun ölçekte ve yeterli ayrıntı içerecek şekilde verilmelidir. Eğer fotoğraflar varsa, bunlar yeterli ayrıntı göstermelidir.

Aksamlarda elektronik kontrol bulunuyorsa, bunların performansı ile ilgili bilgiler verilmelidir.

0. GENEL

0.1. Markası (imalatçının ticari adı): ...................................................................................

0.2. Tipi: .....................................................................................................................................

0.2.1. Ticari adı/adları (varsa): ....................................................................................

0.3. Araç / aksam / ayrı teknik ünite üzerinde işaretli ise, tip tanıtım şekli (1) .....................................................................................................................................

0.3.1. Bu işaretin yeri: ........................................................................................................

0.4. Aracın kategorisi: ................................................................................................................

0.5. İmalatçının adı ve adresi: ......................................................................................

0.7. Aksam ve ayrı teknik ünitelerde AT tip onayı işaretinin yeri ve tespit yöntemi .....................................................................................................

0.8. Montaj tesisinin / tesislerinin adresi / adresleri ...............................................................

9. ÜST YAPI (GÖVDE)

9.10.8. İklimlendirme sistemi, küresel ısıtma potansiyeli 150’nin üzerinde olan florlu sera gazı içerecek şekilde tasarlanmıştır: EVET/HAYIR(1)

Soğutucu olarak kullanılan gaz: ..............................................................................................

EVET ise aşağıdaki kısımlar doldurulacaktır

9.10.8.1. Sızma aksamlarının referans ya da parça numarası ve malzemesi ile birlikte, iklimlendirme sisteminin çizimi ve kısa bir açıklaması: ........................................................

9.10.8.2. İklimlendirme sisteminin g/yıl cinsinden sızıntısı: .................................................

9.10.8.2.1. Sızma aksam testi için: ilgili yıllık sızıntılar ve test hakkında bilgilerle (örneğin test raporu sayısı, onay numarası vs.) birlikte, ilgili referans ya da parça numarasını ve malzemeyi içeren, sızma aksamlarının listesi: ........................................

9.10.8.2.2. Sistem testi için: sistem aksamlarının referans ya da parça numarası ve malzemesi ve test hakkındaki bilgiler (örneğin test raporu sayısı, onay numarası vs.): ....................

BÖLÜM 5

ÖRNEK

AT TİP ONAYI BELGESİ

(azami format: A4 (210 × 297 mm)

Yönetimin damgası

Bu bildirim;

- AT tip onayının(1)

- AT tip onayı kapsam genişletmesinin ⁽¹⁾

- AT tip onayı reddi kararının ⁽¹⁾

-AT tip onayı geri çekilme kararının⁽¹⁾

bir tip araca/bir tip aksama/bir tip teknik üniteye⁽¹⁾ (AT) 706/2007 sayılı Regülasyonla ⁽¹⁾ uygulanan 2006/40/AT Yönetmeliğine göre verilmesi hakkındadır.

AT tip onayı numarası:................................................................................

Kapsam genişletmesi nedeni:.............................................................................

Kısım I

0.1. Markası (imalatçının ticari adı): .............................................................................

0.2. Tipi:……………………………………………………………………………………..

0.2.1 Ticari adı /adları (varsa):......................................................................................

0.3. Aksam/ayrı teknik ünite üzerinde işaretli ise, tip tanıtım şekli⁽¹⁾: ................................

0.4 :Aracın kategorisi:.............................

0.5. İmalatçısının adı ve adresi ^: ………………………………………………….

0.7. Aksamlarda ve ayrı teknik ünitelerde, AT onay işaretinin yeri ve tespit yöntemi: ......................

0.8. Montaj fabrikasının/fabrikalarının adresi /adresleri :.........................

Kısım II

1. Ek bilgiler (gerekiyorsa): Bkz. Eklenti

2. Deneylerin yapılmasından sorumlu teknik servis:

3. Deney raporu tarihi:

4. Deney raporu numarası:

5. Açıklamalar (varsa): Bkz. Eklenti

6. Yer:

7. Tarih:

8. İmza:

9. Talep edildiğinde temin edilebilen, onay kuruluşuna teslim edilmiş olan tanıtım(bilgi) paketinin fihristi eklidir.

Eklenti

Bir araç tipinin 2006/40/AT Yönetmeliğine göre onayı ile ilgili

......... numaralı AT Tip onayı belgesine aittir

1. Ek bilgiler

1.1. Araç tipinin iklimlendirme sistemi ile ilgili kısa açıklaması: .................................

1.2. Küresel ısıtma potansiyeli 150’nin üzerinde florlu sera gazı kullanan iklimlendirme sistemi: EVET/HAYIR (1)

Soğutucu olarak kullanılan gaz:

EVET ise, aşağıdaki bölümleri doldurun

1.3. g/yıl cinsinden toplam sızıntı: .................................................................................

1.4. Notlar: (örneğin soldan direksiyonlu ve sağdan direksiyonlu araçlar için geçerli): ........

EK II

İKLİMLENDİRME SİSTEMLERİNDEN KAYNAKLANAN SIZINTILARIN TESPİTİ İLE İLGİLİ TEKNİK HÜKÜMLER

1. GİRİŞ

Bu Ek, atmosfere soğutucu akışkan salınımını değerlendirmek için, küresel ısıtma potansiyeli 150’nin üzerinde florlu sera gazı içerecek şekilde tasarlanmış araçlara uygulanır. Bu Ek’te ele alınan konular aşağıdadır:

1. Teçhizat şartları

2. Test koşulları

3. Test prosedürü ve gerekli veriler

2. TESTİN AÇIKLAMASI

2.1. İklimlendirme sızıntı testi, iklimlendirme sistemi ile teçhiz edilmiş araçlardan sistemin normal çalışması sonucu atmosfere yayılan hidro-floro-karbon (HFC-134a) miktarını tespit etmek üzere tasarlanmıştır.

2.2. Test, tüm (komple) araç üzerinde, iklimlendirme sistemi üzerinde ya da müstakil sızma aksamları üzerinde yapılabilir.

2.3. Sızma aksamlarının ilave yağ konmadan test edilmesi gerekir. Üretim işleminden kalan artık yağ içeride kalabilir. Kompresörlerde standart miktarda yağ kullanılır.

2.4. Müstakil aksamların uçları metal borular ile bitirilmelidir. Uçlar sızdırmayacak şekilde kaynakla ya da lehimle sıkıca kapatılmalıdır. Aksamın uçlarından biri, uygunsa, içinde iki faz halinde soğutucu madde bulunan uygun hacimli bir metal kaba bağlanabilir.

2.5. Isıtma araçları vasıtasıyla gerekli sıcaklık seviyesinde basıncı sabit tutmak için, HFC-134a kabı ve sızma aksamı iki fazlı (sıvı ve buhar) HFC-134a soğutucu madde ile doldurulmalıdır. Ön koşullandırma ya da test edilecek sızma aksamı, sıkıca kapatılmış kabine konmalıdır. Sızma aksamının içinde sadece buhar fazında HFC-134a olması için, ön koşullandırma ya da test altındaki sızma aksamı istenen ön koşullandırma ya da test sıcaklığında tutulur. Komple iklimlendirme sistemleri için, fiili nominal miktar kullanılmalıdır. İmalatçı tarafından tavsiye edilen yağ konsantrasyonu ve tipi kullanılmalıdır.

2.6. Sızdırmaz kabul edilenler dışında, iklimlendirme sisteminin her sızma aksamı, test için verilir.

2.6.1. Aşağıdaki aksamlar sızdırmaz kabul edilmektedir:

− Bağlantıları (rakorları) olmadan evaporatör

− Bağlantıları olmadan metal borular

− Bağlantıları olmadan bakım gerektiren entegre kurutucusu bulunmayan yoğuşturucu

− Bağlantıları olmadan alıcı / kurutucu

− Bağlantıları olmadan akümülatör.

2.7. Test için, bir sızma aksamı veya iklimlendirme sisteminin en kötü durum numunesi seçilir.

2.8. Teste ait genel bir sonuç vermek için, sızma aksamlarının kütlesel soğutucu akışkan kaçak miktarları toplanır.

3. TEST EKİPMANLARI

Test homojen gaz konsantrasyonu sağlayacak bir ekipman içeren ve bir gaz analiz yönteminin kullanıldığı sızdırmaz bir kabin içinde yapılmalıdır.

Test sırasında kullanılan bütün ekipmanlar referans ekipmanlara göre kalibre edilir.

3.1. Ölçüm Kabini

3.1.1. Ön koşullandırma fazı için, sıcaklık koşullandırma sistemi, bu fazın süresi boyunca iç hava sıcaklığını ± 3 K tolerans ile kontrol edebilmelidir.

3.1.2. Ölçüm fazı için, sızıntı ölçüm kabini test edilen sistemi ya da aksamı içine alabilecek, sıkıca kapalı ve gaz kaçırmaz bir ölçüm kabini olmalıdır. Kabin sıkıca kapalı hale getirildiğinde, İlave’ye göre gaz kaçırmaz olmalıdır. Soğutucu, akışkana karşı kabinin iç yüzeyi geçirimsiz ve tepkisiz olmalıdır. Sıcaklık koşullandırma sistemi, test boyunca kabin iç hava sıcaklığını test süresi boyunca ortalama ± 1 K tolerans ile kontrol edebilmelidir.

3.1.3. Ölçüm kabini, iç hacminin sabit olmasını sağlayan rijit panellerle yapılmalıdır.

3.1.4. Ölçüm kabininin iç boyutları aksam ya da sistemlerin gerekli hassasiyette test edilmesini sağlayacak şekilde içine konmasına uygun olmalıdır.

3.1.5. Ölçüm kabini içindeki gaz ve sıcaklık homojenliği, en az bir devridaim fanı ya da homojen sıcaklık ve gaz konsantrasyonu sağladığı kanıtlanabilecek alternatif bir yöntemle sağlanır.

3.2. Ölçü Aletleri

3.2.1. Açığa çıkan HFC-134a miktarı gaz kromotografisi, kızıl ötesi spektrofotometri, kütle spektrometrisi, kızıl ötesi foto-akustik spektroskopi ile ölçülür (İlave’ye bakınız).

3.2.2. Kullanılan teknik daha önce belirtilenlerden biri değil ise, denklik kanıtlanmalı ve ekipmanlar, İlave’de açıklanana benzer bir işlemle kalibre edilmelidir.

3.2.3. Tüm iklimlendirme sistemine ait ölçü aletlerinin hedef hassasiyeti ± 2 g/yıl olarak belirlenmiştir.

3.2.4. Bir aksam testi için, başka cihazlarla bir arada, 0,2 gram/yıl’a kadar hassasiyet sağlayan gaz analiz cihazları kullanılır.

3.2.5. Yukarıda belirtilen hassasiyeti elde etmenin zor olduğu aksamlar için, her testteki numune sayısı arttırılabilir.

3.2.6. Gaz analiz cihazının bir standart sapma olarak ifade edilen yinelenebilirliği sıfırdaki tam kadran sapmasının %1’inden daha iyi ve kullanılan tüm aralıklarda tam kadranın %80 ± %20’si olmalıdır.

3.2.7. Gaz analiz cihazının sıfırı ve kadran aralığı, herhangi bir testten önce imalatçının talimatlarına göre kalibre edilmelidir.

3.2.8. Analiz cihazının çalışma aralıkları, ölçüm, kalibrasyon ve sızıntı kontrol işlemleri boyunca en iyi hassasiyeti verecek şekilde seçilmelidir.

3.3. Gaz Analiz Cihazı Veri Kayıt Sistemi

3.3.1. Gaz analiz cihazında, elektrik sinyal girişini şeritli grafik kaydedici ile ya da başka bir veri işlem sistemi ile 60 dakikada en az bir kez sıklıkta kaydedecek bir tertibat bulunmalıdır. Kayıt sistemi, en azından kaydedilen sinyale eşdeğer çalışma özelliklerine sahip olmalı ve sonuçları sürekli olarak kaydetmelidir. Kayıt, testin başlangıç ve bitişini pozitif olarak göstermelidir (her testin başlangıç ve bitişi arasında geçen süre ile birlikte örnekleme sürelerinin başlangıç ve bitişi dahil).

3.4. Ek Cihazlar

3.4.1. Sıcaklık Kaydı

3.4.1.1. Ölçüm kabini içindeki sıcaklık, ortalama bir değer gösterecek şekilde bağlanmış sıcaklık sensörleri ile bir ya da iki noktada kaydedilir. Ölçüm noktaları, ölçüm kabini içindeki sıcaklığı temsil edecektir.

3.4.1.2. Sıcaklıklar, HFC-134a sızıntı ölçümleri süresince kaydedilmeli ya da dakikada en az bir kez sıklıkta bir veri işlem sistemine girilmelidir.

3.4.1.3. Sıcaklık kayıt sisteminin hassasiyeti ± 1,0 K dahilinde olmalıdır.

3.4.2. Basınç Ölçüm Cihazı

3.4.2.1. P_shed basınç kayıt sisteminin hassasiyeti ± 2 hPa dahilinde olmalı ve basınç ± 0,2 hPa çözünürlükle ölçülebilmelidir.

3.4.3. Fanlar

3.4.3.1. Bir ya da daha çok fan, üfleyici ya da N₂ ile temizleme gibi başka uygun bir yöntem kullanarak, ölçüm kabinindeki HFC-134a konsantrasyonu ortam seviyesine düşürülebilmelidir.

3.4.3.2. Kabinde test edilecek sızma aksamı ya da sistem, kullanıldığında fan ya da üfleyicilerden gelen doğrudan hava akımına tabi tutulmamalıdır.

3.4.4. Gazlar

3.4.4.1. Gaz analiz cihazının tedarikçisi tarafından belirtildiğinde, kalibrasyon ve çalıştırma için aşağıdaki gazlar mevcut olmalıdır:

− Hacimce %18 ila %21 oksijen içeren saflaştırılmış yapay hava,

− Asgari %99.5 saflıkta HFC-134a,

3.4.4.2. Kalibrasyon ve span gazları, HFC-134a ve saflaştırılmış yapay hava ya da başka bir uygun soy gaz karışımları içerecek şekilde mevcut olmalıdır. Bir kalibrasyon gazının gerçek konsantrasyonları beyan edilen değerlerin ± %2’si dahilinde olmalıdır.

4. ÖN KOŞULLANDIRMA

4.1. Genel Kural

4.1.1. Ön koşullandırma ve sızıntı ölçümü yapılmadan önce, iklimlendirme sistemi tahliye edilerek, belirtilen nominal miktarda HFC-134a ile doldurulmalıdır.

4.1.2. Ön koşullandırma evresi dahil olmak üzere, tüm test süresi boyunca doygun şartları sağlamak için, ek kaplı ya da kapsız her ‘sızdıran’ aksam tahliye edilerek, sızma aksamı ya da kabın toplam iç hacminin 0.65 g/cm3’ünü geçmeyecek şekilde yeterli miktarda HFC-134a ile doldurulmalıdır.

4.2. Ön Koşullandırma Koşulları

4.2.1. Onay başvurusu yapan, ön koşullandırmayı ya 40^oC’de tek aşamalı olarak ya da toplam süresi daha kısa olan iki aşamalı yaklaşımla yapabilir. İki aşamalı yaklaşımda ardışık iki aşama bulunacak, birinci aşama 50^oC’de, hemen arkasından da ikinci aşama 40^oC’de olacaktır. Ön koşullandırma süresi aşağıda gösterildiği gibi olacaktır.

Sistem Bölümü	1. Seçenek	2. seçenek
	40oC Zaman[sa]	1. Aşama - 50oC Zaman[sa]	2. Aşama - 40oC Zaman[sa]
Komple sistem	480	240	24
Kompresör	144	72	24
Hortum takımları	480	240	24
Diğer tüm sızdıran parçalar	96	48	24

Geçirim kayıpları konusunda kararlı duruma (sabit kayıp hızı) ulaşıldığı gösterilebilirse, daha kısa ön koşullandırma süreleri kullanılabilir.

4.2.2. Ön koşullandırmadan sonra, sızma aksamları ya da sistem dört saat içinde ölçüm kabinine yerleştirilmelidir.

4.3. Kompresör

4.3.1. Yağlama ve conta alıştırma için gerektiğinde, kompresör ön koşullandırma ile test arasında en az 1 dakika süreyle en az 200 dev/dak hızla çalıştırılabilir.

4.3.2. Ön koşullandırma etkisini zayıflatmamak için, sızma aksamındaki ya da iklimlendirme sistemindeki HFC-134a şarjı ön koşullandırma ve ölçüm arasında bozulmadan aynı tutulmalıdır. Yani, arada sökme ve takma olmadan, hem ön koşullandırma hem de ölçüm için aynı düzenek kullanılmalıdır.

5. TEST SIRASI

5.1. Genel Şartlar

Şekil I’deki test sırası testin yapılması sırasında izlenecek adımları göstermektedir.

5.2. Sızıntı Testi

5.2.1. Test, 313 K (40° C)’de statik ve kararlı durumlarda yapılmalıdır. Test süresi boyunca HFC-134a konsantrasyonundaki farklar, yıllık kayıpları hesaplamak için kullanılır.

5.2.2. Ölçüm kabini, kararlı bir ortam elde edilinceye kadar birkaç dakika süreyle temizlenmelidir.

5.2.3. Testten önce ölçüm kabinindeki ortam seviyesi ölçülmeli ve gaz analiz cihazı sıfırlanarak span ayarı yapılmalıdır.

5.2.4. Düzenek ön koşullandırmadan farklı bir ölçüm kabinine taşındığında, ölçüm süresinin başlangıcı, ölçüm kabini kapatılıp, sızdırmaz hale getirilerek, test sıcaklığının ayarlanmasından itibaren dört saatten daha önce olmayacaktır.

5.2.5. Sızma aksamı ya da sistem daha sonra ölçüm kabinine konur.

5.2.6. Ölçüm kabini kapatılarak, gaz sızdırmaz hale getirilir. Test hücresi atmosfer basıncında, bir referans gaz (örneğin temiz hava) ile tamamen doldurulmalıdır.

Sızma aksamlarının ya da sistemin konfigürasyonu

Tahliye edip, belirtilen miktarda HFC-134a ile doldurulması

Ön koşullandırma fazı

Kabinin kapatılıp, sızdırmaz hale getirilmesi, gerekirse ölçüm kabininin temizleme gazı ile temizlenmesi ve referans gaz (temiz hava ya da uygun bir soy gaz) ile doldurulması. Test sıcaklığının 40oC’ye getirilmesi. getirin

4 saat

Ölçüm kabininde ilk HFC-134a ölçümü

Ölçüm kabininde son HFC-134a ölçümü

24 saat

Sızıntının hesaplanması (L)

Şekil I

5.2.7. Test süresi, ölçüm kabini sızdırmaz hale getirilip, ölçüm kabini içindeki sıcaklık 313 K (40° C)’ye ulaştığı zaman başlar. Sıcaklık, test süresinin sonuna kadar bu değerde tutulur. Başlangıç C_HFC-134ai; P_shed ve T_shed değerlerini verecek HFC-134a konsantrasyonu, sıcaklık ve baromterik basınç, test süresince ancak, Madde 5.2.4’te belirtildiği şekilde ölçüm kabinini kapatıp, test sıcaklığını ayarladıktan en az dört saat sonra ölçülür. Bu değerler, Madde 5.3’e göre sızıntı hesabında kullanılır.

5.2.8. Nominal ölçüm süresi 24 saat olacaktır. Hassasiyetin yeterli olduğu kanıtlanırsa, daha kısa süreye izin verilir.

5.2.9. test süresinin bitiminden hemen sonra gaz analiz cihazı sıfırlanarak, span ayarı yapılmalıdır.

5.2.10. Test süresinin sonunda, ölçüm kabini içindeki HFC-134a konsantrasyonu, sıcaklık ve barometrik basınç ölçülmelidir. Bunlar Madde 5.3’e göre, sızıntı hesaplaması için son C_HFC-134af, P_shed ve T_shed değerleridir.

5.3. Hesaplama

5.3.1. Madde 5.2’de açıklanan test, HFC-134a emisyonlarının hesaplanmasını sağlar. Sızıntı, net ölçüm kabini hacmi ile birlikte kabini içindeki ilk ve son HFC-134a konsantrasyonları, sıcaklıkla ve basınçlar kullanılarak hesaplanır.

HFC-134a için Toplam Sızıntı-Kütle aşağıdaki formülle hesaplanır:

Burada:

= HFC-134a sızıntı debisi [kg/s]

n_HFC-134a = HFC-134a mol sayısı [mol]

V_shed = SHED kabin net hacmi [m3]

V_AC = İklimlendirme sisteminin ya da aksamın brüt hacmi [m3]

T_shed = SHED kabindeki sıcaklık [K]

P_shed = SHED kabindeki basınç [kPa]

C_HFC-134ae = Son HFC-134a konsantrasyonu [ppm_v]

C_HFC-134ai = İlk HFC-134a konsantrasyonu [ppm_v]

t_e = Bitiş zamanı [s]

t_i = Başlangıç zamanı [s]

M_HFC-134a = HFC-134a’nın mol kütlesi (=102 kg/kmol) [kg/kmol]

R = Gaz sabiti (= 8.314 kJ/(kmol*K)) [kJ/(kmol*K)]

NB: C_HFC-134a, bir mol hava (n_air+HFC-134a) başına HFC-134a mol sayısı (n_HFC-134a) olarak tanımlanır.

C_HFC-134a (ppm_v) =10⁶ . n_HFC-134a

n_{air+HFC-134a·}

ppm_v: mol/mol’e eşdeğer hacim/hacim milyonda bir birim.

5.3.2. Zamanın bir fonksiyonu olarak elde edilen gram cinsinden kütle, gram/yıl’a çevrilecektir (g/y).

5.4. Testin Topyekûn Sonuçları

Komple iklimlendirme sistemine ait toplam sızıntı test edilen herhangi bir sızma aksamına ait kısmi değerleri toplayarak hesaplanır.

1. Sistem testi

İklimlendirme sistemi sızıntısı, L(g/y) = CF * m_HFC-134a (g/y)

2. Aksam testi

İklimlendirme sistemi sızıntısı, L(g/y) = CF * Σ m_HFC-134a (g/y)

Burada CF (İlişkilendirme faktörü) = 0.277.

6. ONAY

1. L (g/y) değeri, 2006/40/AT Yönetmeliğine göre bir sonraki tabloda belirtilen değerlerden düşük ise, test edilen iklimlendirme sistemi onaylanacaktır:

L (g/y)	Soğutucu madde
40/60 (*)	HFC-134a
(*) İkili evaporasyon sistemi için.

2. Sızma aksamı, bu Ekin Madde 2 ila Madde 5.3’ün şartlarına göre test edilmiş ise, onaylanacaktır.

İLAVE

SIZINTI TESTİ CİHAZLARININ KALİBRASYONU

1. KALİBRASYON SIKLIĞI VE YÖNTEMLERİ

1.1. Bütün cihazlar, ilk kez kullanılmadan önce ve bundan sonra da gereken sıklıkta ve her durumda tip onayı testinden önceki altı aylık süre içinde kalibre edilmelidir. Kullanılacak kalibrasyon yöntemleri (bu Yönetmeliğin Ek II, 3.2.1 maddesinde listesi verilen cihazlar için) bu İlave’de açıklanmıştır.

2. ÖLÇÜM KABİNİNİNKALİBRASYONU

2.1. Ölçüm Kabini İç Hacminin İlk Tayini

2.1.1. İlk kullanımından önce, ölçüm kabininin iç hacmi aşağıdaki şekilde belirlenmelidir. Ölçüm kabini iç boyutları, sabitleme destekleri gibi düzensizlikler dikkate alınarak dikkatle ölçülür. Ölçüm kabini iç hacmi bu ölçümlerden belirlenir.

2.1.2. Net iç hacim, test aksam ya da sisteminin hacmini ölçüm kabininin iç hacminden çıkartarak bulunur.

2.1.3. Ölçüm

Kabini üzerinde madde 2.3’te belirtildiği gibi sızıntı kontrolü yapılmalıdır. Gaz kütlesi, enjekte edilen kütleye ± %2 tolerans ile eşit değil ise, düzeltici faaliyet gereklidir.

2.2. Ölçüm Kabini Ortam Emisyonlarının Tayini

Bu işlem, ölçüm kabininde, önemli miktarda HFC-134a yayan malzeme bulunmadığını belirler. Kontrol, kabini hizmete alındığında, kabini içinde, ortam emisyonlarını etkileyebilecek işlemlerden sonra ve yılda en az bir kez yapılmalıdır.

2.2.1. Ölçüm kabini içindeki sıcaklık aşağıda belirtilen dört saatlik süre boyunca 313 K ± 1 K (40° C ± 1° C)’de tutulmalıdır.

2.2.2. Dört saatlik örnekleme süresi başlamadan önce, ölçüm kabini sızdırmaz hale getirilerek, karıştırma fanı en fazla iki saat çalıştırılabilir.

2.2.3. Analiz cihazı (gerekiyorsa), kalibre edilerek sıfırlanmalı ve span ayarı yapılmalıdır.

2.2.4. Ölçüm kabini, kararlı bir değer okununcaya kadar temizlenmeli ve, karıştırma fanı, çalıştırılmamış ise çalıştırılmalıdır.

2.2.5. Ölçüm kabini daha sonra sızdırmaz hale getirilerek, ortam konsantrasyonu, sıcaklık ve barometrik basınç ölçülür. Tercihan ölçüm kabini temizlenerek ya da tahliye edilerek HFC-134a konsantrasyonu sıfıra getirilir. Bunlar, kabini ortam hesaplamasında kullanılan ilk C_HFC-134a, P_shed ve T_shed değerleridir.

2.2.6. Kabin, karıştırma fanı çalışır halde dört saat süreyle dokunulmadan tutulur.

2.2.7. Bu sürenin sonunda, ölçüm kabini içindeki konsantrasyonu ölçmek için aynı analiz cihazı kullanılır. Sıcaklık ve barometrik basınç da ölçülür. Bunlar son C_HFC-134a, P_shed ve T_shed değerleridir.

2.3. Ölçüm Kabininin Kalibrasyonu ve HFC-134a Tutma Testi

Kalibrasyon ve ölçüm kabini içinde HFC-134a gaz tutma testi Madde 2.1’de hesaplanan hacmin kontrol edilmesini sağlar ve varsa sızıntı hızını ölçer. Ölçüm kabini sızıntı hızı, kabin hizmete alındığında, ölçüm kabini içinde, kabini bütünlüğünü etkileyebilecek işlemlerden sonra ve bundan sonra en az üç ayda bir belirlenmelidir.

2.3.1. Ölçüm kabini, kararlı bir konsantrasyona ulaşılıncaya kadar temizlenmelidir. Karıştırma fanı, daha önce çalıştırılmamışsa çalıştırılır. Analiz cihazı gerekiyorsa kalibre edilerek sıfırlanmalı ve span ayarı yapılmalıdır.

2.3.2. Daha sonra, ortam sıcaklığı kontrol sistemi çalıştırılarak (çalıştırılmamış ise), 313 K (40° C)’ye ayarlanır.

2.3.3. Ölçüm kabini 313 K ± 1 K (40° C ± 1° C)’de kararlı hale geldiğinde, kabin sızdırmaz hale getirilerek, ortam konsantrasyonu, sıcaklık ve barometrik basınç ölçülür. Bunlar, kabin kalibrasyonunda kullanılan ilk C_HFC-134a, P_shed ve T_shed değerleridir.

2.3.4. Ölçüm kabinine bilinen miktarda HFC-134a enjekte edilir. Enjekte edilecek kütle, aşağıdaki denklem kullanılarak, ölçüm kabininin hacmine bağlıdır:

Burada:

m_HFC-134a = HFC-134a’nın kütlesi [kg]

V_shed = Kabinin hacmi [m3]

T_shed = SHED kabin içindeki sıcaklık [K]

P_shed = SHED kabin içindeki basınç [kPa]

C = HFC-134a konsantrasyonu [ppmv]

M_HFC-134a = HFC-134a’nın mol kütlesi (= 102 kg/kmol) [kg/kmol]

R = Gaz sabiti (= 8.314 kJ/(kmol*K)) [kJ/(kmol*K)]

NB: C_HFC-134a, bir mol hava (n_air+HFC-134a) başına HFC-134a mol sayısı (n_HFC-134a) olarak tanımlanır.

C_HFC-134a (ppm_v) =10⁶ . n_HFC-134a

n_{air+HFC-134a·}

Bu denklemi kullanarak, aşağıdaki tabloda, farklı ölçüm kabini hacimlerine göre enjekte edilecek HFC-134a’nın miktarı gösterilmektedir. Varsayımlar şunlardır: basınç, atmosfer basıncı (101.3 kPa), ölçüm kabini içindeki sıcaklık 40° C.

Çok düşük enjekte edilecek miktarlar için, azot içinde standart HFC-134a bileşimleri kullanılabilir. Ölçüm kabini, tahliye edilerek, standart olmay6an konsantrasyonla doldurulmalıdır.

2.3.5. Ölçüm kabininin içindekiler beş dakika süreyle karışmaya bırakılmalı, daha sonra da gaz konsantrasyonu, sıcaklık ve barometrik basınç ölçülmelidir. Bunlar, ölçüm kabininin kalibrasyonuna ait son C_HFC-134af, P_shed ve T_shed değerleri, tutma kontrolüne ait ise ilk C_HFC-134ai, P_shed ve T_shed değerleridir.

2.3.6. Madde 2.3.3 ve Madde 2.3.5’te okunan değerlere ve Madde 2.3.4’teki formüle göre, ölçüm kabini içindeki HFC-134a kütlesi hesaplanır.

2.3.7. Daha sonra, ortam sıcaklığı 24 saat süreyle 313 K ± 1 K (40° C ± 1° C) ‘de tutularak süreç başlatılır.

2.3.8. 24 saatlik süre dolduğunda, son HFC-134a konsantrasyonu, sıcaklık ve barometrik basınç ölçülerek, kaydedilir. Bunlar, HFC-134a tutma kontrolüne ait son C_HFC-134af, T_shed ve P_shed değerleridir.

2.3.9. Daha sonra, Madde 2.3.4’teki formül kullanılarak, Madde 2.3.8’de okunan değerlerden HFC-134a kütlesi hesaplanır. Kütle, Madde 2.3.6’da verilen HFC kütlesinden %5’ten daha farklı olmamalıdır.

3. HFC ANALİZ CİHAZININ KALİBRASYONU

3.1. Analiz cihazı cihaz imalatçısının belirttiği şekilde ayarlanmalıdır.

3.2. Analiz cihazı, uygun referans gazlar kullanılarak kalibre edilmelidir.

3.3. Çalışma aralığı boyunca olabildiğince eşit aralıklarla yerleştirilmiş en az beş kalibrasyon noktası ile kalibrasyon eğrisini çıkartılmalıdır. En yüksek konsantrasyonlarda kalibrasyon gazı nominal konsantrasyonu ölçülen değerlerin en az %80’i olmalıdır.

3.4. Kalibrasyon eğrisini en küçük kare yöntemi ile hesaplanmalıdır. Elde edilen polinom derecesi 3’ten büyük ise, kalibrasyon noktası sayısı en az polinom derecesi artı 2 olmalıdır.

3.5. Kalibrasyon eğrisi her kalibrasyon gazının nominal değerinden %2’den daha farklı olmamalıdır.

3.6. Madde 3.4’ten elde edilen polinom katsayıları kullanılarak, tam ölçeğin %1’inden daha büyük olmayan aralıklarla, gerçek konsantrasyona göre okunan değerler tablosu çizilmelidir. Bu tablo kalibrasyonu yapılan her bir analizör aralığı için yapılmalıdır. Tabloda aynı zamanda aşağıdakiler gibi ilgili diğer bilgiler de bulunacaktır:

− Kalibrasyon tarihi,

− Span ve sıfır potansiyometre değerleri (ilgili ise),

− Nominal ölçek,

− Kullanılan her kalibrasyon gazının referans bilgileri,

− Yüzde farklarla birlikte, kullanılan her kalibrasyon gazının gerçek ve belirtilen değeri.

3.7. Alternatif teknolojinin (örneğin bilgisayar, elektronik olarak kumanda edilen aralık anahtarı) eşdeğer bir hassasiyet sağladığı onay kuruluşunun istediği şekilde gösterilebilirse, bu alternatifler kullanılabilir.

Ek III

BİR PREPARATIN TOPLAM KÜRESEL ISITMA POTANSİYELİNİ (GWP)

HESAPLAMA YÖNTEMİ

Bir preparatın toplam GWP'si her bir maddenin ağırlık kesrinin GWP'si ile çarpımlarının toplamından elde edilen ağırlıklı ortalamasıdır.

Σ (X Maddesinin %'si × GWP) + (Y Maddesinin %'si × GWP) + … (N Maddesinin %'si × GWP)

Burada %, +/- %1 ağırlık toleransı ile ağırlıkça katkıdır.

Örneğin: formülü, %23 HFC-32, %25 HFC-125 ve %52 HFC-134a'dan oluşan teorik bir gaz karışımına uygulayarak;

Σ (23% × 550) + (25% × 3 400) + (52% × 1 300)

→ Toplam GWP = 1 652,5.