Son Güncelleme Tarihi : 24.02.2021
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi : 29.06.2016
ÖLÇÜ ALETLERİ YÖNETMELİĞİ (2014/32/AB)
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:
Resmi Gazete Tarihi : 29.06.2016
Resmi Gazete Sayısı : 29757
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 2 nci maddede belirtilen, bir ölçüm fonksiyonu olan cihaz ve sistemlerin, 5 inci maddede belirtilen hususlar çerçevesinde piyasada bulundurulması ve/veya kullanıma sunulması halinde taşıması gereken şartları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – (1) Bu Yönetmelik; su sayaçları (MI-001), gaz sayaçları ve hacim dönüştürme cihazları (MI-002), aktif elektrik enerji sayaçları (MI-003), ısı sayaçları (MI-004), su haricindeki sıvıların miktarlarını sürekli ve dinamik ölçen ölçme sistemleri (MI-005), otomatik tartı aletleri (MI-006), taksimetreler (MI-007), malzeme ölçerler (MI-008), boyutsal ölçüm cihazları (MI-009) ve egzoz gazı analiz cihazları (MI-010) ile ilgili olarak bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-III ilâ EK-XII'de tanımlanan ölçü aletlerini kapsar.
Dayanak
Madde 3 – (1) Bu Yönetmelik 11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu ile 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Akreditasyon: Bir ulusal akreditasyon kurumu tarafından bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun belirli bir uygunluk değerlendirme faaliyetini yerine getirmek üzere uyumlaştırılmış Avrupa standartlarının belirlediği gerekleri ve uygulanabilmesi halinde ilgili sektörel düzenlemelerde öngörülen ek gerekleri karşıladığının resmî kabulünü,
b) Alt montaj cihazı: Ölçü aletine özgü eklerde tanımlanan bir ölçü aletini, uyumlu olduğu diğer alt/ara montajlar veya bir başka ölçü aleti ile bir araya getiren ve bağımsız olarak fonksiyon ifa eden donanım cihazını,
c) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
ç) CE işareti: İmalatçı tarafından ölçü aletinin “CE” işaretinin konulmasını öngören teknik mevzuatın ilgili kurallarına uygun olduğunu gösteren işareti,
d) Dağıtıcı: Bir ölçü aletini piyasada bulunduran, tedarik zincirinde yer alan imalatçı ve ithalatçı dışındaki gerçek veya tüzel kişiyi,
e) Geri çağırma: Nihai kullanıcının elinde bulunan bir ölçü aletinin geri getirilmesini amaçlayan her türlü önlemi,
f) İktisadi işletmeci: İmalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı ve dağıtıcıyı,
g) İmalatçı: Bir ölçü aletini imal eden veya tasarımını veya imalatını yaptıran ve kendi adı veya ticarî markası ile pazarlayan veya kendi amaçları doğrultusunda kullanıma sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
ğ) İthalatçı: Bir ölçü aletini yurtdışından ithal ederek piyasaya arz eden Türkiye’de yerleşik gerçek veya tüzel kişiyi,
h) Komisyon: Avrupa Komisyonunu,
ı) Kullanıma sunma: Bir ölçü aletinin, kullanım amaçları doğrultusunda son kullanıcı için ilk defa kullanımını,
i) Norm doküman: Uluslararası Yasal Metroloji Teşkilatı (OIML) tarafından kabul edilen teknik özellikleri içeren dokümanı,
j) Ölçü aleti: 2 nci maddede belirtilen ölçüm fonksiyonuna sahip tüm cihaz ve sistemleri,
k) Piyasaya arz: Bir ölçü aletinin piyasada ilk defa bulundurulmasını,
l) Piyasada bulundurma: Bir ölçü aletinin ticarî bir faaliyet yoluyla, bir ödeme karşılığında veya bedelsiz olarak dağıtım, tüketim veya kullanım için piyasaya sağlanmasını,
m) Piyasadan çekmek: Tedarik zincirindeki bir ölçü aletinin, piyasada bulundurulmasını önlemeyi amaçlayan her türlü tedbiri,
n) Teknik şartname: Bir ölçü aletinin karşılaması gereken teknik gereklilikleri öngören belgeyi,
o) TÜRKAK: Türk Akreditasyon Kurumunu,
ö) Uygunluk değerlendirme kuruluşu: Kalibrasyon, test, belgelendirme ve muayene dâhil olmak üzere uygunluk değerlendirme faaliyeti gerçekleştiren kuruluşu,
p) Uygunluk değerlendirmesi: Ölçü aletlerine ilişkin bu Yönetmelikte yer alan temel gerekliliklerin yerine getirilip getirilmediğini gösteren süreci,
r) Uyumlaştırılmış standart: Uyumlaştırılmış Avrupa Birliği mevzuatını uygulamak amacıyla Komisyonun talebine istinaden kabul edilen bir Avrupa standartını,
s) Uyumlaştırılmış ulusal standart: Uyumlaştırılmış Avrupa Standartlarını uyumlaştıran ve Türk Standardları Enstitüsü tarafından Türk Standartı olarak kabul edilip yayımlanan standartları,
ş) Üye devletler: Avrupa Birliğine üye devletleri,
t) Yasal metrolojik kontrol: Kamu yararı, kamu sağlığı, kamu güvenliği, kamu düzeni, tüketicilerin ve çevrenin korunması, vergi ve harçların toplanması, adil ticaret gibi sebeplerle bir ölçü aletinin ölçme işlemlerinin kontrolünü,
u) Yetkili temsilci: İmalatçı adına belirli görevleri yerine getirmek üzere kendisinden yazılı vekâlet alan Türkiye’de yerleşik gerçek veya tüzel kişiyi
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kullanım Alanları, Alt Montaj Cihazlarına Uygulanabilirlik, Temel Gereklilikler,
Piyasada Bulundurma ve Kullanıma Sunma
Kullanım alanları
Madde 5 – (1) Bakanlık, 2 nci maddede belirtilen ölçü aletlerinin; 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununun 3 üncü maddesinde belirtilen kullanım alanları dışındaki tüm alanlarda, kamu yararı, kamu sağlığı, kamu güvenliği, tüketicinin ve çevrenin korunması, vergi ve harçların toplanması, adil ticaret gibi sebeplerle yapılacak ölçüm işlerinde kullanılmasına müsaade edebilir.
Alt montaj cihazlarına uygulanabilirlik
Madde 6 – (1) Alt montaj cihazları için temel gereklerin öngörüldüğü özel eklerin bulunduğu durumlarda, söz konusu ölçü aletine özgü ekte belirtilen gerekleri karşılaması koşuluyla bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(2) Alt montaj cihazları ve ölçü aletleri, uygunluğun sağlanması amacıyla bağımsız şekilde ve ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Temel gereklilikler
Madde 7 – (1) Bir ölçü aleti, EK-I’de ve ilgili ölçü aletine özgü ekte yer alan temel gerekleri karşılamak zorundadır.
(2) Bakanlık, ölçü aletinin doğru şekilde kullanılması için gerekli olması hâlinde, EK- I’in 9 uncu maddesinde veya ilgili alete özgü eklerde belirtilen bilgileri Türkçe isteyebilir.
Piyasada bulundurma ve kullanıma sunma
Madde 8 – (1) Bakanlık, bu Yönetmelikte yer alan gereklilikleri karşılayan herhangi bir ölçü aletinin piyasada bulundurulmasını ve/veya kullanıma sunulmasını engelleyemez.
(2) Bakanlık, sadece bu Yönetmeliğin gereklerini karşılayan ölçü aletlerinin piyasada bulundurulması ve/veya kullanıma sunulmasını sağlamak üzere gerekli tüm tedbirleri alır.
(3) Bakanlık, bir ölçü aletinin, yerel iklim koşullarını sağlayacak şekilde kullanıma sunulmasını talep edebilir. Bu gibi durumlarda Bakanlık, EK-I’de yer alan Tablo-1’deki uygun üst ve alt sıcaklık limitlerini seçer ve amaçlanan kullanım yerinin açık ya da kapalı olup olmayacağını ve yoğunlaşan ya da yoğunlaşmayan nem koşullarını belirleyebilir.
(4) Bir ölçü aleti için farklı doğruluk sınıflarının belirtildiği durumlarda:
a) Ölçü aletine özgü ekler, 'kullanıma sunma' başlığı altında, belirli uygulamalar için kullanılacak doğruluk sınıflarını belirtebilir.
b) Bakanlık diğer tüm durumlarda; ülke içindeki tüm doğruluk sınıflarının kullanımına imkân sağlamak üzere, belirli durumlardaki uygulamalar için kullanılacak olan doğruluk sınıflarını, tanımlanan sınıflar içinden tespit eder.
c) (a) ve (b) bentlerinin amaçları dâhilinde, sahibinin seçimine bağlı olarak daha iyi bir doğruluk sınıfında olan ölçü aletleri kullanılabilir.
(5) Bakanlık, bu Yönetmeliğe uygun olmayan ölçü aletinin; uygunsuzluğunun görünür bir işaret ile açıkça gösterilmesi ve uygunsuzluk giderilinceye kadar piyasada bulundurulmayacağının ve kullanıma sunulmayacağının belirtilmesi halinde, ticari fuarlarda, sergilerde, gösterimlerde ve benzeri etkinliklerde sergilenmesine engel olamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İktisadi İşletmecilerin Yükümlülükleri
İmalatçıların yükümlülükleri
Madde 9 – (1) İmalatçılar, ölçü aletlerini piyasaya arz ederken ve/veya kullanıma sunarken söz konusu ölçü aletinin EK-I’de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklere uygun olarak tasarlandığını ve imal edildiğini temin eder.
(2) İmalatçılar, 17 nci maddede yer alan teknik dosyayı hazırlar ve 16 ncı maddede belirtilen ilgili uygunluk değerlendirme işlemlerini yapar veya yaptırır. Bir ölçü aletinin, bu Yönetmelikteki gerekliliklere uygunluğunun söz konusu uygunluk değerlendirme işlemleri ile kanıtlandığı durumlarda, imalatçılar AB uygunluk beyanı hazırlar ve ölçü aletine CE işareti ile ilave metroloji işaretlerini iliştirir.
(3) İmalatçılar, teknik dosyayı ve AB uygunluk beyanını, ölçü aleti piyasaya arz edildikten on yıl sonrasına kadar saklar.
(4) İmalatçılar, seri üretim sırasında bu Yönetmeliğe uygunluğun devam ettirilmesi için, ilgili işlemlerin uygulanmasını sağlar. Ölçü aletinin tasarımında, özelliklerinde veya ölçü aletinin uygunluğunun dayanak olarak alındığı uyumlaştırılmış Avrupa standartları, norm dokümanlar ve diğer teknik şartnamelerde meydana gelen değişiklikler yeterince dikkate alınır. Ölçü aletinin performansı açısından uygun görüldüğünde, imalatçılar, piyasada bulundurulan ölçü aletlerinin numune testini gerçekleştirir, incelemeleri yapar ve gerekli olduğu durumlarda şikâyetlerin, uygunsuz ölçü aletlerinin ve geri çağrılan ölçü aletlerinin kaydını tutar ve dağıtıcıları bilgilendirir.
(5) İmalatçılar, piyasaya arz ettikleri ölçü aletlerinin tespit edilmesini sağlayacak tip, parti veya seri numarası taşımasını veya ölçü aletinin boyutunun veya özelliklerinin buna elverişli olmadığı durumlarda gerekli bilgilerin ölçü aletine eşlik eden bir belgede ve eğer varsa ambalaj üzerinde EK-I’in 9.2 nci maddesine uygun şekilde mevcut olmasını sağlar.
(6) İmalatçılar isimlerini, kayıtlı ticari isimlerini veya kayıtlı ticari markalarını ve kendilerine ulaşılabilecek posta adreslerini ölçü aleti üzerinde veya bunun mümkün olmadığı durumlarda ölçü aletine eşlik eden bir belgede ve eğer varsa ambalaj üzerinde EK-I’in 9.2 nci maddesine uygun şekilde belirtir. Adres, imalatçıya ulaşılabilecek tek bir noktayı işaret eder. İletişim bilgileri, Türkçe veya nihai kullanıcıların kolayca anlayabileceği ve Bakanlığın kabul edeceği bir dilde olur.
(7) İmalatçılar, piyasaya arz ettikleri ölçü aletinin yanında, AB uygunluk beyanının Türkçe veya Bakanlıkça kabul edilen bir dilde kopyasının, kullanım talimatları ve EK-I’in 9.3 üncü maddesinde belirtilen bilgilerin ise Türkçe bulunmasını sağlar. Bu gibi talimatlar ve bilgiler ile tüm etiketler açık, anlaşılır ve belirgin olur. AB uygunluk beyanının AB üyesi ülkelerin dillerinde düzenlendiği durumlarda, beyana Türkçe tercümesi de eklenir. Beyan, gerektiği her durumda güncellenir.
(8) Piyasaya arz ettikleri ölçü aletinin bu Yönetmeliğe uygun olmadığını bilen veya bilmesi gereken imalatçılar, söz konusu ölçü aletinin uygun hâle getirilmesi, gerekli olduğunda piyasadan çekilmesi veya geri çağrılması için gerekli düzeltici tedbirleri derhal alır. Buna ek olarak piyasada bulundurulan ölçü aletinin risk teşkil ettiği durumlarda imalatçılar, özellikle de uygunsuzluğa ve alınan tüm düzeltici tedbirlere dair detayları vererek Bakanlığı ve ölçü aletini piyasada bulundurdukları Üye Devletlerin yetkili otoritelerini derhal bilgilendirir.
(9) Bakanlığın talebine istinaden; imalatçılar söz konusu ölçü aletinin bu Yönetmeliğe uygunluğunun kanıtlanması için gerekli tüm bilgi ve belgeleri, yazılı olarak veya elektronik ortamda, Türkçe ve/veya Bakanlıkça kabul edilen bir dilde Bakanlığa sunarlar. İmalatçılar; Bakanlığın talebi üzerine, piyasaya arz ettikleri ölçü aletlerinin teşkil ettiği riskleri ortadan kaldırmak için alınan herhangi bir tedbir sırasında Bakanlık ile işbirliği yaparlar.
Yetkili temsilciler
Madde 10 – (1) İmalatçı, yazılı bir görevlendirme yapmak suretiyle yetkili bir temsilci atayabilir. 9 uncu maddenin birinci fıkrasında öngörülen yükümlülükler ve ikinci fıkrasında yer alan teknik dosya hazırlama yükümlülüğü, yetkili temsilcilerin sorumluluğunda değildir.
(2) Yetkili temsilci, imalatçıdan aldığı yetki dâhilinde belirtilen görevleri yerine getirir. Bu yetkiler, yetkili temsilcinin en azından aşağıda belirtilen hususları yerine getirmesine izin verir:
a) AB uygunluk beyanının ve teknik dosyanın, ölçü aletinin piyasaya arzını takip eden on yıl boyunca, Bakanlığa sunulmak üzere saklamak.
b) Bakanlığın gerekçeli talebine istinaden bir ölçü aletinin uygunluğunun kanıtlanması için gerekli tüm bilgi ve belgeleri Bakanlığa sunmak.
c) Bakanlığın talebi üzerine, yetkileri dâhilindeki ölçü aletinin teşkil ettiği riskleri ortadan kaldırmak için alınan herhangi bir tedbir sırasında Bakanlık ile işbirliği yapmak.
İthalatçıların yükümlülükleri
Madde 11 – (1) İthalatçılar, yalnızca bu Yönetmeliğe uygun ölçü aletlerini piyasaya arz eder.
(2) İthalatçılar, ölçü aleti piyasaya arz edilmeden ve/veya kullanıma sunulmadan önce, imalatçıların 16 ncı maddede belirtilen ilgili uygunluk değerlendirme işlemlerini gerçekleştirdiğini garanti etmek zorundadır. İthalatçılar ayrıca, imalatçının teknik dosyasını hazırladığından, ölçü aletinin CE işaretini ve ek metroloji işaretlerini taşıdığından, ürünün beraberinde AB uygunluk beyanı ile gerekli belgelerin bulunduğundan ve imalatçının, 9 uncu maddenin beşinci ve altıncı fıkralarında belirtilen gereklilikleri karşılamasından sorumludur. İthalatçı, ölçü aletinin EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklere uygun olmadığını değerlendirdiği veya bundan şüphelendiği hallerde, uygunluk sağlanmadan, söz konusu ölçü aletini piyasaya arz edemez veya kullanıma sunamaz. İthalatçı; ölçü aletinin bir risk taşıdığı durumda, imalatçıyı ve Bakanlığı bu hususla ilgili bilgilendirir.
(3) İthalatçılar; isimlerini, kayıtlı ticari isimlerini veya kayıtlı ticari markalarını ve kendilerine ulaşılabilecek iletişim bilgilerini ölçü aleti üzerinde veya bunun mümkün olmadığı durumlarda, ölçü aletinin beraberinde bulunan bir belgede ve eğer varsa ambalaj üzerinde EK- I’in 9.2 nci maddesine uygun şekilde belirtir. İletişim bilgileri, Türkçe veya nihai kullanıcıların kolayca anlayabileceği ve Bakanlığın kabul edeceği bir dilde olur.
(4) İthalatçılar, ölçü aletinin yanında Türkçe kullanım talimatlarını ve EK-I’in 9.3 üncü maddesinde belirtilen bilgilerin bulunmasını sağlar.
(5) İthalatçılar; bir ölçü aleti kendi sorumlulukları altındayken ölçü aletinin saklama veya taşıma koşullarının, EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklere uygunluğunu tehlikeye atmayacak özellikte olmasını sağlar.
(6) İthalatçılar, ölçü aletinin performansı açısından uygun görülmesi halinde, piyasada bulundurulan ölçü aletlerinin numune testini gerçekleştirir, incelemeleri yapar ve gerekli olduğu durumlarda şikâyetlerin, uygunsuz ölçü aletlerinin ve geri çağrılan ölçü aletlerinin kaydını tutar ve izlemelerin tümüne dair dağıtıcıları bilgilendirir.
(7) İthalatçılar, piyasaya arz ettikleri ölçü aletinin bu Yönetmeliğe uygun olmadığını bildiği durumlarda veya bilmesinin gerektiği hallerde, söz konusu ölçü aletinin uygun hâle getirilmesi, gerekli olduğunda piyasadan çekilmesi veya geri çağrılması için gerekli düzeltici tedbirleri derhal alır. Ölçü aletinin bir risk teşkil ettiği durumlarda, ithalatçılar, özellikle uygunsuzluğa ve alınan tüm düzeltici tedbirlere dair detayları vererek bu hususta Bakanlığı derhal uyarır.
(8) İthalatçılar, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, AB uygunluk beyanının bir kopyasını Bakanlığa sunmak üzere saklar ve teknik dosyasının da talep edilmesi hâlinde Bakanlığa sunulmak üzere mevcut olmasını sağlar.
(9) İthalatçılar, Bakanlığın gerekçeli talebine istinaden, söz konusu ölçü aletinin Yönetmeliğe uygunluğunun kanıtlanması için gerekli tüm bilgi ve belgeleri, Türkçe veya Bakanlığın talep ettiği bir dilde yazılı olarak veya elektronik ortamda Bakanlığa sunar. İthalatçılar, Bakanlığın talebi üzerine, piyasaya arz ettikleri ölçü aletlerinin teşkil ettiği riskleri ortadan kaldırmak için alınacak tedbirler sırasında Bakanlık ile işbirliği yapar.
Dağıtıcıların yükümlülükleri
Madde 12 – (1) Dağıtıcılar bir ölçü aletini piyasada bulundururken ve/veya kullanıma sunarken, bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uyar.
(2) Dağıtıcılar, bir ölçü aletini piyasada bulundurmadan ve/veya kullanıma sunmadan önce ölçü aletinin CE işareti ve ek metroloji işaretlerini taşıdığını, beraberinde AB uygunluk beyanı, gerekli dokümanlar ve EK-I’in 9.3 üncü maddesinde belirtilen Türkçe talimat ve bilgilerin bulunduğunu ve imalatçının ve ithalatçının, sırasıyla 9 uncu maddenin beşinci ve altıncı fıkraları ve 11 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen gereklilikleri karşıladığını doğrular. Dağıtıcının, ölçü aletinin EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklere uymadığını değerlendirmesi veya şüpheye düşmesi hâlinde, uygunluğu sağlanmadan söz konusu ölçü aletini piyasada bulunduramaz veya kullanıma sunamaz. Dağıtıcı, ölçü aletinin bir risk teşkil ettiği durumlarda imalatçıyı veya ithalatçıyı ve Bakanlığı bu hususta bilgilendirir.
(3) Dağıtıcılar, bir ölçü aleti kendi sorumlulukları altındayken ölçü aletinin saklama veya taşıma koşullarının, EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklere uygunluğunu tehlikeye atmayacak özellikte olmasını sağlar.
(4) Piyasada bulundurdukları veya kullanıma sundukları bir ölçü aletinin bu Yönetmeliğe uygun olmadığını bildiği durumlarda veya bilmesinin gerektiği hallerde dağıtıcılar, söz konusu ölçü aletini uygun hale getirmek ve gerekmesi halinde piyasadan geri çekmek veya geri çağırmak için gerekli olan önlemlerin alındığından emin olması gerekir. Buna ek olarak ölçü aletinin bir risk teşkil ettiği durumlarda, dağıtıcılar Bakanlığı özellikle de uygunsuzluğa ve alınan tüm düzeltici tedbirlere dair detayları vererek bu hususta bilgilendirir.
(5) Bakanlığın gerekçeli talebine istinaden, dağıtıcılar ölçü aletinin uygunluğunun kanıtlanması için gerekli tüm bilgi ve belgeleri yazılı olarak veya elektronik ortamda sağlar. Dağıtıcılar, Bakanlığın talebi üzerine, piyasada bulundurdukları ölçü aletlerinin teşkil ettiği riskleri ortadan kaldırmak için alınacak tedbirler sırasında Bakanlık ile işbirliği yapar.
İmalatçıların yükümlülüklerinin ithalatçılar ve dağıtıcılara uygulandığı durumlar
Madde 13 – (1) İthalatçı veya dağıtıcının bir ölçü aletini kendi adı veya ticari markası altında piyasaya arz ettiği veya hâlihazırda piyasaya arz edilmiş bir ölçü aletini, bu Yönetmeliğe uygunluğunu etkileyecek bir şekilde değiştirdiği hallerde, ithalatçı veya dağıtıcı bu Yönetmeliğin amaçları doğrultusunda imalatçı olarak kabul edilir ve imalatçıların 9 uncu maddesinde yer alan yükümlülüklerine tabi olur.
İktisadi işletmecilerin tanımlanması
Madde 14 – (1) Kendilerine bir ölçü aleti tedarik etmiş olan herhangi bir iktisadi işletmeci veya bir ölçü aletini tedarik ettikleri herhangi bir iktisadi işletmeci talep üzerine Bakanlığa gerekli bilgileri verir.
(2) İktisadi işletmecilerin, kendilerine ölçü aleti tedarik edildikten sonraki on yıl boyunca ve kendileri bu ölçü aletini tedarik ettikten sonra on yıl boyunca birinci fıkrada belirtilen bilgileri sunabilmeleri gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Ölçü Aletlerinin Uygunluğu
Ölçü aletlerinin uygunluk varsayımı
Madde 15 – (1) Bakanlık, Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde referans numaraları yayımlanmış uyumlaştırılmış standartlara veya bunlara karşılık gelen uyumlaştırılmış Türk standartlarına veya bunların ilgili bölümlerine uygun olan ölçü aletlerinin, bu standartlar veya ilgili bölümleri kapsamında EK-I’de ve ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gereklere uygun olduğunu varsayar.
(2) Bakanlık, Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde listesi yayımlanmış olan norm dokümanların ilgili bölümlerine uygun olan ölçü aletlerini, EK-I'de ve söz konusu norm dokümanlarının bir kısmını içeren ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklere uygun olarak kabul eder.
(3) İmalatçı, EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklere uygun olan herhangi bir teknik çözümü kullanmayı tercih edebilir. İmalatçı; uygunluk varsayımından yararlanmak için birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanlarda yer alan çözümleri doğru şekilde uygular.
(4) Bakanlık, test programının birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda yer alan ilgili dokümanlara uygun şekilde gerçekleştirilmesi ve test sonuçlarının temel gerekliliklere uygun bulunması durumunda, 17 nci maddenin üçüncü fıkrasının (ğ) bendinde belirtilen ilgili testlere uygunluğu da kabul eder.
Uygunluk değerlendirme işlemleri
Madde 16 – (1) Bir ölçü aletinin temel gereklere ilişkin uygunluk değerlendirmesi, imalatçının ölçü aletine özgü eklerde belirtilen uygunluk değerlendirmesi işlemlerinden seçeceği birini uygulaması ile yerine getirilir.
(2) Uygunluk değerlendirme işlemleri EK-II'de tanımlanmıştır.
(3) Uygunluk değerlendirmesi ile ilgili kayıt ve yazışmalar, Türkçe veya Bakanlıkça kabul edilen bir dilde yapılır.
Teknik dosya
Madde 17 – (1) Teknik dosya, bir ölçü aletinin tasarım, imalat ve çalışmasını anlaşılır ve bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak şekilde düzenlenir.
(2) Teknik dosya, aşağıdaki hususları sağlayacak şekilde detaylandırılır:
a) Metrolojik karakteristiklerin tanımlanması.
b) Uygun yöntemler kullanılarak doğru ayarlandığında üretilen ölçü aletlerinin metrolojik performansının yeniden üretilebilirliği.
c) Ölçü aletinin doğruluğu.
(3) Teknik dosyanın mümkün olduğunca ölçü aletinin tipi ve/veya tanımı ile uygunluk değerlendirmesi için aşağıdaki hususları içermesi gerekir:
a) Ölçü aletinin genel tanımı.
b) Tasarım ve imalat çizimleri, bileşenler, alt montaj cihazları ve devreleri gibi unsurların planları.
c) Uygun üretimi sağlamak için imalat işlemleri.
ç) Uygulanabildiği durumlarda, elektronik cihazların, özelliklerini ve çalışmasını açıklamak üzere; çizim, diyagram, mantık akış diyagramı ve genel yazılım bilgilerini içeren tanımı.
d) Ölçü aletinin çalışmasını da içeren, (b), (c) ve (ç) bentlerinin anlaşılması için gerekli tanımlamaları ve açıklamaları.
e) 15 inci maddede atıfta bulunulan, referansları Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde yayımlanmış, tamamen veya kısmen uygulanan uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanların listesi.
f) 15 inci maddede atıfta bulunulan uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının uygulanmadığı durumlarda, geçerli olan diğer ilgili teknik şartnamelerin bir listesi de dâhil olmak üzere, temel gerekliliklerin karşılanması için benimsenen çözümlerin açıklamaları.
g) Tasarım hesaplamalarının ve incelemelerin sonuçları.
ğ) Gerekmesi halinde tip ve/veya ölçü aletlerinin beyan edilmiş tanımlı çalışma şartları ve belirlenmiş çevresel bozukluklar altında bu Yönetmeliğin gerekleri ile gaz, su, ısı ve su haricindeki sıvı sayaçlarının dayanıklılık özelliklerine uygun olduğunu gösteren ilgili test sonuçları.
h) Tasarımdakiler ile aynı parçaları içeren ölçü aletleri ile ilgili AB tip inceleme belgeleri veya AB tasarım inceleme belgeleri.
(4) İmalatçı, mühürlerin ve işaretlerin uygulandığı yerleri belirtir.
(5) İmalatçı, gerekli olması halinde ölçü aletinin arabirimlere ve alt montaj cihazlarına uygunluk şartlarını gösterir.
AB uygunluk beyanı
Madde 18 – (1) AB uygunluk beyanı, EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel gerekliliklerin yerine getirildiğini beyan eder.
(2) AB uygunluk beyanı, EK-XIII'te belirtilen şekilde olur; EK-II'de ortaya konulan ilgili modüllerde belirtilen unsurları içerir, sürekli olarak güncellenir ve Türkçeye tercüme edilir.
(3) Bir ölçü aletinin AB uygunluk beyanı gerektiren birden fazla teknik düzenlemeye tabi olduğu durumlarda, bu teknik düzenlemelerin tümüne ilişkin olarak yalnızca bir AB uygunluk beyanı hazırlanır. Beyan metni, ilgili teknik düzenlemelerin adlarını ve yayım referanslarını içerir.
(4) İmalatçı, AB uygunluk beyanını hazırlayarak, beyana konu ölçü aletinin bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygun olduğuna ilişkin sorumluluğu üstlenir.
Uygunluk işareti
Madde 19 – (1) Ölçü aletinin bu Yönetmeliğe uygunluğu, ölçü aletinin üzerinde 20 nci maddede belirtildiği şekilde CE işareti ile ek metroloji işaretinin mevcut bulunmasıyla gösterilir.
CE işareti ve ek metroloji işaretine ilişkin genel ilkeler
Madde 20 – (1) CE işareti, 16/12/2011 tarihli ve 2011/2588 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “CE” İşareti Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde ortaya koyulan genel ilkelere tabidir.
(2) Ek metroloji işareti, bir dikdörtgen içinde büyük 'M' harfi ve işaretin ürün üzerine iliştirildiği yılın son iki rakamından oluşur. Dikdörtgenin yüksekliği, CE işaretinin yüksekliğine eşit olur.
(3) “CE” İşareti Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde ortaya koyulan genel ilkeler, gerekli değişiklikler yapılmak suretiyle ek metroloji işaretine uygulanır.
CE işaretinin ve ek metroloji işaretlerinin iliştirilmesine ilişkin kural ve şartlar
Madde 21 – (1) CE işareti ve ek metroloji işareti, ölçü aletine veya ölçü aletinin bilgi levhasına görünür, okunur ve silinemeyecek bir şekilde iliştirilir. Ölçü aletinin yapısı sebebiyle bunun mümkün olmadığı veya olmayacağı durumlarda, söz konusu işaretler ölçü aletinin beraberindeki belgelere ve eğer varsa ambalaja iliştirilir.
(2) Bir ölçü aletinin, alt montaj cihazı olmayan ve beraber çalışan bir dizi cihazdan oluşması durumunda, CE işareti ve ek metroloji işareti, ölçü aletinin ana cihazına iliştirilir.
(3) CE işareti ve ek metroloji işareti, ölçü aleti piyasaya arz edilmeden önce iliştirilir.
(4) CE işareti ve ek metroloji işareti, gerekli görüldüğü hallerde ölçü aletine imalat işlemi sırasında iliştirilir.
(5) (Değişik:RG-14/10/2017-30210) Ek metroloji işareti, CE işaretini takip edecek şekilde bulunur. Onaylanmış kuruluşun EK-II'de belirtilen imalat kontrol aşamasına katılmış olması durumunda, bu kuruluşun kimlik kayıt numarası da CE işareti ve ek metroloji işaretini takip edecek şekilde bulunur. Onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarası, kuruluşun kendisi tarafından veya vereceği talimatlar doğrultusunda, imalatçı veya imalatçının yetkili temsilcisi tarafından iliştirilir. İlgili onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarası silinmez veya kaldırıldıktan sonra yok olacak özellikte olmak zorundadır.
(6) (Değişik:RG-14/10/2017-30210) CE işareti, ek metroloji işareti ve uygun olduğunda onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını takip edecek şekilde, özel bir riski veya kullanımı belirten başka bir işaret bulunabilir.
(7) Bakanlık, CE işaretinin doğru şekilde uygulanmasını sağlamak için gerekli önlemleri alır ve söz konusu işaretin uygunsuz kullanımı hâlinde ilgili yaptırımları uygular.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Uygunluk Değerlendirme Kuruluşlarının Bildirimi
Bildirim
Madde 22 – (1) Bakanlık, bu Yönetmelik uyarınca üçüncü taraf uygunluk değerlendirme görevlerini yerine getirmek üzere görevlendirilmesi uygun görülen kuruluşları, Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyon ve diğer Üye Devletlere bildirir.
(2) Bakanlık, 5 inci maddede yer alan ölçüm işlerine ilişkin herhangi bir mevzuatı yürürlüğe koymamışsa ilgili ölçü aletine ilişkin uygunluk değerlendirme görevlerini yerine getirmek üzere bir kuruluş atamak ve bildirimde bulunmak hakkını saklı tutar.
Görevlendirmeden sorumlu mercii
Madde 23 – (1) Bakanlık, TÜRKAK tarafından akredite edilen uygunluk değerlendirme kuruluşlarının değerlendirilmesi ve görevlendirilmesi ile 28 inci maddenin hükümlerine uygunluk da dâhil olmak üzere onaylanmış kuruluşların izlenmesine ilişkin gerekli yöntemlerin oluşturulması ve yürütülmesinden sorumludur.
Onaylanmış kuruluşları görevlendiren Bakanlığa dair esaslar
Madde 24 – (1) Bakanlık idareci ve personeli, onaylanmış kuruluş adayları ile herhangi bir çıkar ilişkisinde bulunamaz.
(2) Bakanlık, faaliyetlerinin bağımsızlık ve tarafsızlığını koruyacak şekilde yapılanmak ve çalışmak zorundadır.
(3) Bakanlık, bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun onaylanmasına ilişkin her bir kararın, yeterlilik incelemesi yapmış olan personelden farklı olan yetkin personelce alınmasını sağlayacak şekilde yapılanmak zorundadır.
(4) Bakanlık, uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca yürütülen faaliyetleri ya da ticarî veya rekabete dayalı danışmanlık hizmetlerini teklif ve temin edemez.
(5) Bakanlık elde ettiği bilgilerin gizliliğini sağlamak zorundadır.
(6) Bakanlık görevlerini gereğince yerine getirebilmek için yeterli sayıda yetkili personel çalıştırmak zorundadır.
Onaylanmış kuruluşları görevlendiren Bakanlığın bilgilendirme yükümlülüğü
Madde 25 – (1) Bakanlık, uygunluk değerlendirme kuruluşlarının değerlendirilmesi, görevlendirilmesi ve onaylanmış kuruluşların izlenmesine ilişkin yöntemlerin yanı sıra bu yöntemlerde meydana gelecek her türlü değişikliği Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona bildirir.
Onaylanmış kuruluşlarda aranacak nitelikler
Madde 26 – (1) Bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun onaylanmış kuruluş olarak görevlendirilmesi için, iki ilâ on birinci fıkralarında belirtilen gereklilikleri karşılaması gerekir.
(2) Uygunluk değerlendirme kuruluşları, 16/12/2011 tarihli ve 2011/2621 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliğine uygun bir şekilde oluşturulurlar. Bu kuruluşlar, tüzel kişiliğe sahiptir.
(3) Uygunluk değerlendirme kuruluşu, uygunluk değerlendirmesi hizmeti sunacağı işletme veya değerlendireceği ürün ile herhangi bir bağı olmayan bağımsız ve üçüncü bir taraf niteliğindedir. Bağımsızlığına halel gelmediği ve herhangi bir çıkar çatışması yaşanmadığı sürece, değerlendirdiği ölçü aletlerinin tasarım, imalat, tedarik, montaj, kullanım veya bakım süreçlerine dâhil olan teşebbüsleri temsil eden iş derneği veya meslek federasyonuna ait olan bir kuruluş, üçüncü taraf kuruluş olarak değerlendirilebilir.
(4) Uygunluk değerlendirme kuruluşu, kuruluşun üst kademe yönetimi ve uygunluk değerlendirmesi görevlerini icra eden personeli; değerlendirdikleri ölçü aletlerinin tasarımcısı, imalatçısı, tedarikçisi, montajcısı, alıcısı, sahibi, kullanıcısı veya bakımını yapan kişi veya bu tarafların temsilcisi olamaz. Bu durum, uygunluk değerlendirme kuruluşunun faaliyetleri için gerekli olan ve değerlendirmeye tabi tutulan ölçü aletlerinin kullanımını veya bu gibi ölçü aletlerinin kişisel amaçlarla kullanımını kapsamaz. Uygunluk değerlendirme kuruluşu ayrıca aşağıdaki gereklilikleri de sağlamak zorundadır:
a) Uygunluk değerlendirme kuruluşu, bu kuruluşun üst kademe yönetimi ve uygunluk değerlendirmesi görevlerini icra eden personeli, bu ölçü aletlerinin tasarım, imalat veya yapım, pazarlama, kurulum, kullanım veya bakım süreçlerine doğrudan dâhil olamaz veya bu süreçlere dâhil olan üçüncü tarafları temsil edemez; onaylanmış oldukları uygunluk değerlendirme faaliyetleriyle ilgili olarak değerlendirme konusundaki bağımsızlıkları veya süreç bütünlüğüyle çelişebilecek herhangi bir faaliyete dâhil olamaz. Bu husus, bilhassa danışmanlık hizmetleri için geçerlidir.
b) Uygunluk değerlendirmesinin amaçları dâhilinde, (a) bendindeki hükümler, imalatçı ve uygunluk değerlendirme kuruluşu arasında teknik bilgi alışverişini engellemez.
c) Uygunluk değerlendirme kuruluşları, kendilerine bağlı kuruluşların veya taşeronların faaliyetlerinin, gerçekleştirdikleri uygunluk değerlendirme faaliyetlerinin gizliliğini, bağımsızlığını veya tarafsızlığını etkilemediğini temin eder.
(5) Uygunluk değerlendirme kuruluşları ve bu kuruluşların personeli, uygunluk değerlendirme faaliyetlerini en üst düzey mesleki doğruluk ve ilgili alanda gerekli teknik yeterlilik çerçevesinde yürütürler ve gerçekleştirdikleri uygunluk değerlendirme faaliyetleri ile ilgili, özellikle bu faaliyetlerin sonuçlarıyla ilgili çıkarları olan kişiler veya insan gruplarına yönelik kararlarını veya bu faaliyetlerin sonuçlarını etkileyebilecek her türlü baskı ve mali teşvikten uzak dururlar.
(6) Uygunluk değerlendirme kuruluşunun, bizzat kendisi veya kendi adına ve kendi sorumluluğu altında başkası tarafından yürütmek üzere, EK-II’de belirtilen ilgili uygunluk değerlendirme görevlerini yerine getirebilecek kabiliyete sahip olması gerekir. Uygunluk değerlendirme kuruluşu, her uygunluk değerlendirme işlemi ve onaylanmış olduğu her ölçü aleti türü veya kategorisi için aşağıda belirtilen unsurları her zaman hazır bulundurur:
a) Uygunluk değerlendirme görevlerini yerine getirebilmek üzere yeterli ve uygun tecrübe ile teknik bilgiye sahip personel.
b) Uygunluk değerlendirme işlemlerinin şeffaflığını ve yeniden üretilebilirliğini sağlayacak şekilde, uygunluk değerlendirmesi gerçekleştirilirken göz önünde bulundurulan işlemlere ilişkin açıklamalar, onaylanmış kuruluş olarak yürüttüğü görevler ile diğer faaliyetleri arasındaki ayrımı sağlayacak uygun politika ve yöntemler.
c) Faaliyetlerin yerine getirilmesi için, bir teşebbüsün büyüklüğünü, faaliyet gösterdiği sektörü, yapısını, söz konusu ölçü aleti teknolojisinin karmaşıklık derecesini ve imalat sürecinin seri veya kitle üretimi niteliğinde olmasını göz önünde bulunduran yöntemler.
ç) Uygunluk değerlendirme kuruluşu, uygunluk değerlendirme faaliyetleri ile bağlantılı teknik ve idari görevleri uygun bir şekilde gerçekleştirmek için gerekli araçlara ve tüm ekipman veya tesislere erişim imkânı.
(7) Uygunluk değerlendirme görevlerini gerçekleştirmekle sorumlu personelin;
a) Uygunluk değerlendirme kuruluşunun onaylanmış olduğu tüm uygunluk değerlendirme faaliyetlerini kapsayan eksiksiz teknik ve mesleki eğitime,
b) Yürüttükleri değerlendirmelerin gerekliliklerine ilişkin yeterli seviyede bilgi ve söz konusu değerlendirmeleri gerçekleştirebilmeleri için gerekli yetkiye,
c) EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde belirtilen temel bilgilere, mevcut uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve norm dokümanlara ve AB mevzuatı ile ulusal mevzuatın ilgili hükümlerine dair yeterli bilgi birikimine ve bunların idrakine,
ç) Değerlendirmelerin gerçekleştiğini gösterecek sertifika, kayıt ve raporları tutma becerisine,
sahip olması gerekir.
(8) Uygunluk değerlendirme kuruluşlarının, üst düzey yönetimin ve uygunluk değerlendirme görevlerini gerçekleştirmekle sorumlu personelin tarafsızlığı güvence altına alınır. Uygunluk değerlendirme kuruluşunun üst düzey yönetimin ve uygunluk değerlendirme görevlerini yürütmekle sorumlu personelin maaşları gerçekleştirilen değerlendirmelerin sayısına veya söz konusu değerlendirmelerin sonuçlarına göre belirlenemez.
(9) Yükümlülük, Bakanlık tarafından ulusal mevzuata uygun olarak üstlenilmemişse veya uygunluk değerlendirmesinden doğrudan Bakanlık sorumlu değilse uygunluk değerlendirme kuruluşları sorumluluk sigortası yaptırır.
(10) Uygunluk değerlendirme kuruluşunun personeli, Bakanlık yetkilileri ile yapacakları bilgi alışverişi dışında, EK-II veya onu yürürlüğe koyan ilgili mevzuatın herhangi bir hükmü kapsamında görevlerini yerine getirirken edindikleri tüm bilgilere ilişkin mesleki gizliliğe uyar ve mülkiyet haklarını korur.
(11) Uygunluk değerlendirme kuruluşları, ilgili standardizasyon faaliyetleri ve ilgili Avrupa Birliği mevzuatı uyumlaştırılması kapsamında kurulan onaylanmış kuruluş koordinasyon grubunun faaliyetlerine katılır veya uygunluk değerlendirme görevlerini gerçekleştirmekle sorumlu personelinin söz konusu faaliyetlerden haberdar olmasını sağlar ve bahsedilen grubun çalışmalarının sonucunda alınan idari kararları ve oluşturulan belgeleri genel kılavuz olarak uygular.
Onaylanmış kuruluşların uygunluk varsayımı
Madde 27 – (1) Uygunluk değerlendirme kuruluşunun ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya bu standartların referansları Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde yayımlanmış kısımlarına uygunluğunu kanıtladığı durumlarda; 26 ncı maddede ortaya koyulan gerekliliklerin mevcut uyumlaştırılmış Avrupa standartları kapsamında yer alması kaydıyla belirtilen gerekliliklere uygun olduğu kabul edilir.
Onaylanmış kuruluşların şube, temsilcilik ve yüklenicileri
Madde 28 – (1) Onaylanmış kuruluş, uygunluk değerlendirmesi ile bağlantılı belirli görevleri şube, temsilcilik ve yükleniciye verdiği durumlarda, görevlendirdiği şube, temsilcilik ve yüklenicinin 26 ncı maddede ortaya konulan gereklilikleri karşıladığını temin eder ve Bakanlığı gerektiği şekilde bilgilendirir.
(2) Onaylanmış kuruluşlar; görevlendirdikleri taşeron veya bağlı kuruluşların yerleşik oldukları yere bakılmaksızın bu taşeron veya bağlı kuruluşlar tarafından yerine getirilen görevler için tam sorumludur.
(3) Onaylanmış kuruluşlar faaliyetlerini, yalnızca müşteriyle mutabakata varılması halinde taşerona verebilir veya bağlı bir kuruluşuna yaptırabilir.
(4) Onaylanmış kuruluşlar, görevlendirdikleri taşeron veya bağlı kuruluşların yeterliliklerinin ve EK-II uyarınca yaptıkları işlerin değerlendirilmesiyle ilgili belgeleri Bakanlığın bilgisine sunar.
İşletme içi akredite birimler
Madde 29 – (1) İşletme içi akredite birim, EK-II Modül A2 ve Modül C2’de belirtilen işlemleri yerine getirme amacıyla bir kısmını oluşturduğu teşebbüs için uygunluk değerlendirme faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere kullanılabilir. İşletme içi akredite birim, teşebbüsün ayrı ve farklı bir kısmını teşkil eder ve değerlendirdiği ölçü aletlerinin tasarım, imalat, tedarik, kurulum, kullanım veya bakımıyla ilişkili süreçlerde yer alamaz.
(2) İşletme içi akredite birim, aşağıdaki gereklilikleri yerine getirir:
a) Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası çerçevesi uyarınca akredite olmuş olmak.
b) Birimin ve birimin personelinin, organizasyon açısından ayırt edilebilir olması ve bir kısmını teşkil ettikleri işletmede tarafsız olmalarını sağlayan ve bunu TÜRKAK’a kanıtlayan raporlama yöntemlerine sahip olması.
c) Birimin veya birimin personelinin, değerlendirdikleri ölçü aletinin tasarımı, imalat, tedariki, kurulumu, kullanılması ve bakımından sorumlu olmaması ve değerlendirme faaliyetleri ile ilgili karar verme bağımsızlıkları veya bütünlükleri ile çatışabilecek herhangi bir faaliyete dâhil olmamak.
ç) Yalnızca bir parçası olduğu teşebbüse hizmet sağlamak.
(3) İşletme içi akredite birim, Üye Devletlere veya Komisyona bildirilmez, ancak akreditasyonuna ilişkin bilgiler, bir kısmını teşkil ettiği teşebbüs tarafından veya TÜRKAK tarafından talebi üzerine Bakanlığa ibraz edilir.
Başvuru
Madde 30 – (1) Uygunluk değerlendirme kuruluşu, Bakanlığa, onaylanmış kuruluş olarak atanmak üzere başvuruda bulunur.
(2) Başvuru ile birlikte başvuru sahibi kuruluşun yetkin olduğunu ileri sürdüğü uygunluk değerlendirmesi faaliyetleri, uygunluk değerlendirmesi modülü veya modülleri ve ölçü aleti veya ölçü aletlerine ilişkin açıklamaların yanı sıra mevcut olması halinde, söz konusu uygunluk değerlendirme kuruluşunun 26 ncı maddede yer alan gereklilikleri karşıladığını doğrulayan, TÜRKAK tarafından verilmiş akreditasyon belgesi teslim edilir.
Bildirim usulü
Madde 31 – (1) Bakanlık, yalnızca, 26 ncı maddede düzenlenen gereklilikleri karşılayan uygunluk değerlendirme kuruluşlarını görevlendirir.
(2) Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyon ve Üye Devletlere yapılacak bildirim, AB’nin Yeni Yaklaşım Onaylanmış Kuruluşlar Bilgi Sistemi kullanılarak yapılır.
(3) Bildirim; her kuruluşun onaylanmış olduğu ölçü aletleri çeşitlerine ilişkin bilgileri ve ilgili olduğu durumlarda doğruluk sınıflarını, ölçüm aralığını, ölçüm teknolojisini ve aletin, bildiriminin kapsamını belirleyen herhangi bir diğer özelliğini, uygunluk değerlendirmesi faaliyetlerini, uygunluk değerlendirmesi modülü veya modülleri ve ilgili ölçü aleti veya aletlerine ilişkin tüm ayrıntıların yanı sıra ilgili kuruluşun yetkinliğini doğrulayan bilgileri içerir.
(4) Akreditasyon belgesi olan onaylanmış kuruluş adayının Komisyona bildirim tarihinden itibaren, iki hafta süre içinde Komisyon veya Avrupa Birliğine üye devletler, bildirimi yapılan onaylanmış kuruluş adayının yeterliliği hakkında ek bilgi isteyebilir veya itirazda bulunabilir. Bildirimi yapılan uygunluk değerlendirme kuruluşuna Komisyon tarafından bir kimlik kayıt numarasının tahsis edilmesi üzerine Bakanlık bu kuruluşu onaylanmış kuruluş olarak atar.
(5) Bakanlık, yaptığı bildirimlerde meydana gelen her türlü değişikliği Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona ve Üye Devletlere bildirir.
Görevlendirmelerde değişiklikler
Madde 32 – (1) Bakanlığın, onaylanmış kuruluşun 26 ncı maddede belirtilen gereklilikleri karşılamadığını veya yükümlülüklerini yerine getiremediğini tespit etmesi veya bu yönde bilgilendirilmesi halinde, ilgili gerekliliklerin karşılanmaması veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunun ciddiyetine bağlı olarak Bakanlık, kuruluşun faaliyetlerini uygun şekilde kısıtlar, askıya alır veya statüsünü kaldırır; bu kararını derhal Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona ve Üye Devletlere bildirir.
(2) Faaliyetlerin kısıtlanması, askıya alınması veya onaylanmış kuruluş statüsüne son verilmesi halinde ya da onaylanmış kuruluşun faaliyetini kendi sona erdirdiği durumlarda Bakanlık, söz konusu onaylanmış kuruluşun dosyalarının başka bir onaylanmış kuruluş tarafından işleme alınmasını veya talepleri halinde kendisine sunulmak üzere hazır bulundurulmasını sağlar.
Onaylanmış kuruluşların yeterliliğinin incelenmesi ve itiraz usulü
Madde 33 – (1) Bakanlık, onaylanmış kuruluşun görevlendirilmesine temel oluşturan veya yeterliliğini koruduğuna ilişkin tüm bilgileri talep üzerine Komisyona sunmak üzere Ekonomi Bakanlığına bildirir.
(2) Bakanlık, Komisyon veya Üye Devletlerden birinin Bakanlığın görevlendirdiği bir onaylanmış kuruluşun teknik yeterliliğinin ve ilgili mevzuata uygunluğunun incelenmesini talep etmesi halinde, 1/2006 sayılı Türkiye - Avrupa Birliği Ortaklık Konseyi Kararının 4 üncü maddesinde belirtilen usulü takip eder.
Onaylanmış kuruluşların çalışmalarına ilişkin yükümlülükler
Madde 34 – (1) Onaylanmış kuruluşlar, EK-II'de öngörülen uygunluk değerlendirme işlemlerine uygun olarak uygunluk değerlendirmesi yapar.
(2) Uygunluk değerlendirme faaliyetleri, iktisadi işletmeciler üzerinde gereksiz yük oluşturmaktan kaçınarak orantılı bir şekilde yapılır. Uygunluk değerlendirme kuruluşları, faaliyetlerini, bir teşebbüsün büyüklüğünü, faaliyet gösterdiği sektörün yapısını, söz konusu ölçü aletinin kullandığı teknolojinin karmaşıklık derecesini ve üretim sürecinin seri veya kitle üretimi niteliğinde olmasını göz önünde bulundurarak gerçekleştirir. Uygunluk değerlendirme kuruluşu, bunu yaparken ilgili ölçü aletinin bu Yönetmeliğe uygunluğu için gerekli hassasiyeti ve koruma seviyesini sağlar.
(3) Onaylanmış kuruluş, imalatçının EK-I'de ve ilgili ölçü aletine özgü eklerde veya eşdeğer uyumlaştırılmış Avrupa standartları, norm dokümanlarında veya diğer teknik şartnamelerde ortaya koyulan temel gereklilikleri karşılamadığını tespit ettiğinde, imalatçıdan gerekli düzeltici önlemleri almasını talep eder ve bu imalatçıya uygunluk belgesi vermez.
(4) Onaylanmış kuruluşun, düzenlediği uygunluk belgesinin ardından uygunluğun izlenmesi sürecinde bir ölçü aletinin artık ilgili gereklilikleri karşılamadığını tespit etmesi halinde, söz konusu ölçü aletinin imalatçısından gerekli düzeltici önlemleri almasını talep eder ve gerekli olması halinde uygunluk belgesini askıya alır veya geri çeker.
(5) Düzeltici önlemlerin alınmaması veya istenen etkiyi yaratmaması halinde, onaylanmış kuruluş, konuyla ilgili bütün belgeleri kısıtlar, askıya alır veya geri çeker.
Onaylanmış kuruluşların kararlarına itiraz
Madde 35 – (1) Bakanlık, onaylanmış kuruluşların kararlarına karşı bir itiraz yönteminin bulunmasını sağlar.
Onaylanmış kuruluşların bilgilendirme yükümlülükleri
Madde 36 – (1) Onaylanmış kuruluşlar, Bakanlığı aşağıdaki hususlarda bilgilendirir:
a) Bir belgenin reddi, kısıtlanması, askıya alınması veya geri çekilmesi.
b) Bildirim kapsamını veya koşullarını etkileyen herhangi bir durum.
c) Uygunluk değerlendirme faaliyetlerine ilişkin Bakanlıktan aldıkları herhangi bir bilgi talebi.
ç) Talep üzerine, almış oldukları bildirim kapsamında gerçekleştirdikleri uygunluk değerlendirme faaliyetleri ve sınır ötesi faaliyetler ile taşeronluk dâhil olmak üzere gerçekleştirilen diğer faaliyetler.
(2) Onaylanmış kuruluşlar, aynı ölçü aletlerine yönelik benzer uygunluk değerlendirme faaliyetlerini yapan bu Yönetmelik kapsamında görevlendirilen diğer onaylanmış kuruluşlara, olumsuz ve talep edilmesi halinde olumlu uygunluk değerlendirme sonuçlarıyla ilgili konularda bilgi verir.
Onaylanmış kuruluşların koordinasyonu
Madde 37 – (1) Bakanlık, görevlendirdiği onaylanmış kuruluşların doğrudan veya görevlendirdiği temsilciler yoluyla sektörel veya sektörler arası onaylanmış kuruluşlar grup veya gruplarının faaliyetlerine katılmasını sağlar.
ALTINCI BÖLÜM
Piyasa Gözetimi ve Denetimi, Ulusal Düzeyde Risk Teşkil Eden Ölçü Aletlerinin
Ele Alınmasına İlişkin Uygulama ve Koruma Prosedürü
Piyasa gözetimi ve denetimi
Madde 38 – (1) Bakanlık, ölçü aletlerinin piyasa gözetimi ve denetiminde 13/11/2001 tarihli ve 2001/3529 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliği esas alır.
Ulusal düzeyde risk teşkil eden ölçü aletlerinin ele alınmasına ilişkin uygulama
Madde 39 – (1) Bakanlık, bu Yönetmelik kapsamında yer alan ölçü aletlerinin, bu Yönetmelik uyarınca kamu yararının korunması ilkesinin belirli yönlerine dair risk teşkil ettiğine ilişkin yeterli nedeni bulunduğu hallerde söz konusu ölçü aletleriyle ilgili olarak bu Yönetmelikte yer alan ilgili tüm gereklilikleri kapsayacak şekilde bir değerlendirme yapar. İlgili iktisadi işletmeciler, bu amaç doğrultusunda, Bakanlık ile aşağıda belirtildiği şekilde işbirliği yapar:
a) Bakanlık, bu maddede yer alan değerlendirme sırasında ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte yer alan gereklilikleri karşılamadığını tespit etmesi durumunda, ilgili iktisadi işletmeciden ilgili ölçü aletini bu gerekliliklere uygun hale getirmeye yönelik, riskin niteliğiyle orantılı tüm düzeltici tedbirlerde bulunmasını, ürünü piyasadan geri çekmesini veya makul bir zaman içerisinde geri çağırmasını derhal talep eder.
b) Bakanlık, ilgili onaylanmış kuruluşu bu doğrultuda bilgilendirir.
c) (a) bendinde yer alan önlemler için Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik hükümleri geçerlidir.
(2) Bakanlık, uygunsuzluğun sadece ülke çapında olmadığını düşündüğünde, değerlendirme sonuçları ve iktisadi işletmecilerden almasını istediği tedbirler hakkında Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyonu ve Avrupa Birliğine üye ülkeleri bilgilendirir.
(3) İktisadi işletmeci, piyasada bulundurulan ilgili tüm ölçü aletlerine ilişkin uygun düzeltici tedbirlerin alınacağını temin eder.
(4) Bakanlık, ilgili iktisadi işletmecinin gerekli düzeltici tedbirleri birinci fıkranın (a) bendinde yer alan süre zarfında gerçekleştirmediği durumlarda, ilgili ölçü aletinin ulusal pazarına sunulmasını yasaklamak veya kısıtlamak, ölçü aletini piyasadan çekmek veya geri çağırmak için gerekli tüm geçici önlemleri alır. Bakanlık, Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyonu ve Üye Devletleri derhal bu önlemlerden haberdar eder.
(5) Dördüncü fıkrada yer alan bilgiler, özellikle uygunsuz ölçü aletinin tespit edilmesi için gerekli veriler, ölçü aletinin menşei, iddia edilen uygunsuzluğun ve söz konusu olan riskin niteliği, alınan ulusal tedbirlerin şekli ve süresi ve iktisadi işletmeci tarafından ileri sürülen görüşler de dâhil olmak üzere tüm mevcut detayları içerir. Bakanlık, uygunsuzluğun aşağıda belirtilen nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığını özellikle belirtir:
a) Ölçü aletinin bu Yönetmelikte ortaya konulan, kamu yararının korunması ilkesinin çeşitli yönlerine ilişkin gereklilikleri karşılayamaması.
b) 15 inci maddede belirtilen uygunluk varsayımı olduğu kabul edilen uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanlarındaki eksiklikler.
(6) Bakanlık, Avrupa Birliği pazarında başlatılan bir işleme ilişkin Komisyon tarafından iletilen bilgiye istinaden ilgili ölçü aletinin uygunsuzluğuna dair uygulanmasını kabul ettiği bir tedbiri ve elinde bulunan herhangi bir ek bilgiyi; ayrıca bildirilen tedbire itiraz ediyorsa itirazlarını, Ekonomi Bakanlığı aracılığıyla Komisyona ve Avrupa Birliği üyesi ülkelere bildirir.
(7) Bakanlık tarafından alınan geçici bir önleme, herhangi bir Üye Devlet veya Komisyon tarafından dördüncü fıkrada yer alan bilgilerin alınmasını takip eden üç ay içerisinde itiraz edilmezse bu önlem haklı kabul edilir.
(8) Bakanlık, söz konusu ölçü aletiyle ilgili olarak ölçü aletinin piyasadan çekilmesi gibi uygun kısıtlayıcı önlemlerin gecikmeksizin alınmasını sağlar.
Koruma prosedürü
Madde 40 – (1) 39 uncu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen tedbire karşı Avrupa Birliği ülkelerinden ve Komisyondan itiraz gelir ve Komisyon tarafından yapılan incelemede söz konusu tedbirin haklı bir gerekçeye dayanmadığına hükmedilirse Bakanlık tedbiri yürürlükten kaldırır.
Bir risk teşkil eden uygun ölçü aletleri
Madde 41 – (1) Bakanlık, 39 uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen değerlendirmeyi gerçekleştirdikten sonra bir ölçü aletinin bu Yönetmeliğe uygun olduğunu, ancak kamu yararının korunmasına ilişkin hususlarda risk teşkil ettiğini tespit etmesi durumunda, ilgili iktisadi işletmeciden söz konusu ölçü aletinin piyasaya arz edildiğinde riski ortadan kaldırmasını, ölçü aletini piyasadan çekmesini veya riskin özellikleri ile orantılı şekilde öngöreceği makul bir süre içerisinde geri çağırmasını talep eder.
(2) İktisadi işletmeci, piyasada bulundurduğu ilgili tüm ölçü aletlerine ilişkin düzeltici önlemlerin gerçekleştirilmesini sağlar.
(3) Bakanlık, birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen hususlarda Ekonomi Bakanlığı aracılığı ile derhal Komisyonu ve Üye Devletleri bilgilendirir. Bu bilgiler, özellikle ilgili ölçü aletinin tespit edilmesi için gerekli verileri, ölçü aletinin menşeini ve tedarik zincirini, söz konusu risklerin özelliği ve alınan tedbirlerin şekli ve süresi dâhil olmak üzere, tüm mevcut detayları içerir.
Şekli uygunsuzluk
Madde 42 – (1) 39 uncu maddeye halel getirilmeksizin, Bakanlık aşağıdaki durumlardan bir tanesinin söz konusu olması hâlinde, ilgili iktisadi işletmeciden söz konusu uygunsuzluğu gidermesini talep eder:
a) CE işaretinin veya ek metroloji işaretinin “CE” işareti Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi veya bu Yönetmeliğin 21 inci maddesine aykırı şekilde iliştirilmiş olması.
b) CE işaretinin veya ek metroloji işaretinin iliştirilmemiş olması.
c) Onaylanmış kuruluşun üretim kontrol aşamasına dâhil olduğu durumlarda, ilgili kuruluşun kimlik kayıt numarasının 21 inci maddeye aykırı şekilde iliştirilmiş veya hiç iliştirilmemiş olması.
ç) AB uygunluk beyanının ölçü aletinin beraberinde bulunmaması.
d) AB uygunluk beyanının doğru şekilde hazırlanmamış olması.
e) Teknik dosyaların bulunmaması veya eksik olması.
f) 9 uncu maddenin altıncı fıkrası veya 11 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bilgilerin bulunmaması, yanlış veya eksik olması.
g) 9 uncu veya 11 inci maddelerde öngörülen diğer idari gerekliliklerin yerine getirilmemiş olması.
(2) Birinci fıkrada yer alan uygunsuzluğun devam etmesi durumunda, Bakanlık ölçü aletinin piyasada bulundurulmasını kısıtlamak veya engellemek veya piyasadan çekilmesi veya geri çağrılmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
Madde 43 – (1) Bu Yönetmelik, 26/2/2014 tarihli ve 2014/32/AB sayılı Ölçü Aletleri hakkında Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi ve 31/10/2015 tarihli ve 2015/13/AB sayılı Komisyonun Değişiklik Direktifi dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Cezalar
Madde 44 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davranan veya faaliyet gösterenler hakkında, Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun uygulanır.
(2) Öngörülen cezalar etkili, orantılı ve caydırıcı olur.
Elektromanyetik koruma
Madde 45 – (1) 24/10/2007 tarihli ve 26680 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde belirtilen elektromanyetik korunma gerekleri ile emisyon gereklerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 46 – (1) 7/8/2008 tarihli ve 26960 sayılı Ölçü Aletleri Yönetmeliği (2004/22/AT)’nin 21 inci maddesi ve geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrası hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Diğer mevzuatta Ölçü Aletleri Yönetmeliği (2004/22/AT)’ne yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Daha önceden piyasaya arz edilmiş olan ölçü aletleri
GEÇİCİ Madde 1 – (1) Bakanlık, 7/8/2008 tarihli ve 26960 sayılı Ölçü Aletleri Yönetmeliği (2004/22/AT) kapsamında bulunan ve bu Yönetmeliğe uygun olan ve bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce piyasaya arz edilmiş olan ölçü aletlerinin piyasada bulundurulmasını veya kullanıma sunulmasını engellemez. Ölçü Aletleri Yönetmeliği (2004/22/AT) kapsamında düzenlenen belgeler, bu Yönetmelik kapsamında geçerli olur.
Yürürlük
Madde 47 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 48 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.
EK-I
TEMEL GEREKLİLİKLER
Ölçüm sonucundan etkilenebilecek tarafların, sonuçtan güven duyabilmesi için ölçü aleti yüksek düzeyde bir metrolojik koruma sağlamalı ve ölçüm teknolojisi ile ölçüm verilerinin güvenliği açısından da yüksek düzeyde bir kalite sağlayacak şekilde tasarlanıp imal edilmelidir.
Ölçü aletlerinin yerine getirdiği gereklilikler, aşağıda belirtilmekte olup, uygun olduğu hâllerde, bu aletlere ilişkin genel gerekliliklerin belirli yönleri hakkında daha çok ayrıntıya yer veren EK- III ilâ EK- XII 'de yer alan belirli ölçü aletlerine yönelik gereklilikler ile desteklenmektedir.
Temel gerekliliklerin yerine getirilmesi için kabul edilen çözümlerde, ölçü aletinin amaçlanan kullanımı ve öngörülebilen yanlış kullanımı da dikkate alınır.
TANIMLAR
|
Ölçülen büyüklük |
Ölçülen büyüklük, ölçüme tabi olan belirli miktardır. |
|
Etki büyüklüğü |
Etki büyüklüğü, ölçülen büyüklük olmayan, ancak ölçüm sonucunu etkileyen miktardır. |
|
Nominal Çalışma Şartları |
Nominal çalışma şartları, bir ölçü aletinin normal çalışma şartlarını oluşturan ölçülen büyüklük ve etki büyüklüğü için belirlenen değerlerdir. |
|
Bozukluk |
Uygun şartlarda tanımlanan sınırlar dâhilinde bir değere sahip olmakla birlikte, bir ölçü aletinin nominal çalışma şartları dışında olan etki büyüklüğüdür. Nominal çalışma şartları belirlenmemiş etki büyüklüğü, bir bozukluktur. |
|
Kritik değişim değeri |
Kritik değişim değeri, ölçüm sonuçlarında değişiklik olmasının kabul edilmediği değerdir. |
|
Malzeme ölçer |
Malzeme ölçer, kullanımı esnasında belirli bir miktarın bir veya daha fazla değerinin, daimi olarak aynı şekilde elde edilmesini veya temin edilmesini amaçlayan cihazdır. |
|
Doğrudan satışlar |
Bir ticari işlem, aşağıdaki durumlarda doğrudan satış sayılır: – Ölçüm sonucu, ödenecek ücrete temel teşkil eder, – Ölçüm ile ilgili işlemlere dâhil olan taraflardan en az birisi, tüketici veya aynı düzeyde koruma gerektiren diğer herhangi bir taraf konumundadır, – Ticari işlemler ile ilgisi bulunan tüm taraflar, ölçümün yapıldığı zaman ve yerdeki ölçüm sonucunu kabul eder. |
|
İklimsel koşullar |
İklimsel koşullar, ölçü aletlerinin kullanılabileceği koşullardır. Üye Devletler arasındaki iklimsel farklılıklara uyum sağlanması için, sıcaklık sınır aralığı belirlenmiştir. |
|
Kamu hizmeti yapan kuruluş |
Kamu hizmeti yapan kuruluş elektrik, gaz, termal enerji veya su temin eden kuruluştur. |
TEMEL GEREKLİLİKLER
1. İzin Verilebilir Hatalar
1.1. Nominal çalışma şartlarında ve bir bozukluğun olmadığı durumlarda ölçüm hatası, ilgili ölçü aletine özgü gereklerde belirtilen maksimum izin verilebilir hata (MİH) değerini geçmez.
Ölçü aletine özgü eklerde başka türlü belirtilmedikçe MİH, doğru ölçüm değerinden artı veya eksi yönünde iki taraflı sapma değeri olarak ifade edilir.
1.2. Nominal çalışma şartlarında ve bir bozukluğun olduğu durumda, performans şartı, ilgili ölçü aletine özgü gereklerde belirtildiği gibidir.
Ölçü aletinin sürekli kalıcı elektromanyetik alan içinde kullanılması amaçlanıyor ise, elektromanyetik alan genlik modülasyonu testi sırasında izin verilen performans, MİH değeri içinde olmalıdır.
1.3. İmalatçı, ölçü aletine özgü eklerde belirtilen gereklilikleri dikkate alarak, ölçü aletinin, kullanılması amaçlanan iklimsel, mekanik ve elektromanyetik ortamlarını; güç kaynağını ve doğruluğu üzerinde muhtemelen etkisi olacak diğer etki büyüklüğünü tanımlar.
1.3.1. İklimsel koşullar
III'den XII'ye kadarki eklerde aksi belirtilmedikçe, imalatçı, üst ve alt sıcaklık sınırını, Tablo 1’de gösterilen değerlere göre belirler ve ölçü aletinin amaçlanan kullanım yerinin; açık veya kapalı alanların yanı sıra yoğunlaşan veya yoğunlaşmayan nemli ortamlar için tasarlanıp tasarlanmadığını gösterir.
Tablo 1
|
|
Sıcaklık Sınırı |
|||
|
Üst sıcaklık sınırı |
30 °C |
40 °C |
55 °C |
70 °C |
|
Alt sıcaklık sınırı |
5 °C |
– 10 °C |
– 25 °C |
– 40 °C |
1.3.2. a) Mekanik çevreler, aşağıda belirtildiği gibi M1 ila M3 sınıflarına ayrılmıştır.
|
M1 |
Bu sınıf içerisinde, hafif destekleyici yapılara tutturulan, yerel hava akımları, kazık çakma faaliyetleri veya kapı çarpmaları gibi nedenlerden kaynaklanan küçük çaplı titreşimlere veya şoklara maruz kalan yerlerde kullanılan ölçü aletleri bulunmaktadır. |
|
M2 |
Bu sınıf içerisinde, ağır makineler, konveyör bantlar, civardaki makineler ve çevreden geçen araçlardan kaynaklanan önemli ve büyük çaplı titreşim ve şoklara maruz kalan yerlerde kullanılan ölçü aletleri bulunmaktadır. |
|
M3 |
Bu sınıf içerisinde, makineler, konveyör bantlar gibi aletler üzerine doğrudan monte edilen, yüksek ve çok yüksek seviyede titreşimlere ve şoklara maruz kalan yerlerde kullanılan ölçü aletleri bulunmaktadır. |
b) Aşağıdaki etki büyüklükleri, mekanik çevreler ile olan bağlantıları dâhilinde dikkate alınmalıdır:
– Titreşim;
– Mekanik şok
1.3.3. a) Elektromanyetik çevreler, ölçü aletlerine özgü eklerde aksi belirtilmedikçe, E1, E2 ve E3 olarak aşağıdaki gibi sınıflandırılır.
|
E1 |
Bu sınıf içerisinde, konut, ticari ve hafif sanayi binaları gibi alanlarda karşılaşılabilecek türden elektromanyetik bozulmaların meydana geldiği yerlerde kullanılan ölçü aletleri bulunmaktadır. |
|
E2 |
Bu sınıf içerisinde, diğer sanayi binalarında karşılaşılabilecek türden elektromanyetik bozulmaların meydana geldiği yerlerde kullanılan ölçü aletleri bulunmaktadır. |
|
E3 |
Bu sınıf içerisinde, bir araç bataryasından beslenen ölçü aletleri bulunmaktadır. Bu tür ölçü aletleri, E2 sınıfının gerekliliklerine ve aşağıdaki ek gerekliliklere uygun olmalıdır: – İçten yanmalı motorların marş motoru enerji yüklemelerinden kaynaklanan gerilim düşüşleri, – Motor çalışırken sökülen bir bataryanın deşarj olması durumundaki yük boşalması. |
b) Aşağıdaki etki büyüklükleri, elektromanyetik çevreler ile olan bağlantısı dâhilinde dikkate alınır:
– Gerilim kesilmesi,
– Kısa süreli gerilim düşüşleri,
– Besleme ve/veya sinyal hatlarındaki gerilim geçişleri,
– Elektrostatik deşarj,
– Radyo frekansı elektro manyetik alanları,
– Besleme ve/veya sinyal hatlarındaki radyo frekansı elektromanyetik alanları,
– Besleme ve /veya sinyal hatlarındaki gerilim dalgalanmaları,
1.3.4. Gerektiğinde dikkate alınacak olan diğer etki miktarları şunlardır;
– Gerilim değişiklikleri,
Ana elektrik şebekesi frekans değişiklikleri,
–Güç frekansı manyetik alanları,
–Ölçü aletinin hassasiyetini önemli şekilde etkileyebilecek olan diğer büyüklükler.
1.4. Bu Yönetmelikte öngörülen testler yapılırken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
1.4.1. Testin yapılmasına ve hataların tespit edilmesine yönelik temel kurallar
1.1 ve 1.2 nci maddelerde tanımlanan temel gereklilikler, ilgili her bir etki büyüklüğü için doğrulanır. Ölçü aletine özgü eklerde aksi belirtilmedikçe, diğer tüm etki büyüklükleri göreceli olarak referans değerlerinde sabit tutulurken, her bir etki büyüklüğü için temel gereklilikler uygulanır ve bunların etkileri ayrı ayrı değerlendirilir.
Metrolojik testler, etki büyüklüğünün oluşmasına bağlı olarak ölçü aletinin normal çalışma şartlarında, etki büyüklüğü uygulanırken veya sonrasında yapılır.
1.4.2. Ortamdaki nem
a) Ölçü aletinin kullanılacağı iklimsel şartlara göre, nemli ısı çevrimli (yoğunlaşan) veya nemli sabit ısılı (yoğunlaşmayan) nemli ortam testlerinden herhangi biri uygulanabilir.
b) Yoğunlaşmanın önemli olduğu veya buharın nüfuz etmesinin solunum etkisi ile hızlandığı durumlarda, nemli ısı çevrimli test uygundur. Yoğunlaşmayan nemin değişken olduğu koşullarda, nemli sabit ısılı durum testi yapmak uygundur.
2. Yeniden üretilebilirlik
Diğer bütün koşullar aynı olduğunda, aynı ölçülen büyüklüğün farklı bir yerde veya farklı bir kullanıcı tarafından uygulanması halinde, ölçüm sonuçları birbirine yakındır. Ölçüm sonuçları arasındaki fark, MİH ile kıyaslandığında daha küçük olmalıdır.
3. Tekrarlanabilirlik
Aynı ölçüm şartlarında, aynı ölçülen büyüklüğün uygulanması halinde art arda yapılan ölçümlerin sonuçları birbirine yakın olur. Ölçüm sonuçları arasındaki fark, MİH ile kıyaslandığında daha küçük olmalıdır.
4. Ayrım ve Hassasiyet
Bir ölçü aleti, amaçlanan ölçme işi için yeterli hassasiyete sahip olmalı ve ayırım eşik değeri yeterli derecede düşük olmalıdır.
5. Dayanıklılık
Bir ölçü aleti, kullanılacağı çevresel koşullarda, imalatçısının talimatlarına göre uygun şekilde monte edilmesi, bakımının yapılması ve kullanılması kaydıyla, imalatçı tarafından belirlenen süre içerisinde, metrolojik özellikleri değişmeyecek şekilde tasarlanır.
6. Güvenilirlik
Bir ölçü aleti, bozuk olduğu açıkça belli olmadıkça, ölçüm sonuçlarının yanlış olmasına yol açacak hataların etkisini mümkün olduğunca en aza indirecek şekilde tasarlanır.
7. Uygunluk
7.1. Bir ölçü aleti, kasıt olmaksızın hatalı kullanım ihtimalini en az seviyede tutmalı ve hileli kullanımı kolaylaştıracak özelliklere sahip olmamalıdır.
7.2. Bir ölçü aleti pratik çalışma şartları dikkate alınarak amaçlanan kullanımı için uygun olmalı ve doğru ölçüm sonucunu elde etmek için makul olmayan kullanıcı istekleri gerektirmemelidir.
7.3. Kamu hizmeti yapan kuruluşların kullandığı ölçü aletlerinde, kontrol sınırları dışındaki akış veya akımdan kaynaklanan hatalara, ön yargıyla yaklaşılmamalıdır.
7.4. Bir ölçü aleti, belirli bir zaman içinde sabit bir ölçme büyüklüğünün değerini ölçmek için tasarlandığında, bu ölçü aleti ölçülen büyüklük değerinin küçük dalgalanmalarına karşı duyarsız olmalı veya bu hususta gerekli önlemleri almalıdır.
7.5. Ölçü aleti sağlam olmalıdır ve onu oluşturan malzemeler amaçlanan kullanım şartlarına uygun olmalıdır.
7.6. Ölçü aleti, piyasaya arz edildikten ve kullanıma sunulduktan sonra ölçüm işlerinin kontrolüne izin verebilecek şekilde tasarlanır. Söz konusu kontrolün yapılması için gerekirse özel ekipman veya yazılım, ölçü aleti ile birlikte verilir. Test prosedürü kullanım kılavuzunda açıklanır.
Bir ölçü aletinde, ölçme fonksiyonu dışında diğer fonksiyonları da sağlayan bir birleşik yazılımın bulunması hâlinde, metrolojik özellikler bakımından kritik olan yazılım tanımlanabilir olmalı ve birleşik yazılımdan olumsuz şekilde etkilenmemelidir.
8. Bozulmaya karşı koruma
8.1. Bir ölçü aletinin metrolojik özellikleri, başka bir cihazla olan bağlantısından, bağlı olduğu cihazın özelliklerinden veya iletişim içinde olduğu herhangi bir uzak cihazdan olumsuz şekilde etkilenmemelidir.
8.2. Metrolojik özellikler açısından kritik niteliğe sahip bir donanım bileşeni, güvenli olacak şekilde tasarlanır. Müdahale belirtisi için güvenlik önlemleri öngörülmelidir.
8.3. Metrolojik özellikler bakımından kritik olan bir yazılım tanımlanmış ve güvence altına alınmış olmalıdır.
Bu yazılım tanımlaması, ölçü aleti ile birlikte kolayca temin edilebilmelidir. Dışarıdan bir müdahale edildiğine dair kanıtlar makul bir süre muhafaza edilmelidir.
8.4. Ölçüm verileri, metrolojik özellikler için kritik olan yazılım ve metrolojik olarak önemli olan depolanmış ve iletilmiş parametreler, tüm kazaen veya bilinçli bozulmalara karşı yeterli seviyede korunmalıdır.
8.5. Kamu hizmeti yapan kuruluş tarafından kullanılan ölçü aletlerinde, tamamen veya kısmen atıfta bulunularak ödeme için temel teşkil eden, tedarik edilen toplam miktara ilişkin göstergeler veya tedarik edilen toplam miktarı belirten göstergeler, kullanım esnasında sıfırlanamaz.
9. Ölçü aleti ile birlikte temin edilen ve bu ölçü aletinin taşıması gereken bilgiler
9.1. Bir ölçü aleti aşağıdaki bilgileri taşımalıdır:
a) İmalatçının ismi, kayıtlı ticari adı veya tescilli marka adı;
b) Doğruluğu ile ilgili bilgi;
Ayrıca mümkün olan hallerde;
c) Kullanım koşullarına yönelik bilgiler,
d) Ölçme kapasitesi,
e) Ölçme aralığı,
f) Tanıtıcı işaret,
g) AB tip inceleme belgesinin veya AB tasarım inceleme belgesinin numarası,
h) Metrolojik sonuçlar veren ilave cihazların, yasal metrolojik kontroller ile ilgili bu Yönetmeliğin hükümleriyle uyumlu olup olmadığına dair bilgiler.
9.2. Çok küçük olan veya gerekli bilgileri taşıyamayacak kadar hassas olan ölçü aletlerinde, söz konusu bilgiler, bu ölçü aletlerinin ambalajına ve bu Yönetmelik hükümlerinin gerektirdiği, ölçü aletlerinin beraberinde bulunan belgelere uygun şekilde işaretlenir.
9.3. Ölçü aletinin çalışması ile ilgili bilgiler, basit ölçü aletleri hariç olmak üzere, ölçü aleti ile birlikte verilir. Bu bilgiler kolay anlaşılabilir olmalı ve gerektiğinde aşağıdaki hususları içermelidir:
a) Nominal çalışma şartları:
b) Mekanik ve elektromanyetik çevre sınıfları;
c) Yoğunlaşmanın mümkün olup olmaması, açık veya kapalı yerde olması, alt ve üst sıcaklık sınırları,
d) Montaj, bakım, onarım ve izin verilebilir ayarlarla ilgili talimatlar;
e) Doğru çalışma ve özel kullanım şartlarına yönelik talimatlar;
f) Ara birimlere, alt montaj cihazlarına veya ölçü aletlerine uyumluluk koşulları.
9.4. Aynı mekânda kullanılan veya kamu hizmeti yapan kuruluşlar tarafından kullanılan benzer ölçü aleti grupları için ayrı ayrı kullanım talimatı gerekli değildir.
9.5. Ölçü aletine özgü ekte aksi belirtilmedikçe, n sıfır veya tamsayı olduğunda, ölçülen değerin taksimat aralığı 1x10n, 2x10n, veya 5x10n şeklinde olmalıdır. Bu ölçüm birimi veya sembolü sayısal değere yakın gösterilmelidir.
9.6. Bir malzeme ölçeri, kullanılan ölçü birimi ile birlikte, nominal bir değer veya skala ile işaretlenir.
9.7. Kullanılan ölçüm birimleri ve sembolleri, Avrupa Birliğinin ölçüm birimleri ve sembolleri ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmalıdır.
9.8. Öngörülen tüm işaretler ve bilgiler açık, net, silinemez ve değiştirilemez nitelikte olmalıdır.
10. Sonuçların gösterilmesi
10.1. Sonuçlar, göstergede görünebilmeli veya yazılı çıktı olarak alınabilmelidir.
10.2. Sonucun gösterimi açık ve net olmalı, kullanıcıyı bilgilendiren gerekli işaretler ve bilgiler ile desteklenmelidir. Sonuçlar, normal kullanım şartlarında kolay okunur olmalıdır. Metrolojik kontrol bilgileri ve işaretleri ile karışıklık oluşturmamak kaydıyla ek bilgiler ve işaretler kullanılabilir.
10.3. Yazılı çıktı olması durumunda, çıktılar veya kayıtlar, kolaylıkla okunabilmeli ve silinemez olmalıdır.
10.4. Doğrudan satış yapılan ticari işlemlerde kullanılan bir ölçü aleti, amaçlandığı şekilde yerleştirilmesi durumunda, işlem sırasındaki ölçüm sonuçlarını her iki tarafa da sunacak şekilde tasarlanır. Doğrudan satışta kritik bir durum söz konusu olduğunda, yardımcı cihaz tarafından tüketiciye verilen etiket, bu Yönetmeliğin şartları ile uyumlu değilse, uygun sınırlamalar getirilir.
10.5. Bir ölçü aleti kamu hizmeti yapan kuruluş tarafından kullanılsın veya kullanılmasın, tüketicinin herhangi bir alete ihtiyaç duymaksızın erişebileceği, metrolojik olarak kontrol edilmiş bir göstergeye sahip olmalı ve bu gösterge uzaktan okunabilmelidir. Göstergede, fiyata temel teşkil eden ölçüm sonucu yer alır.
11. Ticari işlemleri tamamlamak için gerekli ilave veri işlemleri
11.1. Kamu hizmeti yapan kuruluş tarafından kullanılan ölçü aleti dışındaki bir ölçü aleti, aşağıda belirtilen hallerde, özel bir işlemi tanımlamak için, gerekli bilgilerle birlikte ölçüm sonucunu sürekli yöntemlerle kaydeder:
a) Ölçüm tekrarlanabilir değildir,
b) Ölçü aletinin, ticaret yapan taraflardan herhangi birinin olmadığı durumlarda kullanılması amaçlanmaktadır.
11.2. Ayrıca, ölçüm sonuçlandığında, talep üzerine, işlemi tanımlayan bilgilere ve ölçüm sonuçlarına ilişkin kalıcı kanıtlarına ulaşılabilmelidir.
12. Uygunluk değerlendirmesi
Bir ölçü aleti, bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğu değerlendirilebilecek şekilde tasarlanır.
EK-II
MODÜL A: İÇ ÜRETİM KONTROLÜ
1. 'İç üretim kontrolü', imalatçının, 2, 3 ve 4 üncü maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. Teknik dosya
İmalatçı, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtildiği gibi teknik dosya hazırlar. Dokümantasyon, ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri açıkça belirtir ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
3. İmalat
İmalatçı, imalat sürecinde ve bu sürecin izlenmesi esnasında, imal edilen ölçü aletlerinin 2 nci maddede belirtilen teknik dosyaya ve bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğunu sağlamak amacıyla gerekli tüm önlemleri alır.
4. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
4.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin ilgili gerekliliklerine uygun olan her bir ölçü aletine bu Yönetmelik kapsamında belirtilen CE işaretini ve ek metroloji işaretlerini iliştirir.
4.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için, bir AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı teknik dosya ile birlikte, söz konusu ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aletini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasa arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olabilir.
5. Yetkili temsilci
4 üncü maddede belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda olan yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilebilir.
MODÜL A2: İÇ ÜRETİM KONTROLÜ VE ÖLÇÜ ALETLERİNİN RASTGELE ARALIKLARLA DENETİMİ
1. İç üretim kontrolü ve ölçü aletlerinin rastgele aralıklarla denetimi, imalatçının 2, 3, 4 ve 5 inci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. Teknik dosya
İmalatçı, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosyayı hazırlar. Dokümantasyon, ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri açıkça belirtir ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
3. İmalat
İmalatçı, imalat süreci ve bu sürecin izlenmesi esnasında, imal edilen ölçü aletlerinin, 2 nci maddede belirtilen teknik dosya ve bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğunu sağlamak amacıyla gerekli tüm önlemleri alır.
4. Ölçü aletleri ile ilgili yapılan kontroller
İmalatçı tarafından seçilen işletme içi akredite birim veya onaylanmış bir kuruluş, imalat miktarını ve ölçü aletinin teknolojik yapısını da göz önünde bulundurarak, ürünün iç kontrollerinin kalitesini doğrulamak amacıyla kendisi tarafından belirlenen rastgele aralıklarla ürün kontrollerini yapar veya yaptırır. Ölçü aleti piyasaya arz edilmeden önce, onaylanmış kuruluş tarafından alınan yeterli sayıdaki nihai ürün numunesi incelenir ve ölçü aletlerinin bu Yönetmeliğin ilgili gereklilikleri ile uygunluğunu doğrulamak için uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının ilgili kısımlarında belirtilen uygun testler ve/veya bu aletler ile ilgili diğer teknik özelliklerde belirtilen aynı eşdeğerdeki testler uygulanır. Konu ile ilgili uyumlaştırılmış bir standart veya norm dokümanının olmaması durumunda hangi testlerin uygulanacağına işletme içi akredite birim veya onaylanmış kuruluş karar verir.
Numune alınan ölçü aletlerinin belli bir miktarının, kabul edilebilir bir kalite düzeyini sağlamaması durumunda, işletme içi akredite birim veya onaylanmış kuruluş gerekli önlemleri alır.
Testlerin onaylanmış kuruluş tarafından gerçekleştirildiği durumlarda, imalatçı, onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında, bu kuruluşun kimlik numarasını imalat sürecinde ölçü aletlerine iliştirir.
5. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin ilgili gerekliliklerine uygun olan her bir ölçü aletine bu Yönetmelik kapsamında belirtilen CE işaretini ve ek metroloji işaretlerini iliştirir.
5.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için, bir AB uygunluk beyanı düzenler ve söz konusu ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, bu beyanı teknik dosya ile birlikte Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aletini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurulur.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasa arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
6. Yetkili temsilci
5 inci maddede belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğu altında, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL B: AB-TİP İNCELEMESİ
1. "AB tip incelemesi", bir onaylanmış kuruluşun ölçü aletinin teknik tasarımını incelediği ve teknik tasarımın bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygun olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işleminin bir parçasıdır.
2. AB tip incelemesi, aşağıdaki yöntemlerden herhangi biriyle yapılabilir:
a) Öngörülen imalat biçimini temsilen, bütün hâlindeki bir ölçü aletine ilişkin bir numunenin incelenmesi (imalat türü),
b) 3 üncü maddede atıfta bulunulan teknik dosyanın ve destekleyici kanıtların incelenmesi yoluyla, ölçü aletinin mevcut teknik tasarımının yeterliliğinin değerlendirilmesi ve öngörülen imalat biçimini temsilen ölçü aletinin bir veya birkaç önemli parçasından alınan numunelerin incelenmesi (imalat tipi ile tasarım tipinin kombinasyonu),
c) Herhangi bir numune incelenmeksizin, 3 üncü maddede atıfta bulunulan teknik dosya ve destekleyici kanıtların incelenmesi yoluyla, ölçü aletinin teknik tasarımının yeterliliğinin değerlendirilmesi (tasarım tipi).
Onaylanmış kuruluş, gerekli gördüğü uygun yöntem ve numunelere ilişkin karar alır.
3. İmalatçı, kendi seçtiği tek bir onaylanmış kuruluşa AB tip inceleme için başvuruda bulunur.
Söz konusu başvuru aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi; başvuru yetkili temsilcisi tarafından yapılmışsa bu temsilcinin adı ve adresi,
b) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
c) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosya. Dokümantasyon, ölçü aletinin bu Yönetmeliğin ilgili gerekliklerine uygunluğunun değerlendirilmesine olanak sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri açıkça belirtir ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
Uygun olması hâlinde, söz konusu başvuru aşağıda belirtilenleri de içerir:
d) Öngörülen üretim imalatı temsil eden numuneler. Test programının gerçekleştirilebilmesi için onaylamış kuruluş tarafından daha fazla numune talebinde bulunulabilir.
e) Teknik tasarıma yönelik çözümün yeterli olduğuna ilişkin destekleyici kanıtlar. Bu destekleyici kanıtlar, özellikle de ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının tam olarak uygulanmadığı hallerde kullanılan belgeleri belirtir. Gerekli durumlarda, söz konusu destekleyici kanıtlar, diğer ilgili teknik özellikler doğrultusunda, imalatçıya ait uygun bir laboratuvarda veya başka bir test laboratuvarında imalatçı adına ve onun sorumluluğu altında yapılan testlerin sonuçlarını da kapsar.
4. Ölçü aletleri ile ilgili olarak, onaylanmış kuruluş:
4.1. Ölçü aletinin teknik tasarımının yeterli olup olmadığının değerlendirilmesi için teknik dosyayı ve destekleyici kanıtları inceler.
Numune(ler) ile ilgili olarak, onaylanmış kuruluş:
4.2. Numune veya numunelerin teknik dosyaya uygun olarak imal edilip edilmediğini doğrular, diğer teknik özelliklere uygun olarak hazırlanan unsurların yanı sıra, ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının ilgili hükümlerine uygun olarak tasarlanan unsurları tanımlar.
4.3. İmalatçı ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ile norm dokümanlarında belirtilen çözümleri uygulamayı tercih ettiği hallerde bu çözümlerin doğru şekilde uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek için uygun inceleme ve testleri yapar veya yaptırır.
4.4. İlgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarında belirtilen çözümlerin imalatçı tarafından uygulanmaması hâlinde, diğer ilgili teknik özelliklere uygun hareket eden imalatçı tarafından kabul edilen çözümlerin, bu Yönetmeliğin temel gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığını kontrol etmek için uygun incelemeleri ve testleri yapar veya yaptırır.
4.5. İncelemelerin ve testlerin yapılacağı yer konusunda imalatçı ile mutabakat sağlar.
Ölçü aletinin diğer parçaları ile ilgili olarak aşağıda belirtilenleri uygular:
4.6. Ölçü aletinin diğer parçalarına ait teknik tasarımın yeterli olup olmadığını değerlendirmek için teknik dosyayı ve destekleyici kanıtları inceler.
5. Onaylanmış kuruluş, 4 üncü maddeye uygun olarak yürütülen faaliyetlerin ve sonuçlarının kaydedildiği bir değerlendirme raporu düzenler. Onaylanmış kuruluşlara karşı yükümlülüklerine halel getirmeksizin, söz konusu onaylanmış kuruluş, imalatçının rızasını almak koşuluyla, bu raporun tamamını veya bir kısmını yayınlar.
6. Ölçü aleti tipinin bu Yönetmeliğin gerekliliklerini karşılaması hâlinde, onaylanmış kuruluş, imalatçıya verilmek üzere AB tip inceleme belgesi düzenler. Bu belge, imalatçının adını ve adresini, incelemenin sonuçlarını, (varsa) geçerliliği ile ilgili şartları ve onaylanan ölçü aletinin tanımlanabilmesi için gerekli olan bilgileri içerir. AB tip inceleme belgesi ile birlikte bir veya daha fazla ek bulunabilir.
Söz konusu AB tip inceleme belgesi ve ekleri, imal edilmiş ölçü aletlerinin incelenmiş olan ölçü aleti tipi ile uygunluğunun değerlendirilmesine ve çalışır durumdayken kontrollerinin yapılmasına olanak sağlayan ilgili tüm bilgileri içerir. Özellikle, ölçü aletlerine ait ayarların uygun şekilde yapıldığı durumlarda, metrolojik performanslarının yeniden üretilebilirliği ile ilgili olarak, ölçü aletlerinin uygunluğunun incelenmiş tip ile birlikte değerlendirilmesi için bu belge, aşağıdaki bilgileri içerir:
– Ölçü aleti tipinin metrolojik özellikleri,
– Ölçü aletinin bütünlüğünü sağlamak için gerekli önlemler (damgalama, yazılımın tanımlanması vb.),
– Ölçü aletinin tanımlanması ve dış görünümünün tipe olan uygunluğunun kontrol edilmesi için gerekli olan diğer unsurlara ilişkin bilgiler,
– Uygun olduğu takdirde, imal edilmiş ölçü aletlerinin özelliklerini doğrulamak için gerekli olan ayrıntılı bilgiler,
– Alt montaj cihazı kullanılması durumunda, diğer alt montaj cihazları veya ölçü aletleriyle uygunluğu sağlayacak gerekli tüm bilgiler.
AB tip inceleme belgesi, verildiği tarihten itibaren on yıllık bir geçerliliğe sahip olup, her on yılda bir yenilenir.
Söz konusu ölçü aleti tipinin, bu Yönetmelikte yer alan ilgili gereklilikleri karşılamaması hâlinde, onaylanmış kuruluş, AB tip inceleme belgesini düzenlemeyi reddeder ve bu reddin gerekçelerini detaylı olarak açıklayarak başvuru sahibini bu hususta bilgilendirir.
7. Onaylanmış kuruluş, onaylı tipin bu Yönetmeliğin ilgili gereklilikleri ile artık uygunluk göstermediğini belirten genel olarak kabul görmüş mevcut teknik durumda meydana gelen herhangi bir değişiklikten haberdar olmalı ve bu değişikliklerin daha ayrıntılı inceleme gerektirip gerektirmediğine karar vermelidir. Bu durumda, imalatçı onaylanmış kuruluş tarafından bu doğrultuda bilgilendirilir.
8. İmalatçı, onaylanmış ölçü aleti tipinin bu Yönetmelikte belirtilen temel gerekliliklere veya belgenin geçerliliği ile ilgili koşullara uygunluğunu etkileyebilecek her türlü değişikliği, AB tip inceleme belgesine ait teknik dosyayı muhafaza eden onaylanmış kuruluşa bildirir. Söz konusu değişiklikler, AB tip inceleme belgesinin aslına ilave onay ile yapılır.
9. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri AB tip inceleme belgeleri ve/veya ekleri ile ilgili Bakanlığa bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belgeleri ve/veya eklerini Bakanlığın hizmetine hazır bulundurur.
Komisyon, Üye Devletler ve diğer onaylanmış kuruluşlar, talep üzerine AB tip inceleme belgelerinin ve/veya eklerinin birer kopyasını edinebilirler. Talep üzerine Komisyon ile Üye Devletler, teknik dosya ve onaylanmış kuruluş tarafından yürütülen inceleme sonuçlarının birer kopyasını edinebilirler.
Onaylanmış kuruluş, belgenin geçerlilik süresi sona erinceye kadar imalatçı tarafından sunulmuş olan dokümantasyon da dâhil olmak üzere teknik dosyayı ve bunların yanı sıra AB tip inceleme belgesinin ve eklerinin birer kopyasını muhafaza eder.
10. İmalatçı, teknik dosya ile birlikte AB tip inceleme belgesini ve eklerini, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
11. İmalatçının yetkili temsilcisi, görev kapsamında belirtildiği sürece, 3 üncü maddede bahsedildiği şekilde başvuruda bulunur; 8 ve 10 uncu maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirir.
MODÜL C: İÇ ÜRETİM KONTROLÜNÜ ESAS ALAN TİPE UYGUNLUK BEYANI
1. ‘İç üretim kontrolünü esas alan tipe uygunluk beyanı’, imalatçının, 2 ve 3 üncü maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olduğunu ve söz konusu aletler için geçerli olan bu Yönetmeliğin gerekliliklerini karşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme işleminin bir parçasıdır.
2. İmalat
İmalatçı, imalat süreci ve bu sürecin izlenmesi esnasında imal edilen ölçü aletlerinin, AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu aletler ile bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğunu sağlamak için gerekli tüm önlemleri alır.
3. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
3.1. İmalatçı, AB tip inceleme belgesinde belirtilen tip ile uyumlu olan ve bu Yönetmeliğin ilgili şartlarını sağlayan her bir ölçü aletine bu Yönetmelik kapsamında belirtilen CE işaretini ve ek metroloji işaretlerini iliştirir.
3.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı, ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aletini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
4. Yetkili temsilci
3 üncü maddede belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğu altında, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL C2: İÇ ÜRETİM KONTROLÜNÜ VE ÖLÇÜ ALETLERİNİN RASTGELE ARALIKLARLA DENETİMİNİ ESAS ALAN TİPE UYGUNLUK BEYANI
1. İç üretim kontrolünü ve ölçü aletlerinin rastgele aralıklarla denetimini esas alan tipe uygunluk beyanı, imalatçının, 2, 3 ve 4 üncü maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olmasının ve söz konusu aletler için geçerli olan bu Yönetmeliğin gerekliliklerini karşılamasının sadece kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işleminin bir parçasıdır.
2. İmalat
İmalatçı, imalat süreci ve bu sürecin izlenmesi esnasında, imal edilen ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğunun sağlanması için gerekli tüm önlemleri alır.
3. Ölçü aletleri ile ilgili yapılan kontroller
İmalatçı tarafından seçilen işletme içi akredite birim veya onaylanmış bir kuruluş, imalat miktarını ve ölçü aletinin teknolojik yapısını da göz önünde bulundurarak, ürünün iç kontrollerinin kalitesini doğrulamak amacıyla kendisi tarafından belirlenen rastgele aralıklarla ürün kontrollerini yapar veya yaptırır. Ölçü aleti piyasaya arz edilmeden önce işletme içi akredite birim veya onaylanmış kuruluş tarafından alınan yeterli sayıdaki nihai ürün numunesi, bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğunun kontrol edilmesi amacıyla incelenir. Ölçü aletinin AB tip inceleme belgelerinde belirtilen tip ile bu Yönetmeliğin ilgili gerekliliklerine uygunluğunun doğrulanması amacıyla uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının ilgili bölümlerinde tanımlanan uygun testler ve/veya diğer ilgili teknik özelliklerde belirtilen eşdeğer testler uygulanır.
Alınan numunenin kabul edilebilir bir kalite düzeyini sağlamaması hâlinde, İşletme içi akredite birim veya onaylanmış kuruluş, gerekli önlemleri alır.
Uygulanacak olan numune kabul prosedürü, ölçü aletinin uygunluğunu sağlamak amacıyla ölçü aletinin imalat sürecinin kabul edilen sınırlar içerisinde gerçekleştirilip gerçekleşmediğini belirleme amacı taşımaktadır.
Testlerin onaylanmış kuruluş tarafından gerçekleştirildiği durumlarda, imalatçı, onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında, bu kuruluşun kimlik numarasını imalat sürecinde ölçü aletlerine iliştirmelidir.
4. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
4.1. İmalatçı, AB tip inceleme belgesinde belirtilen tip ile uyumlu olan ve bu Yönetmeliğin ilgili gerekliliklerini sağlayan her bir ölçü aletine bu Yönetmelik kapsamında belirtilen CE işaretini ve ek metroloji işaretlerini iliştirir.
4.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
5. Yetkili temsilci
4 üncü maddede belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL D: İMALAT SÜRECİNE İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİNİ ESAS ALAN TİPE UYGUNLUK BEYANI
1. İmalat sürecine ilişkin kalite güvencesini esas alan tipe uygunluk beyanı, imalatçının, 2 ve 5 inci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olmasının ve söz konusu aletler için geçerli olan bu Yönetmeliğin gerekliliklerini karşılamasının sadece kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işleminin bir parçasıdır.
2. İmalat
İmalatçı, 3 üncü maddede belirtildiği şekilde; imalat, nihai ürün denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir kalite sistemine yer verir ve 4 üncü maddede belirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulur.
3. Kalite sistemi
3.1. İmalatçı, söz konusu ölçü aletleri ile ilgili olarak kalite sisteminin değerlendirilmesi konusunda kendi seçtiği tek bir onaylanmış kuruluşa başvuruda bulunur.
Söz konusu başvuru aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi; başvuru, yetkili temsilcisi tarafından yapılmışsa bu temsilcinin adı ve adresi,
b) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
c) Öngörülen ölçü aleti kategorisine ilişkin tüm bilgiler,
d) Kalite sistemine ilişkin belgeler,
e) Onaylanmış tipe ait teknik dosya ve AB tip inceleme belgesinin bir kopyası,
3.2. Kalite sistemi, ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olmasını sağlar.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gereklilikler ve hükümler; politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir biçimde belgelendirilir. Söz konusu kalite sistemine ilişkin belgeler; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak yorumlanmasını sağlar.
Bu belgeler özellikle aşağıdaki hususları içerir:
a) Kalite hedefleri, kuruluşun organizasyon yapısı ve yönetimin ürün kalitesi ile ilgili sorumluluk ve yetkileri,
b) Kullanılacak olan imalat, kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri, süreçleri ve sistematik faaliyetleri,
c) İmalattan önce, imalat sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme ve testler ile bunların uygulama sıklıkları,
d) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları,
e) Gerekli ürün kalitesine ulaşılmasının ve kalite sisteminin etkin olarak işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
3.3. Onaylanmış kuruluş, 3.2 nci maddede belirtilen gerekliliklerin karşılanıp karşılanmadığını belirlemek için kalite sistemini değerlendirir.
İlgili uyumlaştırılmış Avrupa standartların eşdeğer özellikleriyle uyumlu olan kalite sistemine ait unsurların, bu gerekliliklere uygun olması beklenir.
Kalite yönetim sistemlerinden edinilen deneyimine ek olarak, denetim ekibi içerisinde, ilgili ölçü aletinin kullanım alanlarının ve teknolojilerinin değerlendirilmesi bakımından deneyimi bulunan ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gerekliliklere ilişkin bilgi sahibi olan en az bir kişi bulunur. Denetim kapsamında, imalatçının tesislerine değerlendirme ziyareti yapılır.
Denetim ekibi, imalatçının bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gereklilikleri tanımlama kapasitesine sahip olup olmadığını doğrulamak ve ölçü aletinin bu gerekliliklere uygunluğunun sağlanmasını amaçlayan gerekli incelemeleri yapmak için 3.1 inci maddenin (e) seçeneğinde atıfta bulunulan teknik dosyayı gözden geçirir.
Alınan kararlar, imalatçıya bildirilir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
3.4. İmalatçı, kabul edildiği şekilde kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirir ve bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlar.
3.5. İmalatçı, kalite sisteminde yapacağı her türlü değişikliği kalite sistemini onaylayan onaylanmış kuruluşa bildirir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen değişiklikleri değerlendirerek, değişen kalite sisteminin 3.2 nci maddedeki gereklilikleri karşılayıp karşılamadığına veya yeniden değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar verir.
Onaylanmış kuruluş, bu hususta aldığı kararları imalatçıya bildirir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
4. Onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda yapılan gözetim
4.1. Gözetimin amacı, imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden emin olmaktır.
4.2. İmalatçı, onaylanmış kuruluşun denetim amacıyla; imalat, muayene, test ve depolama yerlerine girmesine izin verir ve özellikle aşağıdaki bilgiler dâhil olmak üzere gerekli tüm bilgileri onaylanmış kuruluşa bildirir:
a) Kalite sistemine ilişkin belgeler;
b) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
4.3. Onaylanmış kuruluş, imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak için, periyodik denetimler yapar ve imalatçıya bir denetim raporu sunar.
4.4. Bunun yanı sıra; onaylanmış kuruluş, imalatçıya beklenmedik ziyaretlerde bulunabilir. Bu ziyaretler sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri uygular veya uygulatır. Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu; testler yapılmış ise test raporu sunar.
5. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan ve AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 3.1 inci maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında bu kuruluşun kimlik kayıt numarasını iliştirir.
5.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur
6. İmalatçı, bu beyanı, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
a) 3.1 inci maddede belirtilen belgeler,
b) Kabul edildiği şekilde, 3.5 inci maddede atıfta bulunulan değişikliklere ilişkin bilgiler,
c) 3.5, 4.3 ve 4.4 üncü maddelerde atıfta bulunulan onaylanmış kuruluş tarafından verilen karar ve raporlar.
7. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri kalite sistemi onayları ile ilgili Bakanlığa bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belge ve/veya eklerinden oluşan listeyi Bakanlığa sunar.
8. Yetkili temsilci
3.1, 3.5, 5 ve 6 ncı maddelerde belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL D1: İÇ ÜRETİM SÜRECİNE İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİ
1. İmalat sürecine ilişkin kalite güvencesi, imalatçının, 2, 4 ve 7 nci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. Teknik dosya
İmalatçı, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosyayı hazırlar. Dokümantasyon, ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri açıkça belirtir ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde, ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
3. İmalatçı, teknik dosyayı, ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
4. İmalat
İmalatçı, 5 inci maddede belirtildiği şekilde; imalat, nihai ürün denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir kalite sistemine yer verir ve 6 ncı maddede belirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulur.
5. Kalite sistemi
5.1. İmalatçı, söz konusu ölçü aletleri ile ilgili olarak kalite sisteminin değerlendirilmesi konusunda kendi seçtiği tek bir onaylanmış kuruluşa başvuruda bulunur.
Söz konusu başvuru aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi; başvuru, yetkili temsilcisi tarafından yapılmışsa bu temsilcinin adı ve adresi,
b) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
c) Öngörülen ölçü aleti kategorisine ilişkin tüm bilgiler,
d) Kalite sistemine ilişkin belgeler,
e) 2 nci maddede belirtilen teknik dosya.
5.2. Kalite sistemi, ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olmasını sağlar.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gereklilikler ve hükümler; politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir biçimde belgelendirilir. Söz konusu kalite sistemine ilişkin belgeler; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak yorumlanmasını sağlar.
Bu belgeler, özellikle de aşağıdaki hususları içerir:
a) Kalite hedefleri, kuruluşun organizasyon yapısı ve yönetimin ürün kalitesi ile ilgili sorumluluk ve yetkileri,
b) Kullanılacak olan imalat, kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri, süreçleri ve sistematik faaliyetleri,
c) İmalattan önce, imalat sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme ve testler ile bunların uygulama sıklıkları,
d) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
e) Gerekli ürün kalitesine ulaşılmasının ve kalite sisteminin etkin olarak işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
5.3. Onaylanmış kuruluş, 5.2 nci maddede belirtilen gerekliliklerin karşılanıp karşılanmadığını belirlemek için kalite sistemini değerlendirir.
İlgili uyumlaştırılmış Avrupa standartların eşdeğer özellikleriyle uyumlu olan kalite sistemi unsurlarının, bu gerekliliklere uygun olması beklenir.
Kalite yönetim sistemlerinden edinilen deneyimine ek olarak, denetim ekibi içerisinde, ilgili ölçü aletinin kullanım alanlarının ve teknolojilerinin değerlendirilmesi bakımından deneyimi bulunan ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gerekliliklere ilişkin bilgi sahibi olan en az bir kişi bulunur. Denetim kapsamında, imalatçının tesislerine değerlendirme ziyareti yapılır.
Denetim ekibi, imalatçının bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gereklilikleri tanımlama kapasitesine sahip olup olmadığını doğrulamak ve ölçü aletinin bu gerekliliklere uygunluğunun sağlanmasını amaçlayan gerekli incelemeleri yapmak için 2 nci maddede atıfta bulunulan teknik dosyayı gözden geçirir.
Alınan kararlar, imalatçıya bildirilir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
5.4. İmalatçı, onaylandığı şekilde kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirir ve bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlar.
5.5. İmalatçı, kalite sisteminde yapacağı her türlü değişikliği, kalite sistemini onaylayan onaylanmış kuruluşa bildirir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen değişiklikleri değerlendirerek değişen kalite sisteminin 5.2 nci maddedeki gereklilikleri karşılayıp karşılamadığına veya yeniden değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar verir.
Onaylanmış kuruluş, bu hususta aldığı kararları imalatçıya bildirir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
6. Onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda yapılan gözetim
6.1. Gözetimin amacı, imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden emin olmaktır.
6.2. İmalatçı, onaylanmış kuruluşun denetim amacıyla; imalat, muayene, test ve depolama yerlerine girmesine izin verir ve özellikle aşağıdaki bilgiler dâhil olmak üzere gerekli tüm bilgileri onaylanmış kuruluşa bildirir:
a) Kalite sistemine ilişkin belgeler;
b) 2 nci maddede belirtilen teknik dosya.
c) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
6.3. Onaylanmış kuruluş, imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak için, periyodik denetimler yapar ve imalatçıya bir denetim raporu sunar.
6.4. Bunun yanı sıra; onaylanmış kuruluş, imalatçıya beklenmedik ziyaretlerde bulunabilir. Bu ziyaretler sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri uygular veya uygulatır. Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu; testler yapılmış ise bir test raporu sunar.
7. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
7.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 5.1 inci maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını iliştirir.
7.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
8. İmalatçı, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, bu beyanı Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
a) 5.1 inci maddede belirtilen belgeler,
b) Onaylandığı şekilde, 5.5 inci maddede atıfta bulunulan değişikliklere ilişkin bilgiler,
c) 5.5, 6.3 ve 6.4 üncü maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluş tarafından verilen karar ve raporlar.
9. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri kalite sistemi onayları ile ilgili Bakanlığa bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belge ve/veya eklerinden oluşan listeyi Bakanlığa sunar.
10. Yetkili temsilci
3, 5.1, 5.5, 7 ve 8 inci maddelerde belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL E: ÖLÇÜ ALETLERİNE İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİNİ ESAS ALAN TİPE UYGUNLUK BEYANI
1. Ölçü aletlerine ilişkin kalite güvencesini esas alan tipe uygunluk beyanı, imalatçının, 2 ve 5 inci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olmasının ve söz konusu aletler için geçerli olan bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının sadece kendi sorumluluğu altında olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işleminin bir parçasıdır.
2. İmalat
İmalatçı, 3 üncü maddede belirtildiği şekilde; nihai ürün denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir kalite sistemine yer verir ve 4 üncü maddede belirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulur.
3. Kalite sistemi
3.1. İmalatçı, söz konusu ölçü aletleri ile ilgili olarak kalite sisteminin değerlendirilmesi konusunda kendi seçtiği tek bir onaylanmış kuruluşa başvuruda bulunur.
Söz konusu başvuru, aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi; başvuru, yetkili temsilcisi tarafından yapılmışsa bu temsilcinin adı ve adresi,
b) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
c) Öngörülen ölçü aleti kategorisine ilişkin tüm bilgiler,
d) Kalite sistemine ilişkin belgeler,
e) Onaylanmış tipe ait teknik dosya ve AB tip inceleme belgesinin bir kopyası.
3.2. Kalite sistemi, ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olmasını sağlar.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gereklilikler ve hükümler; politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir biçimde belgelendirilir. Söz konusu kalite sistemine ilişkin belgeler; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak yorumlanmasını sağlar.
Bu belgeler, özellikle de aşağıdaki hususları içerir:
a) Kalite hedefleri, kuruluşun organizasyon yapısı ve yönetimin ürün kalitesi ile ilgili sorumluluk ve yetkileri,
b) Ürün imal edildikten sonra uygulanacak inceleme ve testler;
c) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
d) kalite sisteminin etkin işleyişini izleme araçları.
3.3. Onaylanmış kuruluş, 3.2 nci maddede belirtilen gerekliliklerin karşılanıp karşılanmadığını belirlemek için kalite sistemini değerlendirir.
İlgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları eşdeğer özellikleriyle uyumlu olan kalite sistemi unsurlarının, bu gerekliliklere uygun olması beklenir.
Kalite yönetim sistemlerinden edinilen deneyimine ek olarak, denetim ekibi içerisinde, ilgili ölçü aletinin kullanım alanlarının ve teknolojilerinin değerlendirilmesi bakımından deneyimi bulunan ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gerekliliklere ilişkin bilgi sahibi olan en az bir kişi bulunur. Denetim kapsamında, imalatçının tesislerine değerlendirme ziyareti yapılır.
Denetim ekibi, imalatçının bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gereklilikleri tanımlama kapasitesine sahip olup olmadığını doğrulamak ve ölçü aletinin bu gerekliliklere uygunluğunun sağlanmasını amaçlayan gerekli incelemeleri yapmak için 3.1 inci maddesinin (e) seçeneğinde atıfta bulunulan teknik dosyayı gözden geçirir.
Alınan kararlar, imalatçıya bildirilir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
3.4. İmalatçı, onaylandığı şekilde kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirir ve bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlar.
3.5. İmalatçı, kalite sisteminde yapacağı her türlü değişikliği, kalite sistemini onaylayan onaylanmış kuruluşa bildirir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen değişiklikleri değerlendirerek değişen kalite sisteminin 3.2 nci maddedeki gereklilikleri karşılayıp karşılamadığına veya yeniden değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar verir.
Onaylanmış kuruluş, bu hususta aldığı kararları imalatçıya bildirir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
4. Onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda yapılan gözetim
4.1. Gözetimin amacı, imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden emin olmaktır.
4.2. İmalatçı, onaylanmış kuruluşun denetim amacıyla; imalat, muayene, test ve depolama yerlerine girmesine izin verir ve özellikle aşağıdaki bilgiler dâhil olmak üzere gerekli tüm bilgileri onaylanmış kuruluşa bildirir:
a) Kalite sistemine ilişkin belgeler;
b) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
4.3. Onaylanmış kuruluş, imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak için, periyodik denetimler yapar ve imalatçıya bir denetim raporu sunar.
4.4. Bunun yanı sıra; onaylanmış kuruluş, imalatçıya beklenmedik ziyaretlerde bulunabilir. Bu ziyaretler sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri uygular veya uygulatır. Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu; testler yapılmış ise bir test raporu sunar.
5. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan ve AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 3.1 inci maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını iliştirir.
5.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
6. İmalatçı, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, bu beyanı Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
a) 3.1 inci maddede belirtilen belgeler,
b) Onaylandığı şekilde, 3.5 inci maddede atıfta bulunulan değişikliklere ilişkin bilgiler,
c) 3.5, 4.3 ve 4.4 üncü maddelerinde atıfta bulunulan onaylanmış kuruluş tarafından verilen karar ve raporlar.
7. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri kalite sistemi onayları ile ilgili Bakanlığa bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belge ve/veya eklerinden oluşan listeyi Bakanlığa sunar.
8. Yetkili temsilci
3.1, 3.5, 5 ve 6 ncı maddelerde belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda olan yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL E1: NİHAİ ÜRÜNÜN İNCELENMESİNE VE TEST EDİLMESİNE DAİR KALİTE GÜVENCESİ
1. Nihai ürünün incelenmesine ve test edilmesine dair kalite güvencesi, imalatçının 2, 4 ve 7 nci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. Teknik dosya
İmalatçı, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosyayı hazırlar. Dokümantasyon, ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri açıkça belirtir ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
3. İmalatçı, ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, teknik dosyayı Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
4. İmalat
İmalatçı, 5 inci maddede belirtildiği şekilde; nihai ürün denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir kalite sistemine yer verir ve 6 ncı maddede belirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulur.
5. Kalite sistemi
5.1. İmalatçı, söz konusu ölçü aletleri ile ilgili olarak kalite sisteminin değerlendirilmesi konusunda kendi seçtiği tek bir onaylanmış kuruluşa başvuruda bulunur.
Söz konusu başvuru, aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi; başvuru, yetkili temsilcisi tarafından yapılmışsa bu temsilcinin adı ve adresi,
b) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
c) Öngörülen ölçü aleti kategorisine ilişkin tüm bilgiler,
d) Kalite sistemine ilişkin belgeler,
e) 2 nci maddede belirtilen teknik dokümanlar.
5.2. Kalite sistemi, ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olmasını sağlar.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gereklilikler ve hükümler; politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir biçimde belgelendirilir. Söz konusu kalite sistemine ilişkin belgeler; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak yorumlanmasını sağlar.
Bu belgeler, özellikle de aşağıdaki hususları içerir:
a) Kalite hedefleri, kuruluşun organizasyon yapısı ve yönetimin ürün kalitesi ile ilgili sorumluluk ve yetkileri,
b) Ürün imal edildikten sonra uygulanacak inceleme ve testler;
c) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
d) Kalite sisteminin etkin işleyişini izleme araçları.
5.3. Onaylanmış kuruluş, 5.2 nci maddede belirtilen gerekliliklerin karşılanıp karşılanmadığını belirlemek için kalite sistemini değerlendirir.
İlgili uyumlaştırılmış Avrupa standartların eşdeğer özellikleriyle uyumlu olan kalite sistemi unsurlarının, bu gerekliliklere uygun olması beklenir.
Kalite yönetim sistemlerinden edinilen deneyimine ek olarak, denetim ekibi içerisinde, ilgili ölçü aletinin kullanım alanlarının ve teknolojilerinin değerlendirilmesi bakımından deneyimi bulunan ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gerekliliklere ilişkin bilgi sahibi olan en az bir kişi bulunur. Denetim kapsamında, imalatçının tesislerine değerlendirme ziyareti yapılır.
Denetim ekibi, imalatçının bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gereklilikleri tanımlama kapasitesine sahip olup olmadığını doğrulamak ve ölçü aletinin bu gerekliliklere uygunluğunun sağlanmasını amaçlayan gerekli incelemeleri yapmak için 2 nci maddede atıfta bulunulan teknik dosyayı gözden geçirir.
Alınan kararlar, imalatçıya bildirilir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
5.4. İmalatçı, onaylandığı şekilde kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirir ve bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlar.
5.5. İmalatçı, kalite sisteminde yapacağı her türlü değişikliği, kalite sistemini onaylayan onaylanmış kuruluşa bildirir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen değişiklikleri değerlendirerek değişen kalite sisteminin 5.2 nci maddedeki gereklilikleri karşılayıp karşılamadığına veya yeniden değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar verir.
Onaylanmış kuruluş, bu hususta aldığı kararları imalatçıya bildirir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
6. Onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda yapılan gözetim
6.1. Gözetimin amacı, imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden emin olmaktır.
6.2. İmalatçı, onaylanmış kuruluşun denetim amacıyla; imalat, muayene, test ve depolama yerlerine girmesine izin verir ve özellikle de aşağıdaki bilgiler dâhil olmak üzere gerekli tüm bilgileri onaylanmış kuruluşa bildirir:
a) Kalite sistemine ilişkin belgeler;
b) 2 nci maddede belirtilen teknik dosya.
c) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
6.3. Onaylanmış kuruluş, imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak için, periyodik denetimler yapar ve imalatçıya bir denetim raporu sunar.
6.4. Bunun yanı sıra; onaylanmış kuruluş, imalatçıya beklenmedik ziyaretlerde bulunabilir. Bu ziyaretler sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri uygular ve uygulatır. Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu; testler yapılmış ise bir test raporu sunar.
7. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
7.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 5.1 inci maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun kimlik numarasını iliştirir.
7.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti için temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
8. İmalatçı, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, bu beyanı Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
a) 5.1 inci maddede belirtilen belgeler,
b) Onaylandığı şekilde, 5.5 inci maddede atıfta bulunulan değişikliklere ilişkin bilgiler,
c) 5.5, 6.3 ve 6.4 üncü maddelerde atıfta bulunulan onaylanmış kuruluş tarafından verilen karar ve raporlar.
9. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri kalite sistemi onayları ile ilgili Bakanlığa bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belge ve/veya eklerinden oluşan listeyi Bakanlığa sunar.
10. Yetkili temsilci
3, 5.1, 5.5, 7 ve 8 inci maddelerde belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL F: ÜRÜN DOĞRULAMASINI ESAS ALAN TİPE UYGUNLUK BEYANI
1. Ürün doğrulamasını esas alan tipe uygunluk, imalatçının, 2, 5.1 ve 6 ncı maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, 3 üncü maddede belirtilen hükümlere tabi olan ilgili ölçü aletlerinin, AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olmasının ve söz konusu aletler için geçerli olan bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının sadece kendi sorumluluğu altında olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işleminin bir parçasıdır.
2. İmalat
İmalatçı, imalat süreci ve bu sürecin izlenmesi esnasında, imal edilen ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan onaylı tipe ve bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğunun sağlanması için gerekli tüm önlemleri alır.
3. Doğrulama
İmalatçı tarafından seçilen onaylanmış bir kuruluş, ölçü aletlerinin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak amacıyla uygun incelemeleri ve testleri uygular veya uygulatır.
Ölçü aletlerinin ilgili gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak için yapılan inceleme ve testler, imalatçının tercihine bağlı olarak, ya 4 üncü maddede belirtildiği gibi her ölçü aletinin incelenmesi ve test edilmesi şeklinde ya da 5 inci maddede belirtildiği gibi ölçü aletlerinin istatistiksel olarak incelenmesi ve test edilmesi şeklinde yapılır.
4. Her ölçü aletinin incelenmesi ve test edilmesi yoluyla uygunluğunun doğrulanması
4.1. Tüm ölçü aletleri, ayrı ayrı incelenir ve bu aletlerin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan onaylı tipe ve bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak amacıyla ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarında belirtilen uygun testlere ve/veya diğer ilgili teknik özelliklerde belirtilen eşdeğer testlere tabi tutulur.
Uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanının olmaması durumunda, ilgili onaylanmış kuruluş yapılacak uygun testler hakkında karar verir.
4.2. Onaylanmış kuruluş, yapılan inceleme ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenler ve onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirir veya kendi sorumluluğu altında iliştirilmesini sağlar.
İmalatçı, uygunluk belgelerini, ölçü aletleri piyasaya sürüldükten sonraki on yıl boyunca, incelenmek üzere Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
5. Uygunluğun istatistiksel doğrulaması
5.1. Üretilen her bir partideki homojenliğin sağlanması için imalatçı, imalat sürecinde her türlü önlemi alır ve doğrulanmaları için ölçü aletlerini homojen partiler halinde sunar.
5.2. 5.3 üncü maddede belirtilen gerekliliklere uygun olarak her bir partiden rastgele bir numune alınır. Tüm ölçü aletleri, ayrı ayrı incelenir ve bu aletlerin AB tip inceleme belgesinde tanımlanan onaylı tipe ve bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak ve bu partilerin kabul edilip edilmediğini belirlemek amacıyla ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarında belirtilen uygun testlere ve/veya diğer ilgili teknik özelliklerde belirtilen eşdeğer testlere tabi tutulur. Bu tür uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanının olmaması durumunda, yapılacak uygun testler hakkında kararı ilgili onaylanmış kuruluş verir.
5.3. İstatistiksel prosedürler, aşağıda belirtilen gereklilikleri karşılamalıdır:
İstatistiksel kontrol, varsayımları esas alacaktır. Numune alma sistemi:
a) % 1'in altında uygunsuzluk olması durumunda % 95 oranında bir kabul olasılığına karşılık gelen bir kalite düzeyi sağlar,
b) % 7'nin altında uygunsuzluk olması durumunda % 5 oranında bir kabul olasılığına karşılık gelen sınırlı düzeyde bir kalite sağlar.
5.4. Bir parti kabul edilmiş ise, numuneleri söz konusu testleri geçemeyen ölçü aletlerinin haricinde, partideki tüm ölçü aletleri onaylanmış sayılır.
Onaylanmış kuruluş, yapılan inceleme ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenler ve onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirir veya kendi sorumluluğu altında iliştirilmesini sağlar.
İmalatçı, uygunluk belgelerini, ölçü aletleri piyasaya sürüldükten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
5.5. Bir parti reddedilmiş ise, onaylanmış kuruluş söz konusu partinin piyasaya arz edilmesini önlenmek için uygun tedbirleri alır. Partilerin çok sık reddedilmesi durumunda, onaylanmış kuruluş, istatistiksel doğrulamayı askıya alabilir ve gereken tedbirleri uygulayabilir.
6. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
6.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan ve AB tip inceleme belgesinde tanımlanan onaylı tipe uygun olan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 3 üncü maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında bu kuruluşun kimlik kayıt numarasını iliştirir.
6.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti için temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
3 üncü maddede belirtilen onaylanmış kuruluşla mutabakat sağlanması hâlinde, imalatçı, onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında bu kuruluşun kimlik kayıt numarasını da ölçü aletlerine iliştirir.
7. İmalatçı, onaylanmış kuruluşla mutabakat sağlaması hâlinde, onun sorumluluğu altında, bu kuruluşun kimlik kayıt numarasını imalat sürecinde de ölçü aletine iliştirir.
8. Yetkili temsilci
İmalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilebilir. Yetkili temsilci, 2 ve 5.1 inci maddelerde belirtilen imalatçı yükümlülüklerini yerine getiremez.
MODÜL F1: ÜRÜN DOĞRULAMASINI ESAS ALAN UYGUNLUK BEYANI
1. Ürün doğrulamasını esas alan uygunluk beyanı, imalatçının, 2, 3, 6.1 ve 7 nci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, 4 üncü maddede belirtilen hükümlere tabi olan ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının sadece kendi sorumluluğu altında olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. Teknik dosya
İmalatçı, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosyayı hazırlar. Dokümantasyon, ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri açıkça belirtir ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
İmalatçı, teknik dosyayı, ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
3. İmalat
İmal edilen ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen ilgili gerekliliklere uygunluğunu sağlamak amacıyla imalatçı, imalat süreci ve bu süreci izlenmesi esnasında gerekli tüm önlemleri alır.
4. Doğrulama
İmalatçı tarafından seçilen onaylanmış bir kuruluş, ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak amacıyla uygun incelemeleri ve testleri yapar veya yaptırır.
Ölçü aletlerinin ilgili gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak için yapılan inceleme ve testler, imalatçının tercihine bağlı olarak, ya 5 inci maddede belirtildiği gibi her ölçü aletinin incelenmesi ve test edilmesi şeklinde ya da 6 ncı maddede belirtildiği gibi ölçü aletlerinin istatistiksel olarak incelenmesi ve test edilmesi şeklinde yapılır.
5. Her ölçü aletinin incelenmesi ve test edilmesi yoluyla uygunluğunun doğrulanması
5.1. Tüm ölçü aletleri, ayrı ayrı incelenir ve bu aletlerin ilgili gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak amacıyla ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarında belirtilen uygun testler ve/veya diğer ilgili teknik özelliklerde belirtilen eşdeğer testler uygulanır. Bu tür uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanının olmaması durumunda, yapılacak uygun testler hakkında kararı ilgili onaylanmış kuruluş verir.
5.2. Onaylanmış kuruluş, yapılan inceleme ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenler ve onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirir veya kendi sorumluluğu altında iliştirilmesini sağlar.
İmalatçı uygunluk belgelerini, ölçü aletleri piyasaya sürüldükten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
6. Uygunluğun istatistiksel doğrulaması
6.1. Üretilen her bir partideki homojenliğin sağlanması için imalatçı, imalat sürecinde her türlü tedbiri alır ve doğrulanmaları için ölçü aletlerini homojen partiler halinde sunar.
6.2. 6.4 üncü maddede belirtilen gerekliliklere uygun olarak her bir partiden rastgele bir numune alınır.
6.3. Örneklemde bulunan tüm ölçü aletleri, ayrı ayrı incelenir ve bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak ve bu partilerin kabul edilip edilmediğini belirlemek amacıyla ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarında belirtilen uygun testlere ve/veya diğer ilgili teknik özelliklerde belirtilen eşdeğer testlere tabi tutulur. Bu tür uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanının olmaması durumunda, yapılacak uygun testler hakkında kararı ilgili onaylanmış kuruluş verir.
6.4. İstatistiksel prosedürler aşağıda belirtilen gereklilikleri karşılamalıdır:
İstatistiksel kontrol, varsayımları esas alacaktır. Numune alma sistemi:
a) % 1'in altında uygunsuzluk olması durumunda % 95 oranında bir kabul olasılığına karşılık gelen bir kalite düzeyi sağlar,
b) % 7'nin altında uygunsuzluk olması durumunda % 5 oranında bir kabul olasılığına karşılık gelen sınırlı düzeyde bir kalite sağlar.
6.5. Bir parti kabul edilmiş ise, numuneleri söz konusu testleri geçemeyen ölçü aletlerinin haricinde, partideki tüm ölçü aletleri onaylanmış sayılır.
Onaylanmış kuruluş, yapılan inceleme ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenler ve onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirir veya kendi sorumluluğu altında iliştirilmesini sağlar.
İmalatçı, uygunluk belgelerini, ölçü aletleri piyasaya sürüldükten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
Bir parti reddedilmiş ise, onaylanmış kuruluş söz konusu partinin piyasaya arz edilmesini önlenmek için uygun önlemleri alır. Partilerin çok sık reddedilmesi durumunda, onaylanmış kuruluş, istatistiksel doğrulamayı askıya alabilir ve gereken önlemleri uygulayabilir.
7. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
7.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 4 üncü maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında bu kuruluşun kimlik numarasını iliştirir.
7.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti için temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
5 inci maddede belirtilen onaylanmış kuruluşla mutabakat sağlanması halinde, imalatçı onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda, bu kuruluşun kimlik kayıt numarasını da ölçü aletlerine iliştirir.
8. İmalatçı, onaylanmış kuruluşla mutabakat sağlaması halinde, onun sorumluluğu altında, onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını imalat sürecinde de ölçü aletine iliştirir.
9. Yetkili temsilci
İmalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda olan yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir. Yetkili temsilci, 2 nci maddenin birinci paragrafında, 3 ve 6.1 inci maddelerinde belirtilen imalatçı yükümlülüklerini yerine getiremez.
MODÜL G: BİRİM DOĞRULAMASINI ESAS ALAN UYGUNLUK BEYANI
1. Birim doğrulamasını esas alan uygunluk beyanı, imalatçının, 2, 3 ve 5 inci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, 4 üncü maddede belirtilen hükümlere tabi olan ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının sadece kendi sorumluluğu altında olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. Teknik dosya
İmalatçı, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosyayı hazırlar ve 4 üncü maddede belirtilen onaylanmış kuruluşa sunar. ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve bu değerlendirme risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri açıkça belirtir ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
İmalatçı, teknik dosyayı, ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
3. İmalat
İmal edilen ölçü aletlerinin, bu Yönetmelikte belirtilen ilgili gerekliliklere uygunluğunu sağlamak amacıyla imalatçı, imalat süreci ve bu sürecin izlenmesi esnasında gerekli tüm önlemleri alır.
4. Doğrulama
İmalatçı tarafından seçilen onaylanmış kuruluş, ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olduğunu doğrulamak amacıyla ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarında belirtilen uygun testleri veya diğer ilgili teknik özelliklerde belirtilen eşdeğer testleri uygular veya uygulatır. Bu tür uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanının olmaması durumunda, yapılacak uygun testler hakkında kararı ilgili onaylanmış kuruluş verir.
Onaylanmış kuruluş, yapılan inceleme ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenler ve onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirir veya kendi sorumluluğu altında iliştirilmesini sağlar.
İmalatçı, uygunluk belgelerini, ölçü aletleri piyasaya sürüldükten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
5. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 4'üncü maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında, bu kuruluşun kimlik numarasını iliştirir.
5.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aletini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, ölçü aletleri ile birlikte temin edilir.
6. Yetkili temsilci
2 ve 5 inci maddelerde belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda, yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL H: TAM KALİTE GÜVENCESİNİ ESAS ALAN
UYGUNLUK BEYANI
1. Tam kalite güvencesini esas alan uygunluk beyanı, imalatçının, 2 ve 5 inci maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. İmalat
İmalatçı, 3 üncü maddede belirtildiği şekilde; tasarım, imalat, nihai ürün denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir kalite sistemine yer verir ve 4 üncü maddede belirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulur.
3. Kalite sistemi
3.1. İmalatçı, söz konusu ölçü aletleri ile ilgili olarak kalite sisteminin değerlendirilmesi konusunda, kendi seçtiği tek bir onaylanmış kuruluşa başvuruda bulunur.
Söz konusu başvuru, aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi; başvuru, yetkili temsilcisi tarafından yapılmışsa bu temsilcinin adı ve adresi,
b) İmal edilmesi planlanan ölçü aletlerinin her kategorisinden bir model için, bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosya. Dokümantasyon, ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Teknik dosya, ilgili gereklilikleri belirler ve söz konusu değerlendirme ile ilgili olduğu ölçüde ölçü aletlerinin tasarım, imalat ve kullanımına ilişkin gereklilikleri de kapsar.
c) Kalite sistemine ilişkin belgeler,
d) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
3.2. Kalite sistemi, ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olmasını sağlar.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gereklilikler ve hükümler; politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir biçimde belgelendirilir. Söz konusu kalite sistemine ilişkin belgeler; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak yorumlanmasını sağlar.
Bu belgeler, özellikle de aşağıdaki hususları içerir:
a) Kalite hedefleri, kuruluşun organizasyon yapısı, yönetimin tasarım ve ürün kalitesi ile ilgili sorumluluk ve yetkileri,
b) Standartlar da dâhil olmak üzere ölçü aletlerine ilişkin teknik tasarım şartnameleri ve ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının tam olarak uygulanmayacağı durumlarda, bu Yönetmeliğin temel gerekliliklerinin ilgili diğer teknik özellikler vasıtasıyla karşılanmasını sağlayacak araçlar,
c) Ölçü aletinin kategorisi ile ilgili olarak, ölçü aletinin tasarlanması esnasında kullanılan tasarım kontrolü ve doğrulama teknikleri, süreçleri ve sistematik faaliyetleri,
d) Kullanılacak olan imalat, kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri, süreçleri ve sistematik faaliyetleri,
e) İmalattan önce, imalat sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme ve testler ile bunların uygulama sıklıkları,
f) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları,
g) Gerekli tasarım ve ürün kalitesine ulaşılmasının ve kalite sisteminin etkin olarak işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
3.3. Onaylanmış kuruluş, 3.2 nci maddede belirtilen gerekliliklerin karşılanıp karşılanmadığını belirlemek için kalite sistemini değerlendirir.
İlgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları eşdeğer özellikleriyle uyumlu olan kalite sistemi unsurlarının, bu gerekliliklere uygun olması beklenir.
Kalite yönetim sistemlerinden edinilen deneyimine ek olarak, denetim ekibi içerisinde, ilgili ölçü aletinin kullanım alanlarının ve teknolojilerinin değerlendirilmesi bakımından deneyimi bulunan ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gerekliliklere ilişkin bilgi sahibi olan en az bir kişi bulunur. Denetim kapsamında, imalatçının tesislerine değerlendirme ziyareti yapılır.
Denetim ekibi, imalatçının bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gereklilikleri tanımlama kapasitesine sahip olup olmadığını doğrulamak ve ölçü aletinin bu gerekliliklere uygun olmasını amaçlayan gerekli incelemeleri yapmak amacıyla 3.1 nci maddesinin (b) seçeneğinde atıfta bulunulan teknik dosyayı gözden geçirir.
Alınan karar, imalatçıya veya yetkili temsilcisine bildirilir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
3.4. İmalatçı, onaylandığı şekilde kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirir ve bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlar.
3.5. İmalatçı, kalite sisteminde yapacağı her türlü değişikliği, kalite sistemini onaylayan onaylanmış kuruluşa bildirir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen değişiklikleri değerlendirerek değişen kalite sisteminin 3.2 nci maddedeki gereklilikleri karşılayıp karşılamadığına veya yeniden değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar verir.
Onaylanmış kuruluş, bu hususta aldığı kararları imalatçıya bildirir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
4. Onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda yapılan gözetim
4.1. Gözetimin amacı, imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden emin olmaktır.
4.2. İmalatçı, onaylanmış kuruluşun denetim amacıyla; tasarım, imalat, muayene, test ve depolama yerlerine girmesine izin verir ve özellikle de aşağıdaki bilgiler dâhil olmak üzere gerekli tüm bilgileri onaylanmış kuruluşa bildirir:
a) Kalite sistemine ilişkin belgeler;
b) Analiz sonuçları, hesaplamalar, testler vs. gibi kalite sisteminin tasarım bölümü tarafından sağlanan kalite kayıtları,
c) Muayene raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkin raporlar gibi kalite sistemi içerisinde imalat bölümü tarafından sağlanan kalite kayıtları.
4.3. Onaylanmış kuruluş, imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak için, periyodik denetimler yapar ve imalatçıya bir denetim raporu sunar.
4.4. Bunun yanı sıra; onaylanmış kuruluş, imalatçıya beklenmedik ziyaretlerde bulunabilir. Bu ziyaretler sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini kontrol etmek amacıyla gerekirse ürün testleri yapar veya yaptırır. Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu; testler yapılmış ise, bir test raporu sunar.
5. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 3.1 inci maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun kimlik numarasını iliştirir.
5.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasaya arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olur.
6. İmalatçı, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, bu Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
a) 3.1 inci maddede belirtilen teknik dosya,
b) 3.1 inci maddede atıfta bulunulan kalite sistemine ilişkin belgeler,
c) Kabul edildiği şekilde, 3.5 inci maddede atıfta bulunulan değişikliklere ilişkin bilgiler,
d) 3.5, 4.3 ve 4.4 maddesinde atıfta bulunulan onaylanmış kuruluş tarafından verilen karar ve raporlar.
7. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri kalite sistemi onayları ile ilgili Bakanlığa bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belge ve/veya eklerinden oluşan listeyi Bakanlığa sunar.
8. Yetkili temsilci
3.1, 3.5, 5 ve 6 ncı maddelerinde belirtilen imalatçı yükümlülükleri, görev kapsamında belirtildiği sürece, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda olan yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilir.
MODÜL H1: TAM KALİTE GÜVENCESİNİ VE TASARIM İNCELEMESİNİ ESAS ALAN UYGUNLUK BEYANI
1. Tam kalite güvencesini ve tasarım incelemesini esas alan uygunluk beyanı, imalatçının 2 ve 6 ncı maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılamasının kendi sorumluluğunda olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme işlemidir.
2. İmalat
İmalatçı, 3 üncü maddede belirtildiği şekilde; tasarım, imalat ve nihai ürün denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir kalite sistemine yer verir ve 5 inci maddede belirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulur.
Ölçü aletlerinin teknik tasarımının yeterliliği, 4 üncü madde uyarınca incelenir.
3. Kalite sistemi
3.1. İmalatçı, söz konusu ölçü aletleri ile ilgili olarak, kalite sisteminin değerlendirilmesi konusunda kendi seçtiği tek bir onaylanmış kuruluşa başvuruda bulunur.
Söz konusu başvuru, aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi; başvuru, yetkili temsilcisi tarafından yapılmışsa bu temsilcinin adı ve adresi,
b) Öngörülen ölçü aleti kategorisine ilişkin tüm bilgiler,
c) Kalite sistemine ilişkin belgeler,
d) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
3.2. Kalite sistemi, ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gerekliliklere uygun olmasını sağlar.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gereklilikler ve hükümler; politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir biçimde belgelendirilir. Söz konusu kalite sistemine ilişkin belgeler; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak yorumlanmasını sağlar.
Bu belgeler, özellikle de aşağıdaki hususları içerir:
a) Kalite hedefleri, kuruluşun organizasyon yapısı, yönetimin tasarım ve ürün kalitesi ile ilgili sorumluluk ve yetkileri,
b) Standartlar da dâhil olmak üzere ölçü aletlerine ilişkin teknik tasarım şartnameleri ve ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının tam olarak uygulanmayacağı durumlarda bu Yönetmeliğin temel gerekliliklerinin ilgili diğer teknik özellikler vasıtasıyla karşılanmasını sağlayacak araçlar,
c) Ölçü aletinin dâhil olduğu kategori ile ilgili olarak, ölçü aletinin tasarımı esnasında kullanılan tasarım kontrolü ve doğrulama teknikleri, süreçleri ve sistematik faaliyetleri,
d) Kullanılacak olan imalat, kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri, süreçleri ve sistematik faaliyetleri,
e) İmalattan önce, imalat sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme ve testler ile bunların uygulama sıklıkları,
f) Denetim raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi kalite kayıtları.
g) Gerekli tasarım ve ürün kalitesine ulaşılmasının ve kalite sisteminin etkin olarak işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
3.3. Onaylanmış kuruluş, 3.2 nci maddede belirtilen gerekliliklerin karşılanıp karşılanmadığını belirlemek için kalite sistemini değerlendirir. İlgili uyumlaştırılmış Avrupa standartların eşdeğer özellikleriyle uyumlu olan kalite sistemi unsurlarının, bu gerekliliklere uygun olması beklenir.
Kalite yönetim sistemlerinden edinilen deneyimine ek olarak, denetim ekibi içerisinde, ilgili ölçü aletinin kullanım alanlarının ve teknolojilerinin değerlendirilmesi bakımından deneyimi bulunan ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan ilgili gerekliliklere ilişkin bilgi sahibi olan en az bir kişi bulunur. Denetim kapsamında, imalatçının tesislerine değerlendirme ziyareti yapılır.
Alınan karar, imalatçıya veya yetkili temsilcisine bildirilir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
3.4. İmalatçı, onaylandığı şekilde kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirir ve bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlar.
3.5. İmalatçı, kalite sisteminde yapacağı her türlü değişikliği, kalite sistemini onaylayan onaylanmış kuruluşa bildirir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen değişiklikleri değerlendirerek değişen kalite sisteminin 3.2 nci maddedeki gereklilikleri karşılayıp karşılamadığına veya yeniden değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar verir.
Alınan karar, imalatçıya veya yetkili temsilcisine bildirilir. Bu bildirimde, denetimin sonuçlarına ve gerekçeli değerlendirme kararına yer verilir.
3.6. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri kalite sistemi onayları ile ilgili Bakanlığa bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belge ve/veya eklerinden oluşan listeyi Bakanlığa sunar.
4. Tasarım incelemesi
4.1. İmalatçı, 3.1 inci maddede belirtilen onaylanmış kuruluşa tasarımın incelenmesi için başvuruda bulunur.
4.2. Başvuru; ölçü aletinin tasarımının, imalatının ve kullanımının anlaşılmasına ve bu Yönetmeliğin gereklilikleri ile uygunluğunun değerlendirilmesine olanak sağlar.
Bu başvuru, aşağıda belirtilenleri içerir:
a) İmalatçının adı ve adresi,
b) Aynı başvurunun başka bir onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
c) Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde belirtilen teknik dosya. Dokümantasyon, ölçü aletinin ilgili gerekliliklere uygunluğunun değerlendirilmesini sağlar ve risklere ilişkin yeterli ölçüde analiz ve değerlendirmeyi de kapsar. Dokümantasyon, bu tür bir değerlendirme ile ilgili olduğu sürece, ölçü aletinin tasarımını ve kullanımını da kapsar,
d) Teknik tasarımın yeterli olduğuna ilişkin destekleyici kanıtlar. Bu destekleyici kanıtlar, özellikle de ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları ve/veya norm dokümanlarının tam olarak uygulanmadığı durumlarda kullanılan belgeleri belirtir ve gerekli durumlarda diğer ilgili teknik özellikler doğrultusunda imalatçıya ait uygun bir laboratuvarda veya başka bir test laboratuvarında imalatçı adına ve onun sorumluluğu altında yapılan testlerin sonuçlarını kapsar.
4.3. Onaylanmış kuruluş, başvuruyu inceler ve tasarımın bu Yönetmeliğin gerekliliklerini karşılaması hâlinde, imalatçıya vermek üzere AB tasarım inceleme belgesi düzenler. Bu belge, imalatçının adını ve adresini, incelemenin sonuçlarını, (varsa) geçerliliği ile ilgili şartları ve onaylanan tasarımın tanımlanabilmesi için gerekli olan bilgileri içerir. Bu belge ile birlikte bir veya daha fazla ek bulunabilir.
Söz konusu belge ve ekleri, imal edilmiş ölçü aletlerinin incelenen tasarım ile uygunluğunun değerlendirilmesine ve çalışır durumdayken kontrollerinin yapılmasına olanak sağlayan tüm ilgili bilgileri içerir. Bu belge ve ekler, aşağıda belirtilenler de dâhil olmak üzere imal edilen ölçü aletlerinin uygun şekilde ayarlarının yapıldığı durumlarda, metrolojik performanslarının yeniden üretilebilirliliği ile ilgili olarak, bu aletlerin incelenmiş tasarımla uygunluğunun değerlendirilmesine olanak sağlar:
a) Ölçü aletinin tasarımına ilişkin metrolojik özellikler,
b) Ölçü aletinin bütünlüğünü sağlamak için gerekli önlemler (damgalama, yazılımın tanımlanması vb.),
c) Ölçü aletinin tanımlanması ve dış görünümünün tasarım ile uygunluğunu kontrol etmek için gerekli olan diğer unsurlara ilişkin bilgiler,
d) Uygun olduğu takdirde, imal edilmiş ölçü aletlerinin özelliklerini doğrulamak için gerekli olan ayrıntılı bilgiler,
e) Alt montaj cihazı kullanılması durumunda, diğer alt montaj cihazları veya ölçü aletleriyle uygunluğu sağlayacak gerekli tüm bilgiler.
Onaylanmış kuruluş, bu hususta bir değerlendirme raporu hazırlar ve bu raporu kendisini görevlendiren Bakanlığın hizmetine sunar. Bu Yönetmeliğin 26 ncı maddesinin onuncu fıkrasına halel getirmeksizin, onaylanmış kuruluş, imalatçının rızasını almak koşuluyla, bu raporun içeriğinin tamamını veya bir kısmını yayınlar.
Bu belge, verildiği tarihten itibaren on yıllık bir geçerliliğe sahip olup her on yılda bir yenilenebilir.
Söz konusu ölçü tasarımın bu Yönetmelikte yer alan ilgili gereklilikleri karşılamaması hâlinde, onaylanmış kuruluş, AB tasarım inceleme belgesini düzenlemeyi reddeder ve bu reddin gerekçelerini detaylı olarak açıklayarak başvuru sahibini bu hususta bilgilendirir.
4.4. Onaylanmış kuruluş, onaylı tasarımın bu Yönetmeliğin ilgili gereklilikleri ile artık uygunluk göstermediğini belirten, genel olarak kabul görmüş mevcut teknik durum ile ilgili herhangi bir değişiklikten haberdar olmalı ve bu değişikliklerin daha ayrıntılı inceleme gerektirip gerektirmediğine karar vermelidir. Söz konusu durumda, imalatçı onaylanmış kuruluş tarafından bu doğrultuda bilgilendirilir.
İmalatçı; onaylı tasarımın, bu Yönetmelikte belirtilen temel gerekliliklere veya belgenin geçerliliği ile ilgili koşullara uygunluğunu etkileyebilecek her türlü değişikliği AB tasarım inceleme belgesini düzenleyen onaylanmış kuruluşa bildirir. Söz konusu değişiklikler, AB tasarım inceleme belgesini düzenleyen onaylanmış kuruluş tarafından verilen AB tasarım inceleme belgesinin aslına ilave onay ile yapılır.
4.5. Onaylanmış kuruluşlar, düzenledikleri veya geri çektikleri AB tasarım inceleme belgeleri ve/veya ekleri ile ilgili onay kurumuna bilgi verir ve periyodik olarak veya talep edilmesi hâlinde reddedilen, askıya alınan veya sınırlandırılan bu tür belgeleri ve/veya eklerini onay merciine sunar.
Komisyon, Üye Devletler, Bakanlık ve diğer onaylanmış kuruluşlar, talep üzerine AB tasarım inceleme belgelerinin ve/veya eklerinin birer kopyasını edinebilirler. Talep üzerine Komisyon ile Üye Devletler ve Bakanlık, teknik dosyanın ve onaylanmış kuruluş tarafından yürütülen inceleme sonuçlarının birer kopyasını edinebilirler.
Onaylanmış kuruluş, belgenin geçerlilik süresi sona erinceye kadar imalatçı tarafından sunulmuş olan dokümantasyon da dâhil olmak üzere teknik dosyayı ve bunların yanı sıra, AB tasarım inceleme belgesini ve eklerini muhafaza eder.
4.6. İmalatçı, teknik dosya ile birlikte AB tasarım inceleme belgesini ve eklerini, ölçü aletleri piyasaya sürüldükten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın hizmetine hazır bulundurur.
5. Onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda yapılan gözetim
5.1. Gözetimin amacı, imalatçının, onaylı kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden emin olmaktır.
5.2. İmalatçı, onaylanmış kuruluşun denetim amacıyla; tasarım, imalat, muayene, test ve depolama yerlerine girmesine izin verir ve özellikle aşağıdaki bilgiler de dâhil olmak üzere gerekli tüm bilgileri onaylanmış kuruluşa bildirir:
a) Kalite sistemine ilişkin belgeler,
b) Analiz sonuçları, hesaplamalar, testler vs. gibi kalite sisteminin tasarım bölümü tarafından sağlanan kalite kayıtları,
c) Muayene raporları, test ve kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkin raporlar gibi kalite sisteminin imalat bölümünün sağladığı kalite kayıtları.
5.3. Onaylanmış kuruluş, imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak için, periyodik denetimler yapar ve imalatçıya bir denetim raporu sunar.
5.4. Bunun yanı sıra; onaylanmış kuruluş, imalatçıya beklenmedik ziyaretlerde bulunabilir. Bu ziyaretler sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini kontrol etmek amacıyla gerekirse ürün testleri yapar veya yaptırır. Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu; testler yapılmış ise, bir test raporu sunar.
6. Uygunluk işareti ve AB uygunluk beyanı
6.1. İmalatçı, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen gereklilikleri karşılayan her bir ölçü aletine; bu Yönetmelikte belirtilen CE uygunluk işaretini, ek metroloji işaretlerini ve 3.1 inci maddede atıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında, bu kuruluşun kimlik numarasını iliştirir.
6.2. İmalatçı, ölçü aletinin her modeli için AB uygunluk beyanı düzenler ve bu beyanı ölçü aletinin piyasaya arzından sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere bulundurur. AB uygunluk beyanı, ilgili olduğu ölçü aleti modelini tanımlar ve tasarım inceleme belgesinin numarasını belirtir.
Söz konusu AB uygunluk beyanının bir kopyası, talep edilmesi hâlinde ilgili mercilere gönderilir.
AB uygunluk beyanının bir kopyası, piyasa arz edilen her ölçü aleti ile birlikte temin edilir. Ancak bu gereklilik, tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olabilir.
7. İmalatçı, bu beyanı, ölçü aleti piyasaya arz edildikten sonraki on yıl boyunca, Bakanlığın denetimine sunulmak üzere hazır bulundurur.
a) 3.1 inci maddede atıfta bulunulan kalite sistemine ilişkin belgeler,
b) Onaylandığı şekilde, 3.5 inci maddesinde atıfta bulunulan değişikliklere ilişkin bilgiler,
c) 3.5, 5.3 ve 5.4 üncü maddelerinde atıfta bulunulan onaylanmış kuruluş tarafından verilen karar ve raporlar.
8. Yetkili temsilci
İmalatçının yetkili temsilcisi, görev kapsamında belirtildiği sürece, 4.1 ve 4.2 nci maddede bahsedildiği şekilde başvuruda bulunabilir ve 3.1, 3.5, 4.4, 4.6, 6 ve 7 nci maddelerde belirtilen yükümlülükleri, imalatçı adına ve onun sorumluluğunda, yerine getirebilir.
EK-III
SU SAYAÇLARI (MI – 001)
EK-I’in ilgili gerekleri, EK-III’ün özel gerekleri ve EK-III’te listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri; konutlar, işyerleri ve hafif sanayide kullanılan temiz, soğuk ya da sıcak su hacimlerinin ölçülmesi amacıyla kullanılan su sayaçlarına uygulanır.
TANIMLAR
|
Su sayacı |
Ölçme şartlarında, ölçüm çeviricisinden geçen suyun hacminin ölçülmesi, hafızaya alınması ve görüntülenmesi için tasarımlanan ölçü aletidir. |
|
Minimum debi (Q1) |
Su sayacının, maksimum izin verilebilir hatalar (MİH’ler) dahilinde çalışması için gerekli olan en düşük debidir. |
|
Geçiş debisi (Q2) |
Geçiş debisi, debi aralığının "üst bölge" ve "alt bölge" olarak iki bölgeye ayrıldığı daimi ve minimum debiler arasında oluşan debidir. Her bir bölge bir karakteristik MİH değerine sahiptir. |
|
Daimi debi (Q3) |
Daimi debi, normal kullanım şartları altında (örneğin daimi ya da fasılalı akış şartlarında) su sayacının uygun ve istenilen şartlarda çalıştığı en yüksek debidir. |
|
Aşırı debi (Q4) |
Aşırı debi, su sayacının bozulmadan kısa bir süre için uygun ve istenilen şartlarda çalıştığı en yüksek debidir. |
ÖZEL GEREKLER
Nominal çalışma şartları
İmalatçı, özellikle aşağıdaki hususlar olmak üzere ölçü aleti için nominal çalışma şartlarını belirtmelidir;
1. Suyun debi aralığı.
Debi aralığı değerleri aşağıda belirtildiği gibi olmalıdır:
Q3 / Q1 ≥ 40
Q2 / Q1 = 1,6
Q4 / Q3 = 1,25
2. Suyun sıcaklık aralığı.
Sıcaklık aralığı değerleri, aşağıdaki koşulları karşılamalıdır:
0,1 0C’den 30 0C’a kadar, veya
30 0C’den 90 0C’a kadar.
Sayaç her iki aralıkta da çalışacak şekilde tasarımlanabilir.
3. Suyun nispi basınç aralığı, Q3 değerinde 0,3 bar’dan 10 bar’a kadardır.
4. Güç kaynağı için; AC gerilim kaynağının verdiği nominal değer ve/veya DC kaynağının sınır değerleri.
MİH’ler
5. Aşırı debi (Q4) ile geçiş debisi (Q2) (dahil) arasındaki debilerdeki hacimler için pozitif veya negatif olarak MİH:
≤ 30 0C'de su için % 2
> 30 0C'de su için % 3’ dir.
Sayaç, MİH’yı istismar etmemeli veya sistematik olarak herhangi bir tarafın lehine çalışmamalıdır.
6. Minimum debi (Q1) ile geçiş debisi (Q2) (Q2 hariç) arasındaki debilerdeki hacimler için pozitif veya negatif olarak MİH, her sıcaklıktaki su için % 5'dir.
Sayaç, MİH’i istismar etmemeli veya sistematik olarak herhangi bir tarafın lehine çalışmamalıdır.
İzin verilebilir bozukluk etkisi
7.1.Elektromanyetik bağışıklık
7.1.1. Su sayacında elektromanyetik bozukluğun etkisi aşağıdaki şekillerde olabilir:
- Ölçüm sonucundaki değişiklik 7.1.3 üncü maddede tanımlanan kritik değişim değerinden büyük değildir veya,
- Ölçüm sonucunun gösterimi, bir ölçüm sonucu olarak iletilemeyen, hafızaya alınamayan ya da yorumlanamayan anlık değişikler gibi geçerli bir sonuç olarak değerlendirilemez niteliktedir.
7.1.2. Su sayacı, elektromanyetik bozukluktan sonra;
- MİH limitleri içerisinde yeniden çalışabilmelidir,
- Bütün ölçüm fonksiyonlarını güvence altına almalıdır ve
- Bozukluktan hemen önceki tüm ölçüm verilerinin kurtarılmasına izin vermelidir.
7.1.3. Kritik değişim değeri, aşağıdaki iki değerden küçük olanıdır:
- Ölçülen değerin üst bölgesindeki MİH'in mutlak değerinin yarısına karşılık gelen hacim;
- Q3 debisinde bir dakikaya karşılık gelen değerdeki MİH'e karşılık gelen hacim.
7.2. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından öngörülen bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten sonra aşağıdaki kriterler sağlanmalıdır:
7.2.1. Dayanıklılık testinden sonra ölçüm sonucundaki değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile kıyaslandığında aşağıdaki değerleri geçmemelidir:
- Q1 (dahil) ile Q2 (hariç) arasında ölçülen hacmin % 3'ü;
- Q2 (dahil) ile Q4 (dahil) arasında ölçülen hacmin %1,5’i.
7.2.2. Dayanıklılık testinden sonra ölçülen hacim için gösterim hatası, aşağıdaki değerleri geçmemelidir:
- Q1 (dahil) ile Q2 (hariç) arasında ölçülen hacmin ± % 6 sı;
- 0,1 0C ile 30 0C arasındaki bir sıcaklıkta su hacminin ölçülmesi amacıyla kullanılan su sayaçları için, Q2 (dahil) ile Q4 (dahil) arasında ölçülen hacmin % ± 2,5'i.
- 30 0C ile 90 0C arasındaki bir sıcaklıkta su hacminin ölçülmesi amacıyla kullanılan su sayaçları için, Q2 (dahil) ile Q4 (dahil) arasında ölçülen hacmin % ± 3,5'i.
Uygunluk
8.1. Açıkça başka türlü ifade edilmedikçe sayaç, her türlü konumda çalışabilir şekilde monte edilebilmelidir.
8.2. İmalatçı, sayacın ters akışı ölçmek için tasarımlanıp tasarımlanmadığını belirtmelidir. Sayacın bu şekilde bir tasarıma sahip olması durumunda ters akış hacmi, ya toplam hacim değerinden çıkarılmalı ya da ayrıca kaydedilmelidir. Aynı MİH değeri hem doğru akış hem de ters akış için uygulanmalıdır.
Ters akışı ölçmek için tasarımlanmayan su sayaçları, ya ters akışı engellemeli ya da metrolojik özelliklerdeki herhangi bir bozukluk veya değişiklik olmaksızın kazaen meydana gelen bir ters akışa karşı dayanıklı olmalıdır.
Ölçü birimleri
9. Ölçülen hacim metreküp olarak gösterilmelidir.
Kullanıma sunma
10. Bakanlık, sayacın öngörülen veya öngörülebilir tüketimin doğru ölçümü için uygun olduğunu sağlamak amacıyla; 1, 2 ve 3 üncü maddelerdeki gereklerin, dağıtıcı ya da sayacın montajı için yasal olarak görevlendirilen kişiler tarafından belirlenmesini sağlar.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 17 nci maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirme işlemleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK-IV
GAZ SAYAÇLARI VE HACİM DÖNÜŞTÜRME CİHAZLARI (MI – 002)
EK-I'in ilgili gerekleri, EK-IV’ün özel gerekleri ve EK-IV’te listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri, aşağıda tanımlanan, konutlar, işyerleri ve hafif sanayide kullanılan gaz sayaçlarına ve hacim dönüştürme cihazlarına uygulanır.
TANIMLAR
|
Gaz sayacı |
İçinden geçen yanıcı gazın (hacim ya da kütle) miktarının ölçülmesi, hafızaya alınması ve gösterimi için tasarımlanmış olan ölçü aletidir. |
|
Dönüştürme cihazı |
Gaz sayacına takılan ve ölçme şartları altında, ölçülen miktarı temel şartlardaki miktara otomatik olarak dönüştüren cihazdır. |
|
Minimum debi (Qmin) |
Gaz sayacının, maksimum izin verilebilir hatalar (MİH'ler) dahilinde çalışması için gerekli olan en düşük debidir. |
|
Maksimum debi (Qmax) |
Gaz sayacının, MİH'ler dahilinde çalışması için gerekli olan en yüksek debidir. |
|
Geçiş debisi (Qt) |
Debi aralığının "üst bölge" ve "alt bölge" olarak iki bölgeye ayrıldığı maksimum ve minimum debiler arasında oluşan debi değeridir. Her bir bölge karakteristik bir MİH değerine sahiptir. |
|
Aşırı debi (Qr) |
Gaz sayacının bozulmadan kısa bir süre için çalıştığı en yüksek debi değeridir. |
|
Temel şartlar |
Ölçülen akışkan miktarının dönüşümü için belirlenen şartlar. |
BÖLÜM 1
GAZ SAYAÇLARI İÇİN ÖZEL GEREKLER
1. Nominal çalışma şartları
İmalatçı, aşağıdaki hususları dikkate alarak gaz sayacı için nominal çalışma şartlarını belirtmelidir:
1.1. Gazın debi aralığı aşağıda belirtildiği gibi olmalıdır.
|
Sınıfı |
Qmax / Qmin |
Qmax / Qt |
Qr / Qmax |
|
1,5 |
≥ 150 |
≥ 10 |
1,2 |
|
1,0 |
≥ 20 |
≥ 5 |
1,2 |
1.2. Gaz sıcaklık aralığı, en az 40 0C olmalıdır.
1.3. Yakıt / gaz ile ilgili şartlar
Gaz sayacı, kullanılacağı ülkenin gaz tipleri ve besleme basınç değerlerine göre tasarımlanmalıdır. İmalatçı özellikle aşağıdaki değerleri göstermelidir:
- Gaz ailesi ya da grubu;
- Maksimum çalışma basıncı.
1.4. İklimsel koşullar için en düşük sıcaklık aralığı 50 0C’dir.
1.5. AC gerilim kaynağının nominal değeri ve / veya DC kaynağının sınırları.
2. Maksimum izin verilebilir hatalar (MİH'ler)
2.1. Ölçme şartlarındaki hacmi veya kütleyi gösteren gaz sayacı
Tablo 1
|
Sınıfı |
1,5 |
1,0 |
|
Qmin ≤ Q < Qt |
% 3 |
% 2 |
|
Qt ≤ Q ≤ Qmax |
% 1,5 |
% 1 |
Gaz sayacı, MİH’leri istismar etmemeli veya sistematik olarak herhangi bir tarafın lehine çalışmamalıdır.
2.2. Sadece hacmi dönüştüren sıcaklık dönüşümlü gaz sayacının MİH değeri, 15ºC - 25 0C arasında yer alan ve imalatçı tarafından belirlenen sıcaklıklar etrafında simetrik olarak genişletilen bir aralık içerisinde 30 0C sıcaklık aralığında % 0,5 artırılır. Bu aralığın dışında, her 10 0C'lik aralık için % 0,5'lik ek bir artışa izin verilir.
3. İzin verilebilir bozukluk etkisi
3.1.Elektromanyetik bağışıklık
3.1.1. Bir gaz sayacında ya da hacim dönüştürme cihazında elektromanyetik bozukluğun etkisi aşağıdaki şekillerde olabilir:
- Ölçüm sonucundaki değişiklik 3.1.3 üncü maddede tanımlanan kritik değişim değerinden büyük değildir veya,
- Ölçüm sonucunun gösterimi, bir ölçüm sonucu olarak iletilemeyen, hafızaya alınamayan ya da yorumlanamayan anlık değişikler gibi geçerli bir sonuç olarak değerlendirilemez niteliktedir.
3.1.2. Bozukluğun meydana gelmesinden sonra gaz sayacı;
- MİH limitleri içerisinde yeniden çalışabilmelidir,
- Bütün ölçüm fonksiyonlarını güvence altına almalıdır ve
- Bozukluktan hemen önceki tüm ölçüm verilerinin kurtarılmasına izin vermelidir.
3.1.3. Kritik değişim değeri, aşağıdaki iki değerden küçük olanıdır:
- Ölçülen hacmin üst bölgesindeki MİH'in mutlak değerinin yarısına karşılık gelen miktar,
- Maksimum debide bir dakikaya karşılık gelen miktarda MİH'e karşılık gelen miktar.
3.2. Akıntıya karşı - akıntı yönünde akış bozukluklarının etkisi
İmalatçı tarafından tanımlanmış olan montaj şartları altında, akış bozukluklarının etkisi MİH'nın üçte birini aşmamalıdır.
4. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından öngörülen bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten sonra aşağıdaki kriterler sağlanmalıdır:
4.1. 1,5 sınıfı sayaçlar
4.1.1. Dayanıklılık testinden sonraki ölçüm sonucundaki değişim, Q1 ila Qmax aralığındaki debilerde başlangıç ölçüm sonuçları ile kıyaslandığında ölçüm sonucunun % 2'den fazlasını aşmamalıdır.
4.1.2. Dayanıklılık testinden sonra hata gösterimi, 2 nci maddede belirtilen MİH değerinin iki katını aşmamalıdır.
4.2. 1,0 sınıfı sayaçlar
4.2.1. Dayanıklılık testinden sonraki ölçüm sonucundaki değişim, başlangıç ölçüm sonucu ile kıyaslandığında 2 nci maddede belirtilen MİH değerinin üçte birini aşmamalıdır.
4.2.2. Dayanıklılık testinden sonra hata gösterimi, 2 nci maddede belirtilen MİH değerini aşmamalıdır.
5. Uygunluk
5.1. Ana şebekeden beslenen (AC veya DC) gaz sayacı, ana güç kaynağı arızası sırasında tüm ölçme fonksiyonlarının güvence altına alınması amacıyla, bir acil durum güç kaynağı cihazı veya diğer cihazlarla donatılmalıdır.
5.2. Güç kaynağının ömrü en az beş yıl olmalıdır. Kullanım ömrünün %90’ına ulaştıktan sonra bu durum uygun bir uyarı ile gösterilmelidir.
5.3. Gösterge cihazının Qmax değerinde, 8000 saat boyunca gazın geçmesi durumunda, basamakların ilk değerine dönmemesini sağlayacak yeterli rakam hanesi olmalıdır.
5.4. Gaz sayacı, imalatçısının montaj talimatında belirttiği herhangi bir konumda çalışabilecek şekilde monte edilebilir olmalıdır.
5.5. Gaz sayacının testlerinin makul bir süre içinde yapılabilmesini mümkün kılacak bir test ünitesi olmalıdır.
5.6. Gaz sayacı, açıkça işaretlenen her hangi bir akış yönünde veya sadece bir akış yönünde, MİH değerini karşılamalıdır.
6. Birimler
Ölçülen miktar metreküp ya da kilogram olarak gösterilmelidir.
BÖLÜM II
HACİM DÖNÜŞTÜRME CİHAZLARI İÇİN ÖZEL GEREKLER
Hacim dönüştürme cihazı, uyumlu bir ölçü aletiyle birlikte olduğunda, alt montaj cihazını oluşturmaktadır.
Gaz sayacına uygulanan temel gerekler, hacim dönüştürme cihazı için de uygulanmalıdır. Ayrıca aşağıdaki gerekler de uygulanmalıdır:
7. Dönüştürülen miktarlar için temel şartlar
İmalatçı, dönüştürülen miktarlar için temel şartları belirtmelidir.
8. MİH
- 20 0C ± 3 0C ortam sıcaklığında, % 60± % 15 ortam nem miktarında, güç kaynağı için nominal değerlerde % 0,5;
- Nominal çalışma şartları altındaki sıcaklık dönüştürme cihazları için % 0,7,
- Nominal çalışma şartları altındaki diğer dönüştürme cihazları için % 1.
Hacim dönüştürme cihazları, MİH’leri istismar etmemeli veya sistematik olarak herhangi bir tarafın lehine çalışmamalıdır
Not: Gaz sayacının hatası dikkate alınmaz.
9. Uygunluk
9.1. Elektronik dönüştürme cihazı, ölçümün doğruluğu ile ilgili parametreler için imalatçı tarafından belirtilen çalışma aralığı (aralıkları) dışında çalışıyorsa, bunu algılama yeteneğine sahip olmalıdır. Böyle bir durumda dönüştürme cihazı, dönüştürülen miktarın tamamlanmasını durdurmalı ve çalışma aralığı (aralıkları) dışında çalıştığı süre için dönüştürülen miktarı ayrıca toplayabilmelidir.
9.2. Elektronik dönüştürme cihazı, ilave bir ekipman olmaksızın ölçüm ile ilgili tüm verileri görüntüleyebilmelidir.
BÖLÜM III
KULLANIMA SUNMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Kullanıma sunma
10. a) Bakanlık, konutlarda 150'den büyük veya 150'ye eşit Qmax / Qmin oranlarını içeren herhangi bir 1,5 sınıfı sayaç ve 1,0 sınıfı sayaçla ölçüm yapılmasına izin vermelidir.
b) Bakanlık, işyeri ve/veya hafif sanayide 1,5 sınıfı sayaçla ölçüm yapılmasına izin vermelidir.
c) Bakanlık, 1.2 ve 1.3 üncü maddelerdeki gereklere ilişkin olarak öngörülen ya da öngörülebilir tüketimde kullanılacak sayacın doğru ölçüm için uygun olmasını sağlamak amacıyla, sayacın özelliklerinin dağıtıcı ya da sayacın montajı için yasal olarak görevlendirilen kişiler tarafından belirlenmesini sağlamalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirme işlemleri B + F veya B + D veya H1 dir.
EK-V
AKTİF ELEKTRİK ENERJİ SAYAÇLARI (MI – 003)
EK-I’ in ilgili gerekleri, EK-V’in özel gerekleri ve EK-V’te listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri; konutlar, işyerleri ve hafif sanayide kullanılan aktif elektrik enerji sayaçlarına uygulanır.
Not: Uygulanan ölçme tekniğine bağlı olarak, elektrik enerji sayaçları ölçü transformatörleri ile birleştirilerek kullanılabilir. Bununla birlikte bu Ek sadece elektrik enerji sayaçlarını kapsamakta olup ölçü transformatörlerini kapsamamaktadır.
TANIMLAR
Aktif elektrik enerji sayacı, devrede harcanan aktif elektrik enerjisini ölçen bir cihazdır.
|
I |
= |
Sayaçtan geçen elektrik akımı, |
|
In |
= |
Tasarımlanan sayacı çalıştıran transformatör için belirlenen referans akımı, |
|
Ist |
= |
Aktif elektrik enerjisini kaydeden sayaçlarda birim güç faktöründe beyan edilen en düşük I değeri (dengeli yükte çok fazlı sayaçlar için), |
|
Itr |
= |
Sayacın sınıf indeksine bağlı olarak, akım değeri üzerindeki hataların en küçük MİH değeri içinde kaldığı I değeridir |
|
Imin |
= |
MİH sınırları içinde kalan hatalar için en küçük I değeri(dengeli yükte çok fazlı sayaçlar için), |
|
Imax |
= |
MİH sınırları içinde kalan hatalar için en büyük I değeri, |
|
U |
= |
Sayaca uygulanan elektrik gerilimi, |
|
Un |
= |
Nominal referans gerilim, |
|
f |
= |
Sayaca uygulanan gerilimin frekansı, |
|
fn |
= |
Nominal referans frekans, |
|
PF |
= |
Güç faktörü= cos φ = I ile U arasındaki faz farkının kosinüsü |
ÖZEL GEREKLER
1. Doğruluk
İmalatçı sayacın sınıfını belirtmelidir. Bu sınıflar A, B ve C olarak ifade edilir.
2. Nominal çalışma şartları
İmalatçı özellikle, sayaca uygulanan fn, Un, In, Ist, Imin, Itr ve Imax değerleri olmak üzere nominal çalışma şartlarını belirtmelidir. Belirlenen akım değerleri için sayaç Tablo 1’deki şartları sağlamalıdır.
Tablo 1
|
|
A Sınıfı |
B Sınıfı |
C Sınıfı |
|
Doğrudan bağlantılı sayaçlar için |
|||
|
Ist |
≤0,05 . Itr |
≤0,04 . Itr |
≤0,04 . Itr |
|
Imin |
≤0,5 . Itr |
≤0,5 . Itr |
≤0,3 . Itr |
|
Imax |
≥50 . Itr |
≥50 . Itr |
≥50 . Itr |
|
Transformatör ile çalışan sayaçlar için |
|||
|
Ist |
≤0,06 . Itr |
≤0,04 . Itr |
≤0,02 . Itr |
|
Imin |
≤0,4 . Itr |
≤0,2 . Itr ( 1 ) |
≤0,2 . Itr |
|
In |
= 20 . Itr |
= 20 . Itr |
=20 . Itr |
|
Imax |
≥1,2 . In |
≥1,2 . In |
≥1,2 . In |
|
( 1 ) B Sınıfı elektromekanik sayaçlar için Imin ≤ 0,4 . Itr uygulanır. |
|||
Sayacın gerilim, frekans ve güç faktörü aralıkları, Tablo 2’de gösterilen MİH gereklerini sağlamalıdır. Bu aralıklar, kamu dağıtım sistemi tarafından tedarik edilen elektriğin tipik özelliklerine uymalıdır.
Gerilim ve frekans aralıkları en az aşağıdaki değerlerde olmalıdır.
0,9 · Un ≤ U ≤ 1,1 · Un
0,98 · fn ≤ f ≤ 1,02 · fn
güç faktör aralığı en az cos φ = 0,5 endüktif’den cos φ=0,8 kapasitif’e kadar olmalıdır.
3. MİH'ler
Farklı büyüklükler ve etki miktarlarının (a, b, c, ...) etkileri ayrı ayrı değerlendirilir, diğer tüm büyüklükler ve etki miktarları kendi referans değerlerinde göreceli olarak sabit tutulur. Tablo 2'de belirtilen MİH değerini geçmemesi gereken ölçüm hatası aşağıdaki şekilde hesaplanır :
Ölçüm hatası =
Sayaç, değişken yük akımı altında çalışırken hata yüzdesi Tablo 2’de verilen sınırları aşmamalıdır.
Tablo 2
Nominal çalışma şartlarında, tanımlanan yük akım seviyelerinde ve çalışma sıcaklığında yüzde olarak MİH'ler
|
|
Çalışma sıcaklıkları |
Çalışma sıcaklıkları |
Çalışma |
Çalışma sıcaklıkları |
||||||||
|
sıcaklıkları |
||||||||||||
|
|
+ 5 0 C ... + 30 0 C |
- 10 0 C …+ 5 0 C |
- 25 0 C ...- 10 0 C |
- 40 0 C ...- 25 0C |
||||||||
|
ya da |
ya da |
ya da |
||||||||||
|
+ 30 0 C ...+ 40 0C |
+ 40 0 C ... + 55 0 C |
+ 55 0 C ...+ 70 0C |
||||||||||
|
Sayaç sınıfı |
A |
B |
C |
A |
B |
C |
A |
B |
C |
A |
B |
C |
|
Tek fazlı sayaç; dengeli yükte çalıştırılıyorsa çok fazlı sayaç |
||||||||||||
|
Imin ≤ I < Itr |
3,5 |
2 |
1 |
5 |
2,5 |
1,3 |
7 |
3,5 |
1,7 |
9 |
4 |
2 |
|
Itr ≤ I ≤ Imax |
3,5 |
2 |
0,7 |
4,5 |
2,5 |
1 |
7 |
3,5 |
1,3 |
9 |
4 |
1,5 |
|
Tek fazlı yük ile çalıştırılıyorsa çok fazlı sayaç |
||||||||||||
|
Itr ≤ I ≤Imax, aşağıdaki istisnaya bkz. |
4 |
2,5 |
1 |
5 |
3 |
1,3 |
7 |
4 |
1,7 |
9 |
4,5 |
2 |
|
Elektromekanik çok fazlı sayaçlarda akım aralığı tek fazlı yük için 5 Itr ≤ I ≤ Imax olarak sınırlandırılır. |
||||||||||||
Sayaç farklı sıcaklık aralıklarında çalışırken, ilgili MİH değerlerini sağlamalıdır.
Sayaç, MİH’leri istismar etmemeli veya sistematik olarak herhangi bir tarafın lehine çalışmamalıdır.
4. İzin verilebilir bozukluk etkisi
4.1. Genel
Elektrik enerji sayaçları doğrudan ana elektrik şebekesine bağlandığı ve ana akım değeri de ölçülen bir büyüklük olduğu için elektrik sayaçları için özel bir elektromanyetik ortam kullanılır.
Sayaç, E2 elektromanyetik ortamına ve 4.2 ve 4.3 üncü maddelerindeki gereklere uygun olmalıdır.
Elektromanyetik ortam ve izin verilebilir hatalardan kaynaklanan uzun süreli bozulmalar; performans veya işlev kaybı veya geçici bir bozulmaya sebebiyet verebilir ancak bu durum geçiş bozulmaları ve kritik değerlere kadar değişmelerin dışında doğruluğu etkilememeli ve sayaç doğruluğunu koruyarak kayıtlarını muhafaza etmelidir.
Yıldırım veya yüksek enerji hatlarından kaynaklanan bir risk söz konusu ise, sayacın metrolojik özellikleri korunmalıdır.
4.2. Uzun süreli bozukluk etkisi
Tablo 3
Uzun süreli bozukluklar için kritik değişim değerleri
|
Bozukluk |
Sayaç sınıflarına göre yüzde olarak kritik değişim değerleri |
||
|
|
A |
B |
C |
|
Ters faz sırası |
1,5 |
1,5 |
0,3 |
|
Gerilim dengesizliği (sadece çok fazlı sayaçlara uygulanabilir) |
4 |
2 |
1 |
|
Akım devrelerinde harmonik bileşenler (1) |
1 |
0,8 |
0,5 |
|
Akım devrelerinde DC ve harmonikler (1) |
6 |
3 |
1,5 |
|
Ani patlamalar |
6 |
4 |
2 |
|
Manyetik alanlar, HF (yayılan RF) elektromanyetik alanlar, Radyo frekans alanlarının yol açtığı bozukluk ve titreşimli dalga bağışıklığı |
3 |
2 |
1 |
|
(1) Elektromekanik elektrik sayaçlarında, akım devrelerindeki harmonik bileşenler ve akım devrelerindeki DC ve harmonikler için herhangi bir kritik değişim değeri tanımlanmamıştır. |
|||
4.3. İzin verilebilir geçici elektromanyetik etki
4.3.1. Elektromanyetik bozukluğun bir elektrik sayacına etkisi, bozulmadan hemen sonra ya da bozulma sırasında aşağıdaki şekilde olur.
- Sayacın doğruluğunu test etmeyi amaçlayan herhangi bir çıktı, kritik değişim değerinden fazla bir enerji değerine karşılık gelen darbe veya sinyal üretmez ve bozulmadan sonra uygun bir süre içinde sayaç;
- MİH limitleri içerisinde yeniden çalışabilmelidir,
- Bütün ölçme fonksiyonlarını güvence altına almalıdır,
-Bozulmadan önceki tüm ölçüm bilgilerinin kurtarılmasına izin vermelidir,
-Kaydedilen enerjide kritik değişim değerinden büyük bir değişim göstermemelidir.
kWh cinsinden kritik değişim değeri: m ∙ Un ∙ Imax ∙ 10-6
(m sayacın ölçme elemanlarının sayısıdır, Un Volt cinsinden ve Imax Amper cinsinden).
4.3.2. Aşırı akım için kritik değişim değeri %1,5’dir.
5. Uygunluk
5.1. Nominal çalışma geriliminin altında sayacın pozitif hatası %10’u geçmemelidir.
5.2. Sayaç 4000 saat süre ile tam yükle çalıştırıldığında (I = Imax, U =Un ve PF = 1) göstergenin başlangıç değerlerine geri dönmemesini ve kullanım süresince sıfırlanmamasını sağlamak amacıyla, toplam enerji göstergesi yeterli sayıda rakam hanesine sahip olmalıdır.
5.3. Devrede elektrik kaybı durumunda ölçülen elektrik enerjisi miktarı en az 4 ay süresince okunabilir nitelikte olmalıdır.
5.4. Yüksüz çalıştırma
Mevcut akım devresinde bir akım geçmeksizin gerilim uygulandığında (akım devresi açık devre olmalıdır) sayaç, 0,8.Un ila 1,1.Un arasında herhangi bir gerilimde enerji kaydetmemelidir.
5.5. Başlatma
Sayaç, Un , PF = 1’de (dengeli yükte çok fazlı sayaç) ve Ist’ye eşdeğer bir akımda çalıştırılmaya başlanmalı ve kayda devam etmelidir.
6. Birimler
Ölçülen elektrik enerjisi kilowatt - saat ya da megawatt - saat olarak gösterilmelidir.
7. Kullanıma sunma
a) Bakanlık, konutlarda A Sınıfı sayaçla ölçüm yapılmasına izin vermelidir. Bakanlık özel amaçlar doğrultusunda herhangi bir B sınıfı sayacı talep etmeye yetkilidir.
b) Bakanlık, işyeri ve/veya hafif sanayide B Sınıfı sayaçla ölçüm yapılmasına izin vermelidir. Bakanlık özel amaçlar doğrultusunda herhangi bir C sınıfı sayacı talep etmeye yetkilidir.
c) Bakanlık, öngörülen ya da öngörülebilir tüketimde kullanılacak sayacın doğru ölçüm için uygun olmasını sağlamak ve akım aralıklarının, dağıtıcı ya da sayacın montajı için yasal olarak görevlendirilen kişiler tarafından belirlenmesini sağlamalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirme işlemleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK-VI
ISI SAYAÇLARI (MI – 004)
EK-I'in ilgili gerekleri, EK-VI’nın özel gerekleri ve EK-VI’da listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri; konutlar, işyerleri ve hafif sanayide kullanılan ısı sayaçlarına uygulanır.
TANIMLAR
Isı sayacı; ısı iletici olarak adlandırılan bir sıvı vasıtasıyla ısı değiştirme devresindeki ısının ölçülmesi için tasarımlanan ölçü aletidir.
Isı sayacı, komple bir ölçü aleti olabileceği gibi, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında tanımlandığı üzere alt montaj cihazları, akış sensörü, ikili sıcaklık sensörleri ve hesaplayıcı kombinasyonundan oluşan kombine bir ölçü aleti olabilir.
|
Ө |
= |
Isı iletici sıvının sıcaklığı, |
|
Өgiriş |
= |
Isı değiştirme devresinin girişindeki Ө değeri, |
|
Өçıkış |
= |
Isı değiştirme devresinin çıkışındaki Ө değeri, |
|
ΔӨ |
= |
Sıcaklık farkı ΔӨ ≥ 0 için Өgiriş - Өçıkış, |
|
Өmax |
= |
Isı sayacının MİH' ler dahilinde doğru çalışması için belirlenen Ө'nin üst sınırı, |
|
Өmin |
= |
Isı sayacının MİH' ler dahilinde doğru çalışması için belirlenen Ө'nin alt sınırı, |
|
ΔӨ max |
= |
Isı sayacının MİH' ler dahilinde doğru çalışması için belirlenen ΔӨ'nin üst sınırı, |
|
ΔӨ min |
= |
Isı sayacının MİH' ler dahilinde doğru çalışması için belirlenen ΔӨ'nin alt sınırı, |
|
q |
= |
Isı iletici sıvının debisi, |
|
qs |
= |
Isı sayacının doğru çalışması amacıyla kısa süreler için izin verilen q'nun en yüksek değeri, |
|
qp |
= |
Isı sayacının doğru çalışması amacıyla devamlı olarak izin verilen q'nun en yüksek değeri, |
|
qi |
= |
Isı sayacının doğru çalışması amacıyla izin verilen q'nun en düşük değeri, |
|
P |
= |
Isı değiştiricinin ısıl gücü, |
|
Ps |
= |
Isı sayacının doğru çalışması amacıyla izin verilen p'nin en yüksek sınırı. |
ÖZEL GEREKLER
1. Nominal çalışma şartları
İmalatçı tarafından nominal çalışma şartları ile ilgili değerler aşağıdaki şekilde tespit edilmelidir:
1.1. Sıvının sıcaklığı: Өmax, ,Ө min,
- Sıcaklık farkları: ΔӨ max, , ΔӨ min, aşağıdakisınırlamalara tabidir:
(ΔӨ max / ΔӨ min) ≥ 10 ; ΔӨ min = 3 K veya 5 K veya 10K
1.2. Sıvının basıncı: Üst sıcaklık sınırında ısı sayacının daimi olarak dayanabileceği maksimum pozitif iç basınç.
1.3. Sıvının debisi; qp ve qi değerleri; (qp / qi) ≥ 10 sınırlamasına tabi iken, sıvının debileri : qs, qp, qi.
1.4. Isıl güç: Ps
2. Doğruluk sınıfları
Isı sayaçları için belirlenen doğruluk sınıfları; 1, 2, 3’tür.
3. Komple ısı sayaçlarına uygulanabilir MİH'ler
Her bir doğruluk sınıfı için komple ısı sayacına uygulanan, doğru değer yüzdesi olarak ifade edilen maksimum izin verilebilir göreceli hatalar,
- Sınıf 1 için, 7.1 ile 7.3 arasındaki maddelere göre;
Ef , Et , Ec için E = Ef + Et + Ec .
- Sınıf 2 için, 7.1 ile 7.3 arasındaki maddelere göre ;
Ef , Et , Ec için E = Ef + Et + Ec .
- Sınıf 3 için, 7.1 ile 7.3 arasındaki maddelere göre;
Ef , Et , Ec için E = Ef + Et + Ec
Komple ısı sayacı, MİH’leri istismar etmemeli veya sistematik olarak herhangi bir tarafın lehine çalışmamalıdır.
4. İzin verilebilir elektromanyetik bozukluk etkileri
4.1. Isı sayacı statik manyetik alanlardan ve şebekelerde oluşan elektromanyetik alanlardan etkilenmemelidir.
4.2. Elektromanyetik bozukluk etkisi altında; ölçüm sonucundaki değişiklik 4.3 üncü maddede belirtilen kritik değişim değerinden büyük değildir veya ölçüm sonucunun gösterimi geçerli bir sonuç olarak yorumlanamayacak şekilde olmalıdır.
4.3. Komple ısı sayacı için kritik değişim değeri; söz konusu ısı sayacına uygulanabilir MİH'nın mutlak değerine eşittir. (Bakınız: 3 üncü madde)
5. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından öngörülen bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten sonra aşağıdaki kriterler sağlanmalıdır:
5.1. Akış sensörleri: Dayanıklılık testinden sonra ölçüm sonucundaki değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile kıyaslandığında, kritik değişim değerinden büyük olmamalıdır.
5.2. Sıcaklık sensörleri: Dayanıklılık testinden sonra ölçüm sonucundaki değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile kıyaslandığında, 0,1 0C'dan büyük olmamalıdır.
6. Isı sayacı üzerindeki açıklamalar
- Doğruluk sınıfı,
- Debi sınırları,
- Sıcaklık sınırları,
- Sıcaklık farkı sınırları,
- Isı sensörünün monte edildiği yer: gidiş veya dönüş,
- Gidiş istikametinin gösterimi.
7. Alt montaj cihazları
Alt montaj cihazı için uygulanan hükümler, aynı ya da farklı imalatçılar tarafından imal edilen alt montaj cihazlarına uygulanabilir. Isı sayacı alt montaj cihazlarından oluşuyorsa, ısı sayacının temel gerekleri ilgili alt montaj cihazlarına da uygulanır. Bunun yanı sıra, aşağıdaki hususlar da uygulanır:
7.1. Akış sensörünün nispi MİH değeri, doğruluk sınıfları için % olarak ifade edilir:
- Sınıf 1: % 5 den fazla olmamak üzere Ef = (1 + 0,01 qp/ q),
- Sınıf 2: % 5 den fazla olmamak üzere Ef = (2+ 0,02 qp/ q),
- Sınıf 3: % 5 den fazla olmamak üzere Ef = (3+ 0,05 qp/ q).
Burada Ef hatası; akış sensörü çıkış sinyali ve kütle ya da hacim arasındaki ilişkinin gerçek değeri ile gösterilen değeri arasındaki ilişkidir.
7.2. İkili sıcaklık sensörünün nispi MİH değeri % olarak ifade edilir:
Et = (0,5 + 3 . ΔӨ min / ΔӨ)
Burada Et hatası; ikili sıcaklık sensörünün çıkışı ile sıcaklık farkı arasındaki ilişkinin gerçek değeri ve gösterilen değeri arasındaki ilişkidir.
7.3. Hesaplayıcının nispi MİH değeri % olarak ifade edilir.
Ec = (0,5 + ΔӨ min / ΔӨ)
Burada Ec hatası; gösterilen ısı değeri ile gerçek ısı değeri arasındaki ilişkidir.
7.4. Isı sayacının alt montaj cihazının kritik değişim değeri; alt montaj cihaza uygulanan MİH'in mutlak değerine eşittir. (Bakınız: 7.1, 7.2 veya 7.3 üncü maddeleri)
7.5 Alt montaj cihazları üzerindeki açıklamalar
|
Akış sensörü: |
Doğruluk sınıfı, |
|
Debi sınırları, |
|
|
Sıcaklık sınırları, |
|
|
Nominal sayaç faktörü (örneğin; litre/darbe) veya karşılık gelen çıkış sinyali, |
|
|
Gidiş istikametinin gösterimi. |
|
|
Sıcaklık sensörü çifti: |
Tip tanımlaması, (örneğin; Pt 100) |
|
Sıcaklık sınırları, |
|
|
Sıcaklık farkı sınırları. |
|
|
Hesaplayıcı: |
Sıcaklık sensörlerinin tipi, |
|
Sıcaklık sınırları, |
|
|
Sıcaklık farkı sınırları, |
|
|
Gerekli nominal sayaç faktörü (örneğin litre/ darbe) veya akış sensöründen gelen giriş sinyali, |
|
|
-Akış sensörünün monte edildiği yer: gidiş veya dönüş |
KULLANIMA SUNMA
8. a) Bakanlık, konutlarda kullanım için ölçüm zorunluluğu getirmesi durumunda, söz konusu ölçümün, 3 üncü sınıf sayaç vasıtasıyla yapılmasına izin verir.
b) Ticari ve/veya hafif sanayide kullanım için ölçüm zorunluluğu getirmesi durumunda Bakanlık, 2 nci Sınıf sayaç talep etmeye yetkilidir.
c) Bakanlık, öngörülen ya da öngörülebilir tüketimde kullanılacak sayacın doğru ölçüm yapabilmesi amacıyla, 1.1 ile 1.4 arasındaki maddelerdeki gereklerin, dağıtıcı ya da sayacın montajı için yasal olarak görevlendirilen kişiler tarafından belirlenmesini temin etmelidir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirme işlemleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK-VII
SU DIŞINDAKİ SIVILARIN MİKTARLARININ SÜREKLİ VE DİNAMİK ÖLÇÜMÜ İÇİN ÖLÇME SİSTEMLERİ (MI – 005)
EK-I'in ilgili temel gerekleri, EK-VII’nin özel gerekleri ve EK-VII’da listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri, su dışındaki sıvı miktarlarının (hacimsel veya kütlesel) sürekli ve dinamik ölçümü için ölçüm sistemlerine uygulanır. Uygun hallerde, bu Ek içindeki terimler "hacim ve L", "kütle ve kg" olarak yorumlanabilir.
TANIMLAR
|
Sayaç |
Kapalı ve tamamen sıvı dolu bir borudan ölçüm çeviricisine akan sıvı miktarını ölçme şartlarında sürekli olarak ölçmek, hafızaya almak ve görüntülemek amacıyla tasarımlanan ölçü aletidir. |
|
Hesaplayıcı |
Ölçüm çeviricisinden (çeviricilerinden) ve birleştirilmiş ölçü aletlerinden gelen çıkış sinyallerini alan ve ölçüm sonuçlarını görüntüleyen sayacın bir bölümüdür. |
|
Birleştirilmiş ölçü aleti |
Düzeltme ve/veya dönüştürme yapmak amacıyla sıvının belirli karakteristik miktarlarını ölçmek için hesaplayıcıya bağlanan ölçü aletidir. |
|
Dönüştürme cihazı |
Birleştirilmiş ölçü aletleri kullanılarak ölçülen veya hafızaya alınan sıvı karakteristiklerini (sıcaklık, yoğunluk v.b.) dikkate alarak, otomatik olarak aşağıdaki şekilde dönüştüren, hesaplayıcının bir bölümüdür: |
|
- Ölçme şartlarında ölçülen sıvı hacmini, temel şartlardaki hacme ve/veya kütleye, veya |
|
|
- Ölçme şartlarında ölçülen sıvı kütlesini, ölçme şartlarında hacme ve/veya temel şartlardaki hacme. |
|
|
Not: Bir dönüştürme cihazı ilgili birleştirilmiş ölçü aletlerini içerir. |
|
|
Temel şartlar |
Ölçme şartlarında ölçülen sıvı miktarının dönüştürüldüğü belirlenmiş şartlardır. |
|
Ölçme sistemi |
Doğru ölçümün yapılması ya da ölçme işlemlerinin kolaylaştırılması için gerekli olan, sayacın kendisi de dahil olmak üzere tüm cihazları içeren sistemdir. |
|
Yakıt dispenseri |
Motorlu araçlara, küçük teknelere ve küçük uçaklara yakıt ikmali için kullanılan ölçme sistemidir. |
|
Self servis düzenlemesi (hizmeti) |
Müşterinin kendi kullanımına yönelik sıvı temin etmek amacıyla bir ölçme sistemi kullanmasına olanak sağlayan düzenlemedir. |
|
Self servis cihazı |
Self servis düzenlemesinin bir bölümü olan ve söz konusu self servis hizmetinin gerçekleştirilmesi için bir veya daha çok ölçme sisteminden oluşan özel cihazdır. |
|
Ölçülen minimum miktar |
Ölçme sistemi için ölçümün metrolojik olarak kabul edilebilir olduğu sıvının en düşük miktarıdır. |
|
Doğrudan gösterge |
Hacim veya kütle olarak ölçüme karşılık gelen ve sayacın fiziksel olarak ölçüm yapabileceğini gösteren göstergedir. |
|
Not: Doğrudan gösterge, bir dönüştürme cihazı kullanılarak diğer bir miktara dönüştürülebilir. |
|
|
Kesintili / kesintisiz |
Sıvı akışı kolayca ve hızla durdurulabilirse kesintili, durdurulamaz ise kesintisiz bir ölçme sistemi olarak anlaşılır. |
|
Debi aralığı |
Minimum debi (Qmin) ile maksimum debi (Qmax) arasındaki aralıktır. |
ÖZEL GEREKLER
1. Nominal çalışma şartları
İmalatçı ölçü aleti için nominal çalışma şartlarını belirtmelidir, özellikle;
1.1 Debi aralığı
Debi aralığı, aşağıdaki şartlara tabidir:
(i) Bir ölçme sisteminin debi aralığı, her bir unsurunun, özellikle sayacının debi aralığında olmalıdır.
(ii) Sayaç ve ölçme sistemi:
Tablo 1
|
Özel ölçme sistemi |
Sıvının özellikleri |
Qmax:Qmin’e ait minimum oran |
|
Yakıt dispenserleri |
Sıvılaştırılmamış gazlar |
10:1 |
|
Sıvılaştırılmış gazlar |
5:1 |
|
|
Ölçme sistemi |
Kriyojenik sıvılar |
5:1 |
|
Boru hattı ve gemi yükleme sistemlerine ilişkin ölçme sistemleri |
Tüm sıvılar |
Kullanıma uygun |
|
Diğer tüm ölçme sistemleri |
Tüm sıvılar |
4:1 |
1.2. Ölçü aleti ile ölçülecek sıvının nitelikleri, sıvının adı veya tipi veya ilgili özelliklerinin belirtilmesini içerir. Örneğin:
- Sıcaklık aralığı,
- Basınç aralığı,
- Yoğunluk aralığı,
- Viskozite aralığı.
1.3. AC gerilim kaynağı ve/ veya DC gerilim kaynağı sınırlarının nominal değeri.
1.4. Dönüştürülen değerler için temel şartlar.
Not: 1.4 üncü madde, Üye Devletlerin enerji ürünleri ve elektriğin[1] vergilendirilmesinin çerçeve mevzuatı olan 27 Ekim 2003 tarih ve 2003/96/EC sayılı Konsey Direktifinin 12 nci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak 15 0C’lik bir sıcaklığı kullanma gerekliliği ile ilgili yükümlülüklerine halel getirmeksizin düzenlenmiştir.
2. Doğruluk sınıflandırması ve izin verilebilir maksimum hatalar (MİH’ler)
2.1. İki litreye eşit veya daha fazla miktarlar için sayaç göstergelerindeki MİH değerleri aşağıda verilmiştir:
Tablo 2
|
|
Doğruluk sınıfı |
||||
|
|
0,3 |
0,5 |
1 |
1,5 |
2,5 |
|
Ölçme sistemleri (A) |
0,3% |
0,5% |
1,0% |
1,5% |
2,5% |
|
Sayaçlar (B) |
0,2% |
0,3% |
0,6% |
1,0% |
1,5% |
2.2. İki litreden az miktarlar için sayaç göstergelerindeki MİH değerleri aşağıda verilmiştir:
Tablo 3
|
Ölçülen hacim V |
MİH |
|
V < 0,1 L |
Tablo 2 deki değerin 4 katı , 0,1 L’ye kadar uygulanır |
|
0,1 L ≤ V < 0,2 L |
Tablo 2 deki değerin 4 katı |
|
0,2 L ≤ V < 0,4 L |
Tablo 2 deki değerin 2 katı, 0,4 L’ye kadar uygulanır |
|
0,4 L ≤ V <1 L |
Tablo 2 deki değerin 2 katı |
|
1 L ≤ V < 2L |
Tablo 2 deki değerin 2 katı, 2 L’ye kadar uygulanır |
2.3. Ancak, ölçülen miktarın ne olabileceğine bakılmaksızın, MİH değeri aşağıdaki iki değerden büyük olanı ile verilir:
- Tablo 2 veya Tablo 3’de verilen MİH'nin mutlak değeri
- Ölçülen minimum miktar (Emin) için MİH'nin mutlak değeri.
2.4.1. İki litreye eşit ya da daha büyük ölçülen minimum miktarlar için aşağıdaki şartlar uygulanır:
Şart 1
Emin, Emin ≥ 2R şartını yerine getirmelidir, burada R, gösterge aygıtının en küçük taksimat aralığıdır.
Şart 2
Emin , Emin = (2 ÖMM) x ( A / 100) formülü ile verilmektedir, burada:
- ÖMM; ölçülen minimum miktardır.
- A; Tablo 2’nin A satırında belirtilen sayısal değerdir.
2.4.2. İki litreden az ölçülen minimum miktarlar için, yukarıda belirtilen şart 1 uygulanır ve Emin, Tablo 3 de belirtilen değerin iki mislidir ve Tablo 2'nin A satırı ile ilgilidir.
2.5. Dönüştürülen gösterge
Dönüştürülen gösterge durumunda MİH' ler, Tablo 2'nin A satırındaki gibidir.
2.6. Dönüştürme cihazları
Bir dönüştürme cihazından dolayı dönüştürülmüş göstergeler üzerindeki MİH'ler ± (A -B)'ye eşit olup, A ve B Tablo 2’de belirtilen değerlerdir.
Dönüştürme cihazlarının parçaları ayrıca test edilebilir.
a) Hesaplayıcı
Hesaplanabilir sıvı gösterim miktarları üzerindeki MİH'ler pozitif veya negatif olarak Tablo 2'nin A satırında tanımlanan MİH’lerin 10'da birine eşittir.
b) Birleştirilmiş ölçü aletleri
Birleştirilmiş ölçü aletleri, en az Tablo 4'deki değerler kadar doğruluğa sahip olmalıdır;
Tablo 4
|
Ölçümlerdeki MİH |
Ölçme sisteminin doğruluk sınıfları |
||||
|
|
0,3 |
0,5 |
1 |
1,5 |
2,5 |
|
Sıcaklık |
± 0,3 0C |
± 0,5 0C |
± 1,0 0C |
||
|
Basınç |
1 MPa'dan az: ± 50 kPa |
||||
|
1den 4 MPa'ya kadar: ± % 5 |
|||||
|
4 MPa'nın üzerinde: ± 200 kPa |
|||||
|
Yoğunluk |
± 1 kg /m3 |
± 2 kg /m3 |
± 5 kg /m3 |
||
Bu değerler, dönüştürme cihazı tarafından görüntülenen karakteristik sıvı miktarlarının göstergelerine uygulanır.
c) Hesaplama fonksiyonunun doğruluğu
Her bir karakteristik sıvı miktarının hesaplanması için MİH değeri, pozitif veya negatif olarak, yukarıda (b)’de belirlenen değerin beşte ikisine eşittir.
2.7. 2.6 ncı maddedeki (a) şartı, sadece dönüştürmeye değil herhangi bir hesaplamaya da uygulanır.
2.8. Ölçüm sistemi, MİH’leri istismar etmemeli veya sistematik olarak herhangi bir tarafın lehine çalışmamalıdır.
3. İzin verilebilir maksimum bozukluk etkisi
3.1. Ölçme sistemine ilişkin elektromanyetik bozukluk etkisi aşağıda belirtilenlerden biri olabilir:
- Ölçüm sonucundaki değişiklik, 3.2. nci maddede tanımlanan kritik değişim değerinden daha büyük değildir veya
- Ölçüm sonucunun gösterimi, bir ölçüm sonucu olarak iletilemeyen, hafızaya alınamayan ya da yorumlanamayan anlık değişikler gibi geçerli bir sonuç olarak değerlendirilemez niteliktedir. Bunun yanı sıra, kesintisiz sistemlerde, bu aynı zamanda her hangi bir ölçüm yapılmasının imkansız olması anlamına gelir veya
- Ölçme sisteminin kritik değişim değerinin meydana gelmesinden ve akımın kesilmesinden hemen önce, ölçüm sonucunun düzeltilmesine izin vermesi durumunda, ölçüm sonucundaki değişiklik kritik değişim değerinden daha büyüktür.
3.2. Ölçülen özel bir miktar ya da Emin için kritik değişim değeri MİH/5’den büyüktür.
4. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından öngörülen bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten sonra aşağıdaki kriterler sağlanmalıdır:
Dayanıklılık testinden sonra ölçüm sonucundaki değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile kıyaslandığında, Tablo 2'nin B satırında sayaç için tanımlanan değeri ölçüm değerlerini aşmamalıdır.
5. Uygunluk
5.1 Aynı ölçümle ilgili ölçülen herhangi bir miktar için, aynı taksimat aralığına sahip farklı cihazların göstergeleri, bir taksimat aralığından fazla sapmamalıdır. Farklı taksimat aralığına sahip cihazlarda sapma, en büyük taksimat aralığından fazla olmamalıdır.
Ancak, self servis düzenlemesi durumunda, ölçme sistemi üzerindeki ana gösterim cihazının ve self servis cihazının taksimat aralıkları aynı olmalı ve ölçüm sonuçları birinden diğerine değişiklik göstermemelidir.
5.2. Açıkça belli olmadığı sürece, normal şartlardaki kullanımda, ölçülen miktardan sapılması mümkün değildir.
5.3. Sıvı içinde kolayca tespit edilemeyen hava veya gazın yüzde oranı, aşağıdaki değerlerden daha büyük sapma hatalarına yol açmamalıdır:
- İçilebilir sıvılar dışındaki sıvılar ve viskozitesi 1 mPa.s'ı geçmeyen sıvılar için % 0,5 veya,
- İçilebilir sıvılar ve viskozitesi 1 mPa.s'ı geçen sıvılar için % 1.
Ancak izin verilen değişiklik hiçbir halde ÖMM değerinin %1'inden daha küçük olmamalıdır. Bu değer, hava veya gaz kabarcıkları olması durumunda uygulanır.
5.4. Doğrudan satışlar için ölçü aletleri
5.4.1. Doğrudan satışlar için ölçme sistemi, göstergedeki gösterimin sıfırlanmasını mümkün kılan araçlar ile donatılmalıdır. Ölçülen miktardan sapma mümkün olmamalıdır.
5.4.2. İşleme dayanak teşkil eden miktarın gösterimi, işlem içindeki tüm taraflar ölçüm sonucunu kabul edinceye kadar sabit kalmalıdır.
5.4.3. Doğrudan satış amaçlı ölçme sistemleri, kesintili olmalıdır.
5.4.4. Sıvı içindeki herhangi bir hava veya gaz miktarı, 5.3 üncü maddede tanımlanan değerden büyük bir hata sapmasına yol açmamalıdır.
5.5. Yakıt dispenserleri
5.5.1. Yakıt dispenserleri üzerindeki görüntüler ölçme sırasında sıfırlanamaz özelliğe sahip olmalıdır.
5.5.2. Gösterge sıfırlanana kadar yeni bir ölçümün başlanması engellenmelidir.
5.5.3. Ölçme sistemine fiyat göstergesi takılması durumunda, gösterilen fiyat ile birim fiyat ve gösterilen miktar üzerinden hesaplanan fiyat arasındaki fark, Emin'a karşılık gelen fiyatı aşmamalıdır. Ancak bu fark, en küçük parasal değerden daha düşük olmamalıdır.
6. Güç kaynağı arızası
Ölçme sistemi, ana güç kaynağı cihazının arızalanması sırasında tüm ölçme fonksiyonlarını koruyacak bir acil durum güç kaynağı cihazı ile veya ana güç kaynağı cihazının arızası anında akışı durduran cihazlar ve devam eden işlemin tamamlanmasına izin vermek amacıyla mevcut verileri kaydeden ve görüntüleyen cihazlar ile donatılmalıdır.
7. Kullanıma sunma
Tablo 5
|
Doğruluk sınıfı |
Ölçme sisteminin tipi |
|
|
0,3 |
Boru hatlarındaki ölçme sistemleri |
|
|
0,5 |
Tüm ölçme sistemleri, bu tablonun başka bir yerinde farklı şekilde belirtilmemiş ise, özellikle: |
|
|
- Yakıt dispenserleri ( sıvılaştırılmış gazlar dışında) |
||
|
- Düşük viskoziteli (< 20 mPa.s) sıvılar için karayolu tankerlerine ilişkin ölçme sistemleri |
||
|
- Gemilerin, demiryolu ve karayolu tankerlerinin (1) boşaltılması ve yüklenmesi için ölçme sistemleri |
||
|
- Süt ölçme sistemleri |
||
|
- Uçakların yakıt ikmali için ölçme sistemleri |
||
|
1,0 |
Basınç altındaki -10 0C veya üzerindeki bir sıcaklıkta ölçülen sıvılaştırılmış gazlara ait ölçme sistemleri |
|
|
Normalde 0,3 veya 0,5 sınıfında olan ancak sıvılar için kullanılan ölçme sistemleri; |
||
|
- Sıcaklıkları -10 0C'dan az veya 50 0C'dan büyük olan, |
||
|
- Dinamik viskozitesi 1000 mPa.s’ nin üzerinde olan, |
||
|
- Maksimum hacimsel debisi 20 L /h'dan büyük olmayan, |
||
|
sıvılar. |
||
|
1,5 |
Sıvılaştırılmış karbondioksit için ölçme sistemleri |
|
|
|
||
|
Basınç altında -10 0C'nin altındaki bir sıcaklıkta sıvılaştırılmış gazlara (kriyojenik sıvılar dışında) ait ölçme sistemleri |
||
|
2,5 |
Kriyojenik sıvılara ait ölçme sistemleri ( sıcaklık -153 0C'ın altında) |
|
|
(1) Ancak Bakanlık, gemilerin, demiryolu ve karayolu tankerlerinin boşaltılması ve yüklenmesi sırasında mineral yağlardan vergi alınması için 0,3 veya 0,5 doğruluk sınıfı ölçme sistemlerine gerek duyabilir. |
||
|
Not: Ancak, imalatçı belirli bir tür ölçme sistemi için daha hassas doğruluk belirleyebilir. |
||
8. Ölçü birimleri
Ölçülen miktar, mililitre, santimetreküp, litre, metreküp, gram, kilogram veya ton olarak gösterilmelidir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirme işlemleri:
B + F veya B + D veya H1 veya G dir.
EK-VIII
OTOMATİK TARTI ALETLERİ(MI – 006)
EK- I'in temel gerekleri, EK-VIII’in özel gerekleri ve EK-VIII’in 1. Bölümünde listelenen uygunluk değerlendirme yöntemleri, bir cismin kütlesini yerçekimi etkisi kullanılarak tespit etmeyi amaçlayan aşağıda belirtilen otomatik tartı aletlerine uygulanır.
TANIMLAR
|
Otomatik tartı aleti |
Cihazın otomatik işlem özelliklerine ilişkin önceden belirlenmiş bir programı takip ederek ve bir operatör müdahalesi olmaksızın bir ürünün kütlesini belirleyen ölçü aletidir. |
|
Otomatik kütle belirleme terazisi |
Önceden bir araya getirilmiş ayrık yüklerin (örneğin hazır ambalajlı paketler) ya da parçalardan oluşan malzeme yüklerinin tek tek kütlelerini belirleyen otomatik tartı aletidir. |
|
Otomatik kontrol terazisi |
Kütle değerlerindeki fark ve nominal bir ayar noktasına göre farklı kütlelerdeki nesneleri iki veya daha fazla alt gruba ayıran otomatik kütle belirleme terazisidir. |
|
Ağırlık etiketleyici |
Farklı nesnelerin, ağırlık değeri ile etiketlendiği kütle belirleme terazisidir |
|
Ağırlık/fiyat etiketleyici |
Farklı nesnelerin, ağırlık ve fiyat değeri ile etiketlendiği kütle belirleme terazisidir. |
|
Otomatik gravimetrik dolum terazisi |
Dökme üründen, sabit kütle olarak farz edilen ürünü önceden belirlenmiş kaplara dolduran otomatik tartı aletidir. |
|
Kesintili toplayıcı |
Dökme bir ürünün kütlesini ayrık yüklere bölerek tespit eden otomatik tartı aletidir. |
|
Her bir ayrık yükün kütlesi sırayla belirlenir ve toplanır. Her bir ayrık yük daha sonra toplama dahil edilir. |
|
|
Sürekli toplayıcı |
Dökme bir ürünün kütlesini, ürünü sistematik olarak bölmeden ve konveyör bandın hareketi kesilmeden, bir konveyör bant üzerinde sürekli olarak ölçen otomatik tartı aletidir. |
|
Ray kantarı (Demiryolu ağırlık köprüsü) |
Demiryolu araçlarını taşımaya yarayan raylar da dahil olmak üzere bir yük algılayıcısına sahip otomatik tartı aletidir. |
ÖZEL GEREKLER
BÖLÜM I
Otomatik tartı aletlerinin tüm tipleri için ortak gerekler
1. Nominal çalışma şartları
İmalatçı, otomatik tartı aletinin nominal çalışma şartlarını aşağıdaki şekilde belirlemelidir.
1.1. Ölçülen büyüklük için;
Maksimum ve minimum kapasitesi cinsinden ölçme aralığı.
1.2. Elektriksel besleme etki büyüklükleri için;
|
AC gerilim beslemesi durumunda |
: |
Nominal AC gerilim beslemesi, ya da AC gerilim sınırları. |
|
DC gerilim beslemesi durumunda |
: |
Nominal ve minimum DC gerilim beslemesi ya da DC gerilim sınırları. |
1.3. Mekanik ve iklimsel etki büyüklükleri için;
Bu Ek’in aşağıdaki bölümlerinde aksi belirtilmedikçe, alt ve üst değerler arasındaki minimum sıcaklık farkı 30 0C’dır.
Ek I’in 1.3.2 nci maddesine göre, mekanik ortam sınıfları uygulanamaz. Özel bir mekanik gerilme (zorlama) altında kullanılan, örneğin taşıtlara yerleştirilmiş otomatik tartı aletleri için, imalatçı kullanımdaki mekanik şartları tanımlamalıdır.
1.4. Diğer etki büyüklükleri için (varsa);
İşlem hızı veya hızları,
Tartılacak olan ürün veya ürünlerin özellikleri.
2. İzin verilebilir bozukluk etkisi - Elektromanyetik ortam
Bu Ek’in ilgili bölümünde her bir otomatik tartı aleti tipi için gerekli performans ve kritik değişim değerleri verilmiştir.
3. Uygunluk
3.1. Eğim etkilerini, yüklemeyi ve işlem hızını sınırlamak amacıyla, normal işleyişte maksimum izin verilebilir hataları (MİH' leri) aşmayacak şekilde araçlar temin edilmelidir.
3.2. Normal çalışma süresince, ölçü aletinin MİH'lere uyabilmesi için uygun malzeme taşıma üniteleri sağlanmalıdır.
3.3. Herhangi bir operatör kontrol ara birimi belirgin ve etkin olmalıdır.
3.4. Varsa, göstergenin doğruluğu operatör tarafından doğrulanabilmelidir.
3.5. Normal çalışma sırasında MİH'lere uyacak aletin temin edilebilmesi için uygun sıfır ayar yeteneği sağlamalıdır.
3.6. Ölçüm aralığı dışındaki herhangi bir sonuç, yazılı bir çıktı alınmasının mümkün olduğu durumlarda bu şekilde tanımlanmalıdır.
4. Uygunluk değerlendirmesi
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde belirtilen ve imalatçının seçebileceği uygunluk değerlendirme işlemleri;
Mekanik sistemler için:
B + D veya B + E veya B + F veya D1 veya F1 veya G veya H1.
Elektromekanik otomatik tartı aletleri için:
B + D veya B + E veya B + F veya G veya H1.
Elektronik sistemler veya yazılım içeren sistemler için:
B + D veya B + F veya G veya H1.
BÖLÜM II
Otomatik kütle belirleme terazileri
1. Doğruluk sınıfları
1.1. Otomatik tartı aletleri imalatçı tarafından belirlenen ve X veya Y olarak gösterilen ana kategorilere ayrılır.
1.2. Bu ana kategoriler daha sonra imalatçı tarafından belirlenen dört doğruluk sınıfına ayrılır:
XI, XII, XIII ve XIIII ve Y(I), Y(II), Y(a) ve Y(b)
2. X kategorisi otomatik tartı aletleri;
2.1. X kategorisi; 76/211/EEC sayılı Konsey Direktifini uyumlaştıran 10/04/2002 tarihli ve 24722 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Hazır Ambalajlı Mamullerin Ağırlık ve Hacim Esasına Göre Net Miktar Tespitine Dair Yönetmelik(76/211/AT) hükümlerine uygun olarak imal edilen, hazır ambalajları kontrol etmek için kullanılan otomatik tartı aletlerine uygulanır.
2.2. Bu Bölümün 4.2 nci maddesinde belirtilen maksimum izin verilebilir standart sapmayı belirlemek için, doğruluk sınıflarına bir (x) faktörü eklenir.
İmalatçı, (x) faktörünü k negatif bir tamsayı veya sıfır olmak üzere, (x) ≤ 2 ve 1 x 10k veya 2 x 10k veya 5x10k şeklinde belirlemelidir.
3. Y kategorisi otomatik tartı aletleri;
Y Kategorisi; diğer tüm otomatik kütle belirleme terazilerine uygulanır.
4. MİH
4.1. X kategorisi otomatik tartı aletleri için ortalama hata / Y kategorisi otomatik tartı aletleri için MİH’ler
Tablo 1
|
Muayene sabiti (e) cinsinden net yük (m) |
Maksimum izin verilebilir ortalama hata |
Maksimum izin verilebilir hata |
|||||||
|
XI |
Y(I) |
XII |
Y(II) |
XIII |
Y(a) |
XIIII |
Y(b) |
X |
Y |
|
0 < m ≤ 50 000 |
0 < m ≤ 5 000 |
0 < m ≤ 500 |
0 < m ≤50 |
± 0,5 e |
± 1 e |
||||
|
50 000 < m ≤ 200 000 |
5 000 < m ≤ 20 000 |
500 < m ≤ 2000 |
50 < m ≤ 200 |
± 1,0 e |
± 1,5 e |
||||
|
200 000 < m |
20 000 < m ≤100 000 |
2 000 < m ≤ 10 000 |
200 < m ≤ 1000 |
± 1,5 e |
± 2 e |
||||
4.2. Standart sapma
X (x) sınıfı otomatik tartı aletinin standart sapması için maksimum izin verilebilir değer, (x) faktörü ile Tablo 2’de verilen değerin çarpımıyla elde edilir.
Tablo 2
|
Net Yük (m) |
X (1) sınıfı için maksimum izin verilebilir standart sapma |
|
m ≤ 50 g |
0,48% |
|
50 g < m ≤100 g |
0,24 g |
|
100 g < m ≤200 g |
0,24% |
|
200 g < m ≤300 g |
0,48 g |
|
300 g < m ≤500 g |
0,16% |
|
500 g < m ≤1000 g |
0,8 g |
|
1000 g < m ≤10 000 g |
0,08% |
|
10 000 g < m ≤15 000 g |
8 g |
|
15 000 g < m |
0,053% |
|
XI ve XII (x) sınıfı için 1’den küçük olmalıdır. |
|
|
XIII (x) sınıfı için 1’den büyük olmamalıdır. |
|
|
XIIII (x) sınıfı için 1’den büyük olmalıdır. |
|
4.3. Muayene sabiti (e) – Tek bölüntülü otomatik tartı aletleri
Tablo 3
|
Doğruluk sınıfları |
Muayene sabiti |
Muayene sabiti sayısı n = Max/e |
||
|
|
|
Minimum |
Maksimum |
|
|
XI |
Y (I) |
0,001 g ≤ e |
50 000 |
- |
|
XII |
Y (II) |
0,001 g ≤ e ≤ 0,05 g |
100 |
100 000 |
|
0,1 g ≤ e |
5 000 |
100 000 |
||
|
XIII |
Y(a) |
0,1 g ≤ e ≤ 2 g |
100 |
10 000 |
|
5 g ≤ e |
500 |
10 000 |
||
|
XIIII |
Y(b) |
5 g ≤ e |
100 |
1 000 |
4.4. Muayene sabiti (e) – Çok bölüntülü otomatik tartı aletleri
Tablo 4
|
Doğruluk sınıfları |
Muayene sabiti |
Muayene sabiti sayısı n = Max / e |
||
|
Minumum değer (1) |
Maksimum değer |
|||
|
n = Maxi / ei |
||||
|
XI |
Y (I) |
0,001 g ≤ ei |
50 000 |
- |
|
XII |
Y (II) |
0,001 g ≤ ei ≤ 0,05 g |
5 000 |
100 000 |
|
0,1 g ≤ ei |
5 000 |
100 000 |
||
|
XIII |
Y(a) |
0,1 g ≤ ei |
500 |
10 000 |
|
XIIII |
Y(b) |
5 g ≤ ei |
50 |
1 000 |
|
(1) i = r için Tablo 3'ün karşılık gelen sütununda e, er ile yer değiştirilerek uygulanır. |
||||
Burada:
i = 1, 2, .... r
i = Kısmi tartım aralığı
r = Kısmi aralıkların toplam sayısı
5. Ölçüm aralığı
İmalatçı, Y sınıfı otomatik tartı aletlerinin ölçüm aralığını belirlerken, minimum kapasitenin aşağıdaki değerlerden düşük olamayacağını dikkate almalıdır;
|
Y(I) sınıfı |
: |
100 e |
|
Y(II) sınıfı |
: |
0,001 g ≤ e ≤ 0,05 g için 20 e ve 0,1 g ≤ e için 50 e |
|
Y(a) sınıfı |
: |
20 e |
|
Y(b) sınıfı |
: |
10 e |
|
Sınıflama için kullanılan terazilerde; ör. posta terazileri ve çöp tartıları |
: |
5e |
6. Dinamik ayar
6.1. Dinamik ayar düzeneği, imalatçı tarafından belirlenen bir yük aralığında çalıştırılmalıdır.
6.2. Hareket halindeki yükün dinamik etkilerini dengeleyen dinamik ayar düzeneği takıldığında, yük aralığı dışındaki kullanım engellenmeli ve emniyetli olmalıdır.
7. Etki faktörleri ve elektromanyetik bozukluk altında performans
7.1. Etki faktörleri nedeniyle oluşan MİH’ler:
7.1.1. X Kategorisi otomatik tartı aletleri için;
- Otomatik çalışma için; Tablo 1 ve Tablo 2’de tanımlandığı gibi,
- Otomatik olmayan çalışmada statik tartım için; Tablo 1’de tanımlandığı gibi.
7.1.2. Y Kategorisi otomatik tartı aletleri için;
- Otomatik işlemde her bir yükleme için; Tablo 1’de tanımlandığı gibi.
- Otomatik olmayan işlemde statik tartım için; Tablo 1 de X kategorisi için tanımlandığı gibi 7.2. Bir bozukluktan kaynaklanan kritik değişim değeri bir muayene sabiti kadardır.
7.3. Sıcaklık aralığı:
- XI ve Y(I) sınıfı için minimum aralık 5 0C’dır,
- XII ve Y(II) sınıfı için minimum aralık 15 0C’dır.
BÖLÜM III - Otomatik gravimetrik dolum terazileri
1. Doğruluk sınıfları
1.1. İmalatçı hem referans doğruluk sınıfını Ref(x)’i, hem de çalıştırma doğruluk sınıfını (sınıflarını) X(x)’i belirtmelidir.
1.2. Referans doğruluk sınıfı Ref(x) ile belirlenmiş bir otomatik tartı aleti, o tip için mümkün olan en iyi doğruluğu sağlayan otomatik tartı aletine karşılık gelir. Kurulum sonrası tartılacak özel ürünler göz önünde bulundurularak, her bir otomatik tartı aleti için bir ya da daha fazla çalıştırma doğruluk sınıfı, X(x) belirlenir. k negatif bir tamsayı veya sıfır olmak üzere, sınıf belirleme faktörü (x), (x) ≤2 ve 1 x 10k, veya 2 x 10k veya 5 x 10k şeklinde olmalıdır.
1.3. Referans doğruluk sınıfı Ref(x) statik yükler için uygulanabilir.
1.4 Çalıştırma doğruluk sınıfı X(x) için X, yük ağırlığının doğruluğu ile ilgili bir değerdir ve (x) bu Bölümün 2.2 nci maddesinde X(1) sınıfı için belirtilen hata sınırlarının çarpanıdır.
2. MİH
2.1. Statik tartım hatası
2.1.1. Belirlenen çalışma şartları altında bulunan statik yüklerde, referans doğruluk sınıfı Ref(x) için maksimum izin verilebilir hata (MİH), Tablo 5'te belirtilen sınıf tanım faktörü (x) ile çarpılmış olarak, her bir dolumun ortalamadan maksimum izin verilebilir sapmasının 0,312'si kadar olmalıdır.
2.1.2. Dolumun birden fazla yük ile yapılabileceği otomatik tartı aletlerinde (örneğin, toplamalı veya seçimli kombinasyona sahip otomatik tartılar) statik yüklerin maksimum izin verilebilir hatası (MİH), bu bölümün 2.2. nci maddesinde belirtilen dolum için gerekli doğrulukta olmalıdır (örneğin, ayrık yükler için maksimum izin verilebilir sapmanın toplamı kadar olmamalıdır).
2.2. Ortalama dolumdan sapma
Tablo 5
|
Dolumların kütle değeri m(g) |
X( 1 ) sınıfı için, her bir dolumun ortalamadan |
|
maksimum izin verilebilir sapması |
|
|
m ≤ 50 |
7,2% |
|
50 < m ≤ 100 |
3,6 g |
|
100 < m ≤ 200 |
3,6% |
|
200 < m ≤ 300 |
7,2 g |
|
300 < m ≤ 500 |
2,4% |
|
500 < m ≤ 1000 |
12 g |
|
1 000 < m ≤ 10 000 |
1,2% |
|
10 000 < m ≤ 15 000 |
120 g |
|
15 000 < m |
0,8% |
|
Not: Her bir dolumun ortalamadan hesaplanmış sapması malzeme parça boyutunun etkisi göz önünde bulundurularak düzeltilebilir. |
|
2.3. Önceden ayarlama değerine ilişkin hata (ayarlama hatası)
Bir dolum ağırlığının önceden ayarlanmasının mümkün olduğu otomatik tartı aletlerinde önceden ayarlanmış değer ile dolumların ortalama kütlesi arasındaki maksimum fark, Tablo 5'te belirtildiği gibi, her bir dolumun ortalamadan maksimum izin verilebilir sapmasının 0,312'sini aşmamalıdır.
3. Etki faktörü ve elektromanyetik bozukluk altında performans
3.1. Etki faktörlerinden kaynaklanan MİH'ler bu bölümün 2.1 inci maddesinde belirtildiği gibi olmalıdır.
3.2. Bozukluktan kaynaklanan kritik değişim değeri, bu bölümün 2.1 inci maddesinde belirtilen ölçülmüş minimum dolum hızı için hesaplanan MİH’e eşit statik ağırlık gösterimindeki değişim kadardır veya dolumun çoklu yüklerden oluştuğu otomatik tartı aletlerinde, dolum üzerinde eşit etkiyi bırakan bir değişim kadardır. Hesaplanan kritik değişim değeri bir sonraki yüksek taksimat aralığına (d) tamamlanmalıdır.
3.3 İmalatçı, tespit edilmiş minimum dolum değerini belirtmelidir.
BÖLÜM IV
Kesintili toplayıcılar
1. Doğruluk sınıfları
Otomatik tartı aletleri 0,2, 0,5, 1 ve 2 olmak üzere dört doğruluk sınıfına ayrılmıştır.
2. MİH’ler
Tablo 6
|
Doğruluk sınıfı |
Toplam yükün MİH’i |
|
0,2 |
± % 0,10 |
|
0,5 |
± % 0,25 |
|
1 |
± % 0,50 |
|
2 |
± % 1,00 |
3. Toplamın taksimat aralığı
Toplamın taksimat aralığı (dt): % 0,01 Max ≤dt ≤ % 0,2 Max aralığında olmalıdır.
4. Minimum toplam yük (Σmin)
Minimum toplam yük (Σmin), MİH’in toplamın taksimat aralığı olan dt’ye eşit olduğu yükten ve imalatçı tarafından belirtilen minimum yükten az olmamalıdır.
5. Sıfırlama
Her boşaltmadan sonra dara almayan otomatik tartı aletleri, sıfır ayar tertibatına sahip olmalıdır. Sıfır göstergesindeki değer aşağıdaki durumlarda olması halinde otomatik çalışma engellenmelidir;
- Otomatik sıfır ayar tertibatı olan otomatik tartı aletlerinde 1dt
- Yarı otomatik veya otomatik olmayan sıfır ayar tertibatı olan otomatik tartı aletlerinde 0,5 dt.
6. Operatör ara birimi
Operatör ayarlamaları ve sıfırlama (reset) fonksiyonu, otomatik çalışma sırasında engellenmelidir.
7. Çıktı alma
Bir yazıcıyla donatılan otomatik tartı aletlerinde, toplam yazılı olarak alınıncaya kadar, toplamın sıfırlanması engellenmelidir. Otomatik çalışma kesintiye uğrasa da toplamın çıktısı alınabilmelidir.
8. Etki faktörleri ve elektromanyetik bozukluk altında performans
8.1. Etki faktörlerinden kaynaklanan MİH’ler Tablo 7'de belirtildiği gibi olmalıdır.
8.2. Bozukluktan kaynaklanan kritik değişim değeri, herhangi bir tartımda göstergedeki değer ve herhangi bir saklanmış toplam için bir toplamın taksimat aralığıdır.
Tablo 7
|
Toplamın taksimat aralığı (dt) cinsinden yük (m) |
MİH |
|
0 < m ≤ 500 |
± 0,5 dt |
|
500 < m ≤ 2 000 |
± 1,0 dt |
|
2 000 < m ≤ 10 000 |
± 1,5 dt |
BÖLÜM-V
Kesintisiz toplayıcılar
1. Doğruluk Sınıfları
Otomatik tartı aletleri 0,5, 1 ve 2 olmak üzere üç doğruluk sınıfına ayrılmıştır.
2. Ölçüm aralığı
2.1. İmalatçı, ölçüm aralığını, tartım ünitesi üzerindeki minimum net yük ile maksimum kapasite arasındaki oranı ve minimum toplam yükü belirtmelidir.
2.2. Minimum toplam yük (Σmin),
Sınıf 0,5 için 800 d,
Sınıf 1 için 400 d,
Sınıf 2 için 200 d,
değerlerinden az olmamalıdır.
Burada d, genel toplama tertibatının toplam taksimat aralığıdır.
3. MİH
Tablo 8
|
Doğruluk sınıfı |
Toplam yük için MİH |
|
0,5 |
± % 0,25 |
|
1 |
± % 0,5 |
|
2 |
± % 1,0 |
4. Bant hızı
Bant hızı imalatçı tarafından belirtilmelidir. El ile hız ayar kontrollü tek hızlı bant tartıları ve değişken hızlı bant tartıları için hız, nominal değerin % 5'inden fazla farklılık göstermemelidir. Ürün, bandın hızından farklı bir hızla hareket etmemelidir.
5. Genel toplama tertibatı
Genel toplama tertibatının sıfırlanması mümkün olmamalıdır.
6. Etki faktörü ve elektromanyetik bozukluk altında performans
6.1. Minimum toplam yük (Σmin )’den az olmayan yük için etki faktöründen kaynaklanan MİH, en yakın taksimat aralığı toplamına (d) yuvarlanan ve Tablo 8'de belirtilen uygun değerin 0,7 katı olmalıdır.
6.2. Σmin’e eşit yük için bozukluktan kaynaklanan kritik değişim değeri, bir sonraki daha yüksek taksimat aralığı toplamına (s) yuvarlanan ve Tablo 8'de belirtilen uygun değerin 0,7 katı olmalıdır.
BÖLÜM VI
Otomatik ray kantarı
1. Doğruluk Sınıfları
Otomatik tartı aletleri aşağıda gösterildiği şekilde dört doğruluk sınıfına ayrılmıştır:
0,2; 0,5; 1; 2.
2. MİH
2.1. Tek bir vagonun ya da bütün trenin hareket halindeki tartımı için MİH’ler Tablo 9'da gösterilmektedir.
Tablo 9
|
Doğruluk sınıfı |
MİH |
|
0,2 |
± % 0,1 |
|
0,5 |
± % 0,25 |
|
1 |
± % 0,5 |
|
2 |
± % 1,0 |
2.2. Hareket halinde tartılmakta olan birleştirilmiş ya da birleştirilmemiş vagonların ağırlığı için MİH, en büyük olanı seçilmek kaydı ile aşağıdaki değerlerden biri olmalıdır.
-Tablo 9'a göre hesaplanmış olan ve en yakın taksimat aralığına yuvarlanan değer.
-Tablo 9'a göre hesaplanmış olan ve maksimum vagon ağırlığının (açıklayıcı işaretlerde belirtildiği gibi) % 35'ine eşit bir ağırlık için en yakın taksimat aralığına yuvarlanan değer.
-Bir taksimat aralığı (d).
2.3. Hareket halinde tartılmakta olan trenlerin ağırlığı için MİH’ler, en büyük olanı seçilmek kaydı ile, aşağıdaki değerlerden biri olmalıdır.
-Tablo 9'a göre hesaplanmış olan en yakın taksimat aralığına yuvarlanan değer.
-Maksimum vagon ağırlığının (açıklayıcı işaretlerde belirtildiği gibi) % 35'ine eşit tek bir vagonun ağırlığı için Tablo 9'a göre hesaplanan trendeki referans vagon sayısı (10'u geçmeyecektir) ile çarpılan ve en yakın taksimat aralığına yuvarlanan değer;
-10 d'yi geçmemek koşulu ile trendeki her bir vagon için bir taksimat aralığı (d )
2.4. Birleştirilmiş vagonların tartımı yapılırken; trenin bir ya da daha fazla geçişi esnasında alınan tartım sonuçlarının % 10'undan fazla olmayan hatalar bu bölümün 2.2 nci maddesinde verilen uygun MİH değerini aşabilir ancak MİH'in iki katını aşmamalıdır.
3. Taksimat aralığı (d)
Doğruluk sınıfı ile taksimat aralığı arasındaki ilişki Tablo 10'da belirtildiği gibi olmalıdır.
Tablo 10
|
Doğruluk sınıfı |
Taksimat aralığı (d) |
|
0,2 |
d ≤ 50 kg |
|
0,5 |
d ≤ 100 kg |
|
1 |
d ≤ 200 kg |
|
2 |
d ≤ 500 kg |
4. Ölçüm aralığı
4.1. Minimum kapasite 1 t'den az ve kısmi tartım işlemlerinin sayısı ile bölünen minimum vagon ağırlığının sonuç değerinden büyük olmamalıdır.
4.2. Minimum vagon ağırlığı 50 d'den az olmamalıdır.
5. Etki faktörü ve elektromanyetik bozukluk altında performans
5.1. Etki faktörlerinden kaynaklanan MİH'ler Tablo 11'de belirtildiği gibi olmalıdır.
Tablo 11
|
Taksimat aralığı (d) cinsinden yük (m) |
MİH |
|
0 < m ≤ 500 |
± 0,5 d |
|
500 < m ≤ 2 000 |
± 1,0 d |
|
2 000 < m ≤ 10 000 |
± 1,5 d |
5.2. Bozukluktan kaynaklanan kritik değişim değeri bir taksimat aralığıdır.
EK-IX
TAKSİMETRELER (MI – 007)
EK-I'in ilgili gerekleri, EK-IX’in özel gerekleri ve EK-IX’te listelenen uygunluk değerlendirme yöntemleri taksimetrelere uygulanır.
TANIMLAR
Taksimetre
Ölçü aletini oluşturmak üzere bir mesafe sinyal üreteci ile birlikte çalıştırılan bir cihazdır. Mesafe sinyal üreteci bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır
Bu cihaz, mesafe sinyali üreteci tarafından üretilen bir sinyal esasına bağlı olarak süreyi ölçer, mesafeyi hesaplar. Bunun yanı sıra, hesaplanan mesafe ve/veya yolculuğun ölçülen süresine bağlı olarak yolculuk için ödenmesi gereken ücreti hesaplar ve göstergede gösterir.
Ücret
Yolculuğun sabit bir başlangıç ücretine ve/veya uzunluğuna ve/veya süresine bağlı olarak bir yolculuk için ödenmesi gereken toplam para miktarıdır. Ücret, ekstra hizmetler için ek bir bedel içermez.
Dönüşüm hızı
Zaman tarifesi değerinin mesafe tarifesi değerine bölünmesi ile bulunan hız değeridir.
Normal hesaplama S modu (tek tarife uygulaması)
Dönüşüm hızının altında olan zaman tarifesi uygulaması ve dönüşüm hızının üstünde olan mesafe tarifesi uygulamasına dayanan ücret hesaplanmasıdır.
Normal hesaplama D modu (çift tarife uygulaması)
Bütün yolculuk süresince zaman tarifesi ve mesafe tarifesinin eş zamanlı olarak uygulanmasına dayanan ücret hesaplanmasıdır.
Çalışma konumu
Bir taksimetrenin işlevlerini karşılayan farklı modlar vardır. Çalışma konumları aşağıdaki göstergeler ile ayrılmıştır:
|
"Kiralık" |
: |
Hesaplamanın devre dışı bırakıldığı çalışma konumudur. |
|
"Kiralanmış" |
: |
Yolculuğun zamanı ve/veya yolculuk edilen mesafeye göre tarife ve olası bir başlangıç ücreti esasına dayanan ücret hesaplamasının olduğu çalışma konumudur. |
|
"Durma" |
: |
Yolculuk için tespit edilen ücretin, göstergede gösterildiği ve en azından zamana dayanan ücret hesaplanmasının devre dışı bırakıldığı çalışma konumudur. |
TASARIM GEREKLERİ
1. Taksimetre, mesafenin hesaplanması ve yolculuk süresinin ölçülmesi için tasarımlanmalıdır.
2. Taksimetre, "Kiralanmış" çalışma konumunda, kararlaştırılan sabit miktara ilaveten eşit artışlar kaydederek ücretin hesaplanması ve gösterilmesi için tasarımlanmalıdır. Taksimetre ayrıca "Durma" çalışma konumunda yolculuğun son ücret değerinin gösterilmesi için tasarımlanmalıdır.
3. Taksimetre S ve D normal hesaplama modlarını uygulayabilmelidir. Güvenli bir ayarlama yoluyla, bu hesaplama modları arasında seçim yapma imkanı olmalıdır.
4. Taksimetre, uygun güvenli bir ara birim (ara birimler) aracılığıyla aşağıdaki verileri sağlayabilmelidir:
- Çalışma konumu: "Kiralık (Boş)", "Kiralanmış (Dolu)", "Durma",
- 15.1 inci maddeye uygun olarak veri toplayıcı,
- Genel bilgiler: mesafe sinyal üreteç sabiti, şifreleme tarihi, taksi kimliği, gerçek zaman ve tarifenin tanımlanması,
- Yolculuk için ücret bilgisi: toplam ücret, ücret, ücretin hesaplanması, ilave ücret, tarih, başlangıç zamanı, bitiş zamanı ve kat edilen mesafe,
- Tarife (tarifeler) bilgisi: tarife (tarifeler) parametreleri.
Ulusal mevzuat, taksimetrenin ara birim veya ara birimlerine belirli cihazların bağlanması şartını getirebilir. Bu tip bir cihazın öngörüldüğü durumlarda; öngörülen cihazın mevcut olmaması veya uygun olmayan işlev göstermesi nedenleriyle güvenli ayarlama yoluyla taksimetrenin otomatik çalışmasını engellemek mümkün olmalıdır.
5. İlgili durumlarda, bağlandığı ve ayarlarının güvence altına alındığı mesafe sinyal üreteci sabiti için taksimetre ayarlanabilmelidir.
NOMİNAL ÇALIŞMA ŞARTLARI
6.1. Uygulanan mekanik ortam sınıfı M3'tür.
6.2. İmalatçı, taksimetre için tespit edilen nominal çalışma şartlarını belirtmelidir, özellikle;
- İklimsel çevre için minimum sıcaklık aralığı 80 °C,
- Tasarımlanmış taksimetre için DC güç kaynağının limitleri.
MAKSİMUM İZİN VERİLEBİLİR HATALAR (MİH)
7. Bir takside taksimetrenin kullanılmasından kaynaklanan herhangi bir hatanın dışındaki MİH’ler şunlardır:
- Geçen zaman için: ± %0,1
Minimum MİH değeri: 0,2s,
- Kat edilen mesafe için: ± % 0,2
Minimum MİH değeri: 4 m,
- Ücretin hesaplanması için: ± % 0,1
Minimum, yuvarlama dahil: ücret göstergesinin en küçük basamağına karşılık gelen.
BOZULMALARIN İZİN VERİLEBİLİR ETKİLERİ
8. Elektromanyetik bağışıklık
8.1. Uygulanan elektromanyetik sınıfı E3'tür.
8.2. 7 nci maddede söz edilen MİH, elektromanyetik bozukluk olması durumunda da dikkate alınmalıdır.
GÜÇ KAYNAĞI ARIZASI
9. Gerilim kaynağının, imalatçının belirtmiş olduğu alt çalışma limitinin altında bir değere düşmesi durumunda, taksimetre;
- Doğru olarak çalışmaya devam edecek veya gerilimin düşmesinin geçici olması halinde gerilim düşmeden önce mevcut olan veriler kaybolmaksızın işlevini sürdürmeye devam etmelidir (örneğin motorun yeniden çalışması).
- Gerilimin düşmesi uzun sürerse, mevcut ölçümü durdurmalı ve "Kiralık (Boş)" konumuna geri dönmelidir.
DİĞER GEREKLER
10. Taksimetrenin imalatçısı tarafından, taksimetre ve mesafe sinyal üreteci arasındaki uyumluluk şartları belirtilmelidir.
11. Fazladan verilen bir hizmet için ilave ücret olması halinde, sürücü tarafından elle girilen ücret, göstergede gösterilen ücretten hariç tutulmalıdır. Ancak bu durumda taksimetre, ilave ücreti de içeren toplam ücreti geçici olarak gösterebilir.
12. Ücretin D hesaplama moduna göre hesaplanmış olması halinde, taksimetre sadece yolculuğun toplam mesafesini ve süresini gerçek zamanlı olarak gösteren ilave bir gösterge moduna sahip olabilir.
13. Yolcu için göstergede gösterilen bütün değerler uygun şekilde tanımlanmalıdır. Bu değerler ve tanımlamalar gece ve gündüz şartlarında net bir şekilde okunabilir olmalıdır.
14.1. Sahte kullanıma karşı alınacak önlemler veya ödenecek olan ücret ön program ayarı veya serbest veri girişi işlevleri ile etkileniyor ise, cihaz ayarının ve veri girilmesinin güven altına alınması mümkün olmalıdır.
14.2. Bir taksimetrede mevcut güvenlik olanakları, ayarların ayrı ayrı güvenliğini sağlayacak şekilde olmalıdır.
14.3. Ek I’ in 8.3 üncü maddesine söz edilen hükümler tarifelere de uygulanır.
15.1. Aşağıdaki değerlerin tümü için, taksimetreye sıfırlanamayan hesaplayıcılar monte edilmelidir:
- Taksi tarafından kat edilen toplam mesafe,
- Kiralık (dolu) iken kat edilen toplam mesafe,
- Toplam kiralama sayısı,
- İlave olarak alınan paraların toplam miktarı,
- Taksi ücreti olarak alınan paraların toplam miktarı.
Toplam değerler; güç kaynağının kesilmesi halinde 9 uncu maddeye göre kaydedilen değerleri içermelidir.
15.2. Taksimetrenin enerji ile bağlantısının kesilmesi durumunda, değerlerin taksimetreden başka bir ortamda okunması amacıyla taksimetre, bir yıl süreyle hesaplanan değerlerin kaydedilmesine uygun olmalıdır.
15.3. Toplam değerler göstergesinin, yolcuları yanıltmak amacıyla kullanılmasını önleyecek yeterli önlemler alınmalıdır.
16. Otomatik tarife değişimine aşağıdaki durumlara göre izin verilir:
- Yolculuğun mesafesi,
- Yolculuğun süresi,
- Gün içindeki zaman ,
- Tarih,
- Haftanın günü.
17. Taksinin özelliklerinin taksimetrenin doğruluğu için önemli olduğu durumlarda, taksimetrenin içine monte edildiği taksi ile bağlantı güvenliğini temin edecek araçlarla donatılmalıdır.
18. Taksimetre; montajdan sonra mesafe ve zaman ölçüm doğruluğu ve hesaplama doğruluğunun ayrı ayrı test edilmesi için gerekli ekipmanla donatılmalıdır.
19. İmalatçı tarafından belirtilen taksimetre ve montaj talimatları; taksimetrenin imalatçının talimatlarına uygun olarak monte edilmesi halinde, kat edilen mesafeyi temsil eden ölçüm sinyallerinin yanıltıcı şekilde değiştirilmelerini önleyecek şekilde olmalıdır.
20. Hileli kullanımla ilgili genel temel gereklilik; müşterinin, sürücünün, sürücü işvereninin ve yasal yükümlülerin haklarını koruyacak şekilde olmalıdır.
21. Bir taksimetre, normal kullanım şartlarında bir yıl süresince herhangi bir ayarlamaya gerek kalmaksızın MİH’lere uygun olarak tasarımlanmalıdır.
22. Bir taksimetre, tarifelerin otomatik değişmesi için beraber ya da ayrı ayrı kullanabilecek olan ve gün içindeki zamanı ve tarihi muhafaza edebilecek gerçek zamanlı bir saat ile teçhiz edilmelidir. Gerçek zamanlı saat için öngörülen gereklilikler:
- Zaman göstergesi % 0,02 doğrulukta olmalıdır,
- Saatin düzeltilme olasılığı her hafta için 2 dakikadan fazla olmamalıdır. Yaz ve kış saat uygulamalarına göre düzeltme otomatik olarak yapılmalıdır,
- Yolculuk süresince otomatik ya da elle düzeltme yapılması önlenmelidir.
23. Katedilen mesafe değerleri ve geçen zaman, bu Yönetmeliğe göre gösterildiğinde veya bunların çıktısı alındığında aşağıdaki hususlar kullanılmalıdır:
Katedilen mesafe:
- Kilometre;
- Mil, Ölçüm birimlerine ilişkin 20/12/1979 tarihli 80/181/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifini uyumlaştıran 1/06/2002 tarih ve 24792 sayılı Resmî Gazetede Yayımlanan Uluslararası Birimler Sistemine Dair Yönetmelik (80/181/AT)’ın 2 nci maddesi gereğince Üye Devletlerde uygulanır.
Geçen zaman:
- Yanlış anlamaları önleyecek şekilde gerekli çözümü göz önünde bulundurarak saniye, dakika veya saatten uygun olanı kullanılabilir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirme işlemleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK-X
MALZEME ÖLÇERLER (MI – 008)
BÖLÜM I
Malzeme uzunluk ölçerler
EK-I’in ilgili gerekleri, EK-X’un özel gerekleri ve EK-X’da listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri, aşağıda açıklanan malzeme uzunluk ölçerlerine uygulanır. Ancak, uygunluk beyanının bir nüshasının sunulma gereği, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde yorumlanabilir.
TANIMLAR
|
Malzeme uzunluk ölçer |
Mesafeleri, yasal uzunluk birimleri olan taksimat işaretlerini ihtiva eden, bir ölçü aletidir. |
ÖZEL GEREKLER
Referans şartlar
1.1. Beş metreye eşit ya da beş metreden daha uzun şerit metreler, 50 Newton çekme gücü veya imalatçı tarafından belirtilen ve şerit metre üzerinde işaretli olan çekme gücü uygulandığında veya çekme gücünün uygulanmasına gerek olmayan bükülmez veya yarı bükülmez uzunluk ölçerler maksimum izin verilebilir hataları (MİH’leri) karşılamalıdır.
1.2. İmalatçı tarafından aksi belirtilmediği sürece referans sıcaklık 20 °C olup uygun bir şekilde uzunluk ölçerler üzerine işaretlenir.
MİH’ler
2. MİH, iki ardışık olmayan taksimat işareti arasında (a + bL) mm cinsinden pozitif ya da negatiftir, burada:
- L, bir sonraki tam metreye yuvarlanmış uzunluk değeridir ve
- a ve b aşağıda Tablo 1'de verilmiştir.
Ölçme aralığının bir yüzey tarafından sınırlandığı durumlarda, bu noktada başlayan herhangi bir mesafe için MİH, Tablo 1'de verilen c değeri ile artırılır.
Tablo 1
|
Doğruluk sınıfı |
a (mm) |
b |
c (mm) |
|
I |
0,1 |
0,1 |
0,1 |
|
II |
0,3 |
0,2 |
0,2 |
|
III |
0,6 |
0,4 |
0,3 |
|
D –Daldırma tip şerit metreler için özel sınıf (1) |
1,5 |
sıfır |
sıfır |
|
30m'ye kadar ve 30 m dahil (2) |
|||
|
S – Hazneye sarılan şerit metreler için özel sınıf. |
1,5 |
sıfır |
sıfır |
|
Her bir 30 m uzunluk için, şerit metre düz bir yüzeyle desteklendiğinde |
|||
|
(1) Şerit metre/ daldırma ucu ağırlığı kombinasyonlarına uygulanır. |
|||
|
(2) Nominal şerit metre uzunluğunun 30 metreyi aşması durumunda, her 30 metrelik uzunluk için 0,75mm ilave MİH'e izin verilmiştir. |
|||
Formülün uygulanmasından çıkan değer 0,6mm'den düşük ise MİH ± 0,6mm'dir. Bu durumda daldırma tip şerit metreler, birisi, daldırma ucu, diğeri ise şerit metre üzerinde bulunan iki taksimat işareti arasındaki herhangi bir uzunluğun ölçümü için, sınıf I veya sınıf II olabilir.
Ardışık taksimat işaretleri arasındaki uzunluk için MİH ve ardışık iki aralık arasındaki maksimum izin verilebilir fark aşağıda Tablo 2'de gösterilmiştir.
Tablo 2
|
Aralığın i uzunluğu |
Doğruluk sınıflarına göre MİH veya milimetre olarak fark |
||
|
I |
II |
III |
|
|
i ≤ 1mm |
0,1 |
0,2 |
0,3 |
|
1mm < i ≤ 1cm |
0,2 |
0,4 |
0,6 |
Katlanır tip uzunluk ölçerlerde bağlantı hiçbir hataya sebep olmayacak biçimde olmalıdır. Yukarıda verilenlere ek olarak, Sınıf II için: 0,3 mm, Sınıf III için 0,5 mm ilave yapılabilir.
Malzemeler
3.1. Referans sıcaklıktan yaklaşık ± 8°C sıcaklık sapmalarından kaynaklanan uzunluk değişmelerinde, malzeme ölçerler için kullanılan malzemeler, MİH'yı aşmayacak şekilde olmalıdır. İmalatçının, ısıl genleşme düzeltmeleri uyguladığı okumaların gerekli olduğu durumlarda bu durum sınıf S ve sınıf D için uygulanmaz.
3.2. Geniş çapta nispi neme maruz kaldığında boyutları değişebilen malzemelerden yapılan malzeme uzunluk ölçerleri, sadece sınıf II veya sınıf III olarak sınıflandırılabilir.
İşaretler
4. Malzeme ölçer üzerine nominal değer işaretlenmelidir. Milimetre taksimatlarından oluşan her santimetre ve 2 cm'den büyük taksimat aralığı olanlarda bütün taksimat işaretleri numaralandırılmalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirmesi işlemleri F1 veya D1 veya B + D veya H veya G’dir.
BÖLÜM II
Hacim ölçerler
EK-I'in ilgili temel gerekleri, bu bölümde listelenen özel gerekler ve uygunluk değerlendirme işlemleri aşağıda tanımlanmış olan hacim ölçerlere uygulanır. Ancak, uygunluk beyanının bir nüshasının sunulma gereği, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde yorumlanabilir. Aynı zamanda hacim ölçerin doğruluğuna ilişkin taşıması gereken bilgi içinde bu durum geçerlidir.
TANIMLAR
|
Hacim ölçer |
Hemen tüketilmek üzere satılan sıvıların (eczacılık ürünleri hariç belirlenmiş hacimleri için tasarımlanmış hacim ölçeridir (su bardağı, sürahi veya kavanoz gibi). |
|
Çizgili ölçer |
Nominal hacmi göstermek için bir çizgi ile işaretlenmiş hacim ölçerdir. |
|
Birim (Kenar) ölçer |
İç hacmi nominal hacme eşit olan hacim ölçerdir. |
|
Transfer ölçer |
Tüketim öncesinde sıvının başka bir kaba aktarıldığı hacim ölçerdir. |
|
Hacim |
Birim ölçerlerin iç hacmi veya çizgili ölçerlerin dolum işaretine kadar olan iç hacimdir. |
ÖZEL GEREKLER
1. Referans şartlar
1.1. Sıcaklık: Hacim ölçümü için belirlenen referans sıcaklık 20 °C'dir.
1.2. Doğru gösterim pozisyonu: yüzey seviyesindeki serbest duruş.
2. MİH’ler
Tablo 1
|
|
Çizgi |
Birim (Kenar) |
|
Transfer ölçerler |
|
|
|
< 100 ml |
± 2ml |
- 0 |
|
+4ml |
||
|
≥ 100 ml |
± %3 |
- 0 |
|
+6% |
||
|
Hacim ölçerler |
||
|
< 200 ml |
± %5 |
- 0 |
|
+10% |
||
|
≥ 200 ml |
± (5 ml + %2,5) |
- 0 |
|
+ 10 ml + %5 |
3. Malzemeler
Hacim ölçerler, hacmin MİH sınırları içerisinde kalmasını sağlamak için boyutu değişmeyecek ve yeterli sertlikteki malzemelerden yapılmalıdır.
4. Şekil
4.1. Transfer ölçerler, kenar veya dolum işaretinden en az 2 mm’lik bir seviye değişikliğine yol açabilecek MİH’e eşit içerik değişikliklerine göre tasarımlanmalıdır.
4.2. Transfer ölçerler, ölçülen sıvının tamamen boşaltılmasını sağlayacak şekilde tasarımlanmalıdır.
5. İşaretleme
5.1. Beyan edilen nominal hacim, hacim ölçer üzerinde açık ve silinmez bir şekilde işaretlenmelidir.
5.2. Hacim ölçerleri, birbirleriyle karışıklığa yol açmayacak şekilde açıkça ayırt edilebilir üç ayrı hacim değeri ile de işaretlenebilir.
5.3. Bütün dolum işaretleri, kullanım esnasında MİH’lerin aşılmamasını sağlamak için net ve kalıcı olmalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirmesi işlemleri (Değişik ibare:RG-24/2/2021-31405) A2 veya F1 veya D1 veya E1 veya B + E veya B + D veya H’dir.
EK-XI
BOYUTSAL ÖLÇÜ ALETLERİ (MI – 009)
EK-I’in ilgili temel gerekleri, EK-XI’in özel gerekleri ve EK-XI’de listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri aşağıda tanımlanan tiplerdeki boyutsal ölçü aletlerine uygulanır.
TANIMLAR
|
Uzunluk ölçü aleti |
Ölçülecek ürünün besleme hareketi süresince ip, kumaş, bant ve kablo gibi malzemelerin uzunluğunun belirlenmesi için kullanılan ölçü aletidir. |
|
Alan ölçü aletleri |
Deri gibi düzensiz şekilli objelerin, alanlarının belirlenmesi için kullanılan ölçü aletidir. |
|
Çok boyutlu ölçü aletleri |
Ürüne paralel olarak bir dikdörtgen yerleştirilmek suretiyle boy yükseklik genişlik gibi kenar uzunluğunun en küçük olanının ölçülmesi için kullanılan ölçü aletidir. |
BÖLÜM I
Boyutsal ölçü aletleri için ortak gerekler
Elektromanyetik bağışıklık
1. Elektromanyetik bozukluğun boyutsal ölçü aleti üzerindeki etkisi aşağıdaki şekillerde olabilir:
- Ölçüm sonucundaki değişiklik, bu bölümün 2 nci maddesinde tanımlanan kritik değişim değerinden büyük değildir, veya
- Herhangi bir ölçümü gerçekleştirmek mümkün değildir, veya
- Ölçüm sonucu olarak yorumlanamayan, kaydedilemeyen ya da iletilemeyen ölçüm sonuçları üzerinde anlık değişiklikler vardır, veya
- Ölçüm sonucunda tüm ilgililer tarafından fark edilebilecek kadar anormal değişiklikler olur.
2. Kritik değişim değeri, bir ölçek aralığına eşittir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 nci maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirmesi işlemleri şunlardır:
Mekanik veya elektromekanik boyutsal ölçü aletleri için;
F1 veya E1 veya D1 veya B + F veya B + E veya B + D veya H veya H1 veya G.
Elektronik boyutsal ölçü aletleri veya yazılım içeren boyutsal ölçü aletleri için:
B + F veya B + D veya H1 veya G.
BÖLÜM II
Uzunluk ölçü aletleri
Ölçülecek olan ürünün karakteristikleri:
1. Tekstil ürünleri “K” faktörü ile karakterize edilir. Bu faktör, ölçülen ürünün birim alan başına gerilebilirliğini ve ağırlık kuvvetini dikkate alır, aşağıdaki formül ile hesaplanır.
|
K= ε . (GA + 2,2 N / m2), burada |
||
|
ε : 10 N gerilme kuvvetinde 1 m genişlikte kumaş numunesinin nispi uzaması, |
||
|
GA: N / m2 cinsinden kumaş numunesinin birim alan başına düşen ağırlık kuvveti. |
Çalışma şartları:
2.1. Aralık
Uygun durumlarda, boyutlar ve K faktörü, ölçü aleti için imalatçı tarafından belirtilen aralık dahilindedir. K faktörünün aralıkları Tablo 1'de verilmiştir: .
Tablo 1
|
Grup |
K’nın aralığı |
Ürün |
|
I |
0 < K < 2 x 10-2 N / m2 |
düşük gerilebilirlik |
|
II |
2 x 10-2 N / m2 < K < 8 x 10-2 N / m2 |
orta gerilebilirlik |
|
III |
8 x 10-2 N / m2 < K < 24 x 10-2 N / m2 |
yüksek gerilebilirlik |
|
IV |
24 x 10-2 N / m2 < K |
çok yüksek gerilebilirlik |
2.2. Ölçülen nesne ölçü aleti tarafından taşınmıyorsa; hızı, imalatçının ölçü aleti için belirlediği aralık içinde olmalıdır.
2.3. Ölçüm sonucunun; kalınlığa, yüzey koşuluna ve teslimat türüne (büyük bir makaradan ya da tomardan) bağlı olması durumunda imalatçı tarafından uygun sınırlamalar tanımlanır.
MİH’ler
3.Uzunluk ölçü aleti
Tablo 2
|
Doğruluk sınıfı |
MİH |
|
I |
0,005 Lm'den az olmamak kaydıyla % 0,125 |
|
II |
0,01 Lm'den az olmamak kaydıyla % 0,25 |
|
III |
0,02 Lm'den az olmamak kaydıyla % 0,5 |
Lm minimum ölçülebilir uzunluk olduğunda bu değer kullanılacak ölçü aleti ile ilgili olarak imalatçı tarafından belirtilen en küçük uzunluktur.
Farklı malzeme tiplerinin doğru uzunluk değeri, uygun ölçü aletleri kullanılarak (uzunluk şeritleri) ölçülmelidir. Bunun için, ölçülecek malzeme uygun bir satha düz ve bükülmeden koyulmalıdır.
Diğer gerekler
4. Ölçü aletleri, tasarımlandığı gerilebilirlik değerine göre ürünün gerilmeden ölçülebilmesini sağlamalıdır.
BÖLÜM III
Alan ölçü aletleri
Çalışma şartları:
1.1. Aralık
Boyutlar, imalatçı tarafından belirlenen aralıklar içindedir.
1.2. Ürünün durumu
İmalatçı, gerekli olması halinde, ölçü aletine hız, yüzey koşulları ve kalınlığa göre getirdiği sınırlamaları belirtmelidir.
MİH’ler
2.Alan ölçü aleti
MİH, 1 dm2'den az olmamak kaydıyla % 1,0’dir.
Diğer gerekler
3. Ürünün gösterimi:
Ürünün geri çekilmesi ya da durdurulması durumunda, herhangi bir ölçüm hatasına meydan verilmemeli ya da gösterge boş olmalıdır.
4. Taksimat aralığı
Alan ölçü aletleri, 1,0 dm2 taksimat aralığına sahip olmalıdır. Buna ek olarak, test amacıyla, 0,1 dm2 ölçek aralığına sahip olmak da mümkün olmalıdır.
BÖLÜM IV
Çok boyutlu ölçü aletleri
Çalışma şartları
1.1. Aralık
Boyutlar, imalatçı tarafından belirlenen aralık dahilindedir.
1.2. Minimum boyut
Taksimat aralığının bütün değerleri için minimum boyutun alt sınırı Tablo 1'de verilmiştir.
Tablo 1
|
Taksimat aralığı (d) |
Minimum boyut (min) |
|
(alt sınır) |
|
|
d ≤ 2 cm |
10 d |
|
2 cm < d ≤ 10 cm |
20 d |
|
10 cm < d |
50 d |
1.3. Ürünün hızı
Hız, çok boyutlu ölçü aleti için imalatçı tarafından belirlenen aralık dahilinde olmalıdır.
MİH
2. Çok boyutlu ölçü aleti:
MİH, ± 1,0 d'dir.
EK-XII
EGZOZ GAZI ANALİZ CİHAZLARI (MI – 010)
EK-I’in ilgili gerekleri, EK-XII’nin özel gerekleri ve EK-XII’de listelenen uygunluk değerlendirme işlemleri, kullanılmakta olan motorlu taşıtların bakımı ve muayenesi amacıyla imal edilen ve aşağıda belirtilen egzoz gazı analiz cihazlarına uygulanır.
TANIMLAR
|
Egzoz gazı analiz cihazı |
Egzoz gazı analiz cihazı, analiz edilen numunenin nemi seviyesinde kıvılcım ateşlemeli motorlu taşıt egzoz gazının belirli bileşenlerinin hacimsel oranlarını belirleyen ölçü aletidir |
|
Bu gaz bileşenleri karbon monoksit (CO), karbondioksit (CO2), oksijen (O2) ve hidrokarbonlardır (HC). |
|
|
Hidrokarbonların içeriği, yakın kızıl ötesi emme teknikleri ile ölçülen n - hegzan (C6H14) konsantrasyonu olarak tanımlanmalıdır. |
|
|
Gaz bileşenlerinin hacim oranları, CO, CO2 ve O2 için yüzde (% hacim) ve HC için milyonda bir partikül (ppm hacim) olarak tanımlanır. |
|
|
Bunun yanı sıra, bir egzoz gazı analiz cihazı, egzoz gazı bileşenlerinin hacim oranlarından lambda değerini de hesaplamaktadır. |
|
|
Lambda |
Lambda; egzoz gazındaki hava/yakıt oranı bakımından motorun yakma verimliliğini temsil eden boyutsuz bir değerdir. Lambda standartlaşmış referans bir formül ile tanımlanır. |
ÖZEL GEREKLER
Ölçü aleti sınıfları
1. Egzoz gazı analiz cihazları için iki sınıf tanımlanmıştır (0 ve I). Bu sınıflar için ilgili minimum ölçme aralıkları Tablo 1’de gösterilmektedir.
Tablo 1
Sınıflar ve ölçme aralıkları
|
Parametre |
0 ve I Sınıfları |
|
CO oranı |
Hacimsel olarak 0'dan %5’e kadar |
|
CO2 oranı |
Hacimsel olarak 0'dan %16’ya kadar |
|
HC oranı |
Hacimsel olarak 0'dan 2000’a kadar ppm |
|
O2 oranı |
Hacimsel olarak 0'dan %21’e kadar |
|
λ |
0,8'den 1,2'ye kadar |
Nominal çalışma şartları
2. Çalışma şartları değerleri imalatçı tarafından aşağıdaki gibi belirlenmelidir:
2.1. İklimsel ve mekanik etki miktarları için:
- İklimsel çevre için minimum 35 °C’ lık bir sıcaklık aralığı,
- Uygulanan mekanik ortam sınıfının M1 olması
2.2. Elektrik gücü etki miktarları için:
- AC gerilim kaynağı için gerilim ve frekans aralığı,
- DC gerilim kaynağı limitleri.
2.3. Çevre basıncı için:
- Her iki sınıf için de minimum ve maksimum çevre basınç değerleri:
Pmin ≤ 860 hPa, Pmax ≥ 1 060 hPa.
Maksimum izin verilebilir hatalar (MİH’ler)
3. MİH’ler aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:
3.1. Ölçülen her bir gaz türü için, bu Yönetmeliğin Ek I’in 1.1 inci maddesi uyarınca tespit edilen nominal çalışma şartları altında izin verilen maksimum hata değeri Tablo 2'de belirtilen iki değerden en büyük olanıdır. Mutlak değerler, % hacim veya ppm hacim olarak tanımlanmıştır. Yüzdelik değerler gerçek değerin yüzde oranıdır.
Tablo 2
MİH’ler
|
Parametre |
0 sınıfı |
I sınıfı |
|
CO oranı |
± % 0,03 hacim |
± % 0,06 hacim |
|
± % 5 |
± % 5 |
|
|
CO2 oranı |
± % 0,5 hacim |
± % 0,5 hacim |
|
± % 5 |
± % 5 |
|
|
HC oranı |
± 10 ppm hacim |
± 12 ppm hacim |
|
± % 5 |
± % 5 |
|
|
O2 oranı |
± % 0,1 hacim |
± % 0,1 hacim |
|
± % 5 |
± % 5 |
3.2. Lambda hesaplamasında MİH % 0,3'tür. Bilinen doğru değer Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu’nun(UN/ECE)(1) 15.02.2012 tarihli ve 83 nolu Tüzüğünün 5.3.7.3 üncü maddesinde tanımlanan formüle göre hesaplanır.
Bu amaçla ölçü aleti tarafından görüntülenen değerler hesaplama için kullanılır.
İzin verilebilir bozukluk etkisi
4. Ölçü aleti tarafından ölçülen her hacim oranı için, kritik değişim değeri ölçülen gaz bileşenin hacim oranına ait MİH değerine eşittir.
5. Elektromanyetik bozukluğun etkisi aşağıdaki şekillerde olabilir:
- Ölçüm sonuçlarındaki değişim, 4 üncü maddede tanımlanan kritik değişim değerinden büyük değildir,
- Ölçüm sonucunun gösterimi geçerli bir sonuç olarak değerlendirilemez niteliktedir.
Diğer gerekler
6. Çözünürlük, Tablo 3'de verilen değerlere eşit veya bu değerlerden daha büyük olmalıdır.
Tablo 3
|
Çözünürlük |
||||
|
|
CO |
CO2 |
O2 |
HC |
|
Sınıf 0 ve I |
% 0,01 hacim |
% 0,1 hacim |
(1) |
1 ppm hacim |
|
(1) % 4’e eşit veya altındaki ölçülen değerler için hacimsel olarak % 0,01, aksi takdirde %0,1 |
||||
Lambda değeri, 0,001 çözünürlüğüyle gösterilmelidir.
7. 20 ölçüm için standart sapma, her bir uygulanabilir gaz hacim oranı için MİH’in üçte birinden fazla olmamalıdır.
8. CO, CO2 , HC ölçümleri için, özel gaz taşıma sistemini içeren ölçü aleti, örneğin temiz hava gibi sıfır içerikli bir gazdan değişmesinden itibaren 15 saniye içinde kalibrasyon gazları ile belirlenen son değerinin % 95’ini göstermelidir. O2 ölçümü için, ölçü aleti benzer şartlar altında, temiz havadan oksijensiz gaza olan değişimden sonra 60 saniye içinde, sıfırdan hacimsel olarak % 0,1 daha az farklı olan değeri göstermelidir.
9. Egzoz gazı içindeki ölçüme tabi olan bileşenlerin haricindeki diğer bileşenler, aşağıdaki maksimum hacim oranında bulunmaları halinde ölçüm sonuçlarını MİH’in yarısından fazla etkilememelidir.
Hacimsel olarak;
% 6 CO,
%16 CO2,
% 10 O2,
% 5 H2,
% 0,3 NO,
2000 ppm HC (n - hegzan olarak),
Doyma noktasına ulaşana kadar su buharı.
10. Egzoz gazı analiz cihazı, sıfırlama tertibatı, gaz kalibrasyonu ve dahili ayar için işlem yapılmasını sağlayan bir ayar düzeneğine sahip olmalıdır. Sıfırlama tertibatı ve dahili ayar için kullanılan ayar düzeneği otomatik olmalıdır.
11. Ölçü aleti, otomatik veya yarı otomatik ayar düzeneklerinin ayarları yapılmadığı sürece ölçüm yapmamalıdır.
12. Egzoz gazı analiz cihazı, gaz taşıma sistemindeki hidrokarbon kalıntılarını tespit etmelidir. Herhangi bir ölçümden önce, 20 ppm hacim değerini aşan hidrokarbon kalıntısı bulunması durumunda ölçüm işleminin yapılması mümkün olmamalıdır.
13. Egzoz gazı analiz cihazı, oksijen kanal sensöründe bağlantı hattındaki eskime veya arızadan kaynaklanan herhangi bir işlev bozukluğunu otomatik olarak algılayan bir aygıta sahip olmalıdır.
14. Egzoz gazı analiz cihazı, petrol, sıvılaştırılmış gaz gibi farklı yakıt türleri ile çalışabiliyor ise, uygun formülle ilgili herhangi bir belirsizlik olmaksızın Lambda hesaplaması için uygun katsayıyı seçme imkanı olmalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk değerlendirmesi işlemleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK-XIII
AB UYGUNLUK BEYANI (No XXXX)[2]
1. Ölçü aleti modeli/ölçü aleti (ürün, tip, parti veya seri no):
2. İmalatçının adı ve adresi; yetkili temsilcisi varsa bu kişinin adı ve adresi:
3. Bu uygunluk beyanı, imalatçının sorumluluğu altında düzenlenmiştir.
4. Beyanın içeriği (izlenebilirliğin sağlanması için ölçü aletinin tanımlanması; ölçü aletinin tanımlanması için gerekirse resim eklenebilir):
5. Yukarıda belirtilen beyanın içeriği, ilgili mevzuatına uygundur:
6. Kullanılan ilgili uyumlaştırılmış Avrupa standartları veya norm dokümanlarına yapılan veya uygunluk beyanının ilgili olduğu diğer teknik şartnamelere yapılan atıflar:
7. Uygun olması hâlinde, onaylanmış kuruluş...(adı, numarası) .....(yapılan müdahaleye ilişkin bilgi) yürütmüştür ve belge düzenlemiştir.
8. Ek bilgiler:
Adına imzalanmıştır:
(Veriliş yeri ve tarihi):
(adı, görevi) (imza):